ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۲٬۲۴۱ تا ۲٬۲۶۰ مورد از کل ۸۳٬۴۳۴ مورد.
۲۲۴۱.

وظایف حکومت در امور خانواده براساس آیه 21 سوره روم(مقاله ترویجی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۳۵
آیه ۲۱ سوره مبارکه روم از محوری ترین آیات قرآن کریم در تبیین مبانی تکوینی و تشریعی ازدواج است. بسیاری از تفاسیر و پژوهش ها بر جنبه های اخلاقی، تربیتی و فقهی فردی این آیه تمرکز یافته اند، اما ظرفیت های سیاسی و حکومتی آن در تنظیم وظایف دولت نسبت به نهاد خانواده، کمتر مورد واکاوی قرار گرفته است. این پژوهش با تمرکز بر این آیه شریفه و با رویکردی تحلیلی، در صدد تبیین وظایف حاکمین نسبت به خانواده و ازدواج است. یافته های تحقیق نشان می دهد که توصیفِ ازدواج به عنوان «آیتِ اِلهی»، حاکمیت را موظف می کند تا به عنوان بازوی اجرایی ربوبیت الهی، از قداست این نهاد صیانت کرده و با عوامل و الگوهای انحرافی مقابله نماید. همچنین عبارت «من انفسکم»، بر تساوی زن و مرد و لزوم رعایت عدالت جنسیتی و توزیع عادلانه امکانات دلالت دارد. براساس این آیه، تحقق «سکونت» (آرامش) یکی از غایات اصلی ازدواج و وظایف ذاتی حکومت است که مستلزم بسیج امکانات اقتصادی و فرهنگی برای رفع موانع ازدواج و تأمین بهداشت روانی جامعه می باشد. در نهایت، حاکمیت باید از طریق نهادهای آموزشی و رسانه ای، زمینه بروز «مودت و رحمت» را در خانواده ها فراهم آورده و با موانع این پیوند عاطفی مقابله کند.  
۲۲۴۲.

Cryptocurrency and Forex in Islamic Ethics: Rethinking Opportunities and Challenges for a Meaningful Islamic Life(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۵۳
SUBJECT & OBJECTIVES: In recent years, cryptocurrency and forex markets have emerged as transformative financial platforms, drawing considerable global interest. This study aims to provide a comprehensive jurisprudential and ethical analysis of these markets through the lens of Islamic principles. It seeks to identify the main legal and moral challenges these systems pose, while also exploring the opportunities they may offer for Islamic finance. METHOD & FINDING: Using a descriptive-analytical approach, this article reviews classical and contemporary Islamic legal sources, along with scholarly opinions, to assess the permissibility of cryptocurrencies and forex trading. From a jurisprudential perspective, cryptocurrencies raise significant concerns related to ġarar (excessive uncertainty), ribā (usury), and the absence of intrinsic value. The scholarly discourse remains divided, with some jurists deeming these assets impermissible due to their speculative nature, while others permit their use under clearly defined conditions. Similarly, the forex market presents legal ambiguities involving ribā, speculative practices akin to gambling, and fictitious transactions. Ethically, both markets face criticisms concerning a lack of transparency, inadequate accountability mechanisms, and unequal access to market information. Nonetheless, these platforms also offer valuable prospects for enhancing financial inclusion and developing Sharīʿah-compliant financial instruments. CONCLUSION: The article proposes practical frameworks to align these emerging markets with Islamic jurisprudential and ethical standards. It underscores the pivotal role of regulatory bodies and educational institutions in raising awareness and promoting compliance with Islamic norms. The findings contribute to scholarly and policy-oriented debates on the future of digital financial systems within an Islamic context.
۲۲۴۳.

راهبردهای اصولی در تأمین عدالت اجتماعی و رفاه از منظر مقام معظّم رهبری(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۲۴
عدالت از مفاهیم بنیادینی است که همه ادیان الهی با هدف تحقّق این اصل از سوی خدای متعال به واسطه انبیاء نازل گشته اند. از آنجا که مهم ترین دغدغه پیام آوران الهی بعد از شناخت خدا و نزدیک کردن انسان به او، ایجاد و بسط عدالت بوده است دین اسلام نیز به عنوان خاتم ادیان، تحقّق عدالت را در سر لوحه اهداف خود قرار داده است. همچنین اندیشه های مقام معظّم رهبری در حوزه رسیدن به عدالت اجتماعی، برگرفته از آیات قرآن و تعالیم اسلامی می باشد. این مقاله با هدف کاربردی و روش توصیفی - تحلیلی  بیانگر موضوع عدالت اجتماعی و تلاش برای دست یافتن به  یک نظریه ناب اسلامی با توجه به بیانات مقام معظّم له می باشد. با توجه به بیانات مقام معظّم رهبری، راه های وصول به عدالت اجتماعی عبارتند از: روش های اقتصادی (رونق اقتصادی، اقتصاد مقاومتی، کاهش فاصله طبقاتی، رفع فقر)؛ راه های اجتماعی (عدالت در خانواده و پرداخت مهریه زنان، رفتار عادلانه با ایتام، اتحاد مردم و مسئولین)، راه های سیاسی (دقّت در انتخابات، تقسیم و توزیع متناسب فرصت های کشور، پشتیبانی و مقاومت ملّت ها، توصیه به کارگزاران نظام و قوای مقننه و قضاییه) و روش های دینی (همراهی عقلانیت و معنویت، الگوگیری از اسوه های عملی و معصومین(ع) و بررسی بیانات ایشان، می تواند به ایجاد یک نظریه ناب اسلامی و رعایت عدالت اجتماعی کمک کند.
۲۲۴۴.

