درخت حوزه‌های تخصصی

در این تحقیق در تحلیلی تطبیقی، نحوه کاربرد و میزان ترجمه استعاره دستوری را در رمان «بلندی های بادگیر»[1] نوشته امیلی برونته[2] و دو ترجمه از آن توسط رضا رضایی (1390) و نوشین ابراهیمی (1391) به لحاظ کمی و کیفی بررسی شد. برای انتخاب تصادفی داده ها، سه فصل از اول، وسط و آخر رمان و ترجمه های آن، یعنی فصل اول، فصل پانزدهم و فصل سی و چهارم بررسی شده اند. چارچوب نظری پژوهش دستور نظام مند نقشی هلیدی و متیسن[3] (2004) انتخاب شد و سپس انواع استعاره دستوری با توجه به سه فرانقش اندیشگانی، بینافردی و متنی به لحاظ کمّی و کیفی بررسی شدند. ازآنجاکه ساخت های نشان دار حاوی استعارات دستوری می باشند و این ساخت ها در انتقال مفهوم معنامند بوده و گفتمان مدار هم محسوب می شوند، لذا تحلیل نحوه و میزان کاربرد آن ها مخصوصاً در متون ترجمه شده حائز اهمیت است؛ چراکه درک خواننده درچارچوب توانش زبانی و دانش دایره المعارفی اوست، لذا همان طور که در ترجمه استعارات واژگانی لازم است مترجم با در نظر گرفتن تفاوت های زبانی و فرهنگی خواننده متن مقصد، معادل یابی صحیح و مناسبی برای استعارات داشته باشد، درترجمه استعاره های دستوری نیز لازم است مترجم به استعاره های دستوری متن مبدأ توجه آگاهانه بیشتری داشته باشد تا به جای حذف استعاره دستوری و ترجمه آن به صورت غیر استعاری، معادل یابی معنایی و کاربردی درست تر و مناسب تری ارائه دهد. نتایج حاصل از تحلیل داده ها نشان می دهد که در ترجمه های ابراهیمی و رضایی، استعاره دستوری کمتری نسبت به متن اصلی رمان، به کار رفته است. مقایسه ترجمه ها نیز نشان می دهد که در ترجمه ابراهیمی، استعاره های دستوری بیشتری نسبت به ترجمه رضایی به کار رفته است.

موضوع چند معنایی همواره در سال های اخیر مد نظر زبان شناسان ایرانی با رویکردهای شناختی بوده است. به دلیل اهمیت این موضوع، نگارندگان به بازشناسی چند معنایی صورت ساده فعل ijən/č/ (رفتن) در کردی کلهری بر پایه چند معنایی اصول مند (Evans & Green,2006) پرداخته اند. در این جُستار کیفی، داده ها به روش میدانی از گفتمان روزمره کُرد زبانان کلهری گردآوری شده و براساس انگاره مذکور و به روش توصیفی تحلیلی بررسی و واکاوی شده اند. شایان ذکر است که نگارندگان نیز از شم زبانی خود و دیگر گویشوران برای اصالت داده ها بهره بردند. نتایج نشان داد که « رفتن»، معنای سرنمون فعل ijən/č/ است و شبکه معنایی آن دارای چهل و پنج معنای مجزا، همچون «مسافرت کردن»، «رانندگی کردن»، «مهاجرت کردن»، «جاری شدن»، «غروب کردن»، «پایان یافتن»، «واریز کردن»، «ارسال کردن» و امثال آن ها و شش خوشه معنایی است. همچنین، یافته ها نشان داد که می توان تبیین مطلوبی از چند معنایی این فعل در کردی کلهری بر پایه رویکرد یاد شده به دست داد. بازنمایی چند معنایی این فعل در کردی کلهری برای ادراک بهتر چند معنایی فعل های دیگر می تواند سودمند باشد.

