مطالب

زمینه و هدف : امروزه تصمیم گیران در مواجهه با خشکسالی، نگاه مدیریت تلفیقی مدیریت بحران و خطرپذیری را به صورت توأمان مدنظر دارند. تاکنون استان مازندران خسارت زیادی را از ناحیه مخاطره خشکسالی متحمل شده است. از این رو در منطقه مورد پژوهش، تعیین میزان آسیب پذیری و نوع وضعیت خطرپذیری خشکسالی هواشناسی به ویژه در دو دهه اخیر، مسأله اصلی مورد این پژوهش است. روش شناسی: به منظور تعیین وضعیت خشکسالی هواشناسی، در این پژوهش از شاخص بارش استاندارد شده (Standard Precipitation Index) استفاده شد. ابتدا آمار بارندگی ماهانه مربوط به 17 ایستگاه هواشناسی منتخب در منطقه جمع آوری و مورد آزمون صحت، دقت و همگنی داده ها طی دوره مشترک 2000-2020  قرار گرفت. برای هر یک از ایستگاه های مورد نظر، عامل درصد فراوانی وقوع خشکسالی های هواشناسی در مقیاس زمانی سالانه تعیین شد. سپس شاخص خطر خشکسالی  DHI  (Drought Hazard Index) با اختصاص اوزان و درجات برای هر یک از شدت های مختلف استخراج گردید. همچنین میزان آسیب پذیری خشکسالی هواشناسی با استفاده از شاخص های فیزیکی و اقتصادی اجتماعی محاسبه شد و به دنبال آن پهنه های آسیب پذیر خشکسالی نیز تعیین گردید. در نهایت بر اساس دو عامل استعداد خطر خشکسالی (Drought Hazard Index) و میزان آسیب پذیری (Drought Vulnerability Index)، میزان ریسک یا خسارت خشکسالی(Drought Risk Index) محاسبه شد و سپس پهنه های خطرپذیر خشک سالی هواشناسی تعیین گردید. نتایج و یافته ها : نتایج پژوهش در خصوص وضعیت های خشکسالی نشان داد که شدیدترین خشکسالی ها در سال های 2000، 2008، 2012، 2014، 2016 و 2017 در منطقه به وقوع پیوسته است. بر اساس شاخص خطر خشکسالی، نتایج نشان داد که پهنه شمالی منطقه و قسمتی میانی آن به گستره ای معادل 24 درصد در شاخص SPI، 22 درصد در شاخص VCI (شاخص شرایط پوشش گیاهی) و 28 درصد  در شاخص VHI (شاخص سلامت پوشش گیاهی) و 20 درصد در شاخص  TCI(شاخص دمای سطحی) از مساحت استان مازندران، مستعد خطر وقوع خشکسالی خیلی زیاد هستند. 35 درصد مساحت استان  واقع در شمال استان، آسیب پذیری خشکسالی خیلی زیاد داشته است. هم چنین تقریباً در حدود 55 درصد در شاخص SPI، 44 درصد در شاخص VCI، 43 درصد در شاخص VHI و 48 درصد در شاخص TCI  از کل سطح استان، دارای خسارت خشکسالی متوسط تا زیاد بوده است. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که خطرات و آسیب پذیری ناشی از خشکسالی هواشناسی، استان مازندران را به طور جدی تهدید می کند. نقشه های خطرپذیری خشک سالی هواشناسی می تواند به عنوان ابزار مناسب هشدار دهنده در برنامه اقدامات کاهش خطر برای همه سیاست گذاران، مدیران و ذینفعان منطقه مورد پژوهش باشد. این موضوع، در برنامه ریزی فعالیت های کشاورزی، استفاده بهینه از منابع آب، به ویژه در این استان که معیشت بهره برداران کشاورزی آن به زراعت دیم و آبی نیز وابسته است، اهمیت خاصی دارد.