امکان انتخاب قضات محاکم مدنی از طریق آراء عمومی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۳۷
یکی از مباحث مهمّ فقه و حقوق، مسأله قضاء است که به لحاظ کاربردی در تقنین و رسیدگی در محاکم قضایی جایگاه ویژه داشته و تأثیرات بسزایی در تحوّل امور حقوقی به جاگذاشته است. نقش مردم در انتخاب قوای سه گانه بالأخص در قوای مقنّنه و مجریه در کشورهای جهان با عنوان دموکراسی مشخّص شده ولی در مورد قوه قضائیه در میان کشورها و فقهای اسلامی یا توجّهی نشده یا کمتر توجّه شده است. این موضوع امروزه می تواند بحثی مهم و عملی در حوزه داوری حقیقی و حقوقی و تأکید در بسیاری از رسیدگی های قضائی باشد. آیا می توان به صورت کلان، تشکیلات قضائی را با آراء مردم ایجاد کرد و گزینش قضات و یا اعضاء رئیسه و یا رئیس قوه قضائیه را با درنظر گرفتن عنوان «قاضی تحکیم» و «نقش مردم در حکومت» پذیرفت؟ به اتفاق فقهای امامیه، جواز قاضی تحکیم از یک طرف، و نقش مردم در حکومت اسلامی و تأکید علمای مشروطه بر جایگاه مردم در انتخاب قوای مقنّنه و مجریه از طرف دیگر، به این نتیجه می رسیم که در مورد انتخاب قضات، مردم حقّ انتخاب قضات خود را از طریق آرای عمومی دارند ولی در مورد انتخاب رئیس قوه قضائیه، به اتفاق فقها، اذن امام(ع) یا نائب امام(ع) لازم است.
۲۲۴۵.

اعتبار سنجی وصایای صغیر ممیز (کودک ده ساله) از منظر فقهی حقوقی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۹ تعداد دانلود : ۲۹
مسئله اعتبار وصیت افراد غیر بالغ، به ویژه صغیر ممیز ده ساله، در فقه امامیه و حقوق مدنی ایران به دلیل تعارض روایات و ابهامات قانونی، از موضوعات چالش برانگیز است که باعث طرح این سوال شده است که آیا برای صحت و اعتبار وصیت، بلوغ شرط است یا اینکه وصایای افراد غیر بالغ نیز از اعتبار فقهی حقوقی برخودار است؟ در پاسخ این سوال، دو دیدگاه عمده بین محققین وجود دارد؛ جمعی از محققین با استناد به قواعد و اصل کلی حاکم بر قراردادها بر این باورند که برای اعتبار و صحت وصیت، باید وصیت کننده بالغ باشد و از این جهت تفاوتی بین وصیت و سایر اعمال حقوقی نیست. در مقابل گروهی از محققین با استناد به ادله خاص فقهی، بر این اعتقادند که در خصوص وصیت، قواعد عمومی قراردادها، تخصیص خورده و وصایای افراد غیر بالغ ده ساله، نافذ و معتبرند. در پژوهش حاضر که مبتنی بر روش توصیفی تحلیلی است، با تکیه بر روایات معتبر فقهی و شهرت عملی و فتوایی، وصایای افراد غیر بالغ ده ساله صحیح و معتبر است مشروط بر اینکه در أمور خیریه و برای أقارب باشد. از این رو، ضرورت دارد ضمن اصلاح متن ماده 835 قانون مدنی، یک تبصره بدان ملحق شود تا ضمن رفع ابهام از ماده مذکور، دیدگاه مشهور فقها در قانون مدنی منعکس شود.
۲۲۴۶.

