درخت حوزه‌های تخصصی

در تحولات سریع فناوری و افزایش رقابت بین المللی اگرچه موضوع تاب آوری رسانه های برون‌مرزی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران برای انطباق با این تغییرات در افزایش تعامل با مخاطبان جهانی امری ضروری به نظر می رسد و مطالعات متعددی نیز در خصوص تاب‌آوری سازمانی، مدیریت رسانه در شرایط بحران و تأثیر تحریم‌ها بر نهادهای رسانه‌ای انجام پذیرفته است. اما کمتر پژوهشی به‌صورت نظام‌مند به بررسی تاب‌آوری شبکه‌های برون‌مرزی صدا و سیمای ج .ا.ا در برابر اختلالات ایجاد شده ی ناشی از تحریم ها پرداخته است. از اینرو این پژوهش با هدف شناسایی و دسته بندی شاخص‌های مرتبط با تاب‌آوری شبکه‌های برون‌مرزی صدا و سیمای ج.ا.ا در فضای تحریم،‌ از نظر هدف کاربردی و با رویکردی کیفی به شیوه ی تلفیقی از روش دلفی وتحلیل مضمون انجام شده است. نخست گردآوری داده‌ها از طریق ابزار مصاحبه‌ نیمه‌ساختاریافته با 10نفر از خبرگان، اساتید، دست اندرکاران و کارشناسان معاونت برون مرزی صدا وسیمای ج.ا.ا به شیوه ی انتخاب هدفمند انجام پذیرفت. برای شناسایی مضامین در متن مصاحبه مزبور و دسته بندی در سه نوع تاب آوری شناختی، عاطفی – ارزشی و رفتاری براساس چهار چوب نظری لاودیج و استینر(1961) و وگوس و ساتکلیف (2007)، از تحلیل مضمون شش مرحله ای براون و کلارک و نرم افزار مکس کیودای استفاده گردید. مرحله ی دوم مصاحبه به منظور تعیین ضرورت شاخص های مزبور انجام و نتایج مورد تحلیل روایی قرار گرفت. در پایان پیمایشی برای تعیین نظر موافق خبرگانو صاحب نظران با شاخص ها و دسته بندی مربوطه انجام شد.

با آغاز جنگ جهانی اول نیروهای انگلیسی و روسی، که مأموریت اصلی­شان ایجاد یک خط زنجیر نظامی در برابر آلمان­ها بود، با استفاده از ضعف حکومت مرکزی ایران، شمال و جنوب ولایت قاینات را، به دلیل موقعیت استراتژیک آن، تحت ­سلطه قراردادند. حضور مستقیم نیروهای بیگانه گرفتاری­ها و نابسامانی­های گسترده­ای را در عرصه­های مختلف بر مردم منطقه تحمیل نمود. در این راستا، پژوهش حاضر سعی دارد، با استفاده از منابع کتابخانه­ای و مصاحبه­ای و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، پیامدهای حضور نیروهای روسی و انگلیسی را در دو عرصه‌ی اجتماعی و اقتصادی مورد واکاوی قراردهد. یافته­های پژوهش نشان می­دهد رفتار و عملکرد نیروهای متفقین طی جنگ جهانی اول در ولایت قاینات این خطه را در معرض بحران‌های اقتصادی مختلفی، چون قحطی، گسترش فقر، کمبود و گرانی مواد غذایی، اختلال در امور کشاورزی و دامپروری، قرار داد که به تبع آن بحران­های اجتماعی بسیاری، مانند مهاجرت به مناطق همجوار، ازدواج دختران بومی با بیگانگان، گسترش کشت تریاک و افزایش استعمال آن، افزایش ناامنی در جامعه و تشدید نارضایتی­های اجتماعی و درنهایت گسترش بیماری­های مسری و مرگ و میر ناشی از سوءتغذیه و نبود امکانات بهداشتی، روی داد.

زندگی در خوابگاه‌های دانشجویی، به‌ویژه برای دانشجویان بین‌المللی، به یک تجربه پیچیده و چندبعدی تبدیل شده است که تأثیرات قابل‌توجهی بر بهزیستی اجتماعی و تحصیلی آنان دارد. این مطالعه با هدف بررسی تجارب دانشجویان افغانستانی در سراهای دانشجویی و تحلیل چالش‌ها و استراتژی‌های آنان در مواجهه با این محیط طراحی شده است. با استفاده از روش‌شناسی کیفی و رویکرد نظریه‌زمینه‌ای، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با 25 دانشجوی افغانستانی جمع‌آوری و تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها از طریق کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد و مقولات اصلی شامل توقعات پیشین مهاجران، تغییر سبک زندگی، اتمسفر نامطلوب، دغدغه‌های دانشجویی، ارتباطات موقعیت‌مدار، مهاجر بودن، تعارض نقش در آینده، اوضاع نابسامان افغانستان، هدف‌گذاری بلندمدت، گریز از محیط خوابگاه، گوشه‌گیری، سازش با محیط، بازنمایی چهره از ایران توسط سفیران فرهنگی، زایش ناسازگاری پایدار و مدیریت محدودیت‌ها شناسایی گردید. بر اساس این مقولات، مدل پارادایمی ارائه شد که به تبیین تعاملات پیچیده میان مشکلات و استراتژی‌های دانشجویان می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهند که دانشجویان با چالش‌های متنوعی از جمله تفاوت‌های فرهنگی، فشارهای اقتصادی و مشکلات سازگاری روبه‌رو هستند که بر کیفیت زندگی و عملکرد تحصیلی آنان تأثیرگذار است. همچنین، یافته‌ها بر اهمیت ارائه حمایت‌های مالی و اجتماعی مناسب و توجه به ابعاد فرهنگی خوابگاه‌ها تأکید می‌کنند. مقوله هسته پژوهش، به‌عنوان «سازگاری: نوسانی پایدار» برساخت شد و بر همان اساس نظریه تجربی پژوهش ارائه شد که فرایند سازگاری پرنوسان دانشجویان افغانستانی را نشان می‌دهد. این مطالعه پیشنهاد می‌کند که سیاست‌گذاری‌های کلان باید شامل برنامه‌های عملیاتی برای بهبود مهارت‌های فرهنگ‌پذیری و سازگاری دانشجویان باشد تا بتوان اهداف تحصیلی و اجتماعی را به‌طور مؤثرتر محقق ساخت.