با توجه به اهمیت به کارگیری بازاریابی الکترونیک برای معرفی جاذبه ها و با توجه به پتانسیل بالای گردشگری منطقه چابهار، این مقاله با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری ورزشی بین المللی مبتنی بر بازاریابی الکترونیک انجام شده است. پژوهش حاضر، از نظر هدف یک پژوهش کاربردی است و از لحاظ رویکرد تحقیق، آمیخته است. در این پژوهش، با بهره گیری از روش تحقیق تحلیل مضمون و انجام مصاحبه با بیست نفر از خبرگان صنعت گردشگری، عوامل مؤثر در توسعه گردشگری ورزشی بین المللی مبتنی بر بازاریابی الکترونیک منطقه چابهار شناسایی شد. همچنین در بخش کمی با روش میانگین موزون آزمون شدند. در مرحله کدگذاری باز با استفاده از نرم افزار مکس کیودا، 197کد شناسایی شد. یافته های پژوهش منجر به شناسایی 5 مضمون اصلی شامل زیر ساختها، توسعه توان رقابتی، ظرفیت سازی نهادی، توسعه قابلیت های منطقه، توسعه مالی-اقتصادی شد. نتایج حاصل از روش میانگین موزون نشان داد کد « زیرساخت ها » با وزن  0/168 در رتبه اول، کد « توسعه توان رقابتی » با وزن   0/167در رتبه دوم، کدهای «  ظرفیت سازی نهادی و توسعه مالی و اقتصادی» با وزن مشترک 0/166 در رتبه سوم و بعد « توسعه قابلیت های منطقه ای» با وزن  0/163 در رتبه چهارم قرار می گیرد. عوامل شناسایی شده حاصل از این پژوهش، می تواند در توسعه گردشگری ورزشی بین المللی مبتنی بر بازاریابی الکترونیک چابهار کارآمد باشد. همچنین شاخص های به دست آمده به پژوهشگران و سیاست گذاران در اجرایی کردن بازاریابی الکترونیک در صنعت گردشگری یاری خواهد رساند.

در عصر حاضر، تهدیدات جهانی نظیر دزدی دریایی به چالش های اساسی برای جامعه بین المللی تبدیل شده اند. دزدی دریایی به عنوان تهدیدی پایدار برای صلح جهانی، امنیت بین المللی و ثبات سیاسی منطقه ای باقی مانده است. علیرغم تلاش های هماهنگ جامعه جهانی، این پدیده به اختلال در مسیرهای تجاری، به خطر انداختن جان انسان ها و دامن زدن به ناپایداری در مناطق استراتژیک مانند خلیج عدن، تنگه مالاکا و خلیج گینه ادامه می دهد. این تحولات نه تنها اصول و قواعد حقوقی را تحت تأثیر قرار داده، بلکه مفهوم حاکمیت سرزمینی و مسئولیت دولت ها را نیز به چالش کشیده است. در این مقاله، به بررسی اسناد بین المللی و قطعنامه های شورای امنیت خواهیم پرداخت که در راستای مبارزه با دزدی دریایی تدوین شده اند. این قطعنامه ها به عنوان ابزارهای کلیدی در شکل دهی به سیاست های جهانی عمل کرده و تلاش های بین المللی را در این زمینه تسهیل کرده اند. همچنین، کنوانسیون های جدید و پروتکل های الحاقی که به منظور تقویت همکاری های بین المللی در این حوزه ایجاد شده اند، مورد تحلیل قرار خواهند گرفت. همه دولت ها فارغ از محل ارتکاب و ملیت مرتکب یا قربانی، صلاحیت تعقیب و محاکمه دزدان دریایی را دارند. با توجه به اهمیت موضوع، این تحقیق بر مسئولیت دولت ها در ایجاد امنیت دریایی در مقابله با دزدی دریایی تاکید می کند. روش تحقیق در این پژوهش تحلیلی توصیفی می باشد.

