درخت حوزه‌های تخصصی

این پژوهش به مدل سازی و شبیه سازی نظام مدیریت دانش صنعت نفت با استفاده از رویکرد پویایی شناسی سیستم (SD) به منظور سیاست گذاری توسعه مدیریت دانش صنعت نفت به جهت از بین رفتن شکاف بین سرمایه دانش موجود و دانش کاربردی پرداخته است. ابتدا با مشارکت برنامه ریزان درگیر در وزارت نفت، زیرساخت های سازمانی موفقیت استقرار نظام مدیریت دانش شناسایی و بر مبنای فرآیند مدیریت دانش نمودار علّی ترسیم شد. مدل جریان بر اساس داده های صنعت نفت طراحی و در افق بیست ساله شبیه سازی گردید. پس از اعتباربخشی مدل مبتنی بر نتایج تحلیل حساسیت رفتار متغیر شکاف دانش، سیاست های توسعه نظام مدیریت دانش صنعت نفت استخراج و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. مطابق با یافته های پژوهش سه سیاست توسعه خلق دانش، توسعه زیرساخت های مستندسازی دانش و توسعه تسهیم دانش در صنعت نفت و نیز منتخب ترکیبی از سیاست ها شناسایی و شبیه سازی شدند. در نتیجه شبیه سازی منتخب ترکیبی از سیاست ها شامل توسعه همکاری با قطب های علمی کشور، طراحی سیستم های ثبت تجربه، فرهنگ سازی تسهیم دانش، تیم سازی دانش محور، رعایت حقوق مالکیت معنوی دانش، تجاری سازی دانش صنعت نفت به عنوان بهترین راه کار، جهت سیاستگذاری و برنامه ریزی موفقیت استقرار نظام مدیریت دانش صنعت نفت ایران ارائه گردید.

در این پژوهش، مسئله ایجاد جدول زمان بندی جراحی اصلی به صورت یکپارچه با برنامه ریزی آمیخته عمل های جراحی بررسی شده است. یک روش دومرحله ای برای ارائه و بهنگام سازی این جدول طراحی شده است. در مرحله نخست، مدلی برای ساخت جدول برنامه ریزی جراحان با توجه به توزیع تقاضای عمل های جراحی هر یک از آن ها پیشنهاد شده است. در مرحله دوم، با داشتن فهرست انتظار بیماران هفتگی، برای مقابله با نوسانات تقاضا و استفاده حداکثری از ظرفیت اتاق های عمل، مدلی برای اصلاح جدول زمان بندی جراحی اصلی در بازه هفتگی ارائه شده است. در این پژوهش، محدودیت منابع پایین دستی مانند تخت بخش نیز در نظر گرفته شده است. برای این مسئله سه هدف «کمینه کردن هزینه های اضافه کاری و بیکاری اتاق عمل»، «بیشینه کردن ترجیحات جراحان» و «کمینه کردن تقاضای برآورده نشده» در نظر گرفته شد. تحلیل نتایج با استفاده از داده های جمع آوری شده از «بیمارستان الزهرا اصفهان» صورت گرفت. مدل ارائه شده در هفته های متعددی با داده های واقعی این بیمارستان اعتبارسنجی شد. در آزمایش های انجام شده، میانگین درصد بهبود در توابع هدف اول، دوم و سوم نسبت به برنامه واقعی بیمارستان به ترتیب 73/29، 35/43 و 73/78 به دست آمد. نتایج نشان می دهد مدل ارائه شده با تفاوتی معنادار نسبت به برنامه واقعی بیمارستان بهتر برنامه ریزی کرده است که نشان از کارایی مدل ارائه شده دارد.

