درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: این پژوهش باهدف بررسی دیدگاه امام موسی صدر در جایگاه یکی از عالمان مسلمان، در مواجهه با مسائل اجتماعی حوزه زنان و خانواده در دوران تجدد، و واکاوی راهکارهای پیشنهادی وی مبتنی بر رویکرد اسلامی انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و با بررسی نظام مند مجموعه آثار امام موسی صدر انجام شد. یافته ها: تحلیل آثار امام موسی صدر سه مسئله اصلی را نمایان کرد که عبارتند از: «ازدواج خارج از چارچوب»، «چندهمسری» و «نابرابری جنسیتی و سلب جایگاه اجتماعی زنان». از نگاه وی، علل پیدایش ازدواج های خارج از چارچوب، تغییرات سریع زندگی مدرن، نگرش غیراجتماعی به ازدواج و جمود در فهم احکام دینی است. راهکار او بازگشت به نگرش آسان گیر و اجتماعی اسلام به ازدواج و استفاده از پویایی های فقهی است. وی چندهمسری را حکمی مطلق نمی داند، بلکه آن را مشروط به شرایط خاص اجتماعی می داند که باید بدان مقید شود. وی در مسئله نابرابری جنسیتی، استضعاف و بهره کشی از زنان را عامل سلب جایگاه حقیقی و تباهی عمر آنان و محرومیت جامعه از ظرفیت های آنان می شمارد. نتیجه گیری: این پژوهش نشان می دهد که امام موسی صدر با نگاهی اجتماعی و مقاصدی به متون دینی، راهکارهایی مبتنی بر اسلام برای مسائل زنان ارائه می دهد که بر فراهم آوردن شرایط برای حضور عزتمندانه و عفیفانه زنان در عرصه های مختلف اجتماعی، با تأکید بر هویت بخشی و آزادی مثبت، تأکید دارد. پژوهش حاضر گواهی است بر تلاش متفکران مسلمان برای به کارگیری ظرفیت های دیدگاه اسلامی در پاسخ به چالش های نوظهور در حوزه زنان و خانواده.

آتوسا، دختر کورش بزرگ و همسر کمبوجیه و داریوش اول، یکی از برجسته ترین و تأثیرگذارترین زنان دوران هخامنشی به شمار می رود که در حوزه های اقتصادی و اجتماعی نقش چشم گیری ایفا کرده است. این پژوهش با تکیه بر یافته های تازه ی باستان شناسی، به ویژه تحلیل الواح گِلی تخت جمشید، تلاش می کند تصویری روشن تر از زندگی و نقش آتوسا ارائه دهد. همچنین، با مقایسه ی این داده ها با روایت های مورخان یونانی، می کوشد تصویری بی طرف و واقع گرایانه از او ترسیم کند. این تحقیق به روش کتابخانه ای و با تحلیل محتوای اسناد تاریخی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که برخلاف تصویر اغراق آمیز منابع یونانی که آتوسا را زنی جاه طلب، توطئه گر و مداخله گر در سیاست معرفی کرده اند، او مدیری کارآمد و مسئولیت پذیر بوده که از طریق شبکه ای از کارگزاران، املاک وسیع خود را اداره می کرده، جیره ها را توزیع می نموده و بر کارگاه های اقتصادی پررونق نظارت داشته است. آتوسا در ساختار درباری هخامنشی، نقشی فعال و معتبر داشته و زندگی اش مطابق با سنت ها و هنجارهای رایج در دربار بوده است. از سوی دیگر، انتخاب خشیارشا به عنوان جانشین داریوش، برخلاف ادعای برخی منابع یونانی، نتیجه ی سنجش دقیق شایستگی های او و تصمیم مستقیم داریوش بوده است، نه حاصل دسیسه چینی آتوسا. در نهایت، این پژوهش با تمرکز بر جایگاه اجتماعی و اقتصادی آتوسا، اهمیت توجه به منابع کتیبه شناختی را برجسته می سازد و نقش آن ها را در بازسازی واقع بینانه ی تاریخ نشان می دهد.