در پژوهش پیشِ رو با رویکردی ساخت بنیاد در چارچوب نظریه ساخت واژه ساختی، معادل های فارسی برگزیده فرهنگستان سوم دربرابر اصطلاحات انگلیسی در حوزه پسوند بررسی شده است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی الگوهای واژه سازی را برپایه طرح واره های ساختی-معنایی تبیین کرده است. هدفی که در این نوشتار دنبال می شود شناخت زوایای پنهان و آشکار ساخت واژه در واژه سازی زبان علم است. داده های پژوهش از 17 دفتر فرهنگستان زبان و ادب فارسی به صورت تمام شماری (51200 واژه) گردآوری شده است. براساس یافته ها، درمیانِ 51200 واژه مصوب، تعداد 8995 واژه با روش پسوندافزایی ساخته شده اند. فرهنگستان سوم با افزودن تعداد 11 پسوند و 156 پسوندواره (اسمی و فعلی)، تعداد 192 پسوند و پسوندواره فعّال و نیمه فعّال را در ساخت واژه های مصوب فرهنگستان سوم به کار گرفته است که این شمار برای ساخت واژه های علمی بسنده نیست و فرهنگستان سوم برای رفع نیاز زبان علم، برخی پسوندهای موجود را به لحاظ ساختاری و معنایی گسترش داده است. باوجودِ تلاش درخور ستایش فرهنگستان سوم می توان به وجود چندگانگی اشتقاق های پسوندی، ناهمگونی معنایی–ساختاری برخی پسوندهای فارسی دربرابر پسوندهای انگلیسی و مغایرت با برخی اصول و ضوابط واژه گزینی نیز اشاره کرد.

بر اساس فرضیه ریاضیات جسمانی، خاستگاه ریاضیات بدنمندی انسان است. در این پژوهش، بر مبنای روش توصیفی تحلیلی و بر پایه فرضیه ریاضیات جسمانی، نقش و اثر بُعد ارتفاع در شکل گیری طرحواره تصویری فضا و تأثیر آن بر زبان و مفهوم هندسی بُعد سوم در ریاضیات بررسی شده است. با توجه به تأثیرپذیری طرحواره تصویری فضا از نیروی جاذبه و لذا، عدم تقارن در ادراک جسمانی انسان از بُعد ارتفاع، نه فقط طرحواره تصویریِ فضا، نیرو و ظرف تحت تأثیر آن هستند، بلکه نقش آن در شکل گیری استعاره ها و آمیزه های مفهومی نیز پررنگ است. در این پژوهش، بر پایه داده های هندسی برآمده از بُعد اِعمال نیروی جاذبه در ساختارهای دوبعدی، سه بعدی و چهاربعدی و بر اساس چارچوب نظری معناشناسی شناختی و فرضیه ریاضیات جسمانی، کاهش یا افزایش این بُعد هندسی و اثر آن بر طرحواره تصویری فضا و نمود آن در زبان و ریاضیات تحلیل شده است. بر اساس این تحلیل، کاهش یا افزایش بُعد فضایی نه فقط بر نظام مفهومی، که بر ساختار زبانی و مفاهیم ریاضی مرتبط با آن هم مؤثر است.

تمرکز این پژوهش ارائه الگویی برای آموزش زبان فارسی نیمه تخصصی به داوطلبان رشته مهندسی است که به یادگیری زبان های نیمه تخصصی در دوره های پیشرفته زبان فارسی می پردازند. هدف اصلی این پژوهش افزایش درک مفاهیم ریاضی و بهبود مهارت زبان فارسی است. در این پژوهش اثربخشی الگوی شپاپ در آموزش زبان به زبان آموزان با زمینه ها و انگیزه های مختلف ارزیابی می شود. بدین منظور، الگوی شپاپ که بازنگریسته و دوباره مفهوم سازی شده بود، در سه جلسه آموزشی ریاضی در مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه بین المللی قزوین اجرا شد. از نظر پایایی و روایی ابزار ارزیابی اعتباری سنجی شد. برای گردآوری داده ها و نیز واکاوی آماری، ارزیابی یادگیری واژه ها پیش و پس از آزمون انجام شد. نتایج به دست آمده از 28 فارسی آموز غیرایرانی نشان دهنده تفاوت آماری معنا داری میان نمرات پیش آزمون و پس آزمون بود (05/0p< ). اجرای الگوی شپاپ بازنگریسته منجر به بهبود در استفاده دقیق از واژه ها در میان فارسی آموزان غیرایرانی شد. این یافته ها پیامدهای مهمی برای تقویت آموزش زبان نیمه تخصصی و دانشگاهی به غیرایرانیان داوطلب تحصیل در دانشگاه دارد. علاوه بر این، نتایج می تواند به عنوان یک راهنمای ارزشمند آموزشی برای مدرسانی باشد که ریاضیات و علوم دیگر را به زبان آموزان ایرانی آموزش می دهند. این مطالعه اثربخشی الگوی شپاپ بازنگریسته را در افزایش یادگیری یکپارچه زبان و محتوای دانش های گوناگون برجسته می کند.