روایت رخداد یا مجموعه ای از رخدادهاست که میان آن ها رابطه علت و معلولی وجود دارد. یک ی از بزرگ ترین نظریه پردازان علم روایت شناسی ژرار ژنت فرانسوی است که تمرکز مطالعاتش نه بر خودِ قصه بلکه بر چگونی گفته شدن آن است. او گستره قصه را در سه سطحِ داستان، روایت و روایتگری می داند و برای توصیف و تحلیل ساختار متون ادبی پنج مبحثِ نظم، تداوم، بسامد، وجه و لحن را پیش می کشد. نگارندگان در این جستار به بررسی و تحلیل داستان زال و رودابه از منظر روایت شناسی ژرار ژنت می پردازند و در پی آن اند تا نشان دهند با توجه به تغییرات ناگهانی کانون دید، کانونی سازان یا کنشگران اصلی و فرعی داستان چه کسانی هستند و جریان روایت را چگونه به پیش می برند؟ حاصل آن که سطوح نظریه روایت شناسی ژنت در بیشتر بخش های داستان جریان دارد؛ اما در مواردی اندک روایت از سوی کنشگرانی پیش می رود که نقش اصلی و روساختی ندارند تا جایی که کانونی سازی و تصمیم گیری نهایی براساس دیدگاه آن ها صورت می گیرد.

این مقاله به بازخوانی انتقادی اندیشه تمدنی مالک بن نبی می پردازد و نشان می دهد که او چگونه از رهگذر نقد مبانی پیش فرض شده تمدن غربی، افق هایی نو برای بازسازی تمدن اسلامی می گشاید. مسئله اصلی آن است که به زعم بن نبی، تمدن غربی حقیقتی جهان شمول و فراامتی را مسلم می انگارد و آن گاه تجلی تمدنی خود را صورتی کامل از آن حقیقت مطلق جهان شمول می بیند. اما در نقطه مقابل، بن نبی بر این باور است که حقیقت امری است مقید، موقعیت مند و مبتنی بر ساختارهای جمعی هر امت. حقیقت اطلاق ناپذیر است و هیچ قومی را نمی توان مالک تمامیت آن دانست. این پژوهش به روش تحلیلی-تطبیقی و بر پایه داده های کتابخانه ای سامان یافته و با بهره گیری از تکنیک تحلیل مضمونی، در پی استخراج مؤلفه های کلان اندیشه تمدنی بن نبی است. یافته ها نشان می دهد بن نبی روح حاکم بر هر امت و فرهنگ ساری در آن را، عامل سازنده حقیقت قومی می داند. بر این بنیاد، مسلمانان را به ساخت تمدنی متناسب با ظرفیت ها، سلایق و تمایزات وجودی خویش فرامی خواند. در سپهر اخلاق، دستگاه فکری او به سوی نوعی «وظیفه گرایی امت مدار» میل می کند که در آن، تکلیف اخلاقی نه از عقل فردی، بلکه به واسطه ضمیر جمعی امت، برعهده فاعل اخلاقی نهاده می شود. در این هندسه تمدنی، تقدم با جنگ است نه صلح؛ چرا که هر تمدنی برای صیانت از تعین خویش، ناگزیر از ستیزی دائمی با دیگر تمدن ها است. همچنین با التزام به این چارچوب، دین و سیاست چنان درهم تنیده می شوند که اخلاق تابع شریعت می شود و اعتبار جهان شمول حقوق بشر غربی زیر سؤال می رود. درنتیجه هر امتی خود را محق می داند که دستگاه حقوقی ای متناسب با هویت و تمدن خویش بنیان نهد.

پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر شدت و قلت بیگانگی سیاسی دانشجویان دانشگاه های استان البرز بر میزان گرایش آن ها به مشارکت سیاسی انجام شد. حجم نمونه شامل ۴۰۰نفر از میان حدود ۵۶هزار دانشجوی استان بود. دراین مطالعه، بخشی از یافته های کمی-پیمایشی مرتبط با سازه های کلیدی بیگانگی سیاسی و گرایش به مشارکت سیاسی، که می تواند مشروعیت سیاسی را تحت تأثیر قرار دهد، ارائه شده است. روایی ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه پژوهشگرساخته، از طریق شیوه خبره گی تأمین و پایایی آن بااستفاده از آزمون آلفای کرونباخ ۰٫۸۸ گزارش شده است. یافته ها نشان می دهد شدت بیگانگی سیاسی دانشجویان بالاست (۳٫۸۲ از ۵)، و دامنه آن در مرتبه بی معنایی (۳٫۹۲)، تمایل به مشارکت سیاسی پرتلاش/گلادیاتوری (۱٫۹۶)، و میزان ارتباط دانشجویان با نظام رسانه ای هم سو (۲٫۱۶) و نظام رسانه ای تعاملی/مجازی (۴٫۵۶)، است. تحلیل های آماری شامل آزمون های F و T و هم بستگی ها نشان دهنده رابطه معنادار بین میزان گرایش به مشارکت سیاسی با بیگانگی سیاسی و نوع و میزان بهره گیری از نظام رسانه ای است، درحالی که متغیرهای زمینه ای پاسخ دهندگان رابطه معناداری با گرایش به مشارکت سیاسی نشان ندادند.