بررسی فقهی تأثیر رابطه ولائی و قطع صله رحم بر منع توارث(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۳۱
در شریعت اسلام صله رحم امری واجب و قطع آن حرام است. از دیدگاه فقهی قطع صله رحم با ترک احسان به آنان یا اذیت و آزار محقق خواهد شد.یکی از مهمترین آثار حقوقی مترتب بر رابطه خویشاوندی، توارث است. فقها اتفاق نظر دارند که یکی از اسباب توارث، خویشاوندی است؛ آنها اختلاف دین، قتل و بردگی را از موانع ارث می دانند. سؤال مطروحه در این زمینه آن است که آیا موانع ارث منصوص و محدود در موارد مذکور فقهاست یا امری اجتهادی است و همانگونه که قطع رابطه سببی(زوجیت) پایان رابطه توارث است، قطع صله رحم نیز می تواند مانع توارث بوده و شرطی از شروط ورّاث تلقی شود؟ این پژوهش بر آن است تا به روش توصیفی تحلیلی امکان تأثیر قطع صله رحم بر منع توارث را از دیدگاه فقه اسلامی مورد بررسی قرار دهد. نتیجه حاصله از این تحقیق آن است که دیدگاه رایج فقها آن است که قطع صله رحم، مانع توارث نیست؛ زیرا با وجود قطع صله رحم در عصر تشریع و پس از آن، به عنوان مانع توارث ذکر نشده است. فرضیه دیگر آن است که این عامل می تواند مانع ارث بری قرار گیرد؛ زیرا همانگونه که مناط حکم در مانع اختلاف دین، ترک رابطه ولائی و نقش حمایتی است، در قطع صله رحم نیز این رابطه وجود ندارد  و حفظ این رابطه به عنوان شرطی از شروط توارث معدوم است در نتیجه توارث منتفی است.  با نقد و بررسی ادله دو دیدگاه به نظر می رسد قول جمهور راجح است و دیدگاه دیگر از دلیلی قوی برخوردار نیست.
۲۲۴۷.

نقش بلاک چین در احراز عدالت کیفری از منظر فقه اسلامی و حقوق بشر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۰
زمینه و هدف: با وجود پیشرفت های چشمگیر در فناوری های داده محور، نظام های قضایی همچنان با چالش هایی چون فساد اداری، دست کاری در شواهد، نقض حریم خصوصی و کمبود شفافیت مواجه اند؛ چالش هایی که مانع تحقق کامل عدالت کیفری می شوند. این پژوهش با هدف شناسایی ظرفیت ها و محدودیت های فناوری بلاک چین در رفع این موانع، از منظر فقه اسلامی و حقوق بشر، انجام شده است. مواد و روش ها: این پژوهش، با رویکردی توصیفی – تحلیلی و از منابع کتابخانه ای تدوین شده است. ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که اشتراکاتی چون تأکید بر دادرسی عادلانه، حفظ کرامت انسانی و منع مجازات های غیرانسانی، بستر مشترکی برای بهره گیری از بلاک چین فراهم می سازد؛ در حالی که تفاوت در مفاهیمی مانند حق بر فراموشی و حدود افشای اطلاعات، ضرورت طراحی معماری داده با کنترل سطح دسترسی را ایجاب می کند. بر اساس تحلیل اولویت ها، ثبت و حفاظت از شواهد دیجیتال، احراز هویت امن و اجرای احکام از طریق قراردادهای هوشمند (با رعایت ملاحظات شرعی) بیشترین کارایی و کمترین تعارض را دارند، در مقابل ایجاد پایگاه های عمومی سوابق کیفری نیازمند محدودیت ها و سازوکارهای نظارتی سخت گیرانه است. نتیجه: استفاده از شبکه های بلاک چین خصوصی یا هیبریدی، ذخیره سازی خارج از زنجیره برای داده های حساس، تدوین قوانین مکمل در حوزه ادله الکترونیکی و حفاظت از داده، و مشارکت فعال مراجع فقهی و نهادهای حقوق بشری در فرآیند طراحی و اجراست. بر این اساس، گذار به عدالت کیفری مبتنی بر بلاک چین باید تدریجی، بومی سازی شده و هم زمان متکی بر ملاحظات فنی، حقوقی، فقهی و فرهنگی باشد تا بتواند هم به ارتقای شفافیت و کارآمدی منجر شود و هم از نقض حقوق بنیادین افراد جلوگیری کند.
۲۲۴۸.