پژوهش حاضر می کوشد انگیزش مفهومی زیربنای خلق و درک مرکب های بهووریهی زبان فارسی را بررسی نماید و باتوجه به الگوی نقش آفرینی و تعامل مجاز و استعاره، انواع این ترکیبات را به لحاظ ساختار مفهومی مشخص سازد. به این منظور با تکیه بر مدل پیشنهادی روئیز دِمندوزا و دییز وِلاسکو (2002) برای تبیین انواع مجاز و الگوهای تعامل مفهومی، درمجموع شصت مرکب بهووریهی غیرفعلی زبان فارسی موردتحلیل قرار گرفت. تحلیل ها حاکی از آن است که ازنظر الگوی مفهومی زیربنایی، مرکب های بهووریهی زبان فارسی در سه گروه اصلی قابل طبقه بندی هستند: ۱) ترکیبات حاصل عملکرد یک مجاز مفهومی (مبدأ-در-مقصد) واحد، ۲) ترکیبات حاصل تعامل مجازی، و ۳) ترکیبات حاصل تعامل استعاره و مجاز. در این میان، چون مفهوم سازی مرکب های بهووریهی حاصل تعامل مجازی ممکن است دو، سه، یا چند مجاز مفهومی متوالی را فعال سازد، این گروه از ترکیبات بهووریهی ازنظر تعداد و همچنین نوع مجازهای نقش آفرین زیرالگوهایی را شامل می شوند. همچنین، ترکیباتی که خلق و درک معنا در آنها الگوی تعامل مفهومی استعاره و مجاز را بازنمایی می کند، بسته به مجازبنیاد بودن یا نبودن حوزه مبدأ و مقصد استعاره زیربنایی، در دو زیرگروه، شامل ترکیبات حاصل نگاشت مجازی حوزه مقصد استعاره و ترکیبات حاصل نگاشت مجازی هر دو حوزه مبدأ و مقصد استعاره، جای می گیرند. نتایج پژوهش به طورضمنی نشان می دهند که فرایند خلق و شکل گیری مرکب های بهووریهی زبان فارسی تصادفی نیست، بلکه از الگوهای مفهومی نظام مند و مشخصی تبعیت می کند.

واژه بست ها تکواژهای مقیدی هستند که ازنظر نحوی واژه اند؛ اما از نظر ساختواژی به یک واژه وابسته اند و با آن، نوعی واحد ساختواژی تشکیل می دهند. هدف از انجام این پژوهش، توصیف و تحلیل واژه بست های زبان گیلکی (گویش گیلکی اشکورات) با بهره گیری از آزمون های مطرح شده در پیشنه مطالعات، است.نخست، داده ها از طریق شمّ زبانی یکی از نگارندگان و همچنین با رجوع به برخی از منابع مکتوب گردآوری شده و سپس، تمام تکواژهای وابسته با اعمال آزمون های آوایی، صرفی و نحوی بررسی شده اند. براساس رویکرد کلاونس (1982)، می توان گفت که همه واژه بست ها در گیلکی اشکورات بعد از پایه به کار می روند و از این رو،همگی پی بست هستند. در گیلکی اشکورات11 واژه بست وجود دارد که از این میان 9 مورد، واژه بست ویژه و 2 مورد واژه بست ساده به شمار می روند. شایان توجه است که به نظر می رسد واژه بست های زبان گیلکی عمدتاً فاقد تکیه هستند.