فقر، بیشترحول موضوعات اجتماعی-اقتصادی می چرخد و در مطالعات دانشگاهی از اهمیت بالایی برخوردار است. فقر قدمتی دیرینه دارد و اندیشمندان از ابعاد مختلف به آن پرداخته اند. مهمترین آن ها جنبه ی اجتماعی است و آثار و پیامدهای آن شامل افراد و گروه ها می شود و از لحاظ اقتصادی بر وضعیت مالی افراد تاثیر می گذارد. بنابراین فقر همچنان به عنوان یک مشکل اجتماعی- اقتصادی دشواری که جوامع را تحت تأثیر قرار می دهد باقی می ماند. اهمیت توجه به موضوع فقر و بررسی آثار و پیامدهای ناشی از آن، ضرورت تحقیق حاضر را روشن می سازد. روش پژوهش حاضر، تحلیل محتوای متنی است و هدف از آن، بررسی جامعه شناختی فقر و آسیب-های فردی و اجتماعی ناشی از آن بر مبنای سیره و اندیشه ی امیرمومنان علی  با تکیه بر نهج- البلاغه است.

برخورداری از منابع انسانی کارآمد و دانش محور موجب کاهش هزینه ها، افزایش رقابت پذیری و تعالی سازمانی می شود. این مهم درگرو برنامه ریزی و بازنگری مناسبی در منابع انسانی و سازمان ها است که به عنوان «معماری سرمایه های انسانی» از آن یاد می- شود. از طرفی، مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در بیانیه گام دوم انقلاب به اهمیت سرمایه های انسانی تأکید و به استفاده از آن ها جهت حل مسائل کشور تأکید ویژه داشته است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر، ارائه الگوی معماری سرمایه های انسانی دفاعی بر اساس متن بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی است. روش پژوهش حاضر ازلحاظ هدف کاربردی و ازنظر روش تحقیق اکتشافی با رویکرد داده بنیاد است. جامعه آماری شامل متن بیانیه گام دوم انقلاب است که تحلیل و مفهوم پردازی موضوع موردنظر با استفاده از فرایند نظام مند کدگذاری های باز، محوری و انتخابی صورت گرفته است. روایی تحقیق از طریق فرایند کدگذاری در دو زمان مختلف توسط پژوهشگر و پایایی نیز با استفاده از چهار معیار معرف پارکر و رافی (1997) ارزیابی شد. یافته ها حاکی از 312 کدباز، 63 کد محوری و 24 کد انتخابی است. نتایج پژوهش در قالب الگوی مفهومی ارائه شد. از مهم ترین عوامل علی معماری سرمایه های انسانی دفاعی شامل؛ احساس مسئولیت دینی، روحیه ی انقلابی، مجاهدت و دفاع از مظلومان، لزوم استقلال ملی، روحیه عدالت خواهی و رسیدن به آرمان های انقلاب اسلامی بودند. همچنین مهم ترین پیامدهای معماری سرمایه های انسانی دفاعی نیز شامل مؤلفه های؛ پیشرفت های علمی در عرصه های گوناگون، تمدّن نوین اسلامی و آمادگی برای ولایت عظمی (ارواحنافداه)، عزت نظام جمهوری اسلامی ایران و پیشرفت های مادّی و معنوی بودند.

هدف: دیپلماسی عمومی به مثابه رسانه، ابزاری کلیدی برای پیشبرد منافع ملی است که با استفاده از ظرفیت های ارتباطی رسانه ها، مسیر تعامل مستقیم میان مردم جوامع مختلف، گفتمان سازی، تبادل فرهنگی و تقویت روابط حسنه را فراهم می کند. رسانه در این فرآیند، هم نقش بستر ارتباطی را ایفا می کند و هم به عنوان بازیگر فعال، بازنمایی و چارچوب بندی پیام های سیاسی و فرهنگی را بر عهده دارد. از منظر حکمرانی، پاسخگویی دولتمردان به ویژه رؤسای جمهور نسبت به اهداف برنامه های توسعه و نحوه بهره گیری آنان از رسانه در دیپلماسی عمومی، شاخص مهمی برای سنجش کارآمدی دولت است. در جمهوری اسلامی ایران، جریان های اصلاح طلب و اصول گرا با گفتمان ها و راهبردهای متفاوت، به تناوب در رأس دولت قرار گرفته اند. پرسش اصلی این است که رسانه در قالب دیپلماسی عمومی، چه نقشی در میزان پاسخگویی دولت های هفتم تا دهم به الزامات برنامه های توسعه سوم و چهارم داشته است. روش: این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه ای، اسنادی، اینترنتی و گفت وگو با متخصصان، عملکرد دولت ها را در بهره گیری از رسانه های داخلی و خارجی برای پیشبرد دیپلماسی عمومی بررسی می کند. یافته ها: در نظام های دموکراتیک، رسانه یکی از اصلی ترین ابزارهای اقناع و بسیج افکار عمومی است. دولت خاتمی با بهره گیری از رسانه های ملی و دیپلماسی رسانه ای در جهت ارتقای تعاملات خارجی و توسعه سیاسی گام برداشت. در مقابل، دولت احمدی نژاد با تکیه بر پیام رسانی مستقیم و بازنمایی رسانه ای مستقل تر، رویکردی تجدیدنظرطلبانه در فضای ارتباطی داخلی و بین المللی برگزید. نتیجه گیری: هرچند هر دو دولت تلاش داشتند سیاست ها و گفتمان خود را با اسناد توسعه و قانون اساسی هماهنگ کنند، اما میزان بهره گیری راهبردی از رسانه و دیپلماسی عمومی متفاوت بود. دولت هفتم و هشتم موفق شدند از رسانه در چارچوب توسعه روابط مسالمت آمیز و ارتقای سرمایه اجتماعی بهره بیشتری ببرند، در حالی که دولت نهم و دهم در برخی موارد کارکرد رسانه در پاسخگویی به اهداف توسعه ای را کمتر مورد توجه قرار دادند.