طی سه دهه اخیر، بهره برداری بی رویه و غیراصولی از اراضی و تغییرکاربری ها باعث عکس العملهای متفاوت اکوسیستم ها شده است.کلانشهر تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی می باشدکه در طول چند دهه اخیر رشد نامتوازن و پراکنده ای داشته، به گونه ای که گسترش بی رویه شهر موجب تخریب فضاهای پیرامون و خارج شدن شهر از شکل متقارن و استاندارد خود شده است. امروزه رشد ناموزون و گسترش بی رویه شهر از مسایل و معضلات کلانشهر تبریز محسوب می شود. روش پژوهش حاضر، کاربردی- تحلیلی بوده تا با گردآوری اطلاعات در طی دوره زمانی 25 ساله یعنی دهه 1375-1400 به صورت اسنادی-کتابخانه ای، پیمایش میدانی به صورت مراجعه به سازمان ها و ادارات مربوطه و استفاده از روش محاسباتی جای پای بوم شناختی، به سؤال اصلی تحقیق یعنی؛ «تغییرات کاربری اراضی کلانشهر تبریز طی دوره زمانی 25 ساله چه اثراتی بر روی محیط زیست و ظرفیت بوم شناختی تبریز گذاشته است؟» پاسخ دهد و راهکارهایی را برای بهبود وضعیت تغییرات اراضی و توان بوم شناختی شهر و توزیع متناسب جمعیت در کلانشهر تبریز ارائه نماید. از جمله نتایج به دست آمده در تحقیق حاضر این است که افزایش نرخ رشد جمعیت و به تبع آن گسترش و توسعه بی رویه کالبدی- فیزیکی شهر، طی این سال ها موجب افزایش تغییرات کاربری اراضی به ویژه تبدیل کاربری های زراعی و باغی به شهرک ها و مناطق مسکونی شده است. که این میزان تغییرات از توان اکولوژیکی کلانشهر تبریز خارج بوده و نیازمند مدیریت دقیق و منضبط می باشد. که در غیر این صورت با تدام یافتن این نوع چالش، کلانشهر تبریز طی سال های آتی دچار بحران و مشکلات قابل ملاحظه و تجدید ناپذیری خواهد شد.

سیل یکی از شایع ترین و شدیدترین خطرات طبیعی در سراسر جهان است. با توجه به تغییرات اقلیمی، انتظار می رود مخاطرات ناشی از سیل در آینده افزایش یابد. در حال حاضر، بسیاری از سازمان ها، افزایش تاب آوری جوامع را در اولویت قرار داده و با اقدامات آموزشی به مدیریت مخاطراتی همچون سیلاب پرداخته اند. هدف از انجام این پژوهش، بررسی تاب آوری کشاورزان در مواجهه با سیلاب، شناسایی عوامل اثرگذار بر تاب آوری کشاورزان و نیز بررسی تأثیر تاب آوری در کاهش آسیب پذیری کشاورزان از سیلاب می باشد. در این راستا از رویکرد پژوهش ترکیبی استفاده شد که در مرحله کیفی از روش نظریه بنیانی و در مرحله کمّی از روش مدل سازی معادلات ساختاری استفاده گردید. یافته های کیفی به وسیله نرم افزار 9 Atlas_ti تحلیل شده و در پایان مرحله کیفی، عوامل اثرگذار بر تاب آوری کشاورزان در مواجهه با سیلاب استخراج گردید. در مرحله کمّی، مدل اثرات تاب آوری در کاهش آسیب پذیری کشاورزان استخراج گردید. برای طراحی و اعتباریابی مدل از روش مدل یابی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی با نرم افزار Smart PLS3 استفاده شد. یافته های بخش کیفی نشان داد عوامل اقتصادی، آموزشی – ترویجی، قانونی، زیست محیطی و زیر بنایی بر تاب آوری کشاورزان در برابر سیلاب تأثیر دارند. در بخش کمّی نیز نتایج پژوهش نشان داد دسترسی به خدمات اساسی به عنوان یکی از ابعاد مهم تاب آوری نقش مهمی در کاهش آسیب پذیری دارد. همچنین عوامل آموزش و ترویجی به عنوان مهم ترین عوامل اثر گذار، نقش مثبت و معنی داری بر افزایش تاب آوری دارند.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت بندی شاخص های کلیدی گردشگری ورزشی در راستای توسعه امنیت ملی کشور عراق انجام شده است. با توجه به نقش بالقوه گردشگری ورزشی در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی کشورها، در این مطالعه کوشش شده تا مهم ترین شاخص های این حوزه در بستر ملی عراق شناسایی و بر اساس میزان تأثیرگذاری آن ها اولویت بندی شود. پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکردی ترکیبی (کیفی-کمّی) انجام شده است. در بخش کیفی، از طریق مصاحبه با خبرگان و متخصصان حوزه گردشگری، ورزش و امنیت ملی در کشور عراق، شاخص های اولیه شناسایی شدند. در بخش کمّی، از روش «SIWES» که یک روش وزن دهی چندمعیاره است به منظور وزن دهی و اولویت بندی شاخص های شناسایی شده بر اساس نظرات خبرگان استفاده گردید. جامعه آماری این پژوهش شامل: خبرگان، اساتید دانشگاه، مدیران و کارشناسان فعّال در زمینه های گردشگری ورزشی، امنیت ملی و سیاست گذاری در کشور عراق بوده است. نمونه آماری در بخش کیفی به صورت هدفمند و در بخش کمّی با استفاده از روش نمونه گیری قضاوتی انتخاب شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که در توسعه امنیت ملی عراق از طریق گردشگری ورزشی، شاخص های تقویت ثبات اجتماعی و ایجاد اشتغال از بالاترین اهمیت برخوردارند. با این حال، بهره گیری از این ظرفیت برای بهبود وجهه بین المللی کشور با ضعف مواجه است. در سطح زیرشاخص ها، عوامل مرتبط با دیپلماسی ورزشی و ایجاد تجربه مثبت برای گردشگران خارجی در اولویت قرار دارند، در حالی که توسعه زیرساخت ها و خدمات عمومی با چالش هایی روبرو است که نیازمند توجه و سرمایه گذاری است.