نظریه اعتدال مدنی: چهارچوبی برای تعامل حوزه نظر و عمل در فلسفه سیاسی اسلامی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۲۹
با پذیرش وجود فاصله میان حوزه نظر و عمل، حیات، پویایی و اثربخشی فلسفه سیاسی در گرو تعامل سازنده میان آرمان های نظری و واقعیت های بیرونی است. فلسفه سیاسی اسلامی نظیر دیگر فلسفه های سیاسی به وجود فاصله و تمایز میان دو حوزه قائل است. پرسش آن است که در عصر حاضر، چگونه می توان بر اساس فلسفه سیاسی اسلامی تعاملی مؤثر میان آرمان های نظری و عرصه عمل برقرار کرد؟ ادعای مقاله پیش رو این است که «اعتدال مدنی» با تکیه بر بنیان های انسان شناسانه خود ظرفیت دارد که چنین پیوند و تعاملی را برقرار سازد و فلسفه سیاسی اسلامی را از سطح نظری به حوزه عملی و حل مشکلات آن مرتبط سازد. بر این اساس، اعتدال مدنی نه تنها باید به عنوان یک فضیلت اخلاقی، بلکه به مثابه هسته و مسئله اصلی فلسفه سیاسی اسلامی تلقی شود. این پژوهش با روش تحلیل متن و محتوا درصدد فهم حوزه نظر و عمل فلسفه سیاسی اسلامی برآمده است و به بررسی تحلیلی ادعای مورد نظر می پردازد. استقرار اعتدال مدنی در جامعه موجب سامان یافتگی تجمیعی و هم افزای زیرساخت ها، ساختارها و مدیریت های سیاسی بر پایه حکمت، حق و عدالت می شود و زمینه های نیل به آمال و آرزوها را در فلسفه سیاسی اسلامی فراهم می سازد.
۲۲۴۹.

گذار از توسعه سکولار به توسعه دینی: بازخوانی نسبت دین و توسعه در فلسفه سیاسی اسلامی(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۲۶
مفهوم «توسعه»، اگرچه در دوران مدرن عمدتاً با شاخص های کمّی و در چهارچوب علوم تجربی تعریف می شود، در بنیاد خود دارای ابعاد هنجاری و ارزشی است و به حوزه فلسفه سیاسی تعلق دارد. از دیدگاه فلاسفه سیاسی معاصر اسلامی، توسعه نه تنها با دین در تضاد نیست، بلکه در چهارچوب آموزه های اسلامی در ساحت های عقاید، احکام، اخلاق و نصوص دینی مورد تأیید قرار گرفته است. در حوزه عقاید، نگرش دوساحتی اسلام به انسان، الگویی جامع از توسعه را پایه ریزی می کند که هم بر تعالی معنوی و هم بر رفاه مادی تأکید دارد. در عرصه احکام، تدابیری مانند منع ربا و تشویق به تولید و توزیع عادلانه ثروت، بسترهای لازم را برای توسعه ای پایدار فراهم می آورند. در ساحت اخلاق، ارزش هایی مانند عدالت و زهد، نه به مثابه مانع، بلکه به منزله عوامل تقویت کننده فرایند توسعه عمل می کنند. همچنین نصوص دینی متعددی بر آبادانی زمین، تلاش برای تولید و رفع فقر به عنوان وظایف دینی و اجتماعی تأکید دارند. بر این اساس، اسلام توسعه را یک ضرورت شرعی و اخلاقی می داند و جهت گیری های آن را اصلاح می کند. از این منظر، توسعه در فلسفه سیاسی اسلامی، فرایندی جامع و متوازن برای تأمین نیازهای مادی و معنوی انسان و تحقق «حیات طیبه» است.
۲۲۵۰.

تحلیل و بررسی مبانی کلامی فقه الحدیثی سیّد مرتضی در کتاب الامالی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۲ تعداد دانلود : ۲۳
علی بن حسین موسوی، معروف به سیّد مرتضی در حوزه های مختلف کلامی و اصولی موجب تغییرات و پیشرفت های چشم گیری در تفکر شیعی گردید. او در همه علوم و دانش ها سهمی فراوانی نصیب خود کرده بود. کتاب الامالی یکی از آثار برجسته و مهم سیّد است که از هشتاد مجلس تشکیل شده است. در این اثر، سیّد مرتضی به بررسی و تبیین مبانی کلامی خاص خود در تأویل و تبیین روایات پرداخته است. پژوهش حاضر درصدد تبیین و تحلیل مبانی کلامی فقه الحدیثی سیّد مرتضی در تأویل و تبیین روایات الامالی است. ازاین رو، ضرورت دارد اولاً استفاده راحت و مطلوب از این کتاب ممکن گردد، ثانیاً مخاطب از مبانی کلامی عمیق سید مرتضی در الامالی و همچنین نوع نگرش کلامی سید در مواجهه با تأویل و تفسیر روایات که منجر به درستی عقاید شیعی گردیده آگاهی یابد. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر محتوای کتاب الامالی نشان می دهد که سیّد مرتضی در مواجهه با روایات، به مبانی کلامی خاصی نظیر جسمانی نبودن خداوند، اعتقاد به برتری انبیاء علیهم السلام بر فرشتگان، استحقاقی بودن ثواب و عقاب و اعتقاد به عدم انحصار عصمت در پیامبران و امامان (ع) و... پایبند بوده است.
۲۲۵۱.