خصوصی سازی باعث افزایش رقابت پویا در بازارهای انحصاری مانند شرکت های ارائه دهنده خدمات هوایی با تعداد محدودی عرضه کننده و تعداد زیادی مشتری (بازارهای انحصاری چندجانبه) شده است. عرضه کنندگان کالا و خدمات در این بازارها با توجه به رفتار رقبا در پی اتخاذ تصمیم در مورد میزان عرضه محصولات و میزان تبلیغات به منظور کسب منفعت حداکثری خود هستند. در این مقاله از تئوری بازی پویا برای تحلیل بازارهای رقابتی چندجانبه و کمک به تعیین مقدار بهینه این دو متغیر تصمیم در دو ساختار اطلاعاتی حلقه باز و بسته استفاده شده است. ضمن بررسی اعتبارسنجی ریاضی مقدار بهینه تولید (عرضه) و هزینه تبلیغات، از مدل ارائه شده برای تحلیل بازار خدمات شرکت های هواپیمایی استفاده شده است. در این تحقیق تاثیر پارامترهایی مانند مقدار چسبندگی قیمت و نرخ جایگزینی محصول و بازدهی فعالیت های تبلیغاتی بر مقدار عرضه خدمات و تبلیغات برای دستیابی به تعادل پایدار در چنین بازارهایی نشان داده شده است.

موضوع مقاله حاضر«مطالعه تأثیر نوع صنعت بر روی روابط حاکمیت شرکتی و بهره وری شرکت ها» می باشد. در این پژوهش به بررسی رابطه بین نوع فعالیت صنعت و حاکمیت شرکتی و بهره وری کل با حضور و بدون حضور متغیرهای کنترل پرداخته شده است. قلمرو مکانی تحقیق شامل شرکت های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران می باشد. قلمرو زمانی نیز فاصله بین سال های 1382تا1390 را در برمی گیرد. تحقیق شامل یک متغیر مستقل (نوع صنعت)، و دو متغیر وابسته (حاکمیت شرکتی و بهره وری کل) و متغیرهای کنترل می باشد. در فرضیه اول رابطه بین تمرکز مالکیت و بهره وری کل و در فرضیه دوم رابطه بین اندازه هیأت مدیره و بهره وری کل و در فرضیه سوم رابطه بین نوع فعالیت صنعت و بهره وری کل در مدل تحقیق وارد شده و معناداری آنها بررسی گردید. نتیجه حاصل از آزمون نشان داد که بین تمرکز مالکیت و بهره وری کل رابطه معنادار منفی و بین اندازه هیأت مدیره و بهره وری کل رابطه معنادار مثبت و بین نوع فعالیت صنعت و بهره وری کل رابطه معنادار منفی وجود دارد.

در گذشته معمولاً کانال سنتی یا همان خرده فروش ها برای فروش محصولات استفاده می شد؛ اما با توسعه یافتن تجارت الکترونیک، شرکت ها به فکر ایجاد کانال های فروش دیگری مانند وب سایت ها افتاده اند. باتوجه به وجود دو کانال برای فروش، انتخاب استراتژی مناسب برای قیمت گذاری اهمیت زیادی پیدا کرده است. همچنین در مبحث قیمت گذاری و برنامه ریزی تولید، ریسک فاکتور بسیار مهمی است. در این مقاله از سیاست برون سپاری برای مقابله با ریسک، استفاده و مدل ریاضی جدیدی برای تصمیم گیری هم زمان مباحث قیمت گذاری و برون سپاری در زنجیره تأمین سه سطحی و دوکاناله با وجود عدم قطعیت ارائه شده است. در مقاله ابتدا مدل غیرخطی برای سود زنجیره ارائه شده است؛ سپس باتوجه به پیچیده بودن مدل از روش فراابتکاری شبیه سازی تبرید و مدل سازی احتمالی براساس سناریو برای حل مدل پیشنهادی استفاده شده است. پارامترهای اولیه این الگوریتم با روش تاگوچی تنظیم می شوند. نتایج محاسباتی و تحلیل حساسیت نشان دهنده کارایی روش حل پیشنهادی برای حل مسئله است.