همه گیری ویروس کرونا زندگی روزمره مردم را در سراسر جهان مختل کرد و بنابراین لازم است به این موضوع بهداشتی پرداخته و از نظر ویژگی های جغرافیایی بررسی شود. هدف اصلی این پژوهش، بررسی توزیع فضایی بیماری کرونا در شهر اردبیل است. نوع تحقیق بر اساس هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی است. برای تحلیل نتایج، از روش های آمار فضایی در محیط نرم افزاری Arc GIS استفاده شده است. روش گردآوری اطلاعات، کتابخانه ای بوده است، جامعه آماری تحقیق، مبتلایان به بیماری کرونا در شهر اردبیل در سال 1399 است. در تحلیل الگوی توزیع فضایی از تکنیک های، میانگین مرکزی و منحنی انحراف استاندارد، شاخص نزدیکترین همسایگی، تحلیل لکه های داغ استفاده شده است. براساس یافته های پژوهش و خروجی منحنی انحراف استاندارد توزیع بیماری در جهت شمال شرقی شهر متمرکز شده است و براساس تحلیل نزدیکترین همسایگی، بیماری کرونا در شهر اردبیل به صورت خوشه ای گسترش یافته است..

زمینه و هدف: بررسی عوامل موثر بر نرخ بیکاری به عنوان یکی از مهم ترین نماگرهای اقتصاد کلان، یکی از موضوعات مورد بررسی توسط بسیاری از محققان، پژوهشگران و سیاست گذاران بوده است. وجود یک رابطه پایدار و متعادل بین تورم و بیکاری برای حفظ رقابت بین المللی در اقتصاد بسیار مهم و اساسی است. تورم کنترل نشده می تواند با افزایش هزینه های تولید، کاهش رقابت پذیری صادرات و جذب کم تر سرمایه گذاری خارجی، رقابت پذیری کشور را تا حد زیادی کاهش دهد. با توجه به اهمیت موضوع، هدف اصلی این مطالعه بررسی تاثیرات نامتقارن تورم بر نرخ بیکاری در عراق است. روش تحقیق: در این مطالعه برای بررسی تاثیرات نامتقارن تورم بر نرخ بیکاری در عراق از روش رگرسیون چندکی طی دوره زمانی 1995 تا 2023 استفاده شده است. یافته ها و نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که نرخ تورم تاثیر مثبت و معناداری بر نرخ بیکاری داشته است و در چندک های بالای نرخ بیکاری، این اثرات تقویت شده است. همچنین براساس نتایج، اثرات تورم بر نرخ بیکاری در عراق متقارن بوده است. طبق این نتایج، می توان نتیجه گرفت منحنی فیلیپس که نشانگر رابطه معکوس بین تورم و نرخ بیکاری می باشد، در کشور عراق مورد تایید نمی باشد. بنابراین برای بهبود نرخ بیکاری باید از سیاست های طرف عرضه استفاده گردد و از سیاست های طرف تقاضا دوری کرد.