دوره معاصر بیش از هر چیز عصر فردیت است و موضوع هویت و خود در ادبیات داستانی نقش پررنگی دارد. از آنجایی که فرآیند شکل گیری هویت در زنان مسیری متفاوت از مردان در پیش می گیرد، این تفاوت در تولیدات ادبی زنانه مشهود می باشد. در واقع، بررسی نوشتار نویسندگان زن مستلزم در نظرگرفتن هویت جنسی خالق آنها است . الگوی کنشی پیشنهادی گرماس، یکی از شیوه های تحلیل سازه های یک متن روایی است که به تحلیل نقش سوژه و ارتباط شخصیت ها با یکدیگر به عنوان کنشگران داستان می پردازد. کنشگران یک نوشتار زنانه می توانند با ایجاد چالش های هویتی همسو یا ناهمسو، با جامعه به تعامل بپردارند یا علیه آن طغیان کنند. جستار حاضر با مطالعه داستان های کوتاه گلی ترقی به شیوه توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر آرای گرماس، در پی بررسی نقش کنشگر "سوژه" و مفهوم "هویت ارتباطی" یا "من چند پاره " در حوزه نوشتار زنانه است، بدان معنا که سوژه در راستای رسیدن به هویت از دست رفته خویش به رابطه ای تعاملی با دیگری می پردازند. بنابراین، در نوشتار زنانه، نوع دیگری از فردیت سوژه شکل می گیرد که می توان آن را هویت ارتباطی نامید. این امر به این معناست که زنان همواره در ارتباط با دیگران هویت خود را باز می یابند و «دیگری» نقش مهمی در شکل گیری آن دارد.

برقراری تعادل میان نقش های شغلی و خانوادگی اهمیت به سزایی در پیشبرد موفق اهداف دارد. زنان که همواره محور و نقطه کانونی خانواده به شمار می روند، در پاندمی کرونا نقش مهمی بر عهده داشتند. در این میان زنان اعضای هیئت علمی دانشگاه ها و پژوهشگاه های شهر تهران به علت حجم فراوان وظایف حرفه ای با دشواری های بیشتری برای برقراری تعادل بین نقش های شغلی و خانوادگی مواجه بودند.بر این اساس پژوهش حاضر با روش کیفی و مصاحبه با 30 نفر از زنان عضو هیئت علمی دانشگاه ها و پژوهشگاه های شهر تهران در ایام پاندمی کرونا، و تحلیل محتوای کیفی یافته ها به واکاوی ابن تجربه پرداخته است. یافته های این پژوهش در دو بخش نقش های شغل و خانوادگی با مضامین مدیریت زمان، محو شدن مرز بین خودِ شاغل و خودِ خانه دار، چند نقشی بودن هم زمان و فشار نقش ها، رسیدگی به امور عقب افتاده پژوهشی، اختلال در روند انجام وظایف،خانه نشینی ناگزیر، فرهنگ قرنطینه و شیوه تنها زیستن، رویداد تروماتیک شده، ترومای فرهنگی یا شوک فرهنگی، بازآفرینی در معنای خانه، تغییر شکل اوقات فراغت در خانه و فراغت آشفته مادران، انباشت فرسودگی ناشی از نگرانی سلامت اعضای خانواده، ظهور پیدا کرده است.

در طلاق خلع که راهکاری قانونی برای انحلال نکاح است زوجه به دلیل کراهت در برابر زوج خود به ازای مالی که به زوج می دهد از قید زوجیت رها می شود. مشهور فقهای امامیه و ماده 1146قانون مدنی کراهت را شرط ضروری طلاق خلع می دانند. پژوهش حاضر با هدف بررسی و رفع ابهامات این نوع طلاق و پاسخ به این سؤال که آیا همیشه درخواست طلاق از سوی زن به معنای کراهت وی از شوهر است یا باید همراه با تنفر زن از مرد باشد، به روش تحلیلی- اسنادی با رویکرد اجتهادی انجام شد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که مشهور فقها قائلند که درخواست زن برای طلاق به تنهایی نشانه کراهت وی از همسر نیست. بررسی آیات و روایات باب طلاق به معنای عام از این نکته حکایت می کند که بذل مهر توسط زوجه، مقوّم طلاق خلع نیست بلکه مطلق کراهت زوجه مقوّم این نوع طلاق است و بذل مهر توسط زوج محقق طلاق خلع نمی باشد. همچنین عدم بذل آن، عدم صحت طلاق خلع را ثابت نمی کند. بررسی ادله فقها حاکی از این است که گروهی از فقها کراهت ذاتی را لازمه طلاق خلع می دانند و برخی دیگر قائل به کراهت عرضی هستند. ماده 1146قانون مدنی نیز قوام طلاق خلع را بر دو چیز بنا نهاده است که عبارتند از: داشتن کراهت و بذل مال از طرف زوج به زوجه.

