درخت حوزه‌های تخصصی

تحول دینی دگرگونی عمیقی در هویت، ارزش ها و معیارهای عقلانی فرد ایجاد می کند و با دو ویژگی اصلی همراه است: عدم امکان پیش بینی کامل پیامدها پیش از وقوع، و تغییر بنیادین در ساختار شخصیت و معرفت پس از آن. این امر تصمیم برای ورود به چنین تجربه ای را به یک پارادوکس تبدیل می کند که در آن عقلانیت سنتی کارایی ندارد و اراده و شجاعت معرفتی اهمیت می یابند. در این فرایند پرسش از اعتبار خویشتنِ پیشین و جدید مطرح می شود اما هیچ یک به طور مطلق برتر نیستند. گفت وگوی عقلانی درونی، که ریشه در معیارهای اجتماعی و بین الاذهانی دارد راهی برای مقابله با این شکاف است. به عنوان مثال، روایت آگوستین در اعترافات نشان می دهد که اختلاف با خویشتن پیشین نه تنها گسست نیست، بلکه فرصتی برای تعمیق عقلانیت و بازسازی خودفهمی است. بنابراین، عقلانیت در حوزه ی دین به معنای ایستادگی در برابر تغییر نیست، بلکه توانایی رشد درون آن است.

در طول چند دهه گذشته، نظریه ها و الگوهای آموزشی مختلفی بر اساس نظریه های رفتارگرایی، شناخت گرایی، و سازنده گرایی، برای تسهیل یادگیری توسعه داده شده است. با این وجود، انجام مطالعاتی برای بازنگری، جمع بندی، و ترکیب مولفه های راهبردی این نظریه ها و الگوهای آموزشی ضرورتی انکارناپذیر است. هدف از انجام این پژوهش، مطالعه نظام مند نظریه ها و الگوهای آموزشی با رویکردهای مختلف، به منظور جمع بندی و ارائه یک فراترکیب از مولفه های آموزشی راهبردی برای تسهیل یادگیری بوده است. روش پژوهش، رویکرد کیفی، و از تکنیک فراترکیب استفاده شده است. جامعه مورد مطالعه، کلیه نظریه های آموزشی، و الگوهای آموزشی بود که در طول 7 دهه اخیر توسعه داده شده اند. این نظریه و الگوها، از طریق واکاوی محتوایی دسته بندی و غربالگری شدند و نمونه ای در حدود 21 نظریه و الگو به صورت هدفمند انتخاب، کدگذاری و طبقه بندی شدند. بر اساس یافته های پژوهش، مولفه های تسهیل یادگیری در شش مولفه راهبردی اساسی استخراج و طبقه بندی شد. این مولفه های راهبردی شامل الف. مولفه های زمینه ای  با 7 خرد- مولفه، ب. مولفه های پایه با 13 خرد- مولفه، ج. مولفه های مولد شناختی با 15 خرد- مولفه، ه. مولفه های مولد شناختی -سازنده گرایی با 3 خرد- مولفه، د. مولفه های مولد سازنده گرایی با 5 خرد- مولفه، و ذ. مولفه های رسانه- پیام با 10 خرد- مولفه هستند. مدل ترکیبی مولفه های راهبردی تسهیل یادگیری، به عنوان یک جمع بندی و فراترکیب از راهبردهای آموزشی با رویکردهای مختلف رفتاری، شناختی، و سازنده گرایی، می تواند به عنوان راهنمای معلمان و طراحان برای تسهیل بخشیدن یادگیری دانش آموزان استفاده شود.

تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده ها پیمایشی و به روش تحقیق توصیفی انجام شده است. هدف تحقیق بررسی رابطه بین خودپنداری با خلاقیت مدیران مدارس دوره اول متوسطه میباشد که جامعه آماری کلیه مدیران دوره اول متوسطه ناحیه دو شهر قزوین در سال تحصیلی 1403-1402 به تعداد 30 نفر بودند و به دلیل محدود بودن تعداد آن از روش تمام شماری استفاده شد. ابزار تحقیق پرسشنامه های استاندارد خودپنداره لمبرد و مان (2006) و  پرسشنامه  استاندارد خلاقیت مدیران لی و همکاران (2014) بود که ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه خودپنداره 89/0 و برای پرسشنامه خلاقیت 849/0 محاسبه شد. نتایج تحقیق نشان داد بین خودپنداری با خلاقیت مدیران مدارس دوره اول متوسطه ناحیه دو قزوین رابطه معنی دار وجود دارد. همچنین تغییرات متغیر خودپنداری با خلاقیت رابطه مستقیم دارد به ازاء یک واحد افزایش خودپنداری 484/1  خلاقیت افزایش و همچنین با افزایش خودپنداری میزان خلاقیت نیز افزایش می یابد. 

هدف از انجام پژوهش حاضر تعیین رابطه بین چابکی سازمانی و جو سازمانی با رفتارهای نوآورانه معلمان در آموزش مجازی بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه معلمان شهر محلات در سال تحصیلی 1403-1402 (700 نفر) بود. نمونه آماری از طریق فرمول کوکران 248 نفر محاسبه شد که این تعداد به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه رفتار نوآورانه کانتر، پرسشنامه چابکی سازمانی شریفی و ژانگ، پرسشنامه جو سازمانی هالپین و کرافت بودند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار spss نسخه 26 انجام شد. نتیجه حاصل از تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که حدود 39 درصد واریانس رفتارهای نوآورانه توسط مولفه های چابکی سازمانی (انعطاف پذیری، سرعت، قدرت پاسخگویی و شایستگی) و مولفه های جو سازمانی (رفتار شمول، رفتار ناکام، رفتار صمیمی، رفتار حمایتی و رفتار دستوری) پیش بینی می شود. انعطاف پذیری و سرعت رابطه مثبت و معناداری با رفتارهای نوآورانه دارند. قدرت پاسخگویی و شایستگی رابطه معناداری با رفتارهای نوآورانه ندارند. رفتار شمول، رفتار ناکام، رفتار صمیمی و رفتار دستوری رابطه مثبت و معناداری با رفتارهای نوآورانه دارند. رفتار حمایتی رابطه معناداری با رفتارهای نوآورانه ندارد. از بین متغیرهای پژوهش، رفتار ناکام در پیش بینی رفتارهای نوآورانه در رتبه اول قرار داشت.

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه انسجام خانواده، حمایت تحصیلی و تاب آوری تحصیلی با پیوند با مدرسه و مؤلفه های آن (تعهد، توان، تعلق و باور به قواعد) بود. روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی می باشد. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانش آموزان پایه یازدهم متوسطه که در سال تحصیلی 1402-1401 مشغول به تحصیل بودند، تشکیل داد. از این جامعه، تعداد 350 نفر به روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از مقیاس انسجام خانواده سامانی، مقیاس حمایت تحصیلی ساندز و پلانکت، پرسشنامه تاب آوری تحصیلی ساموئلز و مقیاس پیوند با مدرسه براون و ایوانز استفاده شد. داده های پژوهش با استفاده از ضریب همبستگی کاننی و تحلیل رگرسیون چندگانه به دو روش ورود و گام به گام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین ترکیب خطی انسجام خانواده، مؤلفه های حمایت تحصیلی (حمایت از سوی همسالان، پدر، مادر و معلم) و مؤلفه های تاب آوری تحصیلی (جهت گیری آینده، مهارت های ارتباطی و مسئله محوری/مثبت نگری) با مؤلفه های پیوند با مدرسه (تعهد، توان، تعلق و باور به قواعد) در دانش آموزان رابطه معنی داری وجود دارد و مجموعه متغیرهای پیش بین قابلیت پیش بینی متغیرهای ملاک در این پژوهش را دارند. همچنین، نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون به روش گام به گام نشان داد که مجموع متغیرهای پیش بین به ترتیب 41/0، 25/0، 24/0، 36/0، و 26/0 درصد از مؤلفه های تعهد، توان، تعلق و باور به قواعد و متغیر پیوند با مدرسه را تبیین می کنند که در سطح 001/0 P= معنی دار است.