متن و تصویر در عین آنکه بصورت منفک رساننده معنا هستند، ترکیب آن ها نیز در متون معاصر معنا را به شکل های جدیدی ایجاد و منتقل می نماید که می توان آن را یک فرا زبان نامید. یکی از مهمترین رسانه های آموزشی کتاب های درسی است و از آنجا که درس جغرفیا همواره به عنوان یکی از دروس مهم آموزشی در نظام های تعلیم و تربیت بسیاری از کشورهای جهان قلمداد شده است، آموزش صحیح آن اهمیت ویژه ای دارد. با توجه به اهمیت این موضوع، این پژوهش درصدد پاسخ به این سؤالات برآمده است که در کتاب های جغرافیای دوره دوم متوسطه نظری، روش های ارتباط متن و تصویر برای انتقال معنا کدامند و تا چه اندازه تصاویر کتاب های جغرافیای دوره دوم متوسطه نظری به بیان فرانقش اندیشگانی موجود در متن می پردازند؟ این پژوهش به رویکرد توصیفی- تحلیلی بر اساس زبان شناسی نقش گرای نظام مند و با استفاده از چهارچوب تحلیلی آنزورث (2006الف)و به کارگیری روش نمونه گیری تصادفی ساده، تصاویر موجود در کتاب های جغرافیای دوره دوم متوسطه نظری چاپ شده در سال تحصیلی 1398-1399 را مورد تحلیل قرار داد. نتایج نشان داد که متن و تصویر به شکل های مختلفی که در چهارچوب آنزورث بیان شده است با یکدیگر تعامل می کنند. همچنین، روشن شد که تصاویر کتاب های جغرافیای دوره دوم متوسطه نظری تا حدود 95 درصد بیانگر فرانقش اندیشگانی موجود در متن هستند. دیگر نتایج نشان داد که چهارچوب آنزورث به ویژه در شاخه های «مکمل سازی» و «علّی» کامل نیست و شایسته است که در دسته بندی زیرشاخه های آن ها تجدید نظر صورت گیرد. در نهایت، پیشنهاد گردید که برای تدوین کتب آموزشی جغرافیا، از چهارچوب آنزورث استفاده شود.

مطالعات تاریخی از منابع گوناگون ممکن است صورت گیرد که سکه های ضرب شده توسط حکومت ها یکی از مهم ترین آن ها به شمار می روند. سکه ها نه تنها وسیله ای برای مبادله اقتصادی، بلکه حامل اطلاعات سیاسی، مذهبی، اقتصادی، هنری و زبانی نیز هستند. سکه ها در تاریخ نگاری دوره ایلخانان ارزش مطالعاتی بسیاری دارند زیرا سکه های این دوره حاوی اطلاعات ارزشمندی از روابط آنان به ویژه با قاآن مستقر در مغولستان و چین و بعضی ایالات نیمه مستقل تابع آنان نظیر ارمنستان، فارس، کرمان، وضعیت اقتصادی، دین و مذهب، زبان، آداب نام گذاری، جایگاه زنان و برخی دیگر از اصول کشورداری هستند که در جای خود می توانند خلأهای کتاب های تاریخ نگاری در این زمینه را جبران نمایند. سؤال اصلی این پژوهش این است که از سکه های ایلخانی چه اطلاعات تاریخ نگارانه ای می توان استخراج کرد؟ پژوهش حاضر به روش توصیفی-تبیینی ضمن بهره گیری از منابع کتابخانه ای و مقاله ها، با تکیه بر سکه های موجود در موزه ها، موضوع را بررسی کرده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که مغولان با هدف حفظ انسجام سیاسی و هم افزایی با مردمان قلمروهای فتح شده، از نمادهای اسلامی بر سکه ها استفاده کردند تا از بروز مشکلات سیاسی ناشی از تغییر شعائر جلوگیری کنند. علاوه بر این، مطالعه سکه های موزه های ذکرشده برخی از باورهای پیشین در خصوص نوع روابط هرکدام از ایلخانان با قاآنان، برگشت اولجایتو از مذهب شیعه، فلسفه وجودی زبان چینی و تعدادی دیگر از این باورها را به چالش کشیده و نکات تازه ای را مطرح کرده است.