موضوع اصلی پژوهش حاضر تبیین تخلف از قوانین راهنمایی و رانندگی با استفاده از نظریه های بازدارندگی بسط یافتهِ استفورد و وار، یادگیری اجتماعیِ ایکرز و کنش موقعیتیِ ویکستروم است. روش تحقیق، پیمایش و ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه بود. جامعهٔ آماری تحقیق شامل افراد بالای ۱۸ سال دارندهٔ گواهی نامهٔ رانندگی در استان مازندران بود که ۴۰۰ نفر از آن ها با شیوهٔ نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب به عنوان نمونه انتخاب شدند. یافته های توصیفی نشان داد که بیش ترین تخلفات انجام شدهٔ پاسخگویان در دو سال اخیر، استفاده از تلفن همراه در حین رانندگی و کم ترین تخلفات، عبور از چراغ قرمز راهنمایی و رانندگی است. نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون حاکی بود که تأثیر متغیرهای تمایل مجرمانه، جرم زایی محیط، تعاریف خنثی ساز و گریز از مجازات بر متغیر تخلف از قوانین راهنمایی و رانندگی معنادار است، اما تأثیر تقویت افتراقی بر این تخلف معنادار نیست. لذا مطابق با نظریهٔ کنش موقعیتی می توان گفت که افزایش تمایل مجرمانه و جرم زایی محیط باعث افزایش میزان تخلف از قوانین راهنمایی و رانندگی می شود. همچنین، مطابق با نظریهٔ بازدارندگی بسط یافته می توان اظهار کرد که گریز از مجازات با کاهش قطعیت درک شدهٔ مجازات، احتمال تخلف از قوانین را افزایش می دهد. باید اضافه نمود که اگرچه مطابق با نظریهٔ یادگیری اجتماعی، تعاریف خنثی ساز از طریق کاهش احساس گناه می تواند منجر به تکرار تخلف از قوانین راهنمایی و رانندگی گردد، اما تقویت افتراقی این پیامد را به دنبال ندارد. این شاید به خاطر عادی سازی تخلفات و باور به عدم قطعیت مجازات در بین افراد باشد.

قومیت ها به عنوان مؤلفه ای بنیادین در ساختار اجتماعی و فرهنگی افغانستان، نقش تعیین کننده ای در شکل دهی الگوهای رفتاری، به ویژه باروری دارند، که تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اقتصادی و ساختاری میان گروه های قومی متفاوت است. این مطالعه با هدف بررسی تفاوت های باروری واقعی و ایدئال میان گروه های قومی در افغانستان انجام شد. روش پژوهش کمی و مبتنی بر تحلیل ثانویه داده های پیمایش جمعیت و سلامت افغانستان (۲۰۱۵) است. نمونه شامل ۲۴٬۹۴۱ خانوار و ۲۹٬۴۶۱ زن متأهل در سنین باروری (۱۵ تا ۴۹ سال) بوده و نمونه گیری به روش خوشه ای چندمرحله ای و تصادفی سیستماتیک انجام شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (کای اسکوئر و رگرسیون چندمتغیره) در نرم افزار SPSS 26 تحلیل گردید. یافته ها نشان می دهد که با وجود تفاوت های قابل توجه در باروری ایدئال میان گروه های قومی، میزان باروری واقعی تقریباً یکنواخت و در سطحی بالا قرار دارد. این امر با نرخ پایین استفاده از روش های پیشگیری از بارداری و فاصله کوتاه بین موالید مرتبط است و موجب می شود اختلاف معناداری در باروری بالفعل میان گروه های قومی مشاهده نشود. بررسی باروری ایدئال نشان می دهد که قومیت های نورستانی، پشه یی و پشتون بیشترین تعداد فرزندان را مطلوب می دانند، در حالی که هزاره ها و بلوچ ها کمترین تمایل به فرزندان بیشتر را دارند. علاوه بر این، در تمامی گروه های قومی ترجیح فرزند پسر مشهود است و شدت این ترجیح در میان گروه هایی با باروری ایدئال بالاتر بیشتر است. این نتایج بر نقش تعیین کننده ترکیب عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در شکل دهی نگرش های باروری در افغانستان تأکید دارد.

معنای مادری در جهان امروز، تجربه ای پویا، ناهمگون و گاه متناقض است و به همین دلیل، بسیاری از زنان جوان به بازاندیشی در مفهوم مادری پرداخته اند. هدف این پژوهش، تحلیل بسترهای تغییر معنای مادری در میان مادران تک فرزند 20 تا 35 ساله است. این مطالعه با رویکرد کیفی و بهره گیری از روش نظریه داده بنیاد در نمونه ای 24 نفره از مادران تک فرزند 20 تا 35 ساله شهر لاهیجان انجام شد. این مادران با روش نمونه گیری نظری و گلوله برفی انتخاب شدند و تکنیک جمع آوری اطلاعات، مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. پدیده محوری این پژوهش، «بی کرانگی مادری: تجربه ای چندوجهی، برگشت ناپذیر و سیال میان رنج ها و لذت ها» شناسایی شد. شرایط علّی شامل احساس کامل بودگی زنان، وابستگی افراطی مادر- کودک، مادری به مثابه مسئول تمام عیار فرزند و ایجاد فاصله از همسر است. یافته ها نشان می دهد که معنای مادری، ترکیبی پیچیده از احساسات، نقش ها و انتظارات است؛ تجربه ای که در بستر تعاملات اجتماعی شکل می گیرد و سیال است. نهادهای دولتی باید به بهبود کیفیت تجربه مادری، توجه لازم داشته باشند، زیرا در غیر این صورت اجرای هرگونه سیاست های جمعیتی در نهایت با مقاومت های معنادار مادران مواجه خواهد شد.