در سال های اخیر، استفاده از فنون شش سیگما گسترش زیادی داشته است. در دنیای رقابتی امروز شش سیگما می تواند برگ برنده شرکت ها برای بهبود کیفیت و کاهش هزینه ها باشد؛ اما نکته مهم این است که این ابزار باید در سازمان هایی به کار گرفته شود که آمادگی لازم را برای اجرای آن را داشته باشند. آماده نبودن برای اجرای شش سیگما به ناامیدی کارکنان، مقاومت و مخالفت در سطوح مختلف سازمانی و درنهایت شکست پروژه منجر می شود؛ بنابراین در این پژوهش مدلی برای ارزیابی آمادگی شرکت ها برای اجرای شش سیگما ارائه می شود؛ بدین منظور ابتدا شاخص های ارزیابی آمادگی برای اجرای شش سیگما شناسایی و روابط بین این شاخص ها از طریق مدل سازی ساختاری تفسیری تعیین می شود؛ سپس درجه اهمیت و وزن شاخص های تعیین و درنهایت ابعاد ارزیابی آمادگی اجرای شش سیگما رتبه بندی می شود. نتایج نشان می دهد که به ترتیب ابعاد «رهبری و چشم انداز»، «انتخاب درست» و «مدیریت بهبود و فرایند» دارای اهمیت بیشتری هستند.

در دنیای رقابتی امروز، مدیریت زنجیره تامین هر روز بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد، یکی از موضوعات مهمی که توجه بسیاری از مدیران و متخصصین این حوزه را به خود جلب کرده است مدیریت اختلالات زنجیره تامین می باشد. وقتی اختلالی در فعالیت یک عضو زنجیره تامین رخ دهد ممکن است فعالیت دیگر اعضا زنجیره را نیز تحت تاثیر قرار دهد، هدف اصلی این تحقیق کمک به تصمیم گیری در خصوص میزان تامین، تولید و ارسال بین حلقه های مختلف زنجیره تامین می باشد به گونه ای که پس از وقوع اختلال با کمترین هزینه به شرایط قبل از اختلال باز گردد. در مقاله حاضر اختلالات رخ داده در خرده فروشان و تولید کننده مورد مطالعه و مدل سازی قرار می گیرد و سعی برآنست که با طراحی مدل ریاضی برنامه ریزی بازیابی با کمترین هزینه زنجیره تامینی که بخشی از آن دچار اختلال شده است را به حالت قبل از وقوع اختلال بازگردانیم. در نهایت مدل ارائه شده با الگوریتم ابتکاری در نرم افزار متلب 2544 حل و نتایج به دست آمده با نرم افزار گمس مقایسه شده است.

تغییرات بیش از پیش و مداوم و عدم اطمینان در محیطی که سازمانها باید در آن عمل کنند نیاز به اعمال واکنش مناسب از طرف آنها به نیازهای بازار و بهبود کیفیت کالا یا خدمات را افزایش می دهد. در یک جامعه دانشی که تغییر در اطلاعات و نوآوریهای تکنولوژیکی به طرز باورنکردنی سریع بوده و جایی که سرعت توسعه محیط و جامعه دائماًً افزایش می یابد، سازمانها و مؤسسات انتفاعی برای موفق شدن نیاز دارند که بیاموزند و بطور مستمر بهبود یابند. هدف این پژوهش نشان دادن چگونگی ارائه مفهومی از سازمان یادگیرنده، بحث در مورد ضرورت تثبیت و ایجاد چنین سازمانی، ملزومات و مشخصه های آن می باشد. مشخصه ای که سازمانهای یادگیرنده را از سازمانهای سنتی متمایز می کند تسلط بر اصول پایه ای معین می باشد. اصول پنجگانه ای که سنگه[1] شناسایی کرده عبارتنداز: 1) نگرش سیستمی،2) قابلیت شخصی،3) مدلهای ذهنی،4) آرمان مشترک و 5) یادگیری جمعی[2] می باشند. در پژوهش حاضر، برای شناسایی سازمان یادگیرنده در نمونه تحت مطالعه، به ارزیابی فرایند یادگیری بر مبنای پنج اصل سنگه پرداخته شده است. جامعه آماری این پژوهش را مدیران(میانی و عملیاتی) و کارکنان (اداری و فنی) شرکت توزیع نیروی برق آذربایجان غربی با مدرک تحصیلی لیسانس و فوق لیسانس تشکیل می دهند. برای ارزیابی پنج اصل از پرسشنامه پژوهشگر ساخته استفاده شده است. بعد از توزیع و جمع آوری پرسشنامه های مربوطه، برای تحلیل یافته ها از آماره های توصیفی و استنباطی متناسب استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهند که شرکت مورد نظر یادگیرنده نمی باشد و موانعی پیش روی این شرکت می باشند بر این اساس برای تبدیل شرکت تحت مطالعه به سازمان یادگیرنده، راهکارهای اثربخشی ارائه شده اند.