مطالعه مشارکت در معنای عام و مشارکت سیاسی زنان در معنای خاص در هر جامعه ای نیازمند توجه به لایه های عمیق اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی آن است. هدف پژوهش حاضر، مطالعه جامعه شناختی موانع مشارکت سیاسی زنان در شهر تهران است. این پژوهش از نوع توصیفی- همبستگی، کاربردی، مقطعی و کمّی (پیمایش) است. میدان مطالعه، شهر تهران و حجم نمونه شامل 400 نفر از زنان شهر تهران بودند که با ترکیبی از روش های نمونه گیری خوشه ای و طبقه بندی شده انتخاب شدند. یافته ها نشان داد که مشارکت سیاسی در بین زنان گروه های سنی مختلف یکسان است و تفاوتی بین آنها وجود ندارد، اما زنان با درآمد بالاتر، شاغل و واجد تحصیلات بالاتر، مشارکت سیاسی بیشتری دارند. همچنین، بین موانع اجتماعی، فرهنگی، مدیریتی، سیاسی، اقتصادی و روحی-روانی با مشارکت سیاسی زنان شهر تهران رابطه معنادار و معکوسی وجود دارد و طبق نتایج مدل معادلات ساختاری، این موانع قادرند 16 درصد از واریانس مشارکت سیاسی زنان را تبیین کنند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که به ترتیب هر چقدر موانع اجتماعی، مدیریتی-سیاسی، روحی-روانی، اقتصادی و فرهنگی کاهش یابد، مشارکت سیاسی در میان زنان تسهیل شده و افزایش می یابد.

زنان با اینکه نیمی از جمعیت روستایی را تشکیل داده و از پتانسیل های زیادی برای مشارکت در فعالیت های اجتماعی و اقتصادی برخوردار هستند؛ اما بی توجهی به ارتقای ظرفیت و توانمندسازی آنها، چالش های فراوانی برای زنان روستایی و توانمندی آنها ایجاد نموده است. هدف این پژوهش تحلیل نقش دهیاران زن در ارتقای توانمندسازی زنان در نواحی روستایی شهرستان اصفهان است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش از نوع مطالعه توصیفی _تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات نیز پیمایشی است. جامعه مطالعاتی شامل 171 نفر از روستاییان زن (اعم از دهیار، کارمند و روستاییان) است که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و در تکمیل پرسشنامه ها مشارکت نمودند. برای تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات از SPSS و روش معادلات ساختاری (Smart PLS) بهره گرفته شده است. بر اساس نتایج آزمون معادلات ساختاری PLS متغیر توانمندی بهداشتی با ضریب تاثیر کل (523/1) بیشترین تاثیر را داشته است و سپس به ترتیب مولفه های توانمندی اقتصادی (256/1)، توانمندی فرهنگی (895/0)، توانمندتوانمندی کالبدی (687/0)، توانمندی اجتماعی (622/0) و توانمندی روان شناختی (160/0) موثر بر توانمندسازی زنان می باشند.

عرصه نظم هویتی زنان کانون منازعه و رقابت میان گفتمان های متنوعی در جهان رسانه ای شده امروز است و هر گفتمانی سعی می کند زنان را در موقعیت های سوژگی مدنظر خویش فرا بخواند. مسئله ی اصلی مقاله حاضر تحلیل اجزای یکی از گفتمان هایی است که در آرایش گفتمانی حاکم بر اینستاگرام، زیست آنلاین بخشی از زنان جوان اینفلوئنسر را مفصل بندی می کند. پرسش اصلی مقاله؛ گفتمان «راست آیین» در زیست آنلاین زنان جوان در اینستاگرام چگونه مفصل بندی و معناپردازی می گردد؟ و روش تحقیق تحلیل گفتمان لاکلائو و موف است. یافته های تحقیق نشان می دهد گفتمان راست آیین اگرچه در فضای عمومی جامعه، نسبت نزدیکی با قدرت و ایدئولوژی حاکم بر نهادهای رسمی و سیاستگذاری دارد و گفتمان هژمون محسوب می گردد، در فضای مجازی به مثابه گفتمان مقاومت ظهور یافته و در برابر مولفه های حاکم بر رسانه های اجتماعی مانند مصرف گرایی و نمایش، وقته های گفتمانی خویش را حول قناعت، تفریح حلال، زینت باطنی، مناسک گرایی مذهبی، خانواده گرایی و فاصله گذاری اجتماعی مفصل بندی کرده است. از سویی دیگر، ناظر بر زندگی در جهان رسانه ای شده دسترسی های گفتمانی متعددی برای سوژه ها ایجاد شده که خلق سوژه ی متعین را برای هر گفتمانی غیرممکن کرده است. لذا شاهد بازنمایی کردارهایی توسط سوژه های گفتمان راست-آیین هستیم که از نشانه های گفتمان های رقیب محسوب می شوند.

