درخت حوزه‌های تخصصی

هوش مصنوعی طی دهه های اخیر به یکی از فناوری های تحول آفرین در عرصه های گوناگون، به ویژه آموزش عالی، تبدیل شده است. ورود ابزارهایی مانند سیستم های یادگیری تطبیقی، چت بات های هوشمند و هوش مصنوعی مولد فرصت های متعددی برای ارتقای کیفیت آموزش، شخصی سازی یادگیری، کاهش بار کاری استادان و افزایش تعامل و انگیزش دانشجویان فراهم آورده است. این پژوهش با رویکرد مرور نظام مند و بر اساس چارچوب اوکولی و شابرام (Okoli & Schabram, 2010)  به بررسی ۲۴ مقاله منتخب از پایگاه های معتبر علمی پرداخته تا تصویری جامع از فرصت ها و چالش های هوش مصنوعی در آموزش عالی ارائه دهد. نتایج نشان می دهد که استفاده از ChatGPT   و فناوری های مشابه موجب بهبود معنادار در عملکرد تحصیلی، ارتقای مهارت های تفکر انتقادی و خلاقانه، افزایش رضایت و کاهش استرس دانشجویان شده است. همچنین، این ابزارها نقش مهمی در فراهم کردن آموزش شخصی سازی شده و دسترسی برابر به منابع یادگیری دارند. از سوی دیگر، پژوهش ها بیانگر ظرفیت هوش مصنوعی در تسهیل وظایف آموزشی و اداری استادان بوده و آن را به عاملی مؤثر در تحول ساختارهای سنتی آموزش بدل کرده اند. با این حال، چالش هایی همچون نگرانی های اخلاقی، حفظ حریم خصوصی داده ها، خطر وابستگی بیش از حد دانشجویان به فناوری، کاهش یادگیری مستقل و کمبود زیرساخت ها و مهارت های لازم در میان استادان، موانعی جدی در مسیر بهره برداری مؤثر از این فناوری به شمار می روند. مرور مطالعات همچنین نشان می دهد که بیشتر تحقیقات در بستر کشورهای توسعه یافته انجام شده و جنبه های مدیریتی، فرهنگی و انسانی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین، نتایج این پژوهش بر ضرورت انجام مطالعات جامع تر و بومی سازی کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش عالی تأکید می کند. به طور کلی، یافته ها حاکی از آن است که بهره گیری هوشمندانه و مسئولانه از هوش مصنوعی می تواند نقش بسزایی در ارتقای کیفیت یادگیری و آموزش دانشگاهی ایفا کند و مسیر تحول نظام های آموزشی مدرن را هموار سازد.

دانش پداگوژی محتوا، ترکیبی یکپارچه از دانش موضوعی و مهارت های تربیتی، نقش محوری در بهبود کیفیت آموزش عالی دارد. این پژوهش باهدف بررسی چالش ها، ضعف ها، فرصت ها و تهدیدهای اجرای برنامه های درسی دانش پداگوژی محتوا با تأکید بر ادغام هوش مصنوعی در راهبردهای تدریس آموزش عالی و آموزش الکترونیکی، با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل 27 نفر (5 مدیر، 14 استاد، 8 دانشجو) از دانشگاه های پیام نور و فرهنگیان اصفهان بود که با نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با روش مثلثی برای تضمین روایی و پایایی تا اشباع نظری گردآوری و با تحلیل مضمون بررسی شدند. از مصاحبه ها 98 کدباز استخراج شد که در 7 مضمون قوت (دروس پداگوژی، انگیزه بخشی به استادان، حمایت از مولفان، جلسات تبادل نظر، کارورزی، جشنواره های تدریس، ادغام فناوری)، 7 مضمون ضعف (مشکلات استادان و دانشجویان، ضعف های سازمانی، محدودیت منابع، محدودیت های پژوهشی، پیچیدگی دروس، چالش های دیجیتال)، 4 مضمون تهدید (تضعیف جایگاه در نظام آموزش عالی، تغییر سبک آموزش در نظام آموزش و پرورش ، تهدیدهای فناوری، چالش های اخلاقی) و 6 مضمون فرصت (دروس بین رشته ای، جلب مشارکت، ارتقای شرایط، فناوری اطلاعات، دستاوردها، ادغام هوش مصنوعی) دسته بندی شدند. نتایج نشان داد هوش مصنوعی کیفیت یادگیری و تحلیل داده های آموزشی را در آموزش الکترونیکی بهبود می بخشد، اما کمبود زیرساخت های دیجیتال و دانش فنی بهره برداری را محدود می کند. پیشنهاد می شود با سرمایه گذاری در زیرساخت ها، آموزش استادان و تدوین سیاست های اخلاقی، از پتانسیل های هوش مصنوعی بهره برداری شود. این پژوهش مبنایی برای سیاست گذاری آموزشی و تحقیقات آینده در ادغام فناوری های نوین در دانش پداگوژی محتوا فراهم می کند. 

