تصوف و عرفان اسلامی

سلطان محمد باهو یکی از عارفان منتسب به سلسله قادریه در هند است. وی علی رغم آنکه از علوم ظاهری بهره چندانی نبرد، همواره مریدان خود را به علم آموزی ترغیب می نمود و به تربیت شاگردان بر طبق موازین شرعی همت می گمارد. آثار نسبتا فراوانی به سلطان باهو نسبت داده شده است که در برخی منابع، تعداد آنها به 140 اثر می رسد. این نوشتار همراه با نگاهی اجمالی به زندگی و اندیشه های سلطان باهو، به معرفی مختصر مهم ترین آثار فارسی وی پرداخته است. الف) شرح احوال : نام او سلطان محمد و نام پدرش سلطان بازید یا بایزید محمد بود. اصل وی را از سادات علوی دانسته و گفته اند که نیاکان وی در سده نخست و پس از قیام عاشورا به هندوستان هجرت کردند. آنان در آغاز در« پند دادن خان» در ایالت جِهلُم ، (1) در پاکستان کنونی، ساکن شدند. اما در سده 11 ق محل اقامت خود را تغییر دادند. پدرش که به « اعوان» نیز شهرت داشت ومردی صالح، متشرع، حافظ قرآن، فقیه و همچنین از منصب داران شاهجان (حک: 1037-1068 ق) بود، باخانواده خود به شرکوت (2) یا شورکوت از توابع جهنگ، (3) در پنجاب، نقل مکان کرد...

۹۸۹.

اخلاق و عرفان اسلامى(4)

مصاحبه شونده: محمدتقی مصباح یزدی

منبع: معرفت ۱۳۷۲ شماره ۷

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی کلیات رابطه تصوف و عرفان با علوم دیگر

تعداد بازدید : ۱۹۹۸

۹۹۰.

آتش عشق در ادبیات عرفانی

نویسنده: محمدرضا پاشایی

منبع: آفتاب اسرار سال سوم پاییز و زمستان ۱۳۹۹ شماره ۱۱ و ۱۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۹۷ تعداد دانلود : ۱۲۴۰

۹۹۱.

اندیشه های حلاج در منطق الطیر عطار(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: محمود مهرآوران

منبع: پژوهش های فلسفی-کلامی ۱۳۸۶ شماره ۳۱و۳۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۹۴ تعداد دانلود : ۱۲۹۱

۹۹۲.

مسئولیت اخلاقی از دیدگاه ابن عربی

نویسنده: مرتضی شجاری

منبع: تأملات فلسفی سال دوم تابستان ۱۳۸۹ شماره ۶

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۹۱ تعداد دانلود : ۹۶۱

یکی از مشکلات اخلاقی در نظام های عرفانیِ مبتنی بر وحدت وجود، تبیینِ چگونگی مسئولیتِ اخلاقی آدمی است. ابن عربی معتقد است که حقیقتی جز خداوند وجود ندارد و هر فعلی چه خوب تلقی شود چه بد فعلِ خداوند است. نتیجه ی ظاهری این باور «جبر مطلق» و رفع مسئولیت آدمی در قبالِ افعالِ منتسب به اوست. اما عارفان با قبولِ نوعی اختیار برای آدمی، وی را مسئولِ اعمالِ خود می دانند. حلّ این تناقضِ ظاهری، در گرو دقت در معنای وحدت وجود؛ و تجلی خداوند در صورتِ آدمی است. انسان جلوه ی کامل تمامی صفات الهی است و از آنجا که خداوند به یقین دارای قدرت و اختیار است، آدمی نیز موجودی است که در اختیار داشتن، مجبور است. خدا فاعل کردارهای انسان است و این از آن روست که هستی خدا، همان هستیِ انسان یا هستیِ جهان است. ذات حق، مرحله ی اجمال است و جهان مرحله ی تفصیل. از این رو اگر با دیدگاهی وحدت گرایانه به موضوع نظر کنیم، جز حق را، وجودی نیست و طبیعتاً هر فعلی، فعلِ خداوند است و اگر از دیدگاه کثرت گرایانه دقت شود، انسان گونه ای هستی خواهد داشت و به تَبَع این هستیِ خود، فاعل کردارهای خویش خواهد بود؛ فاعلیتی که مسئولیت، لازمه ی آن است. دلِ آدمی که؛ در عرفان، حقیقتِ وی محسوب می شود، در مقابلِ رعیتِ خود که همان اعضاء و جوارح و قوای مختلف است، مسئولیت دارد، هم چنان که در برابر خداوند و دیگران مسئول است. نگرشِ ابن عربی در موارد مذکور مورد قبول ملاصدرا و اکثر پیروان وی تا زمان حاضر، واقع شده است و ایشان کوشیده اند آن را با زبانی فلسفی تقریر کرده و براهینی عقلانی بر آن اقامه کنند.

۹۹۳.

انسان و انسان کامل از منظر عرفان اسلامی

نویسنده: مهین عرب

منبع: ادیان و عرفان ۱۳۸۸ شماره ۲۰

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۹۲ تعداد دانلود : ۱۴۶۰

۹۹۴.

