ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۸۲٬۹۰۱ تا ۸۲٬۹۲۰ مورد از کل ۸۴٬۷۶۸ مورد.
۸۲۹۰۱.

برداشت ها و تعبیرات بدیع عین القضات همدانی از اصطلاحات عرفانی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۳۲
عین القضات همدانی، عارف سنّت شکن و عادت ستیز سده پنجم و ششم هجری است که با اندیشه ها و افکار بدیع و تازه خود به عرفان و تصوّف اسلامی غنای بیشتری افزوده است. ویژگی سنّت شکنیِ عین القضات همدانی در تمام جوانب زندگی او از جمله مواجهه با اصطلاحات عرفانی به چشم می خورد، به طوری که مقایسه اصطلاحات عرفانیِ به کاررفته در آثار او با میراثِ به جا مانده از کتاب های عرفان و تصوّف، نشان می دهد که عین القضات همدانی گاه با برهم زدن نظام رایج و سیر معمول مفاهیم اصطلاحات عرفانی، برداشت های تازه و جدیدی از اصطلاحات ارائه کرده است. نتایج مقاله حاضر نشان می دهد که برخی از تأویلات بدیع و تازه او از اصطلاحات عرفانی مانند «ایمان»، «بازار خواص»، «زنّار»، «مجمع البحرین» و بیشتر مصادیقِ «حجاب» و «نماز» به تمامی ساخته و پرداخته عین القضات همدانی است و در آثار عارفان و صوفیان پیش از او دیده نمی شود. همچنین برخی دیگر از اصطلاحات مانند «ظلم»، «فقر» و «کفر» متاثر از سخنی کوتاه از صوفیان و عارفانِ پیش از وی است که عین القضات همدانی آن مفهوم را در آثار خود توسّع بخشیده و به طور گسترده و مفصل مطرح کرده است.
۸۲۹۰۲.

گزارش و بررسی شکلی اسناد نسخه های خطی کتاب های منسوب به سلیم بن قیس(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۴۵
از دیرباز تا کنون، مناقشاتی پیرامون هویت تاریخی و شخصیت سلیم و نیز صحت و اعتبار کتاب سلیم بن قیس در منابع شیعی، مخصوصاً منابع متأخر، وجود داشته است. روشن است که هر اثر روایی و حدیثی را می توان از جنبه های متعددی مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار داد؛ یکی از این جنبه ها، بررسی اسناد تک تک احادیث یا اسناد کلی یک کتاب روایی می باشد. روایات منسوب به سلیم بن قیس دو گونه هستند؛ احادیث اندک و غالباً کوتاه موجود در برخی منابع نخستین، که (جدای از روایات اضافی در الغیبه نعمانی) همگی به نقل از شخص عمر بن اذینه هستند؛ و نیز احادیث 70 گانه و غالباً بلند کتاب های کنونی منسوب به سلیم، که (جدای از اسناد شیخ طوسی) همگی از معمر بن راشد هستند. در پژوهش پیش رو، با بررسی نسخه های خطی کتاب های منسوب به سلیم، ضمن گزارش شکلی اسناد سلیم بن قیس، به تجزیه و تحلیل شکلی اسناد نسخه های خطی کتاب های منسوب به سلیم، از نظر «عبارات و راویان اسناد، انواع و تعداد آماری اسناد، و نیز تقدم و تأخر تاریخی اسناد»، پرداخته شده است. با بررسی های که انجام شد، مشخص گشت که اسناد و طرق سلیم بن قیس در نسخه های خطی، دو نوع هستند: اسناد اصلی که در بیشترین نسخه های خطی وجود دارند، و همگی به نقل از معمر بن راشد هستند، و نیز سند دیگری که منسوب به شیخ طوسی شده و به نقل از عمر بن اذینه می باشد ، و تنها در اندکی از نسخه های خطی متأخر وجود دارد.
۸۲۹۰۳.

هنجاریت و فراهنجار در مسأله شر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۳۸
وجود شرور در جهان و وجه جمع آن با وجود خدای ادیان همواره از دغدغه های بشر بوده است. با این حال، در کنار تحلیل شرور و برهان شر در ادبیات فلسفی الاهیاتی، جنبه هنجاریت شر و درنتیجه آن، تعهداتی که از این ناحیه برعهده مدافع برهان خواهد بود، کمتر مورد توجه بوده است. رویکرد غالب آن است که شر امری هنجاری است؛ با این حال، عدم توجه یا عدم التزام به تعهدات فراهنجار، ناسازگاری هایی را برای مدافعان برهان شر پدید خواهد آورد. این تعهدات در ابعاد معناشناسانه، معرفت شناسانه، هستی شناسانه و الاهیاتی نمایان خواهد شد و لازم است بین مبنای مختار در این حوزه ها با تلقی از شرور و تقریر مقدمات برهان شر، همخوانی و همبستگی وجود داشته باشد. در حوزه معناشناسی ارزش، سخن از شناختاری یا ناشناختاری بودن، در هستی شناسی آن سخن از واقعیت مستقل داشتن یا نداشتن و سنخ وجودی ارزش و در معرفت شناسی ارزش نیز بحث بر امکان، وقوع و نحوه معرفت ما به امور هنجاری است. از میان این رویکردها، اعتقاد به شناختاری بودن، عینیت و تحقق معرفت به ارزش، همبستگی کامل با تقریر برهان شر دارد. رویکردهای متقابل اما با چالش های جدی مواجه خواهند بود که حل و فصل آنها به عهده مدافع برهان خواهد بود.
۸۲۹۰۴.