مهم ترین مسائل اجتماعی ایران (فقر، بیکاری، نابرابری و...) را می توان با کمک رویکردهای مختلفی آبب..تحلیل کرد. رویکرد مسلّطِ فردی نگر-تقلیل گرا با ترکیبی از تبیین های خُردنگر و روان شناختی گرا (با تأکید بر سرکوفت زدن به فرد)، موقعیت مسلّطی در میدان تحلیل مسائل اجتماعی ایران یافته است. از طرفی می توان از امکان برساخت یک رویکرد بدیل و نوآورانه صحبت کرد. در اینجا سخن از یک میدان منازعه تحلیلی است. لذا مسئله اصلی ما این است: چه نقدهایی به رویکرد فردی نگر-تقلیل گرا وارد است و چه بدیلِ کاربردی و توانمندی را می توان مناسب تحلیل مسائل اجتماعی ایران طراحی و برساخت کرد؟ از نظر روش شناسی در اینجا از ترکیب پویایی از روش های توصیفی-تحلیلی، تحلیل ثانویه و انتقادی استفاده کرده ایم. یافته ها نشان داد که در ایران کاربرانِ رویکرد فردی نگر-تقلیل گرا بر «فرد» تمرکز کرده و مسائل اجتماعی را با ارجاع به فرد تحلیل کرده و در مقابل، متغیرهای فرافردی و ساختارهای سیاسی-اجتماعی را تبرئه کرده است. رویکرد بدیل ما در اینجا، برساخت مفهومی-نظری «میلکیمی» است که مأخوذ از میلز (تخیّل جامعه شناختی) و دورکیم (تبیین واقعیت اجتماعی) است. گام های رویکرد میلکیمی عبارت است از: ۱) شناسایی وضعیت رُخ داده به عنوان «مسئله اجتماعی» و نَه «مسئله فردی»، ۲) تحلیل آن در شکل بیان جامعه شناختی و نَه روان شناختی و ۳) ارائه راه حل های اجتماعی و نَه روان شناختی. شواهد تجربی (تحلیل ثانویه داده های جهانی و داخلی) از رویکرد میلکیمی پشتیبانی می کنند. نگاه میلکیمی ما در تحلیل مسائل اجتماعی عبارت است از: اتخاذ نگاه اجتماعی و فرافردی، تأکید بر نقد ساختارهای معیوب، اتخاذ نگاه جامعه شناختیِ انتقادی و افشای ناتوانی هایِ رویکرد تقلیل گرا.

نهج البلاغه مهم ترین منبع دینی، فکری، فرهنگی و وجه مشترک مسلمانان، همواره موردتوجه بوده و با داشتن ویژگی مهم جامعیت، هدایتگر انسان به سعادت، امنیت و آرامش است. ازجمله مشخصه های خاص نهج البلاغه، شیوه ویژه ای از گفتار است که در بسیاری از خطبه ها، نامه ها و حکمت ها به کار رفته است. هدف از پژوهش این مقاله بررسی تأثیر قصه گویی یکی از راه های اثرگذار، بر تقویت یادگیری رفتار اجتماعی در کودکان و نوجوانان را با نگاهی علمی بیان می کند. رفتار اجتماعی؛ در زندگی اجتماعی دارای تفاوت هایی در شکل، تعدد و شیوه های تقویت آن در نظم عمومی وجود دارد که مورد نظر است. روش پژوهش از نظر اهداف؛ کاربردی، از نظر داده ها، کمی و از نظر ماهیت و نوع مطالعه، شبه آزمایشی است که تعداد 40 نفر از اعضای پسر 9 تا 11 سال کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شهرستان نوشهر، به صورت تصادفی ساده به عنوان نمونه انتخاب و سپس در دو گروه 20 نفری (آزمایش و کنترل) قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد توزیع فراوانی پاسخ گویان برحسب نمره یادگیری رفتار اجتماعی در مرحله پیش آزمون، بیشترین تعداد با 5/37 درصد در بازه نمره 85-75 و کمترین تعداد با 5/2 درصد در بازه نمره کمتر از 50 و در مرحله پس آزمون بیشترین تعداد با 55 درصد در بازه نمره 100-85 و کمترین تعداد با 15 درصد در بازه نمره 85-75 بوده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که قصه گویی براساس حکمت های نهج البلاغه می تواند رفتار اجتماعی را به کودکان و نوجوانان منتقل کند و تأثیر مثبتی بر رشد شخصیتی آنان داشته باشند. همچنین، این قصه ها می توانند به تقویت یادگیری رفتار اجتماعی در کودکان و نوجوانان کمک کنند.

هدف: امنیت انرژی به عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار، در ایران به دلیل وابستگی شدید به منابع فسیلی، تحریم های بین المللی و ناترازی عرضه و تقاضای انرژی با چالش های جدی مواجه است. هدف این پژوهش، آینده پژوهی ناترازی انرژی و پیامدهای آن بر امنیت انرژی، برای پیش بینی سناریوهای آینده و ارائه پیشنهادهایی که استان یزد را به سمت امنیت انرژی پایدار و کاهش نابرابری های منطقه ای هدایت کند، است. روش: روش پژوهش مبتنی بر رویکرد ترکیبی توصیفی-تحلیلی و آینده پژوهی است که از داده هایی شامل گزارش های رسمی مرکزآمار ایران واسناد استانی و ابزارهایی مانند نرم افزار MATLAB و رگرسیون خطی، برای تحلیل روند و سناریونویسی بهره می برد. یافته های پژوهش: تحلیل روندهای هشت ساله نشان می دهد که استان یزد با ناترازی انرژی و توزیع نامتعادل تولید و مصرف مواجه است. سرمایه گذاری در منابع تجدیدپذیر و تقویت همکاری های منطقه ای می تواند امنیت انرژی را بهبود بخشد و نابرابری ها را کاهش دهد. نتیجه گیری: ناترازی انرژی تهدیدی برای امنیت منطقه ای است که بدون اقدامات پایدار تشدید می شود. توسعه فناوری و توزیع متعادل، تاب آوری و امنیت انرژی را افزایش می دهد.