بررسی گونه شناسی مسئولیت از نگاه آموزه های اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۲۱
مسئله مسئولیت، از بنیادی ترین مباحث اندیشه اسلامی است که هم در حوزه کلام و هم در عرصه فقه و اخلاق جایگاهی ویژه دارد. آموزه های اسلامی با تأکید بر علم و آگاهی، آن را زیربنای مسئولیت پذیری انسان معرفی می کنند؛ زیرا در منطق قرآن و حدیث، جهل سرچشمه بسیاری از انحرافات و مفاسد فردی و اجتماعی است. این پژوهش با عنوان «بررسی گونه شناسی مسئولیت از نگاه آموزه های اسلامی» می کوشد تا با تکیه بر آیات و روایات، ابعاد مختلف مسئولیت انسان آگاه را تحلیل کند. بدین منظور، ضمن توجه به آیه شریفه «بَعْدَمَا جَاءَک مِنَ الْعِلْمِ»، مسئولیت های ناشی از معرفت در چهار ساحت اعتقادی، عقلانی، فطری و اخلاقی موردبررسی قرارگرفته است. روش تحقیق در این مطالعه، کتابخانه ای و توصیفی تحلیلی بوده و از منابع اصلی اسلامی و پژوهش های جدید بهره گرفته شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در نگاه روایات، علم و آگاهی نه تنها امتیاز بلکه تکلیف آور است و هر فرد عالم در برابر خود و جامعه خویش مسئولیتی چندلایه دارد. از این رهگذر، گونه شناسی مسئولیت در اندیشه اسلامی بیانگر آن است که معرفت، مرز اصلی تفکیک مسئول و غیرمسئول به شمار می رود و می تواند مبنای فهم دقیق تر تکالیف انسانی قرار گیرد.
۲۲۵۲.

تحلیل انتقادی دیدگاه ابن تیمیه در مواجهه با حدیث منزلت بر پایه باورهای کلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۲۲
حدیث منزلت، که در آن پیامبر اکرم (ص) جایگاه امیرالمؤمنین علی (ع) را نسبت به خود، همانند جایگاه هارون به موسی (ع) (جز در امر نبوت) معرفی می کنند، از احادیث مورد اتفاق مذاهب کلامی است. در این میان ابن تیمیه، ضمن پذیرش سند این حدیث، چهار شبهه اساسی را بر محتوای آن وارد کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به متون دینی، به ویژه متون موردقبول ابن تیمیه، به واکاوی محتوای حدیث منزلت و ارزیابی صحت وسقم شبهات مطرح شده می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که جانشینی حضرت علی (ع) در مدینه طی غزوه تبوک، با توجه به شرایط بحرانی و حساس آن دوران، از اهمیت استراتژیک ویژه ای برخوردار بوده است. صدور حدیث منزلت در چنین بستری، پاسخی قاطع به تحرکات و فتنه های منافقان، ازجمله ماجرای مسجد ضرار، تلقی می شود. یافته ها نشان داد که شبهات ابن تیمیه درباره حدیث منزلت، ناشی از مغالطات منطقی و کژفهمی از بستر تاریخی (مانند نادیده گرفتن بحران امنیتی تبوک) است. این پژوهش با رویکردی نوآورانه، ابطال چهار شبهه کلیدی وی را تأیید کرد. تحلیل ها بر انحصاری بودن فضیلت حضرت علی (ع) و دلالت جامع منزلت هارونی بر ولایت و جانشینی عام تأکید می کنند. درنتیجه، حدیث منزلت همچنان قوی ترین دلیل بر افضلیت و جایگاه ممتاز حضرت علی (ع) نزد پیامبر اکرم (ص) است.
۲۲۵۳.

تحلیل چرایی تکرار صلوات و کارکردهای آن در صحیفه سجادیه؛ با تأکید بر کارکرد اعتقادی، تربیتی و سیاسی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۲۳
   صلوات به عنوان یکی از رایج ترین اذکار اسلامی، جایگاهی محوری در منظومه معرفتی و ایمانی شیعه دارد. در میان آثار دعایی، صحیفه سجادیه امام سجاد (ع) بیش از هر منبع دیگری به این ذکر پرداخته است؛ به گونه ای که در چهل وپنج دعا، درمجموع ۱۹۶ بار از صلوات بهره گرفته شده است. پژوهش حاضر باهدف تحلیل چرایی بسامد بالای صلوات و واکاوی کارکردهای چندگانه آن در صحیفه سجادیه، به این پرسش محوری می پردازد که امام سجاد (ع) چگونه از ظرفیت های معنوی و گفتمانی صلوات برای تحقق اهداف اعتقادی، تربیتی و سیاسی بهره برده اند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه داده های اسنادی و منابع کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که در فضای خفقان سیاسی و انحطاط فکری اخلاقی دوران اموی، امام سجاد (ع) مأموریت اصلاحی و مبارزاتی خویش را از عرصه خطابه و قیام آشکار، به بُعد نرمِ دعا و ذکر، منتقل کرده اند. تکرار آگاهانه صلوات به ویژه با پیوند آن به آل محمد (ص) افزون بر تبیین شیوه صحیح ذکر و نقش محوری در بازسازی هویت شیعی، دارای کارکردهای اعتقادی، تربیتی و سیاسی بوده است. بر این اساس، صلوات در صحیفه سجادیه از سطح یک ذکر تعبدی فراتر رفته و به سندی هویتی و منشوری سیاسی اعتقادی تبدیل شده است.
۲۲۵۴.