تحولات و وقایع تاریخ صدر اسلام در مناطق مفتوحه اسلامی متأثر از شخصیت ها ی اثرگذار این دوران بوده است. هریک از رجال  و فاتحان برجسته در دوره فتوحات اسلامی دارای خاستگاه اجتماعی و قبیله ای بودند که بر رفتار و کنش آنان در عصر اسلامی اثرگذار بود. یکی از این فاتحان عرب مسلمان که در دوره خلفاء و دوره اموی سرزمین های بسیاری از ایران را فتح کرد، ربیع بن زیاد الحارثی است. رفتار و عملکرد ربیع در جریان فتوح اسلامی در ایران نمونه بسیار خوبی برای تبیین ماهیت عملکرد فاتحان عرب می باشد. بر این اساس، سوال اصلی این است که عملکرد سیاسی و نظامی و نحوه مواجهه ی ربیع الحارثی  با ایرانیان در جریان فتوحات چگونه بود؟ یافته ها نشان می دهد که در بسیاری از موارد، رفتار و اعمال فاتحانی چون ربیع، آمیزه ای متناقض از سنت ها و خُلقیات عرب پیش از اسلام و آموزه ها و الگوهای اسلامی بوده است. بنابراین، در برهه ای که ربیع الحارثی متأثر از سنت های جاهلی و قبیله ای عربی بود رفتارهای خشونت باری چون کشتار بیرحمانه، قساوت، تحقیر، بردگی اسیران، زنان و کودکان داشته؛ اما زمانی که با آموزه ها و سنت های اسلامی از طریق حسن بصری آشنا شد، برخورد خیرخواهانه و مسالمت آمیزتری با ایرانیان  از خود بُروز داده است. 

تولیدات انسانی نتیجه جهان بینی و اعتقادات اواست، به ویژه اینکه در شهرهای اسلامی ظاهر شهر توسط مردم ایجاد می شود و برای ظهور شهر اصیل اسلامی، همپوشانی سه جنبه: فکری، عملی ، رفتاری یک ضرورت است. در این مقاله قصد داریم علاوه بر پرداختن به این موضوع، جایگاه شهر اردبیل را در بین این جنبه ها مشخص کنیم. این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سوال است که مناطق مختلف شهری اردبیل تا چه حد با معیارهای شهر اصیل اسلامی مطابقت دارد؟ پژوهش حاضر از نظر روش توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است و داده های آن به دو صورت اسنادی و میدانی گردآوری شده است. جامعه آماری این پژوهش را شهروندان اردبیل تشکیل می دهند. با استفاده از فرمول نمونه گیری کوکران، 383 نفر به عنوان نمونه آماری پژوهش انتخاب و به روش نمونه گیری طبقه بندی شدند. سپس ، نمونه گیری از پنج منطقه اردبیل انجام شد و از مدل ویکور برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شد و مشخص گردید که هر یک از مناطق شهری اردبیل از نظر نزدیکی با عناصر دخیل در ظهور شهر اصلی اسلامی نسبت های متفاوتی دارد. به طور کلی موقعیت شهر اردبیل از نظر نزدیکی با شاخص های شهر اصیل اسلامی با میانگین 424/0 Q بین متوسط و عالی است.

معلمان و دانش آموزان دبیرستان فرهنگ قم، با همکاری و هم فکری یکدیگر، یازده شماره گاهنامه «اتاق آبی» را در 640 صفحه منتشر کردند. این کوشش مشترک، ارزش ثبت در تاریخ مطبوعات ایران را دارد. همکاری و هم فکری معلمان و دانش آموزان، یکی از بهترین راه های تبدیل نظامِ گردآوری اطلاعات (حافظه محوری) به پردازش اطلاعات و عملیاتی کردن دانش هاست. مهم ترین رمز موفقیت «اتاق آبی »ها در این بود که به تنوع رنگ ها و دیدگاه ها و سلیقه ها ایمان داشتند و دنیا را فقط آبی نمی دیدند، بلکه دنیا را با همه رنگ ها و تفاوت ها و تضادها و تناقض هایش دوست داشتند. «اتاق آبی» ها به همه ابعاد و جوانب مختلف ادبیات فارسی توجه کرده اند و بخشی را به آن اختصاص داده اند: ادبیات کهن/ ادبیات معاصر/ ادبیات منظوم/ ادبیات منثور/ ادبیات ایران/ ادبیات جهان/ ادبیات جدی/ ادبیات طنز و ... .