مقاله حاضر در صدد بررسی پدیدار نمود و تحمیل در سطح محمول و همچنین لایه های هسته، مرکز و بند در زبان کردی است. رویکرد مورد استفاده در این تحقیق بر اساس دستور نقش و ارجاع می باشد. در سطح محمول نمودهای واژگانی قرار دارند که حاوی ویژگی هایی ذاتی می باشند. محمول ها بر اساس این ویژگی ها عمدتاً به پنج گونه فعالیتی، تحققی، دستاوردی، لمحه ای و ایستا تقسیم می شوند. این محمول ها عمدتاً گونه سببی نیز دارند. اما سه لایه دیگر، بیانگر لایه های متفاوت جمله بوده، و عمدتاً میزبان نمودهای اشتقاقی (ترکیبی) و یا عملگرهای نمودی هستند. نتایج تحلیل نشان می دهد که در زبان کردی، لایه هسته میزبان سه عملگر ناقص و یک عملگر کامل است که هر کدام ساختار رخدادی خاصی را بر پنج نمود واژگانی مذکور تحمیل می کنند. در این لایه هر محمول با نمود واژگانی خاص خود در اثر ترکیب با یکی از این عملگرها دچار فرایند تحمیل یا نمودگردانی می شود. تمام نمودگردانی ها تابع ابعاد معناشناختی عملگرهای چهارگانه در سطح هسته می باشند. همچنین در لایه مرکز، محمول ها در اثر ترکیب با افزوده های قیدی (قیدهای جهتی) و یا موضوعات درونی با ویژگی های ارجاعی ویژه (موضوع خاص یا غیرخاص) ممکن است دچار نمودگردانی شوند. محمول های اشتقاقی (از جمله تحققی فعالیتی) عمدتاً در این لایه (مرکز) پدید می آیند. در نهایت نتایج نشان می دهد که عملگر زمان در لایه بند نیز تاثیر چشمگیری بر ساختار رخدادی محمول ها داشته، و افعال در این لایه برای هماهنگی با ملزومات معناشناختی عملگر زمان ممکن است دچار نمودگردانی شوند. در پایان، تحقیق حاضر نظریه ای را درباره دامنه سلسله مراتبی عملگرهای جمله در راستای تولید و تفسیر ساختار رخدادی یک جمله پیشنهاد می دهد.

درک و شناخت احساسات دیگران عامل مهمی در تعامل های اجتماعی است و کمبود این توانایی بر کیفیت ارتباطات تأثیر می گذارد. به سبب آنکه امکان دسترسی مستقیم به ذهن دیگران وجود ندارد، برای دریافت احساس دیگران به منابع غیرمستقیم اطلاعات مثل زبان بدن ، هیجان ها ی چهره و صدا تکیه می کنیم. بنابراین پژوهش حاضر با هدف پیش بینی شناسایی نوای هیجانی گفتار زبان ناآشنا براساس درک هیجان چهره با توجه به متغیر میانجی جنسیت در فارسی زبانان انجام گرفت. طرح پژوهش کاربردی از نوع توصیفی- همبستگی و جامعه آماری، فارسی زبانان 20 تا 40 سال شهر تهران بود. دویست فارسی زبان به روش نمونه دردسترس انتخاب شدند تا تکلیفی مبتنی بر رایانه که دربردارنده دو بخش شنیداری و دیداری بود را انجام دهند. افراد نمونه ابتدا هیجان گوینده در جمله های دارای شش هیجان اصلی به زبانی ناآشنا و سپس هیجان تصویر چهره را مشخص کردند. بر اساس داده های به دست آمده، ابتدا شاخص های توصیفی میانگین و انحراف استاندارد محاسبه و سپس فرضیه های پژوهش با روش تحلیل رگرسیون با استفاده از نرم افزار اس.پی.اس.اس (نسخه 21) موردتجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که درک هیجان چهره به طور معناداری درک هیجان گفتار را پیش بینی می کند(p<0/05). بررسی متغیر میانجی جنسیت نیز، روشن نمود که شناسایی نوای هیجانی گفتار توسط شرکت کنندگان براساس جنسیت آن ها متفاوت بود یعنی با افزایش درک هیجان چهره، درک هیجان گفتار در زنان بیشتر از مردان افزایش یافت. یافته های این پژوهش نشان داد که درک هیجان چهره می تواند به ما در پیش بینی شناسایی نوای هیجانی گفتار کمک کند. همچنین، متغیر جنسیت نیز می تواند تأثیری در این رابطه داشته باشد. نتایج این پژوهش نشان داد که درک هیجان چهره می تواند به ما در پیش بینی شناسایی نوای هیجانی گفتار کمک کند. همچنین، متغیر جنسیت نیز می تواند تأثیری در این رابطه داشته باشد.