با گسترش کاربرد هوش مصنوعی و به ویژه مدل های زبانی بزرگ در آموزش، این پرسش مطرح می شود که این فناوری ها چگونه می توانند عدالت آموزشی را تقویت یا تضعیف کنند. هدف این پژوهش، تبیین ابعاد سوگیری الگوریتمی در نظام های آموزشی و استخراج پیامدهای اجتماعی و راهکارهای سیاستی متناسب با بافت ایران است. پژوهش حاضر کیفی و از نوع تحلیل اسنادی تحلیلی است و با استفاده از تحلیل محتوای نظام مند گزارش های رسمی، مقالات علمی و مطالعات موردی بین المللی، براساس چک لیست مفهومی عدالت آموزشی، انجام شده است. چارچوب نظری مطالعه بر نظریه عدالت به مثابه انصافِ جان راولز و رویکرد قابلیت های آمارتیا سن استوار است. یافته ها نشان می دهد سوگیری در چهار سطح تعریف مسئله، داده، مدل سازی و تفسیر/ پیاده سازی می تواند نابرابری های آموزشی را بازتولید کند و در بافت متنوع و دارای شکاف دیجیتال ایران این نابرابری ها را تعمیق بخشد. بر این اساس، شش محور سیاستی شامل طراحی عدالت محور الگوریتم ها، پایش تنوع داده ها، آموزش اخلاق الگوریتمی به ذی نفعان، شفافیت و پاسخ گویی، توسعه مدل های بومی و کاهش شکاف دیجیتال پیشنهاد می شود. نوآوری مقاله در پیوند دادن نظریه های عدالت با ادبیات سوگیری الگوریتمی و بسط چارچوبی بومی برای سیاست گذاری عدالت آموزشی در عصر هوش مصنوعی در ایران است.

زمینه و هدف: هویت حرفه ای دانشجو معلمان، مفهومی پویا و چندبعدی است که نقش مهمی در کیفیت آموزش و نگرش های تدریسی ایفا می کند. پژوهش حاضر باهدف مرور نظام مند و مقایسه مطالعات داخلی و بین المللی در زمینه فرایند شکل گیری هویت حرفه ای دانشجو معلمان، عوامل مؤثر، چالش ها، فرصت ها و شکاف های پژوهشی انجام شده است. روش ها: با استفاده از کلیدواژه های مرتبط، جست وجوی نظام مند در پایگاه های داخلی و بین المللی انجام گرفت. فرایند انتخاب بر اساس چارچوب PRISMA شامل چهار مرحله شناسایی، غربالگری، بررسی صلاحیت و ورود نهایی بود. معیارهای ورود شامل تمرکز بر هویت حرفه ای دانشجو معلمان، بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ برای مطالعات داخلی و ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ برای منابع بین المللی، و کیفیت مناسب روش شناسی بود. در مجموع، ۶۷ مقاله (۱۵ داخلی و ۵۲ بین المللی) تحلیل شدند. تحلیل داده ها با روش محتوای قیاسی–استقرایی و ارزیابی کیفیت با ابزارهای CASP و MMAT انجام شد. یافته ها: مطالعات بین المللی بیشتر بر هیجان، عاملیت و خودکارآمدی فردی تمرکز دارند، درحالی که مطالعات داخلی بر ساختارهای رسمی، ارزش های فرهنگی و دینی تأکید دارند. نقش کارورزی، تعاملات اجتماعی و ابعاد شناختی–هیجانی در هر دو حوزه مهم تلقی شده است. شکاف میان آموزش نظری و عمل، نگرش منفی به حرفه، و نبود انسجام نظری، چالش های مشترک محسوب می شوند. نتیجه گیری: تقویت هویت حرفه ای دانشجو معلمان نیازمند تلفیق تجربه عملی، حمایت اجتماعی و توجه به زمینه های بومی–جهانی است. پژوهش های آینده باید به مطالعات طولی، مداخلات نوآورانه و عوامل کلان اجتماعی–سیاسی توجه بیشتری داشته باشند.