یکی از ارکان اصلی آموزش در مدارس، مدیران هستند. با نظر به اهمیت و گستردگی امر آموزش، یکی از تغییرات ارزشمند و جذاب در آموزش و پرورش توجه به رشد مداوم و مستمر برنامه های بهسازی مدیران آموزشی به دلایلی همچون، افزایش پیچیدگی آموزش، افزایش تقاضا از سوی جامعه و همچنین مواجهه با دانش آموزان به عنوان سرمایه های آینده است. آموزش مدیران انواع مختلفی دارد که همگی در جهت ارتقای سطح دانش، آگاهی، مهارت های فنی، حرفه ای و شغلی و همچنین ایجاد رفتار مطلوب با کارکنان و دانش آموزان در یک سازمان یا موسسه فرهنگی اعم از دولتی و یا غیر دولتی انجام می شود. در بین انواع مختلف آموزش مدیران، روش منتورینگ در کشور، پدیده نسبتاً جدیدی به نظر می رسد که هنوز در سطح آکادمیک و نیز سازمان های بزرگ مختلف ایران، بصورت جامع به آن پرداخته نشده است. هدف از انجام این مقاله، طراحی الگوی منتورینگ مدیران مدارس ابتدایی در شهر یزد در نظر گرفته شد. در این تحقیق که به شیوه آمیخته انجام گرفت، نتایج بدست آمده نشان داد: مدل نهایی مشتمل بر سه عامل خوش بینی، هوش معنوی و مهارت حل مسأله می باشد که می توانند در ارتقاء سطح آموزشی مدیران مدارس تاثیر قابل توجهی داشته باشند.

توسعه فناوری دیجیتال، منجر به ایجاد گزینه های یادگیری مختلفی در زمینه آموزش علوم شده است. فناوری هایی مانند یادگیری مبتنی بر بازی[1] در چندین حوزه علمی مورد استفاده قرار گرفته اند و مزایای مختلفی را در خصوص استفاده از آن آشکار کرده اند. با این حال، برای درک اینکه چگونه یادگیری مبتنی بر بازی باعث افزایش یادگیری دانش آموزان در زمینه های علمی می شود، تحقیقات کمی انجام شده است. بر همین مبنا ، تمرکز مطالعه حاضر بر استفاده از یادگیری مبتنی بر بازی در ادبیات حوزه آموزش علوم، از طریق بررسی تحقیقات نمایه شده در چندین پایگاه علمی بین المللی بوده است. در این مطالعه مجموعاْ 31 پژوهش انجام شده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱ مورد بررسی قرار گرفتند و داده های ارزشمندی را در مورد تکنیک های افزایش مهارت های دانش آموزان در آموزش علوم ارائه می دهد. هرچند اکثر کارهای گذشته از نتایج مثبت و پتانسیل یادگیری مبتنی بر بازی برای برآورده کردن الزامات آموزشی علوم با توجه به توانایی ها و مهارت های یادگیری، اجتماعی، شناختی و روان شناختی حمایت کرده اند ، مع الوصف نتایج حاکی است که یادگیری مبتنی بر بازی ، بیشتر برای  تقویت مهارت های یادگیری دانش آموزان مورد استفاده قرار می گیرند. ضمن اینکه این مطالعه شکاف ها و نقایص موجود در ادبیات این حوزه را نیز برجسته نموده است.