محمد عِمارَه (۱۹۳۱ ۲۰۲۰) از پرکارترین و برجسته ترین متفکران معاصر مصری و از چهره های تأثیرگذار در اندیشه اسلامی قرن بیستم بود. او همه مقاطع تحصیلی را در دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره به انجام رساند: در سال 1956 کارشناسی زبان عربی و علوم اسلامی، در سال ۱۹۷۰ کارشناسی ارشد علوم اسلامی با گرایش فلسفه اسلامی، سرانجام در سال 1975 دکتری خود را در همان رشته گرفت. او کوشید تا میان اسلام و مفاهیم جدیدی چون آزادی و عدالت اجتماعی و مردم سالاری پیوند برقرار کند؛ ولی زندگی فکری او مسیری پیچیده و پُرفرازونشیب را طی کرد. عماره در جوانی با اندیشه های چپ و مارکسیستی آشنا شد، سپس به «چپ اسلامی» گرایش یافت و در دهه های بعد، به مرور به سنت گرایی سلفی نزدیک شد. او در دوره میانی اندیشه هایش، بر این باور بود که اسلام دینی تمدن ساز و دربردارنده ظرفیت های نوگرایانه است. از مهم ترین دغدغه های فکری اش در این دوره، دفاع از عقلانیت اسلامی و بازخوانی تراث با نگاه نقادانه و بازسازی مفهوم امت بود. او در نوشته هایش با رویکردی آشتی جویانه میان سنت و تجدد، می کوشید تصویر تازه ای از اسلام در برابر چالش های مدرنیته ارائه دهد. با این حال، در سال های پایانی عمر، رویکرد او محافظه کارانه تر شد و درنهایت در ایستگاه سلفی گریِ تمام عیار و خشونت بار لنگر انداخت. به نظر می رسد این تحول، نه روندی طبیعی از رشد و تعمیق، بلکه نوعی «ترقّیِ معکوس» بود: مهاجرت از عقلانیت به تعصب و از تفکر باز و اصلاح گرایانه به نوعی تصلب اعتقادی. عماره در سال های پایانی عمر، در کنار دفاع بی قید و شرط از جریان های اسلام گرای تندرو، نظیر اخوان المسلمین و داعش، به مخالفت با اندیشه های عقل گرایانه پرداخت و با وجود تسلط وسیعش بر تراث اسلامی و استقلال حرفه ای اش از نهادهای رسمی، نوشته های اخیر او اغلب با زبان جدلی و گاه تکفیری همراه بود. او همچنین با وجود آشنایی عمیق با میراث فکری پیروان اهل بیت، هجومی تند و نامعقول را همچون سَلَفیان علیه اندیشه های شیعیان آغازید و افزون بر سخنرانی های متعدد، در این خصوص چندین کتاب سیاه کرد. از آثار مهم محمد عماره می توان به اسلامی سازی معرفت ، ابن رشد میان غرب و اسلام ، و محمد عَبْدُه: تجدید دنیا با تجدید دین نام بُرد. در مقاله حاضر، استاد عبدالجبار رفاعی مراحل مختلف فکری محمد عماره را بررسی و نقد کرده است. این مقاله با کسب اجازه از مؤلف به فارسی گردانیده شده است.