اختلافات شمس با مولوی در آراء، اندیشه ها و داوری ها(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: کبری صدیقی رضا روحانی

منبع: مطالعات عرفانی بهار و تابستان ۱۳۹۴ شماره ۲۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۹۰ تعداد دانلود : ۱۸۷۵

شمس تبریزی با جلال الدین مولوی علیرغم شباهت ها و اشتراکات فکری و عقیدتی مشهور و مورد انتظاری که دارند و علیرغم تأثیر و تأثر فراوان از یکدیگر، در موارد و مباحث متعددی نیز با یکدیگر اختلاف نظر و یا اختلاف عقیده دارند که گاه آشکار و گاه کمی پوشیده اما قابل کشف و استنباط و بیان است. در مقاله حاضر کوشش شده تا با روش مقایسه ای، برخی از این نوع اختلاف نظرها از آثار و اقوالشان استخراج و معرفی گردد و موارد لازم آن، جهت شناخت بیشتر از این دو شخصیت بزرگ عرفان عاشقانه، مورد بحث و تحلیل قرار گیرد. برای روشمندی بیشتر، مباحث تحت سه عنوان دسته بندی شده تا تفاوت یا اختلاف فکری آن دو، در جنبه های مختلف آرا و اندیشه ها و تأویلات و داوری ها تشریح یا تبیین شود. دستاورد مشخص مقاله آن است که شمس با مولوی، دستِ کم از حیث اندیشه ها(در سه موضوع)، تأویل و تفسیر آیات و روایات(در پنج مورد)، و نیز داوری هایشان درباره پیامبران و عارفان(درباره سه پیامبر و هفت عارف) اختلاف و یا تفاوت نظر دارند که این موارد و موارد مشابه، همواره باید در مطالعات تطبیقی در دو حوزه مولوی پژوهی و شمس پژوهی، مورد توجه و بررسی محققان قرار گیرد.

۹۹۵.

تفکر؛ نه عرفان شرقی، نه فلسفه ی غربی، فقط حکمت اسلامی / بررسی امکان تمسک به عرفان در مواجهه با مسائل فکری و اجتماعی معاصر

سایر: ابراهیم فیاض

منبع: سوره اندیشه مهر و آبان ۱۳۹۰ شماره ۵۲ و ۵۳

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی کلیات رابطه تصوف و عرفان با علوم دیگر

تعداد بازدید : ۱۹۹۰ تعداد دانلود : ۱۲۳۸

۹۹۶.

دوره اعتلای شعر تعلیمی صوفیه در ادب فارسی

نویسنده: علی رخزادی

منبع: ادیان و عرفان سال دوم زمستان ۱۳۸۴ شماره ۶

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۹۰ تعداد دانلود : ۱۰۲۷

قرنهای 6و7و8 هجری دوره اوج شکوفایی شعرتعلیمی صوفیه است، بستر این نهضت فکری، نابسامانیهای اجتماعی ناشی ازتسلط اقوام غیر ایرانی و ایلغار طوایف ددمنش بیگانه به این سرزمین بود که منجر به کشتار وخرابی وتباهی وفساد ودر نتیجه یاس وحرمان درمیان آحاد مردم ایران زمین گردید. آنچه در این لحظه های حساس چون جان داروی نجات بخش، مردم را از سقوط رهائی بخشید، تراوشهای فکری معلمان حکمت واخلاق وعرفان وتصوف در ساختار کلام منظوم با محتوای پندو اندرز وهدایت واصلاح بود که جامعه ایرانی را با هویت معتبر خویش در برابر آن همه تباهی وسیاهی حراست نمود وآلام دردناک آنان را تسکین بخشید. دراین دوره با سه جلوه شعر تعلیمی صوفیه آشنا می شویم: حکمت عملی،حکمت نظری، حکمت رمزی، وتجلی این سه مقوله را به اقتضای فرصت در جام جم اوحدی، حدیقه سنائی، ومنطق الطیر عطار، بررسی می کنیم.

۹۹۷.

گفت وگویی با پرتو هوشمندراد(موسیقی شناس)درباره موسیقی اهل حق درشرق کردستان

نویسنده: پژمان اکبرزاده

منبع: زریبار سال یازدهم تابستان ۱۳۸۶ شماره ۶۴

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۸۸ تعداد دانلود : ۲۵۳۲

۹۹۸.

تحلیل کتاب «مفاتیح الغیوب» محمود پسیخانی نقطوی

نویسنده: علیرضا ذکاوتی قراگزلو

منبع: معارف ۱۳۷۸ شماره ۴۷

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تصوف و عرفان اسلامی کلیات شخصیت ها[زندگینامه ها؛ اندیشه ها و..]

تعداد بازدید : ۱۹۸۸ تعداد دانلود : ۱۰۳۶

۹۹۹.

آفتاب حقیقت

نویسنده: محمد بابکی

منبع: بشارت ۱۳۷۹ شماره ۱۹

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۸۸

۱۰۰۰.

عدم مرزبندی بین تفسیر و تأویل لغزشگاه عرفان و فلسفه(مقاله ترویجی حوزه)

نویسنده: سید عزالدین زنجانی

منبع: اندیشه حوزه ۱۳۷۸ شماره ۱۹

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۸۹

درخت حوزه‌های تخصصی