درخت حوزه‌های تخصصی

شرایط اجتماعی، زیرساختی و طبیعی مقاصد گردشگری، نقش اساسی در توانایی یک مقصد برای ارائه تجربیات گردشگری با کیفیت دارد. توجه به مسائل مربوط به کیفیت زندگی و اثرگذاری برنامه های توسعه گردشگری برآن اهمیت ویژه ای دارد زیرا تجربیات گردشگری باکیفیت به جمعیت میزبان پذیرا و محیط طبیعی جذاب بستگی دارد. بنابراین در این پژوهش سعی شده است، نگرش شهروندان شهراشکذرکه از مقاصد اصلی گردشگری استان یزد است، به اثرات گردشگری بر شاخص های «مدیریتی- زیرساختی» و «محیط طبیعی» تحلیل و بررسی شود.این تحقیق به لحاظ روش، از نوع پیمایشی مبتنی بر استفاده از پرسشنامه و شاخص های ذهنی است. با استفاده از قاعده ی کوکران مقدار حجم نمونه ی مورد نظر 100 نفر برآورد شده و به منظور تحلیل از روش های آماری در نرم افزار SPSS استفاده شده است. بر مبنای یافته های تحقیق می توان عنوان کرد که در عامل محیط طبیعی، «توسعه ی گردشگری» در شهر اشکذر بر روی 4 گویه ی « افزایش آلودگی بصری، آلودگی خاک، بهم خوردن اکوسیستم منطقه و آسیب رسانی به بافت طبیعی شهر» بی تأثیر بوده است. این بی تأثیری جنبه مثبت دارد چرا که هر 4 مورد جزء عوامل تخریب کننده و منفی برای اثرات توسعه ی گردشگری در هر شهری هستند. همچنین، در عامل مدیریتی-زیرساختی، «توسعه ی گردشگری» در این شهر بر روی 8 گویه ی مد نظر تأثیر مثبت داشته است. بنابراین می توان گفت مدیریت شهر اشکذر در این دو عامل موفق عمل کرده است. به طورکلی، نتایج این پژوهش حاکی از این بود که اثر «توسعه ی گردشگری» بر دو عامل «محیط طبیعی» و «مدیریتی و زیرساختی» مردم شهر اشکذر اثرگذار و این اثر در جهت مثبت است. نتایج این پژوهش در بررسی و ارزیابی اثرات توسعه گردشگری بر کیفیت زندگی می تواند هم برای مدیران شهری و هم برای مسئولان گردشگری شهر اشکذر برای برنامه ریزی موفق مهم و موثر باشد.

اشتغال غیر رسمی در واقع نوعی فعالیت برای زنده ماندن و مصون بودن از انحرافات اجتماعی است که در ایران مطالعه و شناخت بخش غیر رسمی هنوز به گونه جدی در دستور کار سیاست گذاران اقتصاد قرار نگرفته ،به طوری که درک آن ها از مبارزه با این بخش در سطح شهر می باشد . دولت ها می بایست به جای مبارزه با آن و تغییر نگاه از تهدید به فرصت جهت ارتقاء آن بکوشند زیرا باعث ثبات قیمت ها ،بازار رقابتی و از همه مهمتر بازار شهروندان کم بضاعت و محلی برای عرضه محصولات سنتی روستاییان می باشد.هدف از انچام پژوهش ساماندهی و توانمند سازی دستفروشان خیابان سلمان فارسی می باشد . روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی (اسنادی- پیمایشی)، مشتمل بر مطالعات کتابخانه ای، میدانی ،طراحی و تکمیل پرسشنامه و روش گردآوری اطلاعات استفاده از منابع رسمی برای داده های کمّی(پرسشنامه و مصاحبه) بوده و تکنیک کار مدل VIKOR است. یافته ها نشان داد از آنجا که حذف این گروه غیر رسمی اقتصادی عملا غیر ممکن به نظر می رسد بنابراین بهترین روش ساماندهی دستفروشان انتقال و جابجایی آنان به مکانی خارج از خیابان سلمان فارسی می باشد البته فراهم نمودن شرایط مکان جدید از جمله عدم اخذ مالیات و اجاره بها ،غرفه بندی می تواند باعث تشویق دستفروشان جهت پذیرش مکان جدید شود.

مفهوم دلبستگی به مکان جنبه ای کلیدی در تعامل انسان و محیط است. شهرها بستری برای شکل گیری این تعامل و ایجاد پیوندی عمیق بین انسان و مکان فراهم می کنند. با این حال، در عصر حاضر، شاهد غلبه روند ایجاد فضاهای شهری بی هویت و فاقد معنا هستیم که به شدت از میزان دلبستگی شهروندان به محله هایشان کاسته است. این مسئله در شهرهای مهاجرپذیر که از تنوع فرهنگی و اجتماعی بالایی برخوردارند، نمود و اهمیت بیشتری می یابد. در پاسخ به این چالش، هدف اصلی این پژوهش، سنجش و ارزیابی حس تعلق مکانی در چنین بافتی است. مطالعه حاضر شهر فردوسیه را به عنوان نمونه ای از شهری مهاجرپذیر که واجد ابعاد اجتماعی، احساسی و کالبدی متفاوت و در عین حال درهم تنیده است، مورد بررسی قرار می دهد. این پژوهش با ماهیتی کاربردی و با بهره گیری از روشی توصیفی تحلیلی و رویکردی رابطه ای و تطبیقی انجام شده است. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه گردآوری و با استفاده از روش های آمار توصیفی و استنباطی (شامل آزمون های تی، همبستگی، رگرسیون و واریانس) در نرم افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش را ساکنان شهر فردوسیه با جمعیتی حدود ۳۰,۵۷۷ نفر تشکیل می دهند که از میان آن ها، نمونه ای به حجم ۳۸۴ نفر بر اساس فرمول کوکران و به روشی تصادفی از پنج محله مختلف این شهر انتخاب شد. بر پایه یافته ها، بین ابعاد مختلف حس دلبستگی به مکان در شهر فردوسیه پیوندی بسیار معنادار و با ضریب همبستگی 0/895 وجود دارد، به طوری که 78/4 درصد از واریانس این حس توسط این ابعاد تبیین می شود. با این وجود، ارزیابی شهروندان بیانگر آن بود که میزان این ابعاد در سطحی پایین تر از حد مطلوب قرار دارد. به منظور تبیین دقیق تر، از مدل تحلیل رگرسیون استفاده شد که نتایج آن نشان داد بُعد «هویت مکان» با ضریب تأثیر 0/778 بیشترین سهم را در شکل گیری حس دلبستگی دارد، در حالی که «پیوندهای اجتماعی» با ضریب 0/131- کمترین تأثیر را داشته است.