حاکمان در ادوار مختلف ناگزیر از سیاست گذاری درخصوص قصه گویان دینی بوده اند و روش هایی چون حبس، تبعید، تفکیر، تطمیع و ... در برابر ایشان داشته اند. در بررسی تعامل حاکمان و قصه گویان دینی، دو دوره امویان و صفویان که خود مدعای دینی بودن داشته اند، اهمیت ویژه ای دارد. امویان به پرورش قصه گویان حکومتی پرداختند. آنان به قاص الجماعه و شبکه قصه گویان دینی رسمیت دادند و تنبیه های سختی برای قصه گویان غیردولتی تعیین کردند؛ اما درنهایت، قصه گویی غیر حکومتی پایگاه های اجتماعی آنان را فروریخت. صفویان با قصه گویان دوره گرد هم ریشه بودند. آنان با دخالت در شبکه صنفی اهل فتوت و دوده عجم، برای نقبا نقیب الممالکی قرار دادند تا آنان را مطیع حکومت کنند. صفویان قصه گویان را در قالب نهادهای صنفی ساماندهی کردند و توانستند قصه گویان را که از قرون سوم در مساجد جایی نداشتند، دوباره به مساجد بازگردانند و شبکه ای بزرگ از قصه گویان دینی را تحت نظارت درآورند. پس صفویان در قصه گویی دینی و عمومیت دادن به باورهای مورد نیاز حکومت خویش به توفیق بیشتری نسبت به امویان دست یافتند.

روزنامه «فکر آزاد» » یکی از مجلاتی است که در اواخر دوره قاجار در مشهد به مدیریت احمد بهمنیار کرمانی منتشر می شد. از شماره پیشین در «خراسانیّات» اشعاری که در این مجله منتشر و در منابع دیگر درج نشده را استقصا و بر اساس ترتیب زمانی سلسله وار منتشر می کنیم.

نوشتار حاضر به بررسی انتحال ها و تخلفات گسترده ای می پردازد که «دکتر غلامحسین خدری، دانشیار گروه فلسفه کلام و اخلاق دانشگاه پیام نور جنوب تهران» در مقالات علمی منتشر شده خود در دهه اخیر انجام داده است. موضوع اصلی مقاله، بررسی انتحال هایی است که در مقالات متعدد ایشان انجام گرفته است. ازآنجاکه مقاله حاضر گنجایش بررسی تمامی مقالات ایشان را ندارد، به چهار مقاله و چهار کتاب اشاره خواهد شد. نتیجه اجمالی که این مقاله بدان دست می یابد، این است که در بخش عمده ای از این آثار انتحال ها و تخلفات گسترده شکل گرفته است.

آرای نظری رنه ولک درباره تاریخ ادبیات ریشه در آرای وی و آستین وارن در کتاب نظریه ادبیات دارد؛ به همین دلیل ما نیز این بخش از سلسله مباحث نظری خود در باب تاریخ ادبیات را به شرح فصول این کتاب و مخصوصاً فصل پایانی آن با عنوان «تاریخ ادبیات» اختصاص داده ایم. رنه ولک (1903 1995) و آستین وارن (1899 1986) کتاب نظریه ادبیات را در سال 1949 منتشر کردند و با انتشار این کتاب، فصل جدیدی خاصه در مطالعات ادبی دانشگاهی آغاز شد.

  دیدگاه اسلام نسبت به «ناتوانی زن در مدیریت اجتماعی»، از موضوعات مورد توجه اندیشمندان قرآنی بوده است. پیروان این نظریه، در اثبات دیدگاه خود به برخی روایات استناد می نمایند که در آن به مذمت مدیریت و حاکمیت زن پرداخته اند. ازجمله آن، می توان به روایت منقول از امام حسین t مربوط به ملکه قوم سبأ اشاره کرد که در آن فرمانروایی وی مورد تقبیح قرار گرفته و تتمه روایت نیز بر این مسئله تأکید می کند. مقاله حاضر با تکیه بر روش توصیف و تحلیل، درصدد بررسی سندی و دلالی روایت فوق و تحلیل داستان ملکه سبأ در قرآن است. در پایان، این نتیجه حاصل گردید که روایت مورد نظر در کتاب روایی الفتوح ابن اعثم دارای سند معتبری نبوده و تتمه روایت نیز در سایر منابع معتبر، منقول نیست. همچنین متن این روایت در دو منبع متفاوت که در قرن یکسانی صادر شده، دارای اختلاف است. با بررسی آیات مربوط به داستان ملکه سبأ در قرآن می توان دریافت که برداشت مذمت حاکمیت زن در این روایت نادرست است؛ لذا می توان ادعا نمود که نه تنها تتمّه روایت، ملحق به اصل متن نبوده، بلکه از اضطراب نیز برخوردار است و قابل اعتنا نیست.