روش شناسی علوم انسانی

روش شناسی علوم انسانی

حوزه و دانشگاه 1380 شماره 28

مقالات

۳.

ماهیت و قلمرو تعلیم و تربیت اسلامى

نویسنده:

کلید واژه ها: تاریخچه تعلیم و تربیت اسلامىروشهاى تحقیق در تعلیم و تربیت اسلامیرابطه تعلیم و تربیت اسلامى با سایر رشته‏هاى علوم تربیتىتعلیم و تربیت اسلامى (نگرش‏هاى موجود در تعلیم و تربیت اسلامى)

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷۸۷
سه نگرش در تعلیم و تربیت اسلامى وجود دارد. در نگرش نخست تعلیم و تربیت اسلامى به منزله نظامى توصیفى است که از طریق بررسى آثار دانشمندان مسلمان مى‏توان بدان دست یافت. در نگرش دوم، نظامى استنباطى است که بر اساس آن، مى‏توان با استفاده از متون دینى براى همه مسائل تعلیم و تربیت، پاسخى فراهم آورد. در نگرش سوم، تعلیم و تربیت اسلامى به منزله نظامى استنباطى ـ تأسیسى تلقى شده است که در آن برخى مسائل و مباحثِ مربوط به تعلیم و تربیت از متون اسلامى استخراج مى‏شود و دسترسى به برخى موارد دیگر بر اساس روشهاى تجربى و پیش‏فرض‏هاى دینى، انجام مى‏گیرد. در این نوشتار سعى برآن است که با عنایت به مطالب فوق، بااشاره‏اى کوتاه به ماهیت و تاریخچه تعلیم و تربیت اسلامى به منزله رشته‏اى دانشگاهى، روشهاى تحقیق و دستاوردهاى آن نیز مورد بررسى قرار گیرد.
۴.

بایسته‏هاى اساسى پژوهش در تعلیم و تربیت اسلامى

نویسنده:

کلید واژه ها: تعلیم و تربیت اسلامىنظام تعلیم و تربیتپژوهشهاى تربیتىبایسته‏هاى پژوهشىگزاره‏هاى تربیتىروش تحقیق در تعلیم و تربیت اسلامىقلمرو تعلیم و تربیت اسلامىبازسازى تعلیم و تربیت اسلامى

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۳۷
با اینکه در صد ساله اخیر، به ویژه نیمه دوم آن، تلاش‏هاى فراوانى در قالب پژوهش، سمینار، مقاله، کتاب و... در زمینه تعلیم و تربیت اسلامى به صورت جدید انجام گرفته است، ولى هنوز دانش و نظام تربیت اسلامى، در قلمرو معرفت‏هاى تربیتى و رفتار تربیتى، جایگاه شایسته خود را نیافته است. به ویژه در سالهاى پس از پیروزى انقلاب، پاسخ به چرایى این امر، یکى از دغدغه‏هاى عمده مسؤولین آموزش و پرورش کشور بوده و دیدگاه‏هاى متفاوتى درباره آن ارائه شده است. نگارنده در این مقاله درصدد است با نگاهى روش‏شناختى به پژوهش‏ها و اقدامات صورت یافته، «بایسته‏هاى اساسى پژوهش در تعلیم و تربیت اسلامى» را ارائه کند و مراحلى را که از آن غفلت شده و چنین وضعیتى را پدید آورده است، نشان دهد.
۵.

چالشهاى بنیادین رویکردهاى تحقیق و پژوهش در تعلیم و تربیت اسلامى

نویسنده:

کلید واژه ها: پژوهشتعلیم و تربیتتعلیم و تربیت اسلامىروش تحقیقروش تفهمىروش تبیینىموضوع تحقیقمنابع تحقیقمقام کشفمقام داورى

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۴۱
این مقاله در پاسخ به این سؤال «که اساسى‏ترین چالش‏هاى فراروى رویکردهاى پژوهش و تحقیق در تربیت اسلامى کدامند»، ضمن بر شمردن چالشهاى موجود، به تبیین و تحلیل آن موارد مى‏پردازد. این موارد عبارتنداز: چالش بین مقام اکتشاف و داورى، کمیّت‏گرایى یا کیفیّت‏گرایى، اصالت ماهیت یا اصالت تسمیه، رویکرد تفهّمى یا تبیینى و توجه به دستاوردها یا منابع.
۶.

روش سؤال و جواب در سیره آموزشى معصومان(ع)

کلید واژه ها: آموزشروش‏هاى آموزشىسیره معصومان(ع)روش سؤال و جوابروش پرسش و پاسخآداب آموزشى

حوزه های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی منطق، فلسفه و کلام اسلامی کلام امام شناسی امامان معصوم
  2. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تاریخ اسلام و سیره تاریخ و سیره شناسی تاریخ و سیره اهل بیت(ع)
  3. حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی اخلاق و تعلیم و تربیت اسلامی تعلیم و تربیت اسلامی تعلیم و تربیت عملی تعلیم و تربیت نقلی - تاریخی
تعداد بازدید : ۵۵۶
این مقاله ابتدا نیم نگاهى به اهمیت و جایگاه علم و آموزش، به‏ویژه آموزش دینى، در سیره معصومان(ع) دارد، پس از آن به بررسى روش سؤال و جواب، اهمیت و جایگاه آن در سیره آنان مى‏پردازد. در ادامه مقاله به بیان اقسام سؤال و جواب و تفاوت این روش با روش پرسش و پاسخ متعارف و روش سقراطى پرداخته و مزیت آن بر این روش‏ها را مشخص مى‏سازد و درنهایت نیز شیوه‏هاى ترغیب به سؤال، فواید آموزشى آن و آداب سؤال و جواب را در سیره معصومان(ع) بررسى مى‏کند. واژه‏هاى کلیدى
۷.

رفق و مداراى تربیتى در سیره معصومین(ع)

نویسنده:

کلید واژه ها: سیره معصومینتربیترفق و مداراسیره تربیتىکارکرد و آثار تربیتىتربیت عبادىروشهاى تربیتىنصیحت و موعظهتربیت اجتماعى

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۱۰
این مقاله پس از تعریف مفهوم رفق و مدارا، جایگاه، موارد، محدوده و آثار تربیتى آن را در کلام و سیره معصومین(ع) بیان مى‏کند و سپس رفق و مدارا با دیگران را در مواردى از قبیل: رفق و مدارا در تبیین مسائل دینى، رفق و مدارا در تربیت عبادى کودکان، رفق و مدارا در موعظه، و... مورد بررسى قرار مى‏دهد.
۹.

نظریه‏هایى در باب انسان

نویسنده:

کلید واژه ها: عقلعلمدینفرهنگزبانانسانجامعهماهیت انسان

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶۸۶
آنچه در این نوشتار عرضه مى‏گردد، گزارشى است بسیار کوتاه از کتاب نظریه‏هایى در باب انسان نوشته آقاى راجر تریگ. موضوع کتاب درباره ماهیت انسان است. نویسنده چهار مسأله عمده را که مستقیم یا غیرمستقیم با موضوع ارتباط دارد انتخاب نموده و جواب آنها را از ده متفکر یعنى افلاطون، ارسطو، آکوئیناس، هابز، هیوم، نیچه، مارکس، داروین، فروید تا ویتگنشتاین استخراج کرده و به مقایسه گذاشته است. این مسایل عبارتند از: 1. جایگاه انسان در این جهان در بین سایر موجودات؛ 2. انسان چیست؛ 3. جامعه انسانى؛ 4. ارتباط هریک از این نظریه‏ها با دیدگاههاى معاصر و جدید.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۸۴