فرسایش آبکندی (خندقی) یکی از عوامل اصلی بیابان زایی و تخریب سرزمین در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک می باشد. هدف این پژوهش تهیه نقشه حساسیت فرسایش آبکندی و شناسایی عوامل موثر آن در حوضه آبخیز خسویه در استان فارس با استفاده از مدل های TreeNet است. در این پژوهش ابتدا موقعیت آبکند های موجود با استفاده از تصاویر ماهواره ای، نرم افزار گوگل ارث و سیستم تعیین موقعیت جهانی (GPS) ثبت گردید. در ادامه متغیرهای تاثیر گذار در وقوع این نوع فرسایش خاک در حوضه مورد مطالعه که شامل شاخص های مربوط به توپوگرافی مستخرج از مدل رقومی ارتفاع (Tan DEM-X) با دقت مکانی 12 متر، و سایر شاخص شامل: تراکم پوشش گیاهی (NDVI)، کاربری اراضی، فاصله از راه ها، فاصله از آبراهه، زمین شناسی، میزان بارش، نوع خاک و شاخص فرسایش پذیری خاک (K) تهیه گردیدند. سپس بعد از تهیه تمامی لایه های ورودی، با استفاده از نرم افزار SPM مدل مربوطه اجرا گردید. در فرایند مدل سازی 70% داده ها را به عنوان داده های آموزش (Training) و 30% داده ها را به عنوان داده های آزمون (Testing) در نظر گرفته اند. مقدار دقت شاخص ارزیابی AUC برای مدل TreeNet برابر 77/0 و 75/0 به ترتیب برای داده های آموزشی و آزمون می باشد، که بیانگر دقت بالای مدل مربوطه می باشد. میزان اهمیت نسبی متغیر های شرکت کننده در فرآیند مدلسازی به این صورت است که: به ترتیب متغیر های ارتفاع، کاربری اراضی، فرسایش پذیری خاک، عمق آبراهه و فاصله از آبراهه دارای بیشترین اهمیت می باشند. نقشه نهائی حساسیت فرسایش آبکندی در حوضه مورد مطالعه نشان می دهد، نواحی کم شیب و کم ارتفاع در مرکز حوضه دارای بیشترین کلاس خطر بوده در حالی که نواحی مرتفع حوضه در نواحی مرزی منطقه مورد مطالعه در کلاس خطر کم قرار دارند.

در سال های اخیر، به دنبال بروز پدیده ی گرمایش جهانی و تغییر در الگوهای اقلیمی و پارامترهای هواشناسی، فراوانی وقوع خشکسالی در بسیاری از مناطق جهان افزایش یافته است. در این مطالعه به پایش خشکسالی با استفاده از شاخص SPEI و بررسی خصوصیات این پدیده (شدت، بزرگی، مدت) در شرایط تغییر اقلیم در ایستگاه سینوپتیک قزوین در دوره تاریخی 2014-1986 و دوره های آینده 2050-2026، 2075-2051 و 2100-2076 تحت سناریوهای SSP2-4.5 و SSP5-8.5 در مقیاس های زمانی 3، 6، 9 و 12 ماهه پرداخته شده است. به منظور کاهش عدم قطعیت مدل های منفرد و افزایش قابلیت اعتماد برآوردها، از یک رویکرد ترکیب چندمدلی مبتنی بر یادگیری ماشین (Multi-Model Ensemble) با استفاده از الگوریتم XGBoost جهت ترکیب غیرخطی و بهینه خروجی سه مدل اقلیمی CMIP6شامل MIROC6،ACCESS-CM2 و CNRM-CM6-1 استفاده شد. ویژگی های خشکسالی بر اساس داده های مدل ترکیبی (Ensemble) حاصل از سه مدل اقلیمی محاسبه شدند. در سناریویSSP2-4.5، تغییرات خشکسالی نسبت به گذشته روندی افزایشی ملایم نشان داد. در دوره ی 2026–2050، میانگین شدت بین 03/2 تا 02/3 و بزرگی بین 91/0 تا 25/1 مشاهده شد. در سناریوی بدبینانه SSP5-8.5، روند افزایش شدت و بزرگی خشکسالی ها واضح تر بود. در نیمه ی اول قرن (2026–2050)، شدت بین 91/1 تا 70/3 و بزرگی بین 1/1تا 14/1 متغیر بود. به طور کلی، نتایج نشان داد که هر دو شاخص شدت و بزرگی خشکسالی از گذشته به آینده روندی افزایشی دارند، اما افزایش شدت چشمگیرتر است. بدین ترتیب می توان نتیجه گرفت که در آینده، منطقه ی مورد مطالعه با افزایش فراوانی، شدت و پایداری خشکسالی ها مواجه خواهد شد و این امر ضرورت برنامه ریزی سازگاری، مدیریت منابع آب و توسعه ی راهبردهای کاهش اثرات خشکسالی را بیش از پیش آشکار می سازد.

مدیریت فضایی از طریق اعمال مدیریت خردمندانه کاربری زمین و برقراری پیوند میان آنها، به دنبال ایجاد توازن بین تقاضاهای توسعه و حفظ محیط زیست و دستیابی به اهداف اقتصادی و اجتماعی است. با این توصیف ابعاد مدیریت فضایی اکولوژیکی-کالبدی، اقتصادی و اجتماعی در محدوده مورد مطالعه موجب چالش هایی شده است. در این راستا، پژوهش حاضر می کوشد تا اثرات ابعاد مدیریت فضایی بر تغییر کاربری زمین های کشاورزی در شهرستان رشت را مورد واکاوی قرار دهد. برای دستیابی به پاسخ علمی، از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. روش های جمع آوری داده ها به دو صورت کتابخانه ای و میدانی بوده  و از ابزار پرسشنامه برای گردآوری اطلاعات استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل سه گروه مدیریت بخش دولتی، مدیریت بخش خصوصی و بهره بردار کشاورز در شهرستان رشت انتخاب گردید. با استفاده از نمونه گیری تصادفی و فرمول کوکران، در مجموع تعداد پرسشنامه در بخش مدیریت دولتی(37نفر)، بخش خصوصی(105نفر) و بهره بردار کشاورز(380نفر) توزیع و تکمیل گردید. در ادامه به منظور رابطه بین عوامل سه گانه از آزمون همبستگی اسپیرمن و جهت سنجش فرضیه از آزمون تحلیل رگرسیون و جهت سنجش اطمینان از پایایی با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ که در نرم افزار Spss ، محاسبه گردید که  برابر با 0/889 برای پرسشنامه بخش اول و دوم و پرسشنامه بهره برداران کشاورز ضریب 0/897 بدست آمد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که هر  سه جامعه آماری بر میزان تأثیرات منفی در بعد اکولوژیکی-کالبدی بیش از سایر عوامل اقتصادی و اجتماعی اتفاق نظر داشتند و در واقع شاخص های مورد استفاده در شهرستان، وضعیت نامطلوبی دارند.

صنعت گردشگری نقشی مهم را در پویایی اقتصاد شهر تبریز می تواند ایفا نماید؛؛ بنابراین توجه به گردشگری به عنوان سیاست های اصلی توسعه شهری الزامی است به کارگیری ابعاد گردشگری خلاق در تمامی حوزه های شهری و در این میان بافت های تاریخی شهر تبریز می تواند اهرم بسیار خوبی برای ارتقای این شهر در ابعاد جهانی باشد. همچنین می توان آن را ابزاری بسیار مناسب برای مدیریت و برنامه ریزی شهری به شمار آورد تا در کنار حفظ فرهنگ، سنن و رسوم شهر (تنها ارزش و دارایی شهر) در ارتقای جسمی و روحی ساکنان شهر نیز تأثیرگذار باشد. در این تحقیق تلاش شد عوامل مؤثر بر گسترش گردشگری خلاق شهری مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. مطالعه حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری این تحقیق گردشگران ورودی به بازار تاریخی شهر تبریز بود. در جهت تعیین حجم نمونه با توجه به نبود تعداد جامعه آماری از فرمول کوکران برای جامعه نامحدود استفاده و حجم نمونه 384 نفر برآورد گردید. روایی ابزار تحقیق با استفاده از مدل تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه شده است. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و لیزرل با روش آمار توصیفی و مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد. یافته ها نشان داد که بازاریابی مقاصد گردشگری با ضریب مسیر 35/0، برند سازی شهری با ضریب مسیر 46/0 و نوآوری و خلق ارزش با ضریب مسیر 34/0 بر گسترش گردشگری خلاق شهری تأثیر مثبت و معناداری دارد. از بین متغیرهای موردنظر در این پژوهش متغیر برند سازی شهری دارای بیشترین ضریب تأثیر بود.

زمینه و هدف: زیست پذیری شهری در سال های اخیر به یکی از مباحث محوری در حوزه برنامه ریزی و مدیریت شهری تبدیل شده است. دلیل این امر آن است که گسترش و تراکم روزافزون شهری فشار بیشتری بر فضای محدود، منابع و محیط زیست وارد می کند و ظرفیت شهرها را برای حفظ کیفیت مناسب زندگی کاهش می دهد. هدف این پژوهش، سنجش کارایی راهبردهای مدیریتی بر بهبود زیست پذیری در مناطق 1 و 10 کلان شهر تبریز است. روش شناسی: روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها با استفاده از پرسش نامه گردآوری شده است. تحلیل شاخص های کمی در محیط نرم افزار SPSS و با استفاده از آزمون T و تحلیل رگرسیونی به روش گام به گام صورت گرفته است. نتایج و یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد که منطقه 1 در ابعاد مختلف مدیریت شهری از جمله خدمات شهری (3.02)، حکمروایی (3.06)، سرمایه گذاری (3.07) و فرهنگی-اجتماعی (2.75) عملکرد بهتری نسبت به منطقه 10 دارد. همچنین، شاخص های زیست پذیری در منطقه 1 شامل اقتصادی (2.84)، اجتماعی (3.72), کالبدی (3.82) و زیست محیطی (3.68) در مقایسه با منطقه 10 که در ابعاد مدیریت شهری و زیست پذیری مقادیر پایین تری دارد، بیانگر وضعیت مطلوب تر این منطقه است. یافته ها نشان می دهد که رابطه معناداری بین کیفیت مدیریت شهری و ارتقای سطح زیست پذیری وجود دارد و بازنگری در سیاست های مدیریتی و برنامه ریزی متوازن و عدالت محور برای ارتقای کیفیت زندگی شهری در مناطق کم برخوردار ضروری است.