پژوهش حاضر به دنبال تعیین معیارهای مناسب به منظور انتخاب همکار تجاری از میان تأمین کنندگان در زنجیره مواد و قطعات می باشد. ایجاد همکاری تجاری در بین شرکت ها باعث کاهش هزینه های تأمین مواد وقطعات، ایجاد مزیت رقابتی و افزایش توان رقابتی و در نهایت افزایش سودآوری آنها می گردد. در حقیقت می توان با ایجاد همکاری تجاری در زنجیره تأمین مواد و قطعات و جلوگیری از گزینش تأمین کنندگان نامناسب در پروژه های مختلف در زمان و هزینه پروژه ها صرفه جویی نمود. انتخاب همکار تجاری مناسب مهمترین مرحله در ایجاد همکاری است. در این مقاله با استفاده از نظریات مدیران وکارشناسان ارشد معیارهای مناسب در انتخاب همکار تجاری مورد بررسی قرار گرفته و با بهره گیری از اطلاعات بدست آمده در پرسشنامه طراحی شده است. روش تحقیق توصیفی- پیمایشی بوده و جامعه آماری کارشناسان و مدیران شرکت صنعتی دریایی ایران می باشد. نهایتاً در تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده از جامعه آماری اهمیت، اولویت و اوزان این معیارها مشخص گردیده است.

پژوهش حاضر باهدف طراحی مدلی برای توانمندسازی مدیران در صنعت بانکداری مبتنی بر مطالعه ی آمیخته و با رویکرد توصیفی اکتشافی صورت گرفته است. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگان دانشگاهی و همچنین مدیران ارشد بانک مرکزی بوده است. نمونه آماری تا مرحله اشباع نظری داده ها شامل 15 نفرکه به روش هدفمند قضاوتی انتخاب شده اند . ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش شامل مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه خبره مبنا است. برای تجزیه وتحلیل داده ها در بخش کیفی از روش تحلیل مضمون و در بخش کمی به روش مدل سازی نرم ساختاری تفسیری (ISM) انجام شده است. نتایج تحلیل مضمون منتج به شناسایی مضامین و مقوله های مرتبط با توانمندسازی مدیران در صنعت بانکداری گردید. همچنین در بخش دوم، مبتنی بر مضامین و مقوله های شناسایی شده و با استفاده از روش مدل سازی نرم ساختاری تفسیری، مدل توانمندسازی مدیران در صنعت بانکداری طراحی گردید که در پنج سطح ارائه شده است.

مدیریت موجودی یکی از مهم ترین قسمت های فرآیند برنامه ریزی تولید برای کسب وکارها می باشد که دربرگیرنده تصمیماتی در مورد تعیین زمان و تعداد دفعات خرید یا ساخت بوده که می توان با استفاده از رتبه بندی اقلام موجودی انجام داد. هدف پژوهش حاضر ارائه یک مدل تصمیم گیری چند معیاره فازی ترکیبی به منظور مدیریت اقلام موجودی با استفاده از روش های دیمتل فازی و ویکور فازی می باشد. در این پژوهش از روش دیمتل فازی برای تعیین اوزان معیارهای تصمیم گیری و هم چنین از روش ویکور فازی برای ارزیابی و رتبه بندی اقلام موجودی بهره گیری شده است. به کارگیری هم زمان این روش ها نوآوری این پژوهش در میان ادبیات مرتبط با این حوزه می باشد. برای نشان دادن کارایی مدل پیشنهادی از یک مطالعه موردی در شرکت مهندسی و ساخت برق و کنترل مپنا (مکو) استفاده گردید. نتایج نشان دهنده اثربخشی چارچوب پیشنهادی برای مدیریت اقلام موجودی بوده است. در انتها نتایج و پیشنهاد هایی در راستای مسئله تحقیق ارائه گردیده است.