زبان ابتدایی ترین و درعین حال پیشرفته ترین ابزار ارتباطی بین انسان هاست که انتقال معنا را ممکن می سازد. از این رو پژوهش حاضر باهدف تدوین روش کدینگ آموزش لغات زبان و مقایسه آن با روش آموزش سنتی بر یادگیری واژگان زبان انگلیسی در دانشجویان دانشگاه امام علی (ع) انجام شد. این پژوهش از حیث هدف از نوع کاربردی و از حیث روش آمیخته است که از دو قسمت کیفی و کمی تشکیل شده است. جامعه آماری دانشجویان سال اول دانشگاه بودند. نمونه آماری شامل 25 نفر برای هر یک از گروه های آزمایش و کنترل بود؛ که به روش تصادفی انتخاب و در گروه های آزمایش و کنترل جایگزین شدند. مدرس 120 واژه از کتاب 504 واژه را به دو روش کدینگ و سنتی متداول (جعبه لایتنر و استفاده از فلش کارت) طی سه جلسه ی دوساعته برای هر روش به دانشجویان دو گروه آزمایشی آموزش داد. درحالی که به گروه کنترل هیچ گونه آموزشی داده نشد. بعد از اتمام آموزش نیز از هر سه گروه پس آزمون به عمل آمد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تجزیه وتحلیل شد. نتایج نشان داد که هر دو روش آموزش سنتی و کدینگ در مقایسه با گروه کنترل تأثیر معناداری در یادگیری لغات داشتند و در مقایسه ی دو روش نیز روش سنتی و کدینگ، روش کدینگ نتایج بهتری داشت. در پیگیری سه ماهه نیز نتایج تکرار شد. بنابراین می توان با استفاده از روش آموزش کدینگ، ضمن کوتاه نمودن زمان یادگیری، میزان عملکرد یادگیری را نیز افزایش داد.

هدف تحقیق حاضر، راهبردهای انطباق سازی رفتار مدیران آموزشی با تراز سبک رهبری حاج قاسم سلیمانی بوده است.روش تحقیق، کیفی از نوع نظریه داده بنیاد بوده است. جامعه آماری مشتمل بر کلیه اساتید رشته علوم تربیتی کشور، نمونه گیری به شیوه هدفمند تا حد اشباع  داده ها تا 23 نفر با اساتید رشته علوم تربیتی ادامه یافت ابزار پژوهش، مصاحبه عمیق و نیمه ساختار یافته بوده که بصورت ویس از طریق شبکه اجتماعی واتس آپ صورت پذیرفت. فرایند تحلیل داده ها؛ بصورت کُدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت پذیرفت. شرایط علّی انطباق سازی رفتار مدیران آموزشی با تراز سبک رهبری حاج قاسم سلیمانی مشتمل بر ده کُد گزینشی حکمرانی خدامحورانه، عقلانیت محوری، ایثار، اقتدار داشتن، رهبری کنشگر، رهبری خدمتگزار، کاریزما بودن، تدبر داشتن، روحیه نهادی-اجتماعی بوده است.شرایط زمینه ای مشتمل بر دو کُد گزینشی زمینه ای فرهنگی-هنری، و زمینه اجتماعیبود.شرایط راهبردی مشتمل بر دو کُد گزینشی راهبردی انگیزشی عوامل بهداشتیو عوامل انگیزشی بود. شرایط  مداخله ای مشتمل بر دو کُد گزینشی تمرکز سازمانی،و عدم وجود نظام مدیریت آموزشی بوده است. پیامدهای انطباق سازی مشتمل بر دو کُد گزینشی زنده نگهداشتن رسالت مدافعان حرم، و ولایتمداری مدیریت آموزشی بود

امروزه در ساحت نبردهای تمدنی و بین المللی، ابعاد جنگ نرم نقش پر رنگ تری نسبت به ابعاد سخت آن پیدا کرده است. سطح گسترده رویارویی جامعه اسلامی در این سنخ از نبردها که با عنوان جنگ اراده ها نیز از آن تعبیر می شود، پژوهش گر را بر این وا می دارد که در این عرصه نوین به بررسی تعریف قرآن کریم از جنگ اراده ها بپردازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، جایگاه جنگ اراده ها و راهبردهای قرآنی آن مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته و سپس روابط مفهومی این واژه در محور هم نشینی و جانشینی که در بستر منازعات جبهه اسلام و کفر به کار رفته اند، معرفی و مؤلفه یابی شده اند. در این مسیر، واژگانی چون ایمان، توکل، صبر، ارتقاب، اعداد، به عنوان راهبردهای قرآنی در جنگ اراده ها و به عنوان نقطه کانونی قوت و قدرت مؤمنین در این زمینه مورد تأکید قرار گرفته اند و در محور جانشینی، واژگان عزم و همت در تکمیل نگاه راهبردی قرآن کریم به ابعاد جنگ نرم در منازعات استنباط شده است.