مقدمه: سرمایه اجتماعی می تواند بر جهت گیریهای زیست محیطی تأثیر داشته باشد. بنابراین این مطالعه به بررسی رابطه بین متغیر سرمایه اجتماعی و متغیر رفتارهای زیست محیطی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان پرداخته است. روش: مطالعه توصیفی- تحلیلی حاضر به صورت مقطعی در سال تحصیلی 1403-1402 انجام شده است. نمونه گیری به روش تصادفی به تفکیک دانشکده های مختلف و متناسب با حجم نمونه انجام گرفت. تعداد 600 دانشجو وارد مطالعه شدند. دانشجوی شاغل به تحصیل دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در یکی از مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای حرفه ای و دکترای تخصصی معیار ورود به مطالعه بود. ابزارهای جمع آوری داده ها پرسشنامه سرمایه اجتماعی اربن هارت-1 و پرسشنامه رواشده رفتارهای حامی محیط زیست بود. برای تحلیل داده ها از ضریب همبستگی اسپیرمن و آزمون کروسکال والیس در نرم افزار SPSS-26 استفاده شد. یافته ها: وضعیت دو متغیر «سرمایه اجتماعی» و «رفتارهای حامی محیط زیست» به ترتیب ضعیف (49/24± 96/156) و متوسط (77/13 ± 92/102) ارزیابی شد و رابطه بین آنها مثبت و معنی دار بود. نتایج، رابطه مثبت و معنی داری بین دو مؤلفه «اعتماد فردی» و «همبستگی- حمایت اجتماعی» با متغیر «رفتارهای حامی محیط زیست» نشان دادند. همچنین، تمامی مؤلفه های رفتارهای زیست محیطی در سطح متوسط قرار داشته و تنها مؤلفه مصرف برق در محدوده قوی قرار داشته است. بحث: رابطه مثبت و معنادار بین سرمایه اجتماعی و رفتارهای زیست محیطی بیان کننده پتانسیل افزایش سرمایه اجتماعی برای ترویج رفتارهای زیست محیطی پایدارتر است. بنابراین تدوین یک برنامه جامع و کامل به منظور ارتقای جایگاه رفتارهای حامی محیط زیست در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کشور، از طریق آشناسازی دانشجویان با مفاهیم جدید توسعه پایدار و حفظ محیط زیست کمک رسان خواهد بود.

تحولات اجتماعی در دنیای کنونی به خصوص تغییر در شرایط اقتصادی و اجتماعی زنان، موضوع تجردزیستی آنان را به یک چالش تبدیل کرده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق کیفی و رویکرد نظریه زمینه ای به بررسی این پدیده می پردازد. مشارکت کنندگان تحقیق، دختران مجرد ۴۰ سال به بالا ساکن شهر گچساران بودند که به صورت هدفمند از میان افراد واجد شرایط انتخاب شدند. روش گردآوری داده ها مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته بود. برای تحلیل داده ها از روش نظریه زمینه ای و استراتژی مدل پارادایمی اشتراوس و کربین با نظام کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل داده ها، ۱۵ مقوله اصلی به دست آمد. مقوله های آشفتگی روانی، شبکه روابط اجتماعی متعارض، دغدغه های درون خانواده و چالش های فکری به عنوان «شرایط علّی»، کسب منزلت اجتماعی و کسب منزلت اقتصادی به عنوان «شرایط مداخله گر»، شیوع مردگریزی در بین زنان جامعه، چیرگی هنجارهای سنتی در خانواده و بازدارنده های اقتصادی به عنوان «شرایط زمینه ای» و مشغولیت، سرکوب نیازها و معنویت گرایی به عنوان «استراتژی» و درنهایت مخدوش شدن روابط اجتماعی، مخدوش شدن روحیه فردی و کامیابی فردی و اقتصادی به عنوان «پیامد» حاصل گردید. مقوله هسته پژوهش حاضر «تجردزیستی به مثابه یک چالش فراگیر زنانه» کشف شد. در حقیقت دختران برای پُرکردن خلأ زندگی به فعالیت های تحصیلی و شغلی روی می آورند، اما این امر در یک فضای سنتی با انتظارات اطرافیان، در تضاد است که به نوبه خود تجربه پارادوکس بازاندیشی و بازتولید نقش های جنسیتی را به همراه دارد.