یکی از چالش های حوزه آموزش زبان دوم دستور زبان است. آموزش دستور زبان فارسی به غیرفارسی زبانان نیز با چالش های فراوانی روبه رو است. افزون براین، یکی از مسائل مهم در حوزه یادگیری و آموزش زبان دوم این است که زبان دوم آموزان در طول یادگیری زبان دوم چه مراحلی را پشت سر می گذارند و علت آن چیست. یکی از نظریه های مطرح در این حوزه نظریه پردازش پذیری است که براساس آن، فراگیری زبان دوم از یک سلسله مراتب تکوینی به نام سلسله مراتب پردازش پذیری تبعیت می کند. با توجه به سلسله مراتب پردازش پذیری زبان دوم آموزان به ترتیب، واژه های محتوایی، واژه های نقشی، گروه ها، جمله ها و بندهای پیرو را یاد می گیرند. به دلیل اهمیت جایگاه دستور و چالش برانگیزبودن یادگیری و آموزش برخی از ساخت های دستوری زبان فارسی بر آن شدیم تا ابتدا، براساس نظریه پردازش پذیری مرحله بندی یادگیری ساخت شرطی زبان فارسی توسط غیرفارسی زبانان را بررسی کرده و سپس، الگویی برای آموزش این ساخت به فارسی آموزان غیرایرانی ارائه دهیم. برای انجام این کار نخست، برمبنای ویژگی های نحوی ساخت شرطی در زبان فارسی جایگاه این ساخت را در سلسله مراتب پردازش پذیری مشخص نمودیم. سپس، با استفاده از تکنیک مصاحبه به گردآوری داده ها پرداختیم. شرکت کنندگان این پژوهش 120 فارسی آموز غیرایرانی که در مرکز آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان دانشگاه علامه طباطبائی مشغول به یادگیری زبان فارسی بودند و براساس استاندارد مرجع آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان بنیاد سعدی در 5 سطح مقدماتی، پیش میانی، میانی، فوق میانی و پیشرفته قرار داشتند انتخاب شدند. مصاحبه ها هم زمان ضبط و بعد، به متن نوشتاری تبدیل شدند. سپس، براساس اصول سه گانه روش شناختی در نظریه پردازش پذیری مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. پس از تجزیه وتحلیل داده ها مشخص شد فارسی آموزان خارجی به ترتیب، اگر+ حال التزامی + حال ساده؛ اگر+ حال ساده+ حال ساده؛ اگر+ گذشته استمراری+ گذشته استمراری؛ اگر+ گذشته استمراری/ دور + گذشته استمراری/ دور؛ اگر+ گذشته التزامی+ حال ساده؛ اگر+ گذشته ساده+ حال ساده و سایر ساخت های شرطی را یاد می گیرند. درنهایت، براساس یافته ها الگویی برای آموزش ساخت شرطی زبان فارسی به غیرفارسی زبانان ارائه شد.

Objective: There has been an increasing interest in exploring various methods to enhance the reading fluency and comprehension of EFL/ESL learners, both of which play a crucial role in successful reading. However, this area of research has not received sufficient attention within the Iranian context. Consequently, the present study aimed to investigate the effects of Audio-Assisted Reading (AAR) on the reading fluency and comprehension of Iranian high school students. Methods: To this end, adopting convenience sampling, a total of 61 female students were selected and assigned to experimental and control groups. AAR technique was presented to the experimental group whereby the reading passages were taught alongside their audio versions. Each passage was read five times and the students’ reading rate was observed based on the number of words articulated per minute. Results: The initial and final readings were followed by comprehension check questions. By contrast, the control group followed a traditional reading approach, which required students to read and translate the targeted passages into their L1. The findings revealed that AAR positively affected the students’ reading fluency, while no significant difference was found among the targeted groups in terms of comprehension. Conclusion: Notably, the results of the study may provide both EFL/ESL learners and teachers with insightful and promising pedagogical guidelines for meeting the objectives of reading comprehension classrooms.