از لحاظ تاریخی، عراق عجم به منطقه ای در فلات مرکزی ایران اطلاق می شود که شرق کشور را به غرب و شمال آن را به جنوب متصل می کرد. شهرهای مهم ایران نظیر اصفهان، ری، همدان و قزوین در این منطقه واقع شده بود. به دلیل آب و هوای عراق عجم، پس از ورود اسلام به ایران قبایل متعددی از اعراب نظیر اشعریان شیعی به این منطقه مهاجرت کردند. با وجود حکومت آل بویه در قرن 4 و 5 ق، شیعیان ایران نتوانستند به فعالیت های دینی و تبلیغی خود بپردازند؛ تا اینکه با حمله مغولان به ایران در سال 616 ق و عدم تعصب آن ها نسبت به مذاهب، از بین رفتن خلافت عباسی توسط هلاکوخان و همچنین نقش خواجه نصیرالدین طوسی در دربار حکومت ایلخانی، زمینه های موثری برای فعالیت شیعیان فراهم گردید؛ تا آنجا که برخی از خان های ایلخانی مانند غازان خان و سلطان محمدخدابنده الجایتو به تشیع اثنی اعشری گرویدند. سوال اصلی پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای بنا دارد به آن پاسخ دهد: «وضعیت شیعیان عراق عجم در دوره حکمرانی مغولان و ایلخانان چگونه بوده است؟»

واکاوی مصادیق امر به معروف و نهی از منکر امام حسین (ع) در نهضت عاشورا از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این امر می تواند علت پایداری نهضت امام حسین (ع) و شکل گیری قیام های متعدد متأثر از آن را در جهان اسلام نشان دهد. با توجه به بررسی های انجام شده در منابع اولیه و تحقیقات جدید با جست و جوی کتابخانه ای که مبتنی بر روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته است به نتایجی رسیدیم. از جمله مصادیق امر به معروف و نهی از منکر امام حسین (ع) در نهضت عاشورا، گفتگوی دوجانبه، مهربانی و بخشش، تحریک احساسات و عواطف، پند و اندرز، دعوت با عمل، ملامت نکردن مجرمان و گناه کاران، نامه نگاری، اعتراض عملی و سیاسی، ملاقات چهره به چهره و ایستادگی و شهادت طلبی است. این عوامل موجب تزلزل پایه های حکومت ظلم و جور در قیام کربلا شد.

نهاوند در دوره قاجار به عنوان یک مرکز مهم فرهنگی شناخته می شد. این شهر با تاریخچه ای غنی و موقعیت جغرافیایی خاص همواره مورد توجه سیاحان و مسافران داخلی و خارجی قرار داشته است. جهانگردان با سفر به این منطقه، نه تنها به بررسی جاذبه های طبیعی و تاریخی آن پرداخته اند، بلکه به تحلیل و توصیف فرهنگ، آداب و رسوم مردم نهاوند توجه ویژه ای داشته اند. در این دوران، نهاوند به عنوان یک کانون فرهنگی، با ویژگی هایی نظیر مهمان نوازی مردم، صنایع دستی و مراسم های سنتی، در کانون توجه سیاحان قرار گرفت. این سیاحان، با نگاهی دقیق و عمیق به زندگی روزمره مردم و بررسی دین و مذهب، گویش و زبان، دانشمندان و شاعران، لباس و پوشش، به ثبت و ضبط تجربیات خود پرداخته و از این طریق، تصویری زنده و واقعی از فرهنگ و تمدن این منطقه ارائه داده اند. مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای به بررسی موقعیت فرهنگی مردم نهاوند از دیدگاه سیاحان قاجار می پردازد. 