انگیزش ریاضی دانش آموزان نوجوان نقش کلیدی در یادگیری مؤثر و توسعه مهارت های حل مسئله دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی احساس ارزشمندی در رابطه بین سوژی روانشناختی و نگرش به کمک طلبی حرفه ای روانشناختی با انگیزش ریاضی دانش آموزان نوجوان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده ها توصیفی - همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش متشکل از کلیه دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر اردکان در سال تحصیلی ۱۴۰۲- ۱۴۰۳ با تعداد ۳۹۰۰ نفر بود. نمونه گیری به شیوه خوشه ای انجام شد. حجم نمونه بر اساس پژوهش های مدلسازی معادلات ساختاری ۲۰۰ نفر تعیین شد اما به منظور کفایت حجم نمونه در مجموع ۳۰۰ داده جمع آوری شد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه های علاقه به ریاضی نعمتی و نوری (۱۳۸۸)، سوژی روانشناسی هو و همکاران (۲۰۱۷)، نگرش به کمک طلبی روانشناختی حرفه ای فیشر و فارینا (1995) و احساس ارزشمندی روزنبرگ (۱۹۶۵) بود. در نهایت پس از حذف داده های مخدوش، ۲۷۶ پرسشنامه به روش همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری و با بهره گیری از نرم افزار SPSS_26 و Amos_24 تحلیل شد. نتایج نشان داد اثر مستقیم سوژی روانشناختی به انگیزش ریاضی مثبت معنی دار (۰۵/۰>p)؛ اثر مستقیم کمک طلبی روانشناختی به انگیزش ریاضی مثبت معنی دار(۰۵/۰>p)؛ اثر مستقیم احساس ارزشمندی به انگیزش ریاضی مثبت معنی دار(۰۵/۰>p) است. همچنین نتایج نشان داد احساس ارزشمندی در رابطه بین سوژی روانشناختی و انگیزش ریاضی اثرغیر مستقیم معنی دار دارد (۰۵/۰>p) اما نقش میانجی احساس ارزشمندی در رابطه بین کمک طلبی روانشناختی و انگیزش ریاضی تائید نشد (۰۵/<p). این نتایج بر نقش عوامل روانشناختی در انگیزش ریاضی دانش آموزان تأکید دارد.

هدف: کتاب های درسی به عنوان مهم ترین ابزار انتقال دانش رسمی، نقش محوری در شکل گیری تفکر علمی دانش آموزان دارند و از آن جا که کتاب های درسی به عنوان مهم ترین عامل هدایت کننده فرایند یاددهی-یادگیری محسوب می شوند، این پژوهش با اتخاذ روش تحلیل محتوا ( روش ویلیام رومی) ، به بررسی وتحلیل کتاب علوم تجربی پایه دوم دبستان از منظر متن وتصاویر وپرسش ها پرداخته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب درسی علوم تجربی پایه دوم ابتدایی بر اساس تکنیک ویلیام رومی برمبنای فعال وغیر فعال بودن در سال 1404انجام شده است. روش پژوهش: روش پژوهش توصیفی و روش آن تحلیل محتوا بر اساس الگوی ویلیام رومی است. جامعه مورد مطالعه در این پژوهش کتاب علوم تجربی پایه دوم ابتدایی بود. کل کتاب به عنوان نمونه، مورد بررسی وتحلیل قرار گرفت. ابزار گردآوری اطلاعات سیاهه تحلیل مبتنی بر روش ویلیام رومی است که بر اساس مبانی نظری تهیه و روایی آن توسط متخصصان علوم تربیتی تائید شد. واحد مطالعه درس های مندرج در کتاب و واحد تجزیه وتحلیل متن، تصاویر وپرسش های کتاب است که بر اساس مقوله های فعال وغیر فعال توسط ویلیام رومی تحلیل و ضریب درگیری آن مشخص شد. یافته ها: یافته های به دست آمده نشان می دهد که ضریب درگیری متن کتاب علوم تجربی پایه دوم ابتدایی 045/1 است که کتاب متنی فعال و پویا دارد. تصاویر کتاب با ضریب درگیری63/0، نشان دهنده فعال بودن تصاویر است وپرسش های کتاب با ضریب درگیری8/2، بیانگر این است که پرسش های کتاب غیر فعال است. نتیجه گیری: طبق ضریب های درگیری به دست آمده، کتاب علوم تجربی پایه دوم دبستان از منظر متن وتصاویر فعال است اما کتاب از منظر پرسش ها غیرفعال است چون بیش از اندازه دانش آموز را به فعالیت وا می دارد.

آموزش الکترونیکی یکی از مهمترین کاربردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در جهان امروز به حساب می آید که به سرعت در حال تبدیل شدن به فناوری برجسته و غالب در آموزش از دور است. با شیوع پاندمی کرونا، آموزش مجازی فرصتی برای رویارویی با محدودیت های آموزش حضوری شد؛ ولی از طرفی مشکلات زیادی را متوجه آموزش ها و همچنین آموزش ریاضی در مدارس نمود. هدف از این مقاله تشخیص، توصیف، تبیین و دسته بندی علل افت تحصیلی درس ریاضی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه در دوران کرونا است. این مطالعه در چارچوب رویکرد کیفی با استفاده از روش پژوهش "نظریه داده بنیاد" انجام شد. داده های موردنیاز با انتخاب 12 نفر از معلمان ریاضیات دوره اول دبیرستان به صورت هدفمند و به واسطه مصاحبه از آنان جمع آوری شد. تحلیل داده ها طی فرآیند مقایسه و پالایش مداوم و کدگذاری های باز، محوری و انتخابی انجام شد. مجموعه داده های جمع آوری شده در قالب 84 نکته کلیدی، 58 مفهوم و 44 مقوله سازماندهی شدند. نتایج مقاله، بیانگر این است که «افت تحصیلی دانش آموزان دختر دوره متوسطه در درس ریاضی در دوران کرونا» به عنوان مقوله محوری، از طریق مولفه های «دور شدن دانش آموزان از فرآیند اجتماعی شدن»، «مشکلات تدریس در فضای مجازی»، «عدم آشنایی و تسلط دانش آموزان نسبت به یادگیری از طریق مجازی»، «افت یادگیری در درس ریاضی»، «کاهش علاقه به ریاضی و کمک به ترک تحصیل»، «کمبود امکانات ارتباطی در آموزش مجازی»، «استرس بالا»، «ایجاد وابستگی شدید به فضای مجازی»، «تعامل ضعیف دانش آموزان در فضای مجازی» تبیین می شود.

هدف: هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل کج فهمی های دانش آموزان پایه دهم درباره اصل برنولی و بررسی میزان تأثیر آموزش مفهومی همراه با آزمایش در مقایسه با روش تدریس سنتی است. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پایه دهم رشته های تجربی و ریاضی شهرستان محلات و نمونه مورد بررسی شامل ۱۰۳ دانش آموز است. روش پژوهش: این مطالعه با رویکرد شبه آزمایشی و براساس طرح چهارگروهی سولومون انجام شد. نمونه ها با روش خوشه ای انتخاب و سپس به صورت تصادفی در گروه های آزمایش و کنترل جای دهی شدند. در گروه های آزمایش، تدریس به صورت مفهومی و همراه با انجام آزمایش های مرتبط با اصل برنولی صورت گرفت؛ در حالی که در گروه های کنترل، آموزش به روش سنتی و سخنرانی انجام شد. ابزار گردآوری داده ها آزمون پیشرفت تحصیلی معلم ساخته بود که روایی محتوایی آن توسط متخصصان تأیید شد. داده ها با استفاده از آزمون های کلموگروف–اسمیرنوف، تحلیل واریانس دوراهه، و آزمون تعقیبی شفه در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد توزیع داده ها نرمال است و تفاوت معناداری در نمرات پس آزمون چهار گروه وجود دارد. عملکرد گروه های آموزش مفهومی همراه با آزمایش، به طور معنادار بهتر از گروه های آموزش سنتی بود. همچنین تحلیل آیتم ها آشکار ساخت که بخش قابل توجهی از کج فهمی ها ناشی از عدم درک صحیح تفاوت فشار استاتیکی و دینامیکی و برداشت نادرست از معادله برنولی است. نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، آموزش مفهومی مبتنی بر آزمایش تأثیر چشمگیری در کاهش کج فهمی ها و بهبود یادگیری دارد. این نتایج ضرورت بازنگری و ساده سازی نحوه ارائه اصل برنولی در کتاب فیزیک پایه دهم و توانمندسازی دبیران در استفاده از رویکردهای آموزشی فعال و آزمایش محور را نشان می دهد.

خودگردانی یادگیری به عنوان یک مهارت چندبُعدی، تأثیر بسزایی در موفقیت تحصیلی داوطلبان کنکور دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مفهوم خودگردانی یادگیری در میان دانش آموزان موفق و ناموفق در کنکور سراسری و شناسایی عوامل مؤثر بر آن انجام شد. این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی است که به بررسی تجربیات زیسته داوطلبان از فرآیند خودگردانی می پردازد. شرکت کنندگان شامل 20 دانش آموز از مدارس دولتی، غیردولتی و تیزهوشان شهر شیراز بود که به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری و با روش تحلیل مضمون (براون و کلارک، ۲۰۰۶) تحلیل شدند. طبق نتایج، برعکس دانش آموزان موفق که از راهبردهای مؤثر شناختی، فراشناختی و تنظیم هیجانی، از جمله مدیریت زمان، برنامه ریزی تحصیلی و مقابله با استرس بهره می برند، دانش آموزان ناموفق در این زمینه ها دچار نارسایی هستند. عوامل محیطی و حمایتی، شامل حمایت خانواده و نظام آموزشی، تأثیر بسزایی در گسترش خودگردانی داشتند. تفاوت های جنسیتی نیز در خودگردانی نقش بسزایی ایفا می کنند، به طوری که دختران بیشتر بر ابعاد هیجانی تمرکز دارند، در حالی که پسران بیشتر به جنبه های شناختی و رفتارهای مرتبط با یادگیری توجه می کنند. تقویت مهارت های خودگردانی از طریق آموزش مناسب، حمایت خانواده و مداخلات آموزشی هدفمند، می تواند به بهبود عملکرد تحصیلی داوطلبان کنکور کمک کند.

این پژوهش با هدف شناسایی و اعتبارسنجی عوامل تسهیل کننده و بازدارنده پیاده سازی تحول دیجیتال در آموزش مداوم دانشگاه علوم پزشکی کردستان انجام شد. روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) بود؛ در مرحله کیفی، با استفاده از تحلیل تماتیک، عوامل مؤثر شناسایی شدند و در مرحله کمی، با روش دلفی اعتبارسنجی و اجماع صورت گرفت. جامعه آماری شامل ۱۵ نفر از متخصصان و ذینفعان حوزه آموزش مداوم و تحول دیجیتال بود که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که الگوی مدیریت آموزش مداوم با رویکرد تحول دیجیتال از اعتبار بالایی برخوردار است. این یافته ها بینش های مهمی برای برنامه ریزی استراتژیک و مدیریت تغییر در جهت پیاده سازی موفق تحول دیجیتال فراهم می کند و می تواند سازمان های مختلف از جمله دانشگاه های علوم پزشکی را در مواجهه با چالش ها و بهره برداری از فرصت ها یاری دهد. بدین ترتیب، این پژوهش نقش کلیدی در ارتقاء کیفیت آموزش مداوم و توسعه فناوری های نوین در حوزه سلامت ایفا می کند.

پژوهش حاضر با هدف بازنمایی ادراک و تجارب زیسته اعضای هیات علمی دانشگاه از راهبرد تدریس مبتنی بر واقعیت در طرح فردای روشن آموزش عالی به روش کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. از روش تحلیل مضمون یا تحلیل تماتیک برای تحلیل دادههای پژوهش استفاده شد. مشارکت کنندگان بالقوه پژوهش شامل کلیه اعضای هیئت علمی دانشگاه اراک بود که تجربه تدریس در طرح فردای روشن آموزش دانشگاه آینده در دانشگاه اراک داشته و در دوره های آموزشی و توانمندسازی اجرای این طرح شرکت داشتند. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیاری و براساس قاعده اشباع نظری تعداد 15 نفر از اعضای هیئت علمی دانشکده های فنی مهندسی، علوم پایه، علوم انسانی، کشاورزی و محیط زیست و علوم ورزشی به عنوان نمونه آماری انتخاب و اشباع نظری حاصل شد. برای جمع آوری داده ها از مصاحبه های نیمه ساختاریافته استفاده شد. نتایج کدگذاری و تجزیه و تحلیل تماتیک نشان داد که تجربه زیسته اعضای هیات علمی در قالب 66 مضمون پایه ، 16 مضمون سازمان دهنده و 3 مضمون فراگیر تعریف می شود. مضامین فراگیر و سازمان دهنده شامل ادراک و تجارب زیسته اعضای هیات علمی دانشگاه از تدریس مبتنی بر واقعیت(طراحی سناریو های واقعی و درگیرسازی، تعامل و درگیرسازی فراگیران، توسعه مهارتهای نرم؛ شکل گیری نوآوری علمی در بستر واقعیت، کارآموزی شناختی و یادگیری موقعیتی، بازی وارسازی محیط یادگیری)؛ فرصت های رویکرد تدریس مبتنی بر واقعیت(یادگیری مبتنی بر مسئله؛ اشتغال ، کارآفرینی و سرمایه گذاری صنایع؛ امیدآفرینی در نسل جدید؛ یادگیری همتا به همتا و تحول از دانستی؛

باوهاوس به مثابه رویکردی تلفیقی میان هنر، زندگی و خلاقیت، الگویی الهام بخش برای آموزش هنری در اوان کودکی ارائه می دهد؛ الگویی که در آن کودک در مرکز تجربه، کاوش و خلقِ معنا قرار دارد. هدف این مطالعه، کاوش در درک و تجربه زمینه مند مربیان پیش دبستانی شهر سنندج از یادگیری تجربی با محوریت هنر و با بهره گیری از اصول باوهاوس بود. روش پژوهش، نظریه داده بنیاد با رهیافت ساختار گرای « چارمز» بود که به شیوه نمونه گیری هدفمند 12 مربی براساس اشباع نظری دعوت به مصاحبه شدند. تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، به استخراج هشت مقوله ی انتخابی در دو بخش چالش ها و راهبردها انجامید. یافته ها نشان داد که سه مانع اصلی شامل «برنامه درسی بروکراتیک»، «فقدان حرفه گرایی مربیان» و «محدودیت های فرهنگی و سازمانی»، امکان تحقق یادگیری تجربی را محدود می سازند. با این حال، مربیان با اتخاذ پنج راهبرد خلاقانه شامل «پروژه محوری با محوریت کودک»، «یادگیری مشارکتی»، «کنش های اندیشه محور»، «کاربست امکانات ساده» و «تعامل با خانواده»، تلاش کرده اند بر این موانع فائق آیند. این پژوهش، ضمن گشودن افق های نو در آموزش اوان کودکی، نشان می دهد که حتی در بسترهای محدود و محافظه کار، امکان بازآفرینی یادگیری از دل تجربه، تخیل و مشارکت خلاق وجود دارد.

در عصر دیجیتال، پرورش رفتار کارآفرینانه در دانشجویان به عنوان یکی از مأموریت های اساسی نظام آموزش عالی مطرح است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر شایستگی های نوظهور یعنی یادگیری هوش مصنوعی و ارتقای سواد دیجیتال بر شکل گیری رفتار کارآفرینانه و تحلیل نقش میانجی خودکارآمدی کارآفرینانه، طراحی شد. روش کار به صورت مطالعه مقطعی و با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) دنبال گردید. جامعه آماری شامل ۳۰۰ نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته های مهندسی و علوم کامپیوتر دانشگاه ارومیه در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که با نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. گردآوری داده ها با پرسشنامه های استاندارد یادگیری هوش مصنوعی (چای و همکاران، ۲۰۲۴)، سواد دیجیتال (مارتین، ۲۰۰۸)، خودکارآمدی کارآفرینانه (دی نابل و همکاران، ۱۹۹۹) و رفتار کارآفرینانه (گیور و همکاران، ۲۰۲۰) و پس از تأیید روایی و پایایی آن ها انجام شد. تحلیل داده ها با نرم افزارهای SPSS و AMOS نسخه ۲۶ صورت گرفت. نتایج نشان داد که یادگیری هوش مصنوعی و سواد دیجیتال، به طور مستقیم و معنادار، تأثیر مثبتی بر رفتار کارآفرینانه دارند. افزون بر این، خودکارآمدی کارآفرینانه به عنوان یک عامل میانجی قوی، این رابطه مثبت را به طور معناداری تقویت می کند. بر اساس یافته ها، توصیه می شود آموزش و یادگیری مهارت های هوش مصنوعی و سواد دیجیتال همراه با تمرکز ویژه بر توسعه خودکارآمدی کارآفرینانه، در برنامه های آموزشی دانشگاهی گنجانده شود تا بستر مناسب برای رشد رفتارهای کارآفرینانه در دانشجویان تحصیلات تکمیلی فراهم گردد.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی آسیب های فرایندهای یاددهی-یادگیری در دانشگاه ها انجام شد. برای این منظور، از مرور نظام-مند، برای شناسایی آسیب ها و واکاوی فرایند یاددهی ویادگیری در دانشگاه ها وارائه راهکارهایی پرداخته است. با جستجو در پایگاه های داخلی شامل:«, Civilica, SID, Ensani Portal IranDoc Noormags, »، بین سال های 1395 تا 1401 تعداد 165سند بازیابی سپس با استفاده از نشانگرهای فهرست وارسی ارزیابی پریزما(PRISMA)، 30مقاله برای مطالعه و تحلیل انتخاب شدند. همچنین با جستجو در پایگاه داده های بین المللی همچون «ERIC ،Google Scholar،Springer، ELSEVIER،science Direct ,Scopus » در بازده زمانی 2015 تا 2022 تعداد 85 سند بازیابی و مجددا با استفاده از نشانگرهای فهرست وارسی ارزیابی پریزما(PRISMA)، 6 مقاله برای مطالعه و تحلیل انتخاب شدند.در نهایت پنج عامل شامل: ویژگی های شناختی–رفتاری اساتید،آمادگی و توانمندسازی دانشجویان، اثربخشی تدریس شامل:(کیفیت طراحی تدریس،کیفیت اجرای تدریس)، محیط آموزشی و فناوری و پژوهش از عمده ترین موضوعات هستند که در دانشگاه ها آسیب هایی به دنبال دارند. از یافته های بدست آمده می توان در خلق موقعیت های یادگیری-یاددهی کارآمد و پویا ، ارتقای کیفیت خدمات آموزشی و تدریس،اصلاح یا تغییر و نوآوری در نظام آموزش عالی، چابکسازی دانشگاه،توسعه تعاملات و مشارکت دانشگاه ها در سطح ملی استفاده کرد.

هدف پژوهش حاضر بررسی باورهای مربیان دوره پیش دبستانی نسبت به بازی و ارتباط آن با عملکرد کلاسی آنها، بود. رویکرد پژوهش کیفی از نوع مطالعه ی موردی چندگانه بود که در آن هشت مربی پیش دبستانی، به روش نمونه گیری هدفمند، از نوع موارد مطلوب، انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از روش مصاحبه ساختارمند با مربیان، مشاهدات کلاسی، بررسی اسناد و مصاحبه پیگیری استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که اکثر مربیان برای بازی ارزش قائل بودند و از این باور که میان بازی و یادگیری ارتباط وجود دارد حمایت می کردند اما مفهومی که مربیان از بازی داشتند با یکدیگر همسانی نداشت. همچنین، تجربه ی بازی با کودکان و تعامل با همکاران، تحصیلات دانشگاهی، تجربیات دوران کودکی، تاثیر رفتار والدین در کودکی، بازی با همسالان و کودکان محله در فضای باز، تجربه ی بازی با خواهر و برادر در دوران کودکی، مراقبت و پرستاری از خواهر و برادر کوچک تر، مطالعه کتاب ها و مقالات مرتبط با بازی و در نهایت گذراندن دوره های آموزشی، از عوامل تاثیرگذار در شکل گیری باورهای مربیان در رابطه با بازی بودند. اکثر مربیان ارتباط زیادی میان باورهای خود در رابطه با بازی و عملکرد کلاسیشان قائل بودند، ولی مشاهدات صورت گرفته نشان داد که زمانی که برای انجام فعالیت های آزاد یا همان بازی در مصاحبه و برنامه درسی شان در نظر گرفته بودند کمتر و استفاده از روش های سنتی برای آموزش مفاهیم آکادمیک بیشتر از چیزی بود که در کلاس ها مشاهده شد. به علاوه، براساس نتایج این پژوهش، ارتباط بین باورهای مربیان و عملکردهای کلاسی آنها چندان قوی نبود.