مقدمه و اهداف: قرآن کریم منبع اصلی تعالیم اسلامی و آخرین کتاب آسمانی نازل شده حاوی دستورات الهی برای انسان هاست که در مقام یک متن، می تواند به مثابه بیان و پیامی در نظر گرفته شود که خداوند متعال در مقام فرستنده پیام و به واسطه رسول الله (ص) در مقام پیامبر یا واسطه پیام، برای همه آدمیان در مقام گیرندگان و مخاطبان آن پیام ارسال کرده است. هدف اصلی ارسال این پیام، هدایت و رهبری مردمان به سوی صراط مستقیم الهی است؛ ولی باوجوداین، چگونگی مواجهه مخاطبان با پیام یادشده، می تواند به ضلالت و انحراف آنها منجر شود. آنچه گفته شد، به مثابه یک فرایند یا سازوکار ارتباط است که می توان آن را از منظر جامعه شناسی ارتباطات مورد بررسی، تحلیل و تبیین علمی قرار داد. البته در این میان باید توجه داشت که هریک از مکاتب عمده ارتباطی موجود در حوزه جامعه شناسی ارتباطات، از حیث اهمیت قائل شدن برای فرستنده پیام و خود پیام یا مخاطب پیام و معنابخشی اش به پیام در فرایند ارتباط، نسبت به یکدیگر اولویت ها و تفاوت هایی اساسی دارند که از مفروضات اصلی این مکاتب سرچشمه می گیرد. با توجه به توضیحات و موارد پیش گفته، پرسش اصلی نوشتار حاضر این است که آیا صرفاً باید خداوند متعال و قرآن کریم را در سازوکار هدایت یافتن یا به ضلالت رفتن مردمان تأثیرگذار دانست یا در مقابل، صرفاً باید مخاطبان قرآن کریم و معنابخشی آنها به آیات آن را در این زمینه دارای نقش و جایگاه در نظر گرفت یا اینکه در نهایت و به عنوان نگرشی متفاوت نسبت به دو نگرش پیش گفته، ضرورت دارد رویکردی تلفیقی اتخاذ شود تا مشخص کند که هر چهار عامل فرستنده پیام، خود پیام، مخاطبان پیام و معنابخشی آنها به پیام ارسالی در سازوکار هدایت یافتن یا به ضلالت رفتن آدمیان تأثیرگذار و نقش آفرین هستند؟روش پژوهش نوشتار حاضر جهت پاسخگویی به پرسش پیش گفته، روش کتابخانه ای است؛ چون درواقع، کتب و سایر متون مکتوب یکی از مهم ترین منابع پژوهش و شناخت علمی هستند و پژوهشگر در پژوهش های جامعه شناختی، به معنای اخص کلمه نیازمند مراجعه به کتب، مقالات، نشریات و سایر منابعی از این قبیل در زمینه پژوهش مورد نظر است. براساس این، پژوهش حاضر که با هدف بررسی و تحلیل سازوکار هدایت و ضلالت در قرآن کریم از منظر مکاتب عمده ارتباطی موجود در حوزه جامعه شناسی ارتباطات انجام شده است، متن قرآن کریم در مقام پیام الهی، برخی متون دینی و عرفانی و سایر کتب و مقالات مرتبط با مضامین خاص موضوع پژوهش را از دیدگاه سه مکتب عمده ارتباطی فرایندی، نشانه شناختی و اسلامی، که در بخش مبانی نظری طرح شده اند، بررسی و تحلیل کرده است.یافته ها نشان می دهند با وجود اینکه قرآن کریم، کلام الهی و پیامی ارسالی ازسوی خداوند در مقام فرستنده پیام است و به واسطه پیامبر اکرم (ص) در مقام پیامبر، برای همه جهانیان و نوع بشر ارسال شده است تا آنها را به صراط مستقیم ایمان هدایت کند و درنتیجه، از رفتن آنها به مسیر ضلالت و گمراهی جلوگیری کند، مبتنی بر برخی آیات قرآن کریم چنین به نظر می رسد که خواست خداوند و پیام ارسالی اش برای انسان ها، لزوماً و جبراً به معنای تضمین هدایت یابی آنها و دوری از افتادن به راه ضلالت و انحراف نیست و در این زمینه، باید نقش خود مخاطبان پیام الهی و نحوه مواجهه آنها با این پیام را نیز در نظر گرفت. این بدان معناست که ارسال کننده پیامی را فرستاده و در مورد محتوا و منظور آن نیز توضیح داده است؛ ولی در عین حال، هریک از مخاطبان پیام او متناسب با زمینه های مختلف اجتماعی و فرهنگی، حالات، مقامات و استعدادهای خود، دریافت و برداشتی مختص به خود و متفاوت از دیگران - و حتی متفاوت از منظور فرستنده - از پیام خواهند داشت.در مقام نتیجه گیری می توان گفت: پژوهش حاضر نشان می دهد صرف مسلمانی و مخاطب قرآن کریم بودن، لزوماً موجب هدایت یابی نخواهد بود و چه بسا مسلمانانی بوده، هستند و خواهند بود که کارشان بردن رونق مسلمانی است. به دیگرسخن، صرف تکیه بر قرآن کریم نمی تواند نشان دهنده هدایت یابی افراد و گروه ها باشد و از رفتن و افتادن آنها به مسیر ضلالت جلوگیری کند و بنا بر آنچه که رسول اکرم (ص) در حدیث ثقلین می فرمایند و نیز مبتنی بر آیاتی نظیر آیه 17 سوره کهف، قرآن در مقام بیان، حتماً باید مبیِّنی نیز داشته باشد که ملاک و شاخص فهم صحیح معانی آیات الهی و راهنمای سلوک در مسیر و به سوی صراط مستقیم هدایت در نظر گرفته شود. این بدان معناست که برداشت ها و تفسیرها، زمینه های اجتماعی و فرهنگی، حالات و مقامات، اغراض و اهداف مسلمانان در مواجهه آنها با متن قرآن کریم تعیین کننده به هدایت رفتن یا به ضلالت افتادن ایشان است.بنا بر آنچه در این نوشتار بیان شد، باید توجه داشت که وقتی براساس مفروضات مکتب فرایندی ارتباط به مبحث هدایت و ضلالت در آیات قرآن کریم نگریسته شود، چون پیام و فرستنده آن پیام دارای اهمیت در نظر گرفته می شوند، با چیزی شبیه به رویکرد جبر مطلق مواجه خواهیم شد؛ یعنی صرفاً خداوند متعال در مقام فرستنده پیام و خواست وی و خود پیام؛ یعنی متن قرآن کریم در سازوکار هدایت یا ضلالت انسان ها جایگاه اصلی را خواهند داشت. اما اگر براساس مفروضات مکتب نشانه شناختی مبحث هدایت و ضلالت در قرآن کریم را در نظر بگیریم، نتیجه کار چیزی شبیه به رویکرد تفویض مطلق خواهد شد؛ یعنی صرفاً مردمان در مقام مخاطبان پیام و معناهایی که براساس زمینه های فرهنگی، اجتماعی، عرفانی و غیره خویش به پیام نسبت می دهد، در سازوکار هدایت یا ضلالت دارای اهمیت اصلی در نظر گرفته خواهد شد.در نهایت، اگر براساس یافته های پژوهش حاضر و مبتنی بر رویکرد تلفیقی مکتب اسلامی ارتباط و مفروضات آن به مبحث هدایت و ضلالت در قرآن کریم بنگریم، نتیجه کار چیزی شبیه وضعیتی تلفیقی از جبر و تفویض و مشخص کننده این واقعیت خواهد بود که هم خداوند در مقام فرستنده پیام، هم خود پیام یا همان قرآن کریم، هم مردمان در مقام مخاطبان پیام و هم معناهایی که مخاطبان پیام برای پیام ارسالی در نظر می گیرند و توسط آنان در لحظه خواندن و مصرف پیام تولید می شود، در هدایت یافتن یا به ضلالت رفتن نقش آفرین و تأثیرگذار خواهد بود.آنچه بیان شد، نشان دهنده عدم کفایت و بسندگی مکاتب ارتباطی فرایندی و نشانه شناختی در بررسی و تحلیل سازوکار هدایت و ضلالت در قرآن کریم و درعین حال، مشخص کننده این واقعیت است که مکتب اسلامی ارتباط را می توان به شکلی رضایت بخش و بسنده در بررسی متن قرآن کریم و تحلیل مباحث پیش گفته به کار برد؛ بدون اینکه هیچ جنبه ای از جنبه های سازوکار هدایت یا ضلالت مردمان در این آخرین کتاب آسمانی مورد غفلت و چشم پوشی واقع شود.