بررسی تغییر لفظی در آیات متماثل قرآن کریم

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۲۰
یکی از مباحث مهم علوم قرآنی آیات متماثل است، یعنی آیاتی که قالب کلی آنها یکیست ولی دارای واژه های مختلف یا تقدم و تأخر کلمات یا حذف واژه هستند. هدف این پژوهش، تحلیل و توصیف دلایل این تغییرات واژگانی در آیاتی است که قالب کلی یکسانی دارند اما در کلمات، تقدم و تأخر یا حذف برخی واژه ها تفاوت دارند . طبعا کشف علت اینگونه تغییرات در کلمات آیات قرآن با توجه به اینکه از حکیم مطلق صادر شده است، بزرگترین جنبه اعجاز ادبی و بلاغی قرآن کریم محسوب می شود و می تواند رازهای نهفته تفسیری را برملا سازد. چنین تغییراتی ریشه در عواملی چون سبب نزول، سیاق آیات، ظرافت های تفسیری و ادبی دارند و تأثیر عمیقی بر درک مخاطب و قلوب او می گذارند . این مقاله می کوشد با تحلیل و توصیف منابع تفسیری کتابخانه ای تغییرات واژه ها در آیات متماثل را بررسی نماید . محقق تلاش می کند با توجه به دیدگاه برخی مفسران در این مورد، دیدگاه صائب را بیان نماید . نویسنده معتقد است اگر در بافت کلی آیات متماثل دقت شود، که هر تغییر عبارات آیات همنوای قرآنی، معلول تغییراتی در سبب نزول، سیاق آیات، بوده و موجب پیدایش ظرافت ها و حقایقی خاص تفسیری می شود و البته تأثیر بیشتری بر قلوب مخاطبان ایجاد می کند.
۲۲۵۵.

تکوینیات قرآنی و نظریه های نوین علوم طبیعی: بازاندیشی در پارادایم های تفسیری و سازگاری های علمی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۲۱
تنش دیرینه میان متون دینی و کشفیات علمی، به ویژه در حوزه علوم طبیعی، همواره یکی از چالش های اساسی در درک جامع هستی بوده است. این مقاله با هدف بازبینی نوآورانه در روش شناسی های تفسیری قرآن کریم، به دنبال ارائه چارچوبی جدید برای تبیین سازگاری های موجود میان آیات مربوط به خلقت و پدیده های طبیعی با آخرین دستاوردهای علمی است. این تلاش، گامی به سوی رفع سوءتفاهم ها و تقویت پل های ارتباطی میان دو حوزه معرفتی مهم بشر است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی ترکیبی شامل تحلیل محتوای کیفی آیات قرآنی ناظر بر تکوین و مطالعه تطبیقی نظریه های پیشرو در فیزیک، زیست شناسی و کیهان شناسی، به بررسی نقاط همگرایی و واگرایی می پردازد. این رویکرد، در پی فراتر رفتن از مجادلات سطحی تطبیق گرایی یا تقابل گرایی صرف است تا به فهم عمیق تری از رابطه دین و علم دست یابد. این رویکرد ترکیبی، امکان بازتعریف پارادایم های حاکم بر این رابطه را فراهم می آورد. نتایج نشان می دهد که بسیاری از اشارات قرآنی به پدیده های طبیعی نه تنها با نظریه های نوین علمی در تضاد نیستند، بلکه در برخی موارد به بصیرت هایی اشاره دارند که تنها در قرون اخیر با پیشرفت ابزارهای رصدی و تحقیقات تجربی کشف شده اند. این یافته ها بر عمق اعجاز علمی قرآن در گستره زمان تاکید می کند. از این رو، قرآن نه تنها به عنوان یک متن مذهبی، بلکه به عنوان منبعی برای الهام بخشی و جهت دهی به تحقیقات علمی قابل بررسی است. این تطابق، نشان دهنده یک هم گونی ساختاری میان روایت های قرآنی و علمی از واقعیت است، که می تواند به یکپارچگی معرفت بشری کمک کند. پژوهش حاضر، این دیدگاه را تقویت می کند که دین و علم می توانند مکمل یکدیگر در جستجوی حقیقت باشند و هر دو، در نهایت، به یک منبع واحد از هستی اشاره دارند. این هم گرایی، راه را برای درک جامع تر از جهان خلقت و جایگاه انسان در آن هموار می سازد.
۲۲۵۶.