هدف: در پژوهش حاضر، ارتباط شاخص نوسان مادن-جولیان (MJO) در زمان چیرگی فازهای مختلف آن با الگوهای اقلیمی حاکم بر خلیج فارس و دریای عمان طی دوره 1994 تا 2023 بررسی شده است. روش پژوهش: داده های شاخص MJO از سایت اداره هواشناسی استرالیا دریافت و فازهای هشت گانه این شاخص تفکیک شدند. روزهای فرین با شرط توالی بیش از 15 روزه انتخاب و آرایش هر کدام از فازها با نمودار ویلر و هندون در نرم افزار متلب ترسیم گردید. داده های مربوط به بارش، دمای هوا، دمای سطح دریا، فشار سطح دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل، تراکم ابر و تشعشع خروجی موج بلند (OLR) از سایت NOAA اخذ و تغییرات الگوهای اقلیمی در زمان های چیرگی هر فاز بررسی شدند. نتایج یافته ها: فازهای 1 و 2 نوسان مادن-جولیان بیشترین تعداد توالی های پیوسته با مدت بیش از 15 روز را با 9 مورد رخداد به خود اختصاص داده اند. بررسی OLR نشان داد که در محدوده فعالیت هر یک از این فازها، میزان انرژی تابشی سطح زمین به حداقل مقدار کاهش یافته است. این وضعیت به تقویت فعالیت های همرفتی و افزایش تراکم ابر در این مناطق انجامیده است. در تمام دوره های حاکمیت فازهای هشت گانه نوسان مادن-جولیان، حضور یک سامانه کم فشار حرارتی در منطقه مورد مطالعه مشاهده شده است. نتیجه گیری: نوسان مادن-جولیان به صورت فازبندی شده تأثیر قابل توجهی بر الگوهای اقلیمی خلیج فارس، دریای عمان داشته است. در فازهای 1، 2 و 5، پدیده بلوکینگ بر منطقه مورد مطالعه حاکم بوده و با انسداد هوای گرم و خشک، دمای سطح دریا را افزایش داده و میزان بارش کاهش یافته است. در فازهای 3، 4، 6، 7 و 8، شرایط چرخندگی مثبت در جلوی محور ناوه و ورود مستقیم بادهای مرطوب غربی از دریای مدیترانه، باعث افزایش بارش در مناطق مورد مطالعه شده است.

یکی از روش های برآورد سیلاب در این حوضهها، استفاده ازروش مدل سازی هیدرولوژیکی است. هدف ازاین بررسی تحلیل دبی حداکثرسیلابی بعد فراکتال و مدل های WinTR-55 ، NRCS، HEC-HMS در برخی زیرحوضه سد کلان ملایر همدان بااستغاده ازداده های ژئومورلوژی است . بررسی نشان می دهد که در زیر حوضه Ac بین هیدروگراف های واحد NRCS و واحد بعد فراکتال تطابق قابل قبولی وجود دارد و خروجی مدل HEC-HMS نیز بیانگر این است که بین داده های مشاهداتی و خروجی مدل نیز در زیر حوضه Ac انطباق قابل قبولی وجود داردکه دربعد فراکتال وخروجی HEC-HMSبصورت یک هیدروگراف واحد NRCS مشاهده می شود . نتایج محاسبه دبی اوج با استفاده از روش هیدروگراف واحدژئومورفولوژی علیرغم وسعت کم و تغییرات کم پارامترهای ژئومورفولوژی حوضه نشان می دهد که مقادیر دبی اوج برآورد شده در روش GIUH با دبی های مشاهداتی و محاسباتی توسط مدل WinTR-55 اختلاف کمی دارند و به معنای آن است که پارامترهای ژئومورفولوژی نقش مهم و مؤثری در برآورد دبی اوج ایفا می کنند. بررسی ها نشان داد که هیدروگرافهای مدل WinTR-55 در دوره بازگشت های پایین تر از 5 سال سنجش قابل قبولی را نسبت به دادههای مشاهداتی انجام می دهد و هرچقدر دوره بازگشت ها بیشتر می شود از دقت مدل کاسته می شود بعلاوه مدل به مقادیر شماره منحنی CN حساسیت بیشتری نشان میدهدو بیانگر این است که مدل برای زیرحوضه ها نتایج قابل قبولی ارائه داده و برای حوضه های بزرگ تر مناسب نمی باشند . بنابراین پیشنهاد میشود که برای حوضه های کوچک ازمدل winTR-55 و بعد فراکتال با تراکم زهشکی بیشتر و دقیق تر استفاده شود