ازجمله راهکارهای قرآن در ایجاد هماهنگی میان امیال، مداخله بینشی است که از مهمترین آن می توان به شناخت افزایی نسبت به معاد اشاره کرد. در پژوهش حاضر به روش تحلیلی-اسنادی و با تمرکز بر ضوابط تفسیر موضوعی، دیدگاه قرآن کریم در مورد نقش این شناخت در هماهنگی میان میل جنسی با سایر امیال بررسی شد. یافته های پژوهش نشان داد که قرآن کریم میل جنسی را بسیار قدرتمند می داند که در بسیاری از تزاحمات غالب است، اما معادشناسی صحیح، تأثیر بسزایی در هماهنگی این میل با سایر امیال دارد. مقایسه بین امیال و لذت های دنیوی و اخروی، بیان ویژگی های کمی و کیفی آنها، توجه به ظهور ملکات نفسانی در قیامت و تأثیر امیال و گرایشات در آن، تجسم اعمال و امیال در قیامت، بیان مکرر و تفصیلی پاداش و عقاب در رابطه با میل جنسی از راهکارهای قرآن کریم برای رفع تزاحم بین میل جنسی با سایر امیال است.

کاهش تمایل به فرزندآوری در دهه های اخیر، نگرانی بسیاری از اندیشمندان حوزه های مختلف را در ایران برانگیخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی درک و نگرش زنان شاغل جنوب تهران نسبت به فرزندآوری انجام شده است. این مطالعه به روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی انجام گرفته و از مصاحبه عمیق برای گردآوری داده ها استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نگرش زنان شاغل نسبت به فرزندآوری تحت تأثیر تحولات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی اخیر دستخوش تغییرات قابل توجهی شده است. زنان مشارکت کننده در این مطالعه، فرزندآوری را نه به عنوان یک ضرورت سنتی، بلکه امری وابسته به شرایط فردی، اقتصادی، شغلی و سبک زندگی خود می دانند. بسیاری از آنان دغدغه هایی چون ناتوانی در تأمین هزینه های فرزندپروری، دشواری در ایجاد تعادل بین نقش مادری و شغلی و نگرانی از آینده فرزندان را از دلایل اصلی کاهش تمایل به فرزندآوری عنوان کردند. در مجموع، نتایج این تحقیق حاکی از آن است که فهم جدید زنان شاغل از مفهوم مادری و باروری، آنان را به سمت انتخاب آگاهانه تر و گاه اجتناب از فرزندآوری سوق داده است. این تحول نگرشی می تواند یکی از عوامل مؤثر در کاهش نرخ باروری در مناطق شهری، به ویژه در میان زنان شاغل، تلقی شود.

معمولا خواسته افراد این است که زندگی طولانی و سرشار از خوشی را تجربه کنند. این پژوهش با هدف واکاوی فهم زنان از مفهوم خوشی با روش گرندد تئوری اجرا و داده ها از مصاحبه های نیمه ساختار یافته با ۲۸ مادر دارای فرزند زیر ۱۲ سال ساکن بهارستان از مناطق حاشیه ای شهر تهران انجام شده و از آنها این سوال باز پرسیده شده که خوشی یعنی چه؟ و شما چگونه خوشی را در زندگی تجربه می کنید؟ طی سه مرحله کدگذاری مدل های تحلیلی استخراج گردیده و این مدل ها در قالب نظریات جامعه شناسی احساسات بررسی و مدل نهایی حول مفهوم " احساسی جمعی در تعامل مناسکی" تعریف شده است. در قالب مدل پارادایمی نظریه زمینه ای خوشی تحت تاثیر تعالی خود ، عادتواره ها و نمادهای معنادار با مداخله گری تفکر در بستر بدن و شرایط محیطی و با اتخاذ راهبرد حس کردن یا زمینه مند کردن خوشی منجر به شکل گیری سبک زندگی بازاندیشانه (پیشرو) یا مقاومتی می شود.