بهره وری سبز رویکردی است که در جهت توسعه پایدار معرفی شده است. هدف این پژوهش شناسایی شاخص های بهره وری سبز و تعیین روابط بین شاخص ها جهت ارائه مدل از طریق نگاشت شناختی فازی است. روش نگاشت شناختی فازی مورد استفاده در این تحقیق مبتنی بر FCM اتوماتیک رودریگز-رپسیو و همکارانش در سال 2007 است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کارشناسان شرکت پلاستونیک می باشد. شاخص های بهره وری سبز از طریق مطالعات کتابخانه ای و ادبیات نظری تحقیق، شناسایی گردید و با استفاده از چهار ماتریس تاثیر اولیه، ماتریس تاثیر فازی، ماتریس قدرت تاثیر روابط و ماتریس تاثیر نهایی و نرم افزار Mental Modeler نگاشت شناختی فازی ایجاد شد. نگاشت شناختی ساخته شده نشان دهنده روابط میان شاخص های بهره وری سبز و وزن میان آن ها می باشد. با توجه به مدل ایجاد شده، سه سیاست یا سناریو آموزش، بهینه سازی مصرف منابع، طراحی سازگار در نرم افزار طراحی شد تا تغییرات نسبی هر شاخص مشخص شود. در نهایت سناریو آموزش با بیشترین تاثیر مثبت بر سایر شاخص ها به عنوان بهترین سناریو از بین سناریوهای طراحی شده انتخاب گردید.

امروزه با توجه به مشکلات روز افزون مسائل کیفی که در سازمان ها بوجود آمده است، در این پژوهش برخی از این مسائل و مشکلات در شهرداری تهران در بوته آزمایش قرار  داده می شود. ابتدا تعداد زیادی پروژه که نیاز به بهبود دارند، تعریف می شوند. با یکی از روش های تصمیم گیری چندگانه MCDM  بنام ANP اولویت بندی می شوند، سپس مهمترین پروژه انتخاب می شود. برای انجام این پروژه مشکلاتی بوجود می آید که بخشی از اطلاعات آنها شناخته شده و برخی ناشناخته است. برای شناسایی و انتخاب مشکلات از سیستم های خاکستری استفاده می شود و مهمترین مشکل با استفاده از « درجه امکان خاکستری » که از روش های نوین تصمیم گیری و ارزیابی ریاضیاتی داده های مبهم و غیر قطعی است، پیدا می شود. مشکل شناسایی شده، با استفاده از متدلوژی شش سیگما و چرخه DMAIC تجزیه و تحلیل وآنالیز می شود. با استفاده از نمودار پارتو و نرم افزار Minitab علل اصلی موضوع مشخص شده و سپس حل می شود. در انتها با استفاده از تکنیک های خلاقانه و ابداعی حل مسائل TRIZ را بهبود داده می شود.