پژوهش حاضر با هدف تبیین راهبردهای برندسازی گردشگری مبتنی بر شناسایی پیشران ها در روستاهای پیراشهری زنجان انجام شده است. این تحقیق ازنظر هدف، کاربردی و به شیوه ای ترکیبی (کیفی و کمی) اجراشده و برای تحلیل داده ها از روش تئوری زمینه ای و نرم افزار SPSS بهره گرفته است. یافته های حاصل از تئوری زمینه ای نشان می دهد که «ناکارآمدی اقتصادی کنونی» و «احساس تضعیف هویت و اصالت» در زمره پیشران های علی، «ویژگی های متمایز منابع و جاذبه ها» و «موقعیت جغرافیایی و دسترسی شهری» در گروه پیشران های زمینه ای و «ظرفیت نهادی و محلی»، «نفوذ رسانه ها و روایت غالب» و «زیرساخت های پشتیبانی مدرن» به عنوان پیشران های مداخله گر شناسایی شده اند. همچنین نتایج آزمون t تک نمونه ای نیز بیانگر آن است که هر هشت عامل بررسی شده از دیدگاه جامعه محلی تأثیر معناداری بر فرآیند برندسازی گردشگری در روستاهای پیراشهری زنجان دارند؛ به طوری که سطح معناداری 000/0 برای تمامی عوامل، اعتبار میدانی و ادراکی مدل مفهومی تحقیق را تأیید می کند. براساس این نتایج، راهبردهای مؤثر بر برندسازی گردشگری شامل «حکمرانی فعال برند»، «تولید کالا و محتوای مبتنی بر اصالت»، «مهندسی سفر دیجیتال و جذب گردشگر»، «تقویت تاب آوری اقتصادی مبتنی بر مزیت نسبی» و «شناسایی مزیت های محلی» هستند که اتخاذ آن ها می تواند پیامدهایی چون «ثبات و انسجام برند»، «افزایش ارزش ادراکی»، «تمایز و دسترسی هدفمند»، «اعتبار دیجیتال»، «پایداری بلندمدت» و «تقویت تعهد جامعه محلی» را به دنبال داشته باشد.

پژوهش با هدف ارزیابی کمی و کیفی اثرات تغییرات اقلیم بر دبی رودخانه، ابتدا به مقایسه و انتخاب کارآمدترین مدل هوش مصنوعی هیبریدی(رگرسیون بردار پشتیبان -موجک، رگرسیون بردار پشتیبان –نهنگ و رگرسیون بردار پشتیبان –ازدحام ذرات) برای برآورد دقیق دبی بر اساس داده های تاریخی طی سالهای 2022-1992 می پردازد. در گام بعدی، از پیش بینی های اقلیمی مدل های گردش عمومی جو (GCMs) تحت سناریوهای مختلف انتشار گازهای گلخانه ای برای پیش بینی روند آتی دبی رودخانه طی سالهای 2043-2023 -استفاده می گردد. همچنین جهت مقایسه عملکرد مدلهای هیبریدی مورد بررسی از شاخص های آماری ضریب همبستگی، ریشه میانگین مربعات خطا، میانگین قدر مطلق خطا و ضریب نش ساتکلیف استفاده شد. نتایج حاصل از اریابی مدلهای هیبریدی نشان داد مدل رگرسیون بردار پشتیبان-موجک با بیشترین ضریب همبستگی 980/0 ، کمترین ریشه میانگین مربعات خطا 372/0 ، کمترین میانگین قدر مطلق خطا 174/0 و بیشترین ضریب نش ساتکلیف 985/0 عملکرد بهتری نسبت به سایر مدلهای مورد بررسی از خود نشان داده است. همچنین نتایج حاصل از ارزیابی مدل LARS-WG نشان داد که مدل Can ESM5.0 دماهای حداکثر و حداقل را به خوبی پیش بینی می کند، اما در تخمین بارش با خطا همراه است، در حالی که مدل BCC-CSM2-MR بارش بیشتری را در فصول گرم تر تخمین می زند. پیش بینی ها برای دوره 2023 تا 2043 تحت سناریوهای مختلف انتشار گازهای گلخانه ای SSP126 و SSP585 حاکی از افزایش دما، به ویژه در سناریوی انتشار بالای SSP585، و نوسانات نامشخص در میزان بارش است که این نوسانات بین مدل های مختلف نیز تفاوت قابل توجه

در پایان قرن بیستم، برنامه ریزی شهری به دلیل غلبه رویکردهایی مانند مدرنیسم که عمدتاً بر رشد فناورانه تأکید داشتند، با چالش های مهمی مواجه شد. این رویکردها به دلیل بی توجهی به ابعاد اجتماعی و زیست محیطی، نتوانستند پاسخگوی نیازهای روزافزون شهرها باشند. بلکه باعث بروز ناپایداری هایی در ساختارهای زیستی، اقتصادی و کالبدی شهرها شدند. در چنین شرایطی، توسعه پایدار شهری به عنوان یکی از رویکردهای راهبردی در حوزه سیاست گذاری و برنامه ریزی شهری موردتوجه قرارگرفته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل پیشران های کلیدی مؤثر بر توسعه پایدار در شهر کرکوک انجام شده است. نوع تحقیق توصیفی-تحلیلی و هدف آن کاربردی است. روش گردآوری داده ها پیمایشی و نمونه آماری به تعداد 20 نفر از نخبگان شهری بوده است. مؤلفه های موردبررسی در این تحقیق 4 مؤلفه (اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، زیست محیطی، نهادی -کالبدی) در قالب 28 معیار موردبررسی قرار گرفتند به منظور سنجش و تحلیل اطلاعات از نرم افزارهای آینده پژوهی میک مک و سناریو ویزارد استفاده شده است. بر اساس تحلیل های انجام گرفته از میان 28 معیار 9 پیشران کلیدی: مدیریت کارآمد محلی، درآمد و اشتغال، قوانین و مقررات توسعه پایدار شهری، رقابت پذیری شهری، آگاهی و اعتماد شهروندان، اثربخشی طرح های توسعه دولت، بازآفرینی بافت های فرسوده شهری، توسعه گردشگری، سرمایه گذاری (اعم از دولتی، خارجی و بخش خصوصی) بیشترین تأثیرگذاری مستقیم و کمترین وابستگی را داشته اند. برای این 9 پیشران اقدام به سناریو نگاری شد و تعداد 27 سناریو برای پیشران ها نوشته و در نرم افزار سناریو ویزارد مورد تحلیل قرار گرفت و تعداد 2 سناریوی قوی، 7 سناریوی باورکردنی استخراج گردید.

شتاب شهرنشینی و افزایش جاذبه های آن به مهاجرت اقشار مختلف اجتماعی مردم به شهرها منجرشده و به دنبال آن پدیده تفکیک مسکن پدیدار شده است. در همین راستا در بازارهای مسکن، فیلترینگ مسکن مدت ها است که به عنوان نیروی اصلی عرضه مسکن برای اقشار کم درآمد در نظر گرفته شده است. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی است و هدف از آن شناخت شاخص های دخیل در فیلترینگ مسکن و میزان اثرات آن در مناطق شهری بوده است. برای مراجعه به جامعه آماری، از طریق فرمول کوکران تعداد 383 نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده طبقه بندی شده، انتخاب شد. برای هر شاخص دو سؤال و مجموعاً 24 سؤال به صورت طیف لیکرت 5 گزینه ای طراحی شد و در اختیار نمونه آماری مناطق شهری قرارگرفت. پس از گردآوری پرسش نامه، داده ها به واسطه نرم افزار «SPSS»  و از طریق مدل ویکور تجزیه وتحلیل شد. نتایج نشان داد که فیلترینگ مسکن در شهر اردبیل با مقادیر (363/0 Q)  بالاتر از حد متوسط عمل نموده است. مناطق شهری 2، 1، 3، 5 و 4 به ترتیب بیشترین تا کمترین نقش را در میزان فیلترینگ مسکن داشتند. در این میان  به ترتیب شاخص دسترسی به مراکز خرید با مقادیر (0368/0)، سیاست های دولت با (031/0)، درآمد (02418/0)، دسترسی به امکانات بهداشتی (0216/0)، دسترسی به امکانات آموزشی (0214/0)، تسهیلات وام مسکن (019/0)، عرضه مسکن (016/0)، ساخت وساز (01108/0)، وضعیت اشتغال (00784/0)، نرخ تورم (0074/0)، حمل ونقل عمومی (0051/0) و تقاضای مسکن (00258/0)، بیشترین تا کمترین نقش و تأثیر را در فیلترینگ مسکن شهر اردبیل ایفا نموده اند. نتایج کلی بیانگر آن بود که فیلترینگ مسکن شهر اردبیل از الگوی نیمه پویا و سیاست محور تبعیت می کند. بدین معنا که تحرک مکانی و جابه جایی طبقات پردرآمد در پاسخ به سیاست ها و تسهیلات دولتی و امکانات خدماتی رخ می دهد تا تغییرات طبیعی بازار؛ از این رو بایستی در سیاست گذاری های آتی مسکن شهری، تمرکز بر بهبود زیرساخت های اقتصادی، تقویت عرضه مسکن مقرون به صرفه، توسعه خدمات شهری و اصلاح سیاست های تسهیلات مسکن صورت گیرد تا روند فیلترینگ بتواند به کاهش نابرابری فضایی و بهبود عدالت مسکن در شهر منجرشود

زمینه و هدف: با افزایش سریع شهرنشینی و چالش های زیست محیطی، رویکردهای نوینی چون شهر هوشمند پایدار و زیرساخت سبز ضروری شده است. با این حال، شکاف میان تئوری و عمل، به ویژه در زمینه اولویت بندی اقدامات، همچنان پابرجاست. این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر زیرساخت های سبز بر تحقق شهر هوشمند پایدار و ارائه یک چارچوب مبتنی بر داده برای اولویت بندی مکانی در کلان شهر کرج انجام شد. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. ابتدا ۲۴ متغیر کلیدی شناسایی و از طریق پرسشنامه در اختیار ۳۰ خبره قرار گرفت. سپس با استفاده از یک رویکرد ترکیبی، از تکنیک تحلیل ساختاری اثر متقابل (MICMAC) برای شناسایی پیشران های کلیدی و از روش تصمیم گیری چندمعیاره (CoCoSo) برای رتبه بندی آمادگی ۱۱ منطقه شهری کرج بهره گرفته شد. نتایج و یافته ها: نتایج نشان داد که هفت پیشران، از جمله «سطوح نفوذپذیر»، «کریدورهای زیستی»، «سرمایه گذاری» و «حکمرانی یکپارچه»، قدرتمندترین عوامل اثرگذار بر سیستم هستند. همچنین، تحلیل کوکوسو، منطقه ۵ را به عنوان مناسب ترین ناحیه برای شروع پروژه ها معرفی نمود. یافته ها تأکید می کند که گذار موفق به شهر هوشمند پایدار، نیازمند یک استراتژی یکپارچه است که همزمان بر زیرساخت های فیزیکی، عوامل حاکمیتی و محرک های اقتصادی تمرکز دارد و سیاست گذاری ها باید بر اساس اولویت های مکانی صورت گیرند. در نهایت، این پژوهش نشان می دهد که تحقق شهر هوشمند پایدار در کرج، تنها از طریق یک استراتژی یکپارچه که پیشران های کلیدی فیزیکی، حاکمیتی و اقتصادی را در اولویت های مکانی مشخص به کار می گیرد، ممکن می شود.

بحث تاب آوری بافت های فرسوده از بحث های مهم در برنامه ریزی شهری است. بافت های فرسوده بخشی از شهر هستند که موجب کاهش سطح تاب آوری می شود و سیاست های به کارگرفته شده در این گونه بافت ها که دارای آثار قدیمی نیز هستند نمود بیشتری پیدا می کند. هدف پژوهش، تحلیل وضعیت تاب آوری در بافت های فرسوده منطقه ۴ شهرداری تهران است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی؛ از نظر ماهیت، اکتشافی و از نظر روش، کیفی کمی است. روش جمع آوری داده ها کتابخانه ای است. جامعه آماری را ۸۰ نفر از کارشناسان شهرداری منطقه ۴، اساتید شهرسازی و دانشجویان دکتری تشکیل می دهند. روش نمونه گیری مورد استفاده در پژوهش غیر احتمالی و از نوع گلوله برفی بوده است. ا بزار گردآوری داده ها پرسشنامه از نوع بسته است. برای تحلیل داده ها از تیم پانل دلفی استفاده شده است. بر این اساس، کارشناسان به شاخص های کالبدی و محیطی، اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی استخراج شده از مبانی نظری و اسناد محدوده مورد مطالعه امتیاز می دهند. نتایج تحلیل داده ها نشان می دهد وضعیت ۲۰ معیار مدیریتی سیاسی در ۳ شاخص قوانین و مقررات، آموزش و حمایت و نظارت نامطلوب است. وضعیت ۲۰ معیار اقتصادی در ۴ شاخص امکانات و زیرساخت ها، فعالیت و اشتغال، توانایی جبران خسارت و توانایی برگشت به شرایط مناسب نامطلوب است. وضعیت ۲۰ معیار کالبدی محیطی در ۴ شاخص فرسودگی، دسترسی، آسیب پذیری و مقاومت نامطلوب است. وضعیت ۲۵ معیار اجتماعی فرهنگی در ۵ شاخص امنیت، خدمات، سنت و فرهنگ، مشارکت و همبستگی و آگاهی و آموزش نامطلوب است. می توان نتیجه گرفت که سطح تاب آوری در بافت های فرسوده منطقه ۴ شهرداری تهران در تمام ابعاد یادشده پایین است.

گردشگری جوامع دور از وطن، یکی از انواع گردشگری است که در آن جامعه ی دور از وطن یا فرزندان آنها برای اهداف مختلف به سرزمین اجدادی خود سفر می کنند این گردشگری می تواند در مکان های دریایی باشد و افراد به گونه ای نمادین با سرزمین مادری ارتباط برقرار کنند. پژوهش حاضر از نظر هدف نوعی پژوهش توصیفی- اکتشافی است. روش پژوهش تحلیل داده های ثانویه است و جامعه ی آماری تحقیق محتواهای پیرامون موضوع گردشگری جوامع دور از وطن بوده است که از میان 71 اثر پژوهشی 25 مورد از آنها بر اساس معیارها انتخاب شدند. بنابراین نمونه گیری از نوع هدفمند بوده است. یافته ها نشان داد این نوع گردشگری می تواند با انتخاب سرزمین های دریایی به مکان نمادین برای گردشگران تبدیل شود و بدین شکل منجر به نوعی تجربه منحصر به فرد گردد. از سوی دیگر علاقه مندی به هویت مقاصد دریایی شرایط را برای توسعه ی گردشگری جوامع دور از وطن فراهم می آورد، به گونه ای که به شکل گیری نوستالژی پایدار و پیوند عاطفی گردشگر با مقصد منجر شود. بازگشت به سرزمین اجدادی به عنوان گردشگر برای جوامع دور از وطن صرفا یک تجربه ی مهاجرتی نیست بلکه درک معنای پدیده های فرهنگی (شبیه دریا) را برای آنان فراهم می آورد به گونه ای که سفر به یک فرایند بازشناسی هویت، بازتولید معنا و تقویت حس تعلق فرهنگی نسبت به سرزمین مادری تبدیل شود. این پژوهش با واکاوی معنایی گردشگری جوامع دوراز وطن و نقش دریا به عنوان یک میراث، تلاش نموده است تا دارد چشم انداز جدیدی را پیش روی پژوهشگران علاقه مند به این نوع گردشگری باز کند.

این پژوهش با رویکردی کمی و با هدفی کاربردی طراحی شده و در زمره مطالعات توصیفی-تحلیلی از نوع پیمایشی قرار می گیرد. تمرکز اصلی تحقیق بر ارزیابی و تحلیل ظرفیت های گردشگری سد قشلاق سنندج با تأکید بر اصول توسعه پایدار و با بهره گیری از داده های میدانی و ابزارهای آماری می باشد. راهبرد اجرایی تحقیق مبتنی بر استفاده از پرسشنامه ساختاریافته ای است که بر پایه شاخص های نظری توسعه پایدار در حوزه های اقتصادی، زیست محیطی، انرژی، اقلیمی و فرهنگی-اجتماعی تدوین گردیده است. جامعه آماری پژوهش شامل گردشگران، ساکنان محلی و ذی نفعان حوزه گردشگری در منطقه سد قشلاق بوده و برای تعیین حجم نمونه، از فرمول کوکران استفاده شد که با در نظر گرفتن سطح اطمینان ۹۵ درصد و خطای ۵ درصد، حجم نمونه برابر با ۲۶۵ نفر به دست آمد. همچنین برای سنجش پایایی ابزار از ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید که در تمامی مؤلفه ها مقادیری بالاتر از 80/0 به دست آمد که دلالت بر انسجام و قابلیت اعتماد مناسب ابزار دارد. داده های گردآوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های تحلیل عاملی اکتشافی به منظور بررسی ساختار شاخص ها و آزمون t تک نمونه ای جهت سنجش معناداری آن ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از بررسی ظرفیت های گردشگری سد قشلاق سنندج نشان می دهد که این منطقه از پتانسیل های قابل توجهی برای توسعه گردشگری پایدار برخوردار است. در مجموع، یافته ها حاکی از آن است که سد قشلاق، با وجود برخی محدودیت های زیرساختی و اقلیمی، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری پایدار دارد، مشروط بر آنکه سیاست گذاری ها بر پایه اصول توسعه پایدار و مدیریت منابع باشد.