با تأسیس دولت ساسانی در سال 224 میلادی توسط اردشیر بابکان، تحول عمده ای در کشور ایران به وجود آمد. از نظر اقتصادی، ایران به توسعه زیادی رسید و محصولات کشاورزی رشد فوق العاده یافت. بخش عمده جاده ابریشم در دست شاهان ساسانی بود؛ آنجا که سکه های ایرانی که در نقاط مختلف جهان پیدا شده اند نشانه نفوذ بازرگانان و تجار ایرانی در این مناطق می باشد. روش پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری مطالب کتابخانه ای و استفاده از منابع و مآخذ معتبر تاریخی می باشد. سوال پژوهش این است که خانواده چه تاثیری بر اقتصاد دوره ساسانی گذاشته است؟ فرضیه پژوهش این است که خانواده در دوره ساسانی از نظر اقتصادی دارای کارکرد تولیدی و مصرفی بود. برعکس خانواده امروزی که بیشتر مصرف کننده کالا می باشد، در دوره مورد نظر خانواده ها هم تولید کننده و هم مصرف کننده محصولات بودند. بخش عمده محصولات کشاورزی، صنایع ریسندگی و بافندگی، پیشه ها و مشاغل گوناگون توسط اعضای خانواده انجام می گرفت. از دیگر تأثیر نهاد خانواده بر اقتصاد دوره ساسانی مسئله خویشکاری یعنی انجام شغل پدر توسط فرزندان بوده است. هنگامی که فرزندان به سن رشد می رسیدند توسط پدر به کارگاه برده شده و به این ترتیب حرفه نیاکان خود را ادامه می دادند. مسئله خویشکاری باعث می شد مشاغل در طول قرن ها در میان یک خانواده ادامه یابد و به تخصصی شدن مشاغل بینجامد. بدین صورت خانواده ها با تولید محصولات گوناگون به پیشرفت اقتصاد دوره ساسانی کمک می نمودند. علاوه بر این سالیانه مبالغ هنگفتی به صورت مالیات و باج سرانه توسط اعضای خانواده ها به دولت ساسانی پرداخت می شد که نتیجه آن انباشت خزانه دولت و رونق جامعه بود.

ضرورت حفظ کیان خانواده ایجاب می نماید تا نحوه رسیدگی در دعاوی طلاق با دادرسی در سایر دعاوی حقوقی متفاوت باشد، وجود ماده واحده ها و قوانین پراکنده موجب ابهام و تشتت آراء دادگاه های خانواده شده است؛ و محاکم تعاریف متفاوتی از گواهی عدم امکان سازش در دعوی طلاق دارند، لذا متقاضیان طلاق در اجرای تصمیم دادگاه دچار مشکلات فراوانی می شوند. تکلیف زوجین جهت مراجعه به دادگاه برای اخذ گواهی عدم امکان سازش و ثبت آن و تعیین مهلتی جهت اعتبار گواهی عدم سازش، پرداخته است. ازاین رو مقاله حاضر با بهره گیری از روش توصیفی – تحلیلی درصدد تبیین ماهیت حقوقی گواهی عدم امکان سازش در دعاوی خانوادگی می باشد. گواهی عدم امکان سازش، گزارش اصلاحی نیست زیرا گواهی با توجه به مقررات موضوعه جدید به صورت دادنامه صادر می شود و نیاز به طی زمان های مربوط به اعتراض دارد و از لحاظ قدرت اجرایی با گزارش اصلاحی متفاوت است و نمی توان با توجه به مقررات قانون اجرای احکام مدنی آن را اجرا کرد.

امنیت فرهنگی و اجتماعی زنان یکی از مؤلفه های اساسی در تحکیم بنیان های اجتماعی و حفظ کرامت انسانی آنان است. در نظام معرفتی اسلام، این مقوله با تکیه بر تعالیم قرآن و روایات، از ابعاد گوناگونی مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، مبانی امنیت فرهنگی و اجتماعی زنان را از منظر آیات و احادیث مورد مطالعه قرار داده و نقش ارزش های دینی را در تأمین این امنیت تبیین می کند. یافته ها نشان می دهد که اصولی همچون کرامت انسانی، رعایت عفاف و حجاب، حمایت خانواده و جامعه، تأمین امنیت روانی و اجتماعی و مقابله با تهدیدهای فرهنگی، در ایجاد و تقویت امنیت زنان نقش مؤثری دارند. همچنین، مفاهیمی چون عدالت جنسیتی، نقش آفرینی زنان در عرصه های اجتماعی و تأمین حقوق آنان، در متون اسلامی به عنوان عوامل مؤثر بر امنیت فرهنگی و اجتماعی مطرح شده اند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که التزام به آموزه های دینی و اجرای سیاست های فرهنگی مبتنی بر ارزش های اسلامی، می تواند زمینه ساز تحقق امنیت پایدار برای زنان در جامعه باشد.