تحلیل نسبت قدرت و خودسامانی انسان در تعیین سرنوشت در نظام دینی و سکولار(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۳۰
با پذیرش این مفروض که انسان موجودی اجتماعی است، رعایت قوانین در جهت تنظیم روابط اجتماعی و در نتیجه محدودشدن اراده فردی امری ضروری است. این امر در پژوهش پیش رو «خودسامانی» نامیده شده و به معنای تنظیم روابط اجتماعی با محدودساختن اراده فردی و پایبندی به قوانین الهی در نظم دینی و قرارداد اجتماعی در نظم سکولار است. پرسش اساسی پژوهش حاضر آن است که قدرت به مثابه متغیری اثرگذار در عرصه دینی، سیاسی و حقوقی چه نقشی در مسأله خودسامانی بشر در تعیین سرنوشت خود دارد. پژوهش با طرح این فرضیه که قدرت نیرویی سازمان دهنده و ابزاری جهت تحقق خودسامانی است و مردم یک کشور به مدد آن می توانند سرنوشت خود را چارچوب خواست خداوند سامان دهند؛ همان گونه که در نظم سکولار این قوانین در چارچوب قرارداد اجتماعی تعریف می گردد. نتیجه این پژوهش آن است که خودسامانی مانع تمرکز قدرت و سوء استفاده از آن و استبداد می شود و فقدان قدرت، هرج ومرج و ناتوانی در اجرای قوانین را به دنبال دارد.
۲۲۵۷.

بازار رمزارزها و سلطه اقتصادی بر جهان اسلام؛ از چالش تا راه کار(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۱۷
قاعده «نفی سبیل» به عنوان یکی از قواعد کلیدی فقهی، با هدف صیانت از استقلال مسلمانان، چارچوب تعامل با کافران را تنظیم می کند تا مانع از سلطه پذیری در عرصه های مختلف گردد. با ظهور فناوری های نوین، تحلیل و تطبیق این قاعده پیچیده تر شده و نیازمند بازخوانی مجدد است. پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی ضمن واکاوی مستندات قاعده «نفی سبیل»، با هدف نسبت سنجی پدیده نوظهور «رمززارز» با قاعده مذکور و تأثیرات آن بر جهان اسلام، به تحلیل ابعاد مالکیت، کنترل و کارکرد این فناوری و سپس ارائه راهکار در این زمینه می پردازد. یافته ها نشان می دهد: اولاً: بر خلاف نظر مشهور، آیه «وَلَن یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» و روایت «الإسلام یعلو و لا یعلی علیه» نمی توانند پیش توجه ای برای قاعده فقهی «نفی سبیل» قرار گیرند؛ البته این به معنای عدم حجیت قاعده یادشده نبوده و مجموع روایات متعدد و خاصی که در ابواب مختلف فقهی وارد شده و سلطه یافتن کافر بر مسلمانان را ممنوع اعلام کرده است را می توان مستند قاعده به شمار آورد. ثانیاً: رمزارزها ممکن است به جهات متعددی زمینه ساز سلطه اقتصادی کافران بر جهان اسلام شوند: 1. مالکیت زیرساخت ها و دارایی های دیجیتال؛ 2. کنترل فناوری بلاک چین؛ مانند صرافی های متمرکز و استیبل کوین ها؛ 3. مصارف و کارکردهای رمزارزها؛ 4. نفوذ فرهنگی؛ 5. تعویض پول ملی و 6. تأثیرگذاری بر قوانین و سیاست های بین المللی. این پژوهش با ارائه راهکارهایی در سه سطح ملی، منطقه ای و بین المللی، نظیر توسعه رمزارزهای بومی اسلامی، تشکیل اتحادیه مالی کشورهای مسلمان و تقویت همکاری های حقوقی، الگویی برای کاهش وابستگی و تحقق استقلال مالی در عصر دیجیتال پیشنهاد می کند.
۲۲۵۸.