فرایند شهرنشینی، پدیده ای است که در دهه های اخیر به طور فزاینده ای در کشورهای درحال توسعه متمرکز شده است و افزون بر میزان رشد شهرها، چگونگی تغییرات کاربری ها در سطح کلان نیز مورد توجه می باشد. براین اساس، در پژوهش حاضر چارچوبی برای تهیه نقشه و تحلیل الگوهای قابل پیش بینی از گسترش مناطق شهری در مقیاس ملی، متفاوت با هدف تحلیل فرایندهای رشد و گسترش شهرها فراهم شده است. داده های مورد نیاز این مطالعه از تصاویر نسخه چهارم « DMSP/OLS » در سه بازه زمانی 1371، 1381 و 1392 و تصاویر ماهواره لندست در چهار بازه زمانی 1371، 1381، 1392 و 1401 استخراج شده است. به منظور بررسی دقیق تر و ارزیابی صحت نتایج حاصل ، با استفاده از الگوریتم طبقه بندی، بیشترین شباهت اراضی ساخته شده شهرهای تهران و کرج، شیراز، اصفهان و تبریز از تصاویر لندست استخراج و نتایج به دست آمده از داده های « NSL » با استفاده از آن، مورد ارزیابی قرارگرفت. نتایج نشان داد که الگوی شهری به دست آمده با استفاده از داده های « NSL »   با میانگین صحت کلی 11/84 و میانگین کاپای 51/0 با نتایج به دست آمده از داده های لندست سازگاری دارد. همچنین نتایج تحقیق نشان می دهد که ارتباط خطی بین توسعه اراضی ساخته شده با داده های جمعیتی و تولید ناخالص ملی وجود دارد و بیشترین میزان ارتباط خطی بین تولید ناخالص و اراضی ساخته شده با R2 برابر با 894/0 می باشد. در نهایت نتایج پیش بینی گسترش فضایی اراضی ساخته شده در سطح کشور با استفاده از مدل « CA-MARKOV » نشان داد که میزان اراضی شهری از حدود 14948 کیلومتر مربع در سال 1392 به بیش از 26156 کیلومتر مربع در سال 1410 با میزان کاپای برابر 709/. افزایش خواهد یافت. با توجه به عدم وجود تحقیقی مشابه در زمینه مدل سازی رشد شهری در مقیاس ملی، نتایج این تحقیق می تواند با ایجاد پیش زمینه ای از آینده، تصمیم گیران را در ارزیابی الگوهای پیشنهادی توسعه یاری کرده و بنیانی برای پیشنهاد و اصلاح خط مشی های برنامه ریزی شهری به منظور توسعه پایدار مناطق شهری در سطح کلان را شکل دهد.

پلنگ ایرانیPanthera pardus saxicolor) ) به عنوان یکی از گونه های کلیدی گوشتخوار در اکوسیستم های ایران، نقش مهمی در حفظ تعادل اکوسیستم ها ایفا می کند. این گونه با تهدیدات متعددی از جمله تخریب زیستگاه، شکار غیرمجاز، کاهش طعمه های طبیعی و فشار ناشی از توسعه انسانی مواجه است. پارک ملی گلستان، به عنوان یکی از زیستگاه های کلیدی پلنگ، در سال های اخیر تحت تأثیر عوامل انسانی مانند گسترش زمین های کشاورزی، افزایش دامداری، عبور جاده ها و گسترش روستاها قرار گرفته است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل مناطق حساس زیستگاهی پلنگ ایرانی در پارک ملی گلستان و بررسی تأثیر عوامل انسانی بر زیستگاه این گونه، از مدل اینوست (InVEST) بهره گرفته است. در این مطالعه، چهار تهدید انسانی کلیدی از قبیل زمین های کشاورزی، نزدیکی روستاها، چرای دام و جاده هاشناسایی شد.  نتایج نشان داد که جاده ها و مسیرهای دسترسی با درصد ریسک تجمعی 8/15 درصد و پیامد بالا (26/2)، بیشترین اثر منفی را بر زیستگاه دارند و به عنوان یکی از عوامل اصلی گسست زیستگاهی شناخته می شوند. این گسست، زیستگاه های پیوسته را به قطعات جداگانه تبدیل کرده و جابه جایی ایمن پلنگ را محدود می کند. همچنین چرای بیش از حد دام با 56/12 درصد ریسک منجر به تخریب پوشش گیاهی و کاهش منابع غذایی طعمه های طبیعی پلنگ، نظیر کل و بزمی شود. زمین های کشاورزی با تخریب زیستگاه طبیعی و افزایش تعامل انسان و حیات وحش، پیامدهای جدی بر زیستگاه دارند، در حالی که نزدیکی روستاها با 41/6 درصدریسک، تعارضات انسان و حیات وحش را افزایش داده و خطر شکار پلنگ توسط جوامع محلی برای محافظت از دام ها را بیشتر می کند. نتایج این پژوهش نه تنها بر اهمیت حفظ زیستگاه های طبیعی تأکید دارد، بلکه زمینه ای مستحکم برای تدوین راهکارهای مدیریتی و برنامه ریزی مؤثر در جهت حفاظت از گونه های در معرض خطر انقراض فراهم می آورد.