تحقیق حاضر با هدف بررسی رابطه بین جهت گیری مذهبی با تاب آوری؛ مطالعه موردی دانشجویان موسسه آموزش عالی فاطمیه (س) شیراز طراحی و اجرا گردید. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری اطلاعات توصیفی از نوع مطالعات تحلیلی بود که جمع آوری اطلاعات آن به صورت میدانی انجام گردید. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه دانشجویان موسسه آموزش عالی فاطمیه شیراز در سال تحصیلی 1402-1403؛ که تعداد آن ها بالغ بر 1362 نفر بود؛ که تعداد نمونه بر اساس جدول مورگان برابر 300 نفر از دانشجویان موسسه آموزش عالی فاطمیه (س) شیراز بود. ابزار گردآوری تحقیق حاضر، پرسشنامه استاندارد بود. برای سنجش جهت گیری مذهبی از پرسشنامه جهت گیری مذهبی آلپورت و راس (1950)، برای سنجش تاب آوری، مقیاس تاب آوری کونور و دیویدسون (2003) به کار برده شد. برای تحلیل آن نیز از نرم افزار spss و  amosنسخه 23 استفاده کردیم؛ که در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی استفاده گردید. از آمار توصیفی نظیر میانگین و واریانس و انحراف معیار و... برای توصیف داده ها و برای تعیین رابطه بین متغیر داده ها از تعیین رابطه آزمون پیرسون استفاده شد. نتایج نشان می دهد که جهت گیری مذهبی بر تاب آوری با مقدار 58/0 اثر گذار است.

امروزه، تعداد زنان شاغل در سازمان ها به شدت افزایش یافته و آن ها نقش تعیین کننده ای در موفقیت بسیاری از سازمان ها ایفا می کنند. با این وجود، هنوز شرایط سازمان ها برای فعالیت زنان شرایط مطلوبی ندارد و آن ها نتوانسته اند نسبت به ایفای مسئولیت خود در قبال این قشر از جامعه موفق باشند. از این رو، هدف تحقیق طراحی مدل مسئولیت سازمانی با تاکید بر بهبود شرایط کاری زنان شاغل است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی-توسعه ای و به لحاظ روش شناسی از نوع تحقیق آمیخته محسوب می شود. در مرحله کیفی، از مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان و تکنیک تحلیل مضمون برای طراحی مدل استفاده شد. بدین منظور با 20 نفر از خبرگان که با روش هدفمند مبتنی بر معیار انتخاب شدند، مصاحبه به عمل آمد. در بخش کمی نیز با روش مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار Smart PLS به اعتبارسنجی الگوی ایجاد شده پرداخته شد. بدین منظور با ابزار پرسشنامه از 89 نفر از کارمندان زن در سازمان جهاد کشاورزی در استان سمنان نظرخواهی شد. براساس یافته ها، پنج دسته متغیر شامل مسئولیت سازمانی، راهبردها و اقدامات، پیش آیندها، عوامل تعدیل گر و پیامدها شناسایی گردید. براساس یافته های بخش کمی، کلیه عوامل شناسایی شده و مدل تایید شد. همچنین، مقدار ضریب تعیین محاسبه شده برای مسئولیت سازمانی مقدار 785/0 و برای متغیر پیامدها 719/0 است. نهایتا، نتایج تحقیق نشان داد که مسئولیت سازمانی برای بهبود شرایط کاری زنان دارای ابعاد چندگانه شامل اخلاقی، دینی و شرعی، نوع دوستانه، قانونی، شغلی و اصول وقواعد سازمانی است و مجموعه ای از معیارهای انسانی و سازمانی را در برمی گیرد.