«احسان» به عنوان یکی از مفاهیم محوری در قرآن، با ویژگی هایی نظیر تقوا، صبر، استقامت و جهاد پیوندی عمیق دارد. این ویژگی ها به عنوان ارکان اصلی احسان، نقشی اساسی در تقویت و توسعه فرهنگ ایثار، گذشت و مسئولیت پذیری در جوامع اسلامی ایفا می کنند. در این پژوهش، به بررسی مبانی فقهی فرهنگ سازی عبادی، اجتماعی و سیاسی «احسان» پرداخته می شود. با تکیه بر آیات قرآن کریم و روایات مرتبط با دوره صدر اسلام، تلاش شده است تا نقش «احسان» در شکل دهی به فرهنگ اسلامی تبیین گردد. طبق یافته های تحقیق در بخش عبادی، «احسان» موجب تعمیق ارتباط فرد با خداوند شده و باعث می شود که اعمال عبادی با نیتّی خالصانه تر و معنویت بیشتری انجام شوند. این امر نه تنها به ارتقاء فردی کمک می نماید، بلکه در کل جامعه نیز به افزایش تقوا و معنویت منجر می شود. در زمینه فرهنگ سازی اجتماعی، احسان در تقویت عدالت، همبستگی و همدلی میان افراد جامعه تأثیر قابل توجهی دارد. این ویژگی ها باعث کاهش تضادها و ایجاد هماهنگی بیشتر در جامعه می شود. در حوزه سیاست، «احسان» به عنوان معیاری برای گسترش عدالت اجتماعی و مسئولیت پذیری در حکومت اسلامی مطرح می شود. «احسان» می تواند به عنوان یک الگوی جامع، به ساختن جامعه ای بر پایه عدالت، معنویت و تعاملات اجتماعی سالم کمک کند. این مفهوم در عصر حاضر، به عنوان راه حلی برای چالش های فرهنگی و اجتماعی و الگویی موثر برای ایجاد تغییرات مثبت در جامعه معرفی می شود و می تواند به تحقق جامعه ای متعادل و پایدار بر اساس ارزش های اسلامی کمک کند.

در همه جوامع بشری به ویژه جامعه اسلامی، سلامت نظام سازمانی همواره از اهمیت و ضرورت برجسته ای برخوردار است. انحراف های فرهنگی سازمانی _ خواسته یا ناخواسته _ در هر جامعه ای رخ می دهد و عوامل متعددی در وقوع آن اثرگذار است که از جمله مهم ترین این عوامل می توان به انحراف فرهنگی، تصمیم گیری، انحراف در انتخاب ناشایسته کارکنان سازمان و نبود نظارت کافی اشاره نمود. از آنجا که محیط بروز فساد اداری سازمان ها می باشد، لذا فرهنگ سازمانی مورد توجه قرار گرفته است. در فرهنگ مدیریت اسلامی برای هر کدام از عوامل انحراف، راهکار های متعددی بیان شده است. بدین دلیل مقاله پیش رو با بهره گیری از روش توصیفی _ تحلیلی درصدد تبیین و شناسایی عوامل انحرافات فرهنگی سازمانی و ارائه راهکارهای اصلاح آن از منظر فرهنگ اسلامی می باشد. طبق یافته های تحقیق عوامل انحرافات فرهنگی سازمانی که عبارتند از: ضعف باورهای اخلاقی، وجدان کاری، فردگرایی، ناهماهنگی میان ارزش ها، چیرگی روابط بر ضوابط، ضعف فرهنگ سازمانی، وجود فرهنگ وفادار درون سازمان، گسترش و استمرار فساد، ضعف کنترل اجتماعی، خواسته ها و انتظارات غیرقانونی اشخاص، عملکرد مدیران قبلی، تاثیر گذاری بر عملکرد جاری سازمان، شایسته سالاری و....