پست مدرنیسم به عنوان یک جنبش فکری عظیم که امروزه نقش جدی تری در تربیت ایفا می کند، تحلیل های متفاوت و گاه متناقضی از تأثیر جنسیت بر تربیت دارد لذا پاسخ اینکه، تربیت مبرا از عنصر جنسیت است، نتایج متفاوتی را رقم می زند. تفاوت ها گاه به دلیل کم بهاءدادن به تفاوت های فطری و گاه بواسطه تلقی های متفاوت از چیستی جنسیت و نقش آن در عالم خلقت است. بر همین اساس نوشتار حاضر با تکیه به تحلیل جنسیت در رهیافتهای تربیت پسامدرنیسم به عنوان نوآوری پژوهش ؛ ریشه شکست و ناکارآمدی بسیاری از مکاتب را در عدم -توجه واقعی به نقش جنسیت در نظامات تربیتی می داند. لذا با روش توصیفی و استنتاجی بر آن است که به واکاوی سویه های جنسیتی در مکاتب تربیتی بپردازد. بر اساس یافته های پژوهش؛ اندیشه های پست مدرن که در مبانی -نظری تناقض و در عمل ناکارآمد هستند کوشیده اند؛ قرائت های جنسیتی را در حوزه تربیت وارد کنند واعلام دارند چون تربیت اسلامى معطوف به پرورش روح است، عنصر جنسیت دخالتى در آن ندارد. ولى شواهد بسیارى از احکام فقهى، نشان مى دهد که بحث از تفاوت های جنسیتی، فرع بر اعتبار جنسیت است و در هویت فرد تاثیرگذار است و در مراتب عالی انسانی نقش مؤثری دارد و بی اعتبار دانستن آن، نابجاست.

مقاله حاضر به ارزیابی کیفی برنامه رفاهی بیمه بیکاری در ایران پرداخته است. مسئله اصلی که سبب این پژوهش شده است، چالش های طرح بیمه بیکاری در ایران، همچون مشکلات مالی این طرح، طولانی شدن دریافت مقرری برای برخی از بیمه شدگان، خروج کند بیکاران از صندوق بیمه بیکاری و دیگر مسائل بوده است که نیاز به ارزیابی این طرح را ضروری ساخته بود. در این پژوهش از سه نوع ارزیابی نیازمحور، فرایندمحور و پیامدمحور استفاده شده است. در این راستا با استفاده از روش تحقیق کیفی و تکنیک مصاحبه با مقرری بگیران و نیز کارشناسان بیمه بیکاری در دو مجموعه وزارت کار و سازمان تأمین اجتماعی در کنار مطالعه اسناد و مدارک، به جمع آوری داده ها و اطلاعات لازم برای پژوهش پرداخته شد. سپس داده های جمع آوری شده به روش تحلیل تماتیک مورد تحلیل قرار گرفتند. در خلال تحلیل داده ها، 9 مضمون (تم) اصلی شناسایی شدند که ترسیم کننده مهم ترین چالش های پیش روی برنامه بیمه بیکاری در کشور هستند که عبارت اند از: فرایند اداری زمان بر، پوشش ندادن جامع همه واجدین شرایط، سوءاستفاده از بیمه بیکاری، تحمیل خواسته ها و سوءاستفاده کارفرمایان، نبود تعادل بین ورودی و خروجی صندوق بیمه بیکاری، ضعف اشتغال مجدد، عدم یکسانی در آمار، وابستگی رفاهی و پوشش ندادن همه نیازها. مضامین استخراج شده در قالب جدول حاوی چالش های برنامه رفاهی بیمه بیکاری در ایران با عنوان چالش های نیازمحور، فرایندمحور و پیامدمحور ارائه شدند. پژوهش های قبلی به دلیل نداشتن نگاه ژرف به مسائل طرح بیمه بیکاری نتوانسته اند به خوبی مهم ترین چالش های این طرح در ایران را آشکار سازند و یافته های پژوهش حاضر از این حیث که طی بررسی یک مطالعه ژرفانگر به دست آمده، حائز اهمیت است.