در چارچوب فقه اسلامی، تمتع جنسی زن و مرد تنها در قالب عقد ازدواج مشروع است که در قالب احکام شرعی تمکین، تکالیف و حقوق آنان را تعریف می کند. در جامعه ایران امروز، به ویژه در کلان شهر تهران، زنان متأهل با چالش های ناشی از تلاقی انتظارات مدرن و سنتی، و قرائت های متنوع از رابطه زناشویی و همراهی آن با ترویج تفکرات فردگرایی مواجه شده اند؛ که زنان را به بازنگری در نقش ها ی خود سوق داده است. بر این اساس پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی و رویکرد پدیدارشناسی تفسیری و مصاحبه نیمه ساختاریافته، ادراک و تفسیر زنان متأهل و متشرع تهرانی ازحکم فقهی تمکین (خاص) که به حوزه خصوصی و مهم رابطه زوجین یعنی رابطه جنسی می پردازد، را مورد مطالعه قرار داده است. مشارکت کنندگان در این پژوهش را زنان متأهل مسلمان تهرانی که در محدوده سنی بین 35 تا 50 سال هستند و حداقل 5 سال از زندگی مشترک آنها می گذرد و با نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند تشکیل می دهند. یافته ها در پنج مضمون اصلی «بازنمایی قدرت و کنترل»، «زیرساخت های فرهنگی و معرفتی»، «تجربه جنسی زنانه»، «تعارض نقش های زناشویی»، و «توازن در مشارکت» نشان می دهند که تمکین درک شده، مفهومی چندلایه و پویاست که تحت تأثیر ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، دین باوری، و روابط قدرت، شکل می گیرد و تجربه ای پیچیده از اطاعت محض، همدلی و مذاکره، نادیده انگاری زن، تدبیر تعامل با همسر و بازآفرینی رابطه را برای زنان رقم می زند.

این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق را زنان 15 تا 64 سال تشکیل می دهند. برای دستیابی به حجم منطقی نمونه مورد نیاز از کل جامعه آماری از فرمول کوکران و نمونه گیری تصادفی طبقه ای (تعداد زنان در هر دهستان) استفاده شده است. برای تعیین حجم نمونه زنان هر دهستان بر اساس تعداد کل زنان و با استفاده از فرمول نسبت حجم نمونه محاسبه شده است که بر طبق فرمول کوکران تعداد 380 نفر به عنوان نمونه تعیین گردید. به منظور تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق از آزمون تی تک نمونه ای، تحلیل رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر استفاده شده است. نتایج نشان داد متغیر اقتصادی با میانگین 080/3، متغیر اجتماعی با میانگین 108/3، متغیر روان شناختی با میانگین 114/3 و متغیر فردی با میانگین 074/3 در وضعیت مطلوب قرار دارند. از بین گویه های مورد مطالعه توانمندسازی، گویه تمرکز روی کارها و مدیریت آن با میانگین 247/3 بالاترین میانگین و گویه اعتماد با میانگین 218/1 کم ترین میانگین را دارد. در مجموع توانمندسازی زنان روستایی با میانگین 050/2 با توجه به سطح معناداری به دست آمده و همچنین حد بالا و حد پایین که هر دو منفی هستند، نامطلوب ارزیابی شده است. به منظور بررسی عوامل مؤثر بر توانمندسازی زنان روستایی از تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شد که نتایج نشان داد عامل اقتصادی با مقدار ضریب بتای 325/0 بیش ترین تأثیر و عامل روان شناختی با مقدار ضریب بتای 154/0 کمترین تأثیر را در توانمندسازی زنان دارند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد عامل اقتصادی با مقدار اثر کلی 551/0 بیشترین تأثیر و عامل روان شناختی با مقدار اثر کلی 154/0 کم ترین تأثیر را بر توانمندسازی زنان داشته است.