خوانش پذیری ترجمه عبارات خاص و ثابت قرآنی براساس ماتریس ثابت تعریفی حلمی ابراهیم (بررسی موردی: ترجمه های فارسی صفارزاده و خرمشاهی)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۳۲
ترجمه قرآن کریم، از دیرباز یکی از دغدغه های اصلی مترجمان و پژوهشگران حوزه مطالعات قرآنی بوده است. یکی از چالش های بنیادین در این زمینه، ترجمه «عبارات خاص قرآنی» است؛ عباراتی که در قالب باهم آیی ها، کلمات قصار و ساختارهای تثبیت شده، بار معنایی، فرهنگی و الهیاتی چندلایه ای را در متن قرآن منعکس می سازند. پرسش اصلی پژوهش آن است که: کدامیک از ترجمه های ارتباطی صفارزاده و تحت اللفظی خرمشاهی، در بازتولید عبارات خاص قرآنی، خوانش پذیری بیشتری برای مخاطب فارسی زبان فراهم می سازد؟ این پژوهش با تمرکز بر تحلیل کیفی هدفمند، از دو ترجمه مذکور به بررسی خوانش پذیری این عبارات خاص می پردازد. در این رهگذر، چارچوب نظری ماتریس تعریفی عمر حلمی ابراهیم ( ۱۹۹۹) که امکان تحلیل ساختاری، تفسیری و فرهنگی ترجمه ها را امکان پذیر می کند، مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که ترجمه خرمشاهی با حفظ وفاداری نحوی و ساختارهای صوری متن، انسجام لغوی بالایی را در سطح تعابیر خاص و تثبیت شده قرآنی دارد؛ در حالیکه ترجمه صفارزاده با ورود به لایه های معنایی، فرهنگی و تصویری، توانسته است بازآفرینی مؤثرتری از عبارات خاص قرآنی ارائه دهد. ترجمه وی با مرحله چهارم ماتریس حلمی ابراهیم- یعنی گسترش معنایی و تعمیق تفسیری- هم خوانی بیشتری دارد. این تفاوت رویکرد، نشان می دهد که ترجمه کلام وحیانی نه تنها به دقت زبانی، بلکه به انتقال تجربه معنوی و فرهنگی نیز وابسته است و هریک از این دو مسیر، وجهی متفاوت از پیام قرآنی را برای خواننده امروز آشکار می سازد.
۲۲۵۹.

برگردان اسم های خاص سوره های مبارکه یوسف و مریم به انگلیسی (مقایسه راهبرد مترجمان فارسی زبان و انگلیسی زبان)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۳۰
سوره یوسف ، داستانى ترین سوره قرآن است که در بخش اعظمی از آن آموزه هاى زندگانى حضرت یوسف علیه السلام بیان شده است. پژوهش حاضر، با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی در صدد واکاوی و مقایسه راهبرد مترجمان ایرانی و غربی در برگردان اسم های خاص سوره های یوسف و مریم به انگلیسی است. برای این منظور، نخست اسم های خاص این دو سوره مبارکه بر اساس دسته بندی والنتین و همکاران (1996)، شناسایی و دسته بندی شد و سپس، راهبرد و شیوه برگردان این اسم ها بر مبنای مدل فن کویلی (2006) دسته بندی و رویکرد مترجمان فارسی زبان و انگلیسی زبان در انتقال اسم های خاص مقایسه گردید. یافته های پژوهش مویّد آن است که کاربرد معادل همتا و مصطلح، شیوه غالب برگردان زیرمقولات مختلف اسم های خاص به انگلیسی بوده است. همچنین، گرایش مترجمان فارسی زبان به کاربرد معادل های انگلیسی مصطلح اسامی خاص عربی، مشابه همتایان انگلیسی زبان آنان، بوده است که گویای پیروی آنان از هنجار مقصدگرایی و همسویی با ذائقه زبانی خوانندگان انگلیسی زبان است.
۲۲۶۰.

بررسی مسئله فلسطین در روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی (1357 -1368)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۲۰
عربستان سعودی یکی از همسایگان مهم جمهوری اسلامی ایران با حمایت از اقدامات سازش کارانه ایالات متحده، در تلاش برای به رسمیت شناختن اسرائیل برآمده است. نزدیکی حکومت سعودی و اسرائیل، یکی از مهم ترین عوامل تنش میان جمهوری اسلامی و عربستان در عرصه منطقه ای بوده است. عربستان در سال 1357 پیمان «کمپ دیوید» را گامی بزرگ به سوی برقراری صلح عادلانه اعلام کرد؛ اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در یک چرخش سیاسی منفعلانه اعلام کرد که برای فلسطین اشغال شده باید به جهاد روی آورد. اندکی بعد این کشور اعلام کرد که برای صلح با اسرائیل آماده است. در این پژوهش نشان داده می شود که چگونه تغییر موضع ایران در حمایت از اسرائیل در دوره پهلوی، به پشتیبانی همه جانبه از فلسطین پس از انقلاب اسلامی موجب تقابل ایران و عربستان شد. بررسی نقش فلسطین در تقابل جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در سال های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸ محور اصلی این مقاله می باشد که با  روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به اسناد تاریخی و منابع معتبر علمی به شکل کتابخانه ای گردآوری شده است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان