سهیل شمس

یادگیری مادام العمر، به عنوان فرایندی اساسی برای سازگاری با تغییرات سریع جهان معاصر، نیازمند الگویی جامع و کل نگر است که فراتر از رویکردهای ابزاری موجود رفته و به ابعاد وجودی و معنوی انسان نیز توجه کند. هدف این پژوهش، ارائه الگویی مفهومی نوین برای یادگیری مادام العمر بر اساس نظریه حکمت متعالیه ملاصدرا است. یافته ها نشان می دهد که اصول کلیدی فلسفی صدرایی—حرکت جوهری (الحَرَکَه الجوهریه)، اتحاد عاقل و معقول (اتحاد العاقل و المعقول)، و تشکیک وجود (تشکیک الوجود)—می توانند مبنای نظری نیرومندی برای طراحی الگوی یادگیری مادام العمر فراهم کنند. حرکت جوهری، یادگیری را به مثابه فرایندی بی پایان و تحول آفرین مفهوم سازی می کند که به رشد و تکامل وجودی انسان می انجامد. اتحاد عاقل و معقول نشان می دهد که یادگیری فراتر از انتقال صرف اطلاعات است و یک فرایند وجودشناختی است که در آن یادگیرنده با دانش متحد می شود. تشکیک وجود بر ماهیت سلسله مراتبی و تدریجی یادگیری در مسیر دستیابی به مراتب بالاتر فهم تأکید دارد. نوآوری این پژوهش در تلفیق خلاقانه سنت فلسفی اسلامی با چالش های آموزشی معاصر نهفته است و چارچوبی بومی برای یادگیری مادام العمر ارائه می دهد. چنین چارچوبی می تواند مبنایی برای طراحی نظام های آموزشی هم سو با ساختارهای فرهنگی و ارزشی جوامع اسلامی باشد و به غنای نظریه پردازی آموزشی در این حوزه کمک کند.