 «هجرت» «فرار»از وضع موجود نیست بلکه حرکتی به سوی جامعه ای متعالی است که پیوند نزدیک با«تمدن اسلامی» دارد. و در آغاز اسلام، اساسی ترین نقش را در پیروزی اسلامی داشت. لذا اهمیّت فوق العاده ای دارد. زیرا از مؤمنان را از تسلیم در برابر فشار و خفقان محیط باز می دارد و عامل صدور اسلام به نقاط مختلف جهان می شود. هجرت معنوی یا مکانی است. که اهدافی دارد. گاهی هجرت برای کسب دانش یا به هدف حفظ دین یا برای فرار از ظلم و ظالم یا برای رسیدن به خداوند و زمانی برای فرار از گناه است. این پژوهش با هدف تحلیل دیدگاه مفسران درباره نقش هجرت در گسترش تمدن اسلامی به روش تحلیلی-توصیفی، درپی پاسخ به این پرسش است که: از نگاه مفسران دراسلام هجرت چگونه موجب توسعه تمدن شد؟ نتیجه اینکه: الف) تمدن سازی با حضور انسان ها میسر است و با هجرت افراد تجمیع می شوند. پس هجرت از عوامل اساسی بسترساز برای  تمدن اسلامی است. ب) برخی مسلمانان به وضع موجود قانع نیستند لذا برای تحول خواهی مهاجرت می کنند. و برای تغییرات اساسی هزینه می کنند. ج) سفیران فرهنگی مسلمان برای انجام مأموریت دولت اسلامی و یا تبلیغ دین به سرزمین غیر مسلمان مهاجرت می کنند. و با اقدامات مسالمت آمیز کفار را به ارزشهای دینی متمایل می سازند. د) برخی مسلمانان در سرزمین کفر هستند که خواهان مهاجرت به سرزمینهای اسلامی هستند. که باید تمهیداتی برای پذیرش آنها فراهم شود تا افراد هم عقیده زیر بیرق اسلام متحد شوند و با تعامل بایکدیگر و با رهبران کاریزما پایه های تمدنی قوی پی ریزی شود. 

قرآن کریم در بخشی از سوره نمل به ماجرای حضرت سلیمان و ملکه سبا پرداخته است. در آیه 44 این سوره به طراحی خاص صحن قصر حضرت سلیمان اشاره کرده است و اینکه ملکه سبا هنگام ورود به این صحن دچار اشتباه شد و تصور  کرد که بر آب قدم میگذارد. دلیل این طراحی خاص توسط حضرت سلیمان سوال اصلی این تحقیق است که با روش توصیفی تحلیلی و با استناد به آیات قرآن به آن پاسخ داده شده است. نظرات مفسران در مورد این آیه در سه دسته قرار میگیرد؛ نخست گروهی که حادثه بیان شده در آیه 44 این سوره درباره ورود ملکه سبا به صحن قصر را یک معجزه و به دنبال معجزات دیگر حضرت سلیمان برای ایمان آوردن ملکه سبا می دانند؛ دوم گروهی که این اقدام را قدرت نمایی و برای نشان دادن برتری حضرت سلیمان دانسته اند؛ و سوم گروهی که این حادثه را طراحی حضرت سلیمان برای دیدن مشخصات جسمانی ملکه سبا دانسته اند. این نظرات به صورت کامل نمی تواند آیه را توضیح دهند و با تبیین دیدگاه این تحقیق ضعف تبیین آنها روشن خواهد شد. اما دیدگاهی که با استفاده از تحلیلی روانشناختی در این تحقیق ارائه می شود، کاملاً با استناد به قرآن کریم ارائه شده است و نقاط ضعف سایر نظرات را ندارد. در این تحقیق  با تحلیل این آیه و آیات قبلی در مورد این ماجرا مشخص می شود که تفاسیر بیان شده از این آیه قابل دفاع نیستند و در واقع این اقدام حضرت سلیمان دربردارنده سبکی روانشناختی برای ایجاد زمینه پذیرش حق  و ایمان به خدا در ملکه سبا بوده است.