توانمندسازی زنان در همه ابعاد از پیش شرط های دستیابی جوامع به توسعه پایدار همه جانبه است. لذا این پژوهش با هدف ارائه مدل در حوزه توانمندسازی حرفه ای زنان با استفاده از توسعه مهارت های اطلاعات و ارتباطات انجام شده است. در این راستا، با رویکرد کیفی و استفاده از روش فراترکیب، مطالعات مرتبط با موضوع شناسایی شد و پس از ارزیابی، تعداد 74 مقاله پژوهشی برای استفاده در پژوهش انتخاب و مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. شیوه تحلیل داده ها نیز کدگذاری بود. یافته های پژوهش در سه محور (1) پیشایندها ناظر بر نقش سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی– آموزشی نهادهای بین المللی، دولت ها و خانواده؛ (2) فرآیندها با تأکید بر توسعه قابلیت های فردی زنان، افزایش مشارکت های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنان و همچنین تمرکز بر رهبری و مدیریت زنان در عصر دیجیتال و (3) پیامدهای توانمندسازی حرفه ای زنان شامل توسعه پایدار، توسعه فردی و اجتماعی، اقتصادی و سیاسی با بهره گیری از فناوری اطلاعات و ارتباطات ارائه شده است. نتایج پژوهش نشان داد که توانمندسازی زنان از طریق فناوری اطلاعات و ارتباطات برای دستیابی به توسعه پایدار ضروری است. بنابراین، یافته های پژوهش می تواند به عنوان نقشه ای راه برای سیاست گذاران، کارشناسان و محققان به منظور توسعه و اجرای مداخلات مؤثر در این حوزه عمل نماید.

هدف: بیشتر افراد مبتلا به HIV، مدتی را با یک همسر زندگی می کنند. یکی از عواملی که زندگی این افراد را تحت تأثیر قرار می دهد دلبستگی عاشقانه آنهاست. هدف این مطالعه تدوین الگوی دلبستگی عاشقانه در زنان متأهل HIV مثبت بود. روش: این یک مطالعه کیفی با رویکرد نظریه داده بنیاد بود. دیدگاه بیماران در خصوص دلبستگی عاشقانه با انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته با 14 شرکت کننده خانم مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: نتایج این پژوهش نشان داد که الگوی اصلی دلبستگی عاشقانه شامل، شناخت ویژگی های همسر، آزادی دادن به همسر، برآورده کردن خواسته ها و نیازهای همسر، هماهنگی در تربیت فرزندان، توجه به همسر، اعتماد به همسر، ایجاد فضای مثبت، علاقمندی به همسر، تعهد به ازدواج، حضور یا عدم حضور فرزند، فرهنگ حاکم بر خانواده مبدأ، احترام گذاشتن به خانواده مبدأ، ترس از آینده، مراقبت از رابطه زوجی، مدیریت مشارکتی خانواده، کمک به رشد شخصی، امید به آینده، تحقق بخشیدن به اهداف زوجی، رشد سلامتی، سازگاری زناشویی و رضایت جنسی بود. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد دلبستگی عاشقانه یک پدیده چند بُعدی است که می توان از آن در کار با زوج ها و بهبود تعاملات آن ها استفاده کرد.

توجه به زنان، مسائل و مشکلات آنان یکی از درون مایه های مهم در ادبیات داستانی معاصر جهان است. در بین نویسندگان معاصر ایرانی فریبا وفی از جمله نویسندگانی است که محور اصلی آثار داستانی او را «زنان» شکل می دهد. وی می کوشد در سطوح مختلف زبانی مفهوم زن و زنانگی را که برآمده از پیشینه فرهنگی و اجتماعی و تاریخی درباره زنان است بازنمایی کند و به انتقاد از تمایزات جنسیتی و محدودیت ها و محرومیت های زنان بپردازد. از این روی، پژوهش حاضر برپایه نظریه استعاره مفهومی کوچش که برای استعاره های زبانی بنیانی فرهنگی قائل است، استعاره های مفهومی «زنانگی» را در آثار داستانی فریبا وفی استخراج و بنیادهای فرهنگی و اجتماعی آن را واکاوی نموده است. مطالعه انجام شده نشان می دهد که استعاره های شناختی «زنانگی» در آثار وفی از سه نظام فرهنگی متفاوت «مردسالار»، «مدرن» و «ایران باستان» تغذیه می شود. بنیان فرهنگی بسیاری از استعاره های مفهومی مانند «زن هیچ است»، «زن پایین است»، «زن اسیر است» برپایه نظام فرهنگی مردسالاری پدید آمده اند. بنیان استعاره هایی چون «زن فرشته است»، «زن نگهبان است» برآمده از باورهای اسطوره ای ایران باستان پیرامون ایزدبانوان است. بنیان استعاره های چون «زن عروسک است»، «زن کالا است» برآمده از فرهنگ مدرن و غرب زده است که متأسفانه وضعیت کنونی زنان را تحت شعاع قرار داده است.