وقتی توزیع آماری قطعات یا محصولات تحت مطالعه نرمال یا حداقل متقارن نباشد، استفاده از روش های آماری برای طراحی نمودار کنترل قطعات انفرادی (نمودار X ) می تواند همراه با چالش باشد. به عبارت دیگر، در این شرایط نمی توان انتظار داشت که انحرافات یا تغییرپذیری خط تولید به موقع کشف گردند. برای این منظور در این تحقیق استفاده از توزیع لامبدای تعمیم یافته پنج پارامتری و برای براورد پارامترهای آن روش تطبیق با صدک ( PM ) [1] پیشنهاد گردیده است. برای نشان داده نحوه ی کارکرد روش پیشنهادی، از داده های مربوط به مقاومت کششی هجده صفحه ی آلومینیومی برحسب نیوتن بر میلی متر مربع استفاده شده و پس از محاسبه میانگین و انحراف معیار آنها به روش پیشنهادی، حدود کنترل نمودار کنترل محاسبه و برای آنها مقادیر UCL و LCL به دست آمده است. برای اطمینان از جواب های به دست آمده از آزمون مربع کای استفاده گردیده است. همچنین برای اعتبارسنجی روش پیشنهادی از روش متوسط طول اجرا ( ARL ) [2] استفاده شده است. چون توزیع لامبدای تعمیم یافته منعطف است و قابلیت پوشش بسیاری از توزیع های شناخته شده را دارد، استفاده از این روش جدید می تواند به ما اطمینان دهد که ضمن کنترل فرایند، بتوانیم انحرافات یا تغییرپذیری های احتمالی فرایند را زودتر کشف کنیم و برای رفع آنها اقدام های اصلاحی مناسبی را پیشنهاد دهیم. [1] . Percentile Matching (PM) method [2] . Average Run Length (ARL)

هدف این مقاله بررسی تأاثیر متغیر های روان شناختی اضطراب سلامت، تعارض کار و خانواده و تحمل ابهام بر فرسودگی شغلی در نمونه ای 502 نفری از کارکنان ستاد تهران شرکت نفت فلات قاره ایران است. برای تحلیل داده ها از تحلیل معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار AMOS24 استفاده شد. روش نمونه گیری استفاده از جامعهه در دسترس بود و داده ها بر اساس پرسشنامه های استاندارد فرسودگی شغلی مسلش (1981)، اضطراب سلامت سالکوسیس و وارویک (2002)، سنجش تعارض کار و خانواده کارلسون و همکاران (2000) و سنجش تحمل ابهام مک لین (1998) جمع آوری شد گردید. نتایج تحقیق نشان داد به غیر از متغیر تحمل ابهام، دو متغیر اضطراب سلامت، تعارض کار خانواده به ترتیب با ضریب 244/0 و 227/0 بر میزان فرسودگی شغلی تأاثیر مستقیم دارند. همچنین، تحلیل داده ها نشان داد مدل به برازش رسیده است.

مواد خطرناک، موادی هستند که به دلیل خواص شیمیایی و فیزیکی خود، ریسک قابل توجه ای بر ایمنی مردم و محیط زیست تحمیل می کنند. مسیریابی حمل و نقل این گونه مواد پیچیدگی های بیشتری نسبت به مواد معمولی دارد. تلفیق دو موضوع مساله مکان یابی و مساله مسیریابی، سیستم یکپارچه ای به نام مساله مکان یابی مسیریابی را به وجود می آورد. این گونه مسائل به تعیین همزمان تعداد و مکان بهینه تسهیلات و همچنین تعداد بهینه وسایل نقلیه و مسیر آنها می پردازد. در این تحقیق هدف طراحی یک شبکه برای حمل و نقل مواد خطرناک بوده و دربرگیرنده سطوح تامین، توزیع (هاب) و مشتری می باشد. از این رو مدل ریاضی به منظور کمینه سازی هزینه ها و ریسک به صورت توأمان ارایه شده است. کالای خطرناک از تامین کنندگان به هاب ها ارسال می گردد و از طریق مسیریابی توسط حمل و نقل جاده ای به مشتریان تحویل می گردد. هاب ها در مدل پیشنهادی مکان یابی می گردند. جهت اعتبارسنجی مدل، کد در نرم افزار GAMS تهیه شده و برای حل دقیق، مسائل نمونه ای با ابعاد متنوع به شکل تصادفی تولید گردید. بدین منظور الگوریتمی طراحی و در نرم افزار Matlab نوشته شد. با توجه به NP-Hard بودن مسئله، یک الگوریتم ترکیبی مبتنی بر شبیه سازی تبرید و الگوریتم ژنتیک برای حل در ابعاد بزرگ ارائه و در پایان نتایج حاصل از حل دقیق با الگوریتم پیشنهادی مقایسه گردید.