هدف: هدف از این پژوهش، تحلیل محتوای کتاب های درسی ریاضی ایران جهت بررسی چگونگی ارائه مفهوم مشتق در طول یک دوره 45 ساله(1402-1358) می باشد. روش: روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی است. واحد تحلیل تمام محتوای مربوط به فصل مشتق کتاب های درسی دوره دوم متوسطه نظری در دو رشته ریاضی و تجربی (پایه های یازدهم و دوازدهم یا پیش دانشگاهی) می باشد. برای این منظور از چارچوب نشانه شناسی پیرس استفاده شده، و به طور خاص به طبقه بندی او از ابزار علامت ها پرداخته می شود. ابزار علامت ها در ارتباط با مفهوم مشتق ممکن است شمایلی، نمایه ای یا نمادین باشند. مفهوم مشتق در یک نقطه در 8 کتاب رشته ریاضی و 6 کتاب رشته تجربی که در چرخه تدریس قرار داشته اند، تحلیل شده است. نویسندگان دسته بندی خاصی از شمایل و نمایه چارچوب پیرس به کار برده اند. روایی ابزار اندازه گیری توسط سه متخصص آموزش ریاضی تأیید شده و پایایی آن با بررسی دو ارزیاب و توافق 100% صورت گرفته است. یافته ها: نتایج نشان می دهد که از 14 کتاب مورد بررسی فقط 3 کتاب هر دو شمایل نموداری یا تصویری و استعاره ای را با هم داشتند؛ همچنین فقط 4 کتاب هر سه نمایه های عددی، ضابطه ای و نموداری را توأمان داشتند. کتاب حسابان 2 و ریاضی 3 در مفهوم سازی مشتق در یک نقطه با چارچوب نظری نشانه شناسی پیرس در ارائه مشتق در یک نقطه نسبت به سایر کتاب ها سازگارتر شناخته شده است. کتاب های درسی جدید در مبحث مشتق در یک نقطه فرصت های یاددهی و یادگیری مناسبی را برای شاگردان جهت یادگیری معنادار به کمک بسته نشانه شناسی فراهم کرده اند.  

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین عوامل افزایش تعهد نو معلمان به تدریس در نظام آموزشی بعد از فراغت از تحصیل و ارتباط آن با بهروزی روان شناختی انجام شد. رویکرد تحقیق کیفی از نوع تحلیل محتوا با تاکید بر ماهیت استقرایی آن بود. مشارکت کنندگان دانشجو معلمان فارغ التحصیل شده بوده است که 16 نفر از آنان به صورت نمونه گیری هدفمند از نوع مطلوب مورد مطالعه قرار گرفتند. در ادامه مفهوم بهروزی روان شناختی با روش اسنادپژوهی مورد بررسی قرار گرفته و داده های مربوط به آن از طریق فیش برداری جمع آوری شد. برای روایی داده ها از روش خود بازبینی محقق، توصیف غنی و تحلیل های میان موردی و برای تعیین پایایی داده ها از روش تحلیل موازی و روندهای منظم در ثبت و نوشتن داده ها استفاده شد. یافته های این تحقیق با 137 کد اولیه و 21 کد محوری شامل 7 کد انتخابی آینده پژوهی، خود انگیختگی شغلی، فلسفه معلمی، عمل گرایی، همزیستی آموزشی، الگوشناسی تدریس و سنجش پذیری می شود که با توسعه یکپارچه این مولفه ها در چارچوب فرهنگ تعهدپذیری، زمینه برای خود فهمی و تنظیم رفتار از طریق بهروزی روان شناختی فراهم شده و شرایط برای شکل گیری تعامل متقابل بین تعهدپذیری و بهروزی روان شناختی در یک چرخه تکاملی رفتار در راستای فعالیت های تدریس ایجاد می شود. نتایج نشان می دهد که وزارت آموش و پرورش باید برای کارآمد ساختن فعالیت های آموزشی و رقابت در عرصه جهانی به کیفیت سنجی سیاست های آموزشی دانشگاه فرهنگیان بپردازد تا با فراهم کردن بسترهای توسعه مهارت های معلمی در تدریس، زمینه را برای فرایند تعهدپذیری معلمان آماده سازد.

یادگیری مادام العمر، به عنوان فرایندی اساسی برای سازگاری با تغییرات سریع جهان معاصر، نیازمند الگویی جامع و کل نگر است که فراتر از رویکردهای ابزاری موجود رفته و به ابعاد وجودی و معنوی انسان نیز توجه کند. هدف این پژوهش، ارائه الگویی مفهومی نوین برای یادگیری مادام العمر بر اساس نظریه حکمت متعالیه ملاصدرا است. یافته ها نشان می دهد که اصول کلیدی فلسفی صدرایی—حرکت جوهری (الحَرَکَه الجوهریه)، اتحاد عاقل و معقول (اتحاد العاقل و المعقول)، و تشکیک وجود (تشکیک الوجود)—می توانند مبنای نظری نیرومندی برای طراحی الگوی یادگیری مادام العمر فراهم کنند. حرکت جوهری، یادگیری را به مثابه فرایندی بی پایان و تحول آفرین مفهوم سازی می کند که به رشد و تکامل وجودی انسان می انجامد. اتحاد عاقل و معقول نشان می دهد که یادگیری فراتر از انتقال صرف اطلاعات است و یک فرایند وجودشناختی است که در آن یادگیرنده با دانش متحد می شود. تشکیک وجود بر ماهیت سلسله مراتبی و تدریجی یادگیری در مسیر دستیابی به مراتب بالاتر فهم تأکید دارد. نوآوری این پژوهش در تلفیق خلاقانه سنت فلسفی اسلامی با چالش های آموزشی معاصر نهفته است و چارچوبی بومی برای یادگیری مادام العمر ارائه می دهد. چنین چارچوبی می تواند مبنایی برای طراحی نظام های آموزشی هم سو با ساختارهای فرهنگی و ارزشی جوامع اسلامی باشد و به غنای نظریه پردازی آموزشی در این حوزه کمک کند.

پژوهش باهدف بررسی اثربخشی آموزش کارایی والدین بر استرس والدگری و سرزندگی تحصیلی دانش آموزان مهاجر با اختلال یاد گیری خاص در شهر اصفهان انجام گرفت. روش پژوهش نیمه آزمایشی و از طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل استفاده شد. برای این منظور از میان دانش آموزان مهاجر افغانستانی ساکن اصفهان و والدین آن ها که در سال تحصیلی 1403- 1402 در مدارس دوره ابتدایی و در پایه های تحصیلی سوم تا ششم ر حال تحصیل بودند به روش نمونه گیری چندمرحله ای و با توجه به ملاک های ورود به پژوهش تعداد 30 نفر انتخاب و به تصادف در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند. والدین گروه آزمایش به مدت دو ماه و طی 8 جلسه 90 دقیقه ای تحت آموزش برنامه کارایی قرار گرفتند، گروه گواه در این مدت هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. برای جمع آوری داده ها، از ابزارهای معتبر و استاندارد شامل پرسشنامه استرس والدگری آبدین (1990)، پرسشنامه سرزندگی تحصیلی دهقانی زاده و حسین چاری (1391) و ماتریس های پیش رونده ریون استفاده شد. داده ها با استفاده از روش آماری تحلیل کواریانس موردبررسی و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین عملکرد دو گروه آزمایش و کنترل در متغیرهای استرس والدگری و سرزندگی تحصیلی در مرحله پس آزمون تفاوت معنی داری وجود دارد، به طور خلاصه می توان نتیجه گرفت که آموزش کارایی والدین در کاهش استرس والدگری والدین و بهبود سرزندگی تحصیلی دانش آموزان مؤثر بوده است و استفاده از آن به درمانگران، مربیان، روانشناسان و مشاوران توصیه می شود.

هدف از این پژوهش بررسی تأثیر آموزش تربیت مخچه بر تنظیم هیجان و حفظ توجه در کودکان دارای نقص توجه-بیش فعالی بود. پژوهش حاضر نیمه-آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان 9 تا 12 سال شهر تهران بود که از بین آن ها، تعداد 40 نفر که دارای نشانه های اختلال نقص توجه-بیش فعالی بودند، به روش در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه 20 نفره آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزارهای مورداستفاده شامل پرسشنامه تنظیم هیجان توسط شیلدز و سیچتی (1997)، آزمون نگهداری توجه/عملکرد پیوسته رازولد و همکاران (1956) و رویکرد آموزش تربیت مخچه آیرس (1974) بود. گروه آزمایش طی 20 جلسه تحت آموزش تربیت مخچه قرار گرفت و سپس از آن ها پس آزمون گرفته شد. نتایج تحلیل کوواریانس چند متغیره نشان داد تفاوت میانگین نمرات تنظیم هیجان و حفظ توجه بعد از آموزش تربیت مخچه در مقایسه با گروه کنترل معنادار است (01/0P<)؛ به طوری که آموزش تربیت مخچه موجب بهبود تنظیم هیجان و حفظ در کودکان دارای نقص توجه-بیش فعالی توجه شد. بر این اساس می توان گفت برنامه آموزش تربیت مخچه به دلیل تکیه بر تجربیات مستقیم حسی، بدنی و حرکتی، بر مخچه تأثیر گذاشته و باعث بهبود عملکرد آن و در ادامه بهبود عملکرد سیستم های حسی، هیجانی و توجه می شود.