مشاوره روان شناختی از راهکارهای مهم کاهش تعارضات خانواده و پیشگیری از تزلزل خانواده است، ازسوی دیگر تمکین به معنای انجام وظایف زناشویی توسط زوجه (زن) اصلی ترین حق زوج، پس از عقد نکاح است. از جمله مسائلی که با حق تمکین زوج تعارض دارد، خروج زن از منزل بدون اذن زوج برای مشاوره به منظور رفع آسیب های روانی و تعارضات خانوادگی است. پژوهش حاضر باهدف بررسی فقهی حکم خروج زن از منزل برای مشاوره روان شناختی به روش تحلیلی- اسنادی با رویکرد تجزیه و تحلیل اجتهاد دینی- روان شناختی آیات و روایات انجام شد. بین فقهای شیعه درمورد مشروط بودن خروج زن از منزل به اذن شوهر، دو نظریه وجود دارد: نخست، نظر مشهور فقهاست که در هیچ شرایطی حق خروج از منزل را بدون اذن و رضایت شوهر مجاز نمی دانند. دوم، نظریاتی که خروج زن از منزل بدون اذن شوهر را درصورتی که سبب نشوز شود غیر مجاز می دانند. در پاسخ به نظر اول، نتایج بررسی ها نشان داد که براساس قاعده های لاضرر، تعامل به معروف، قوامیت مرد، آیه وقایه -و بازداری زن و فرزندان از آتش جهنم- و نیز مطلوبیت رجوع به خبره و کارشناس، خروج زن از منزل بدون اذن شوهر برای مشاوه روان شناختی درصورتی که به شرایط روحی و روانی شوهر توجه شود و نیز با رعایت مراتب تدریج مجاز است؛ چراکه سبب استحکام بنیان خانواده شده و از آسیب های فردی و خانوادگی عمیق تر که منجر به طلاق می شود، جلوگیری می کند.

متعاقب دگرگونی های فرهنگی میانه دوره قاجار، مرز عاملیت و اقتدار زنان و مردان جابه جا و فعالیت ها و فضاهای شهری دگرگون شد. هدف این پژوهش، بررسی دگرگونی اقتدار جنسیتی دوره قاجار بر فعالیت ها و فضاهای شهری ایران است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی، تفسیری-تاریخی و تحلیل سند به صورت اسنادی و کتابخانه ای است: وضعیت اقتدار و عاملیت زنان و مردان قاجاری، از میان منابع معتبر شناسایی شده و فعالیت ها و فضاهای شهری بررسی و مشخص شد کدام یک براساس دگرگونی اقتدار جنسیتی سامان دهی شده اند. در این میان برخی اسناد تاریخی هم وجود داشت که برای دسترسی به حوادث تاریخی و فضاهای شهری قاجار، از تحلیل آن ها استفاده شد. دارالخلافه تهران تمرکز این پژوهش است؛ چرا که روند دگرگونی های اقتدار جنسیتی سریع تر و وسیع تری داشته است. نتایج تحقیق نشان می دهد به واسطه تحولات اجتماعی و فرهنگی عصر قاجار، شهرها که تا پیش از این دوره غالباً جنسیتی مردانه داشتند، دارای فعالیت ها و فضاهای زنانه نیز شدند. حال آنکه سلسله قاجار تغییر نکرده بود. همچنین فعالیت های اجتماعی زودتر از فضاهای شهری، جنسیتی زنانه پیدا کردند. بدین جهت زنان ناگزیر به استفاده از خانه ها برای تحقق برخی فعالیت های خود بودند و اندرونی خانه از عرصه خصوصی به عرصه عمومی تبدیل شد. بررسی فضاهای شهری عصر ناصری در نقشه تهران 1270 شمسی نشان می دهد فعالیت ها و فضاهای بی سابقه نظیر خیابان های نوظهور، میدان های شهری جدید، مدارس دخترانه، مریض خانه، تکیه دولت، خیاط خانه، ایستگاه ماشین دودی، عکاس خانه و کافه در پایتخت احداث شدند که با امکان حضور زنان در آنجا، آنان اقتدار بیشتری در جامعه یافتند.