بررسی فقهی پرونده شخصیت در سیستم قضایی اسلام

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۳۶
«پرونده شخصیت» که گاه با عنوان «پرونده وضعیت روحی متهم» نیز از آن یاد می شود، با هدف شناخت ابعاد شخصیتی و شرایط فردی، خانوادگی و اجتماعی متهم تشکیل می گردد تا قاضی با بررسی آن، اِشراف بیشتری از وضعیت متهم پیدا کند. پرسش اصلی این پژوهش، بررسی فقهی جایگاه پرونده شخصیت در نظام قضایی اسلام است. یافته های تحقیق نشان می دهد بر اساس قواعد فقهی و در سیستم قضایی اسلام، پرونده شخصیت عنوان مستقلی در متون فقهی ما ندارد؛ با این حال، در حوزه تعزیرات و بر اساس قاعده فقهی «التعزیرُ بما یَراهُ الحاکم» که نوع و میزان مجازات را به اختیار حاکم واگذار می کند، تشکیل این پرونده امری ضروری تلقی می شود. در مقابل، در جرایم مستوجب حدود و قصاص که احکام ثابتی دارند، نقش پرونده شخصیت کم رنگ تر است؛ هرچند ممکن است در ایجاد تردید درباره تحقق ارکان جُرم و ایجادِ شبهات مصداقیه برای قاضی پرونده مؤثر باشد. همچنین در جرایم منتهی به دیه، با توجه به ماهیت مدنی این مجازات، ورود پرونده شخصیت باید با احتیاط انجام گیرد تا از هدف اصلی دیه یعنی جبران خسارت، فاصله نگیرد. روش تحقیق در این پژوهش، اجتهادی - تحلیلی است که با تتبع در منابع معتبر فقهی و بررسی ادله، اقوال فقیهان و متون استدلالی فقهی انجام شده و با تحلیل استنباطی مبتنی بر قواعد، نتایج پژوهش به دست آمده است. این پژوهش با توجه به خلأ موجود در ادبیات فقهی، می کوشد به تحلیل جامع تری از نقش فقهی پرونده شخصیت بپردازد.
۸۲۹۰۵.

Ḥaqq in the Qur’an as a Fitting Existential Position: An Ontological Introduction to Re‑reading the Qur’anic Moral Order on the Basis of the Theory of Existential Fittingness

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۳۰
This study seeks to elucidate the ontological foundations of ethics in the Qur’an through a re‑reading of the central concept of Ḥaqq in light of the Theory of Existential Fittingness. Formulated in response to the challenge of grounding moral value while avoiding reductionist approaches, this theory conceives value as an objective reality arising from a fitting existential relationship among beings—one in which each being occupies its proper place. In this perspective, ethics may be understood as the extension of the wise order of being into the sphere of human voluntary action. The central question of the article is whether the Qur’anic concept of Ḥaqq can be understood as expressing this existential worthiness and as articulating the principle that regulates the relations constitutive of the world. Adopting a descriptive–analytical method, the study employs the Theory of Existential Fittingness not as an a priori interpretive presupposition but as a posteriori explanatory framework for understanding Qur’anic data. Following a semantic analysis of Ḥaqq, the article examines its Qur’anic usages across three horizons: creation, becoming (takwīn), and resurrection (qiyāmah). The findings indicate that in the Qur’anic logic Ḥaqq extends beyond mere propositional truth and denotes existential worthiness. In the horizon of creation, Ḥaqq signifies the principle of the wise establishment of the world and the negation of futility. In the horizon of becoming (takwīn), it functions as the criterion of endurance and perishing, such that Bāṭil represents an unfitting realization destined to vanish. In the horizon of resurrection, Ḥaqq is manifested in the weighing of deeds, where the value of each human action is measured according to the degree of existential fittingness it embodies. Ultimately, the study argues that this re‑reading presents the Qur’anic moral order not as a merely conventional construct but as the reflection of an ontological law rooted in the objective structure of reality. By bridging the is–ought gap, this approach provides a robust framework for resisting moral relativism within the Qur’anic paradigm.
۸۲۹۰۶.

بررسی و نقد اخلاق فناوری در دیدگاه پساانسان گرایی کارن براد(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۳۷
این پژوهش به بررسی و نقد اخلاق فناوری در دیدگاه پساانسان گرایی می پردازد. پساانسان گرایی، به عنوان یک چارچوب نظری، دیدگاه های سنتی متمرکز بر انسان را چالش می دهد و رابطه در حال تکامل بین انسان ها، فناوری و اخلاق را بررسی می کند. تلاش برای غلبه بر انسان محوری و نیز رد موقعیت ممتاز اخلاقی انسان ها یکی از ویژگی های اساسی پساانسان گرایی می باشد. نظریه های پساانسان گرایی با تأکید بر پیوند انسان ها و موجودات غیر انسانی از جمله فناوری، تفکرات ما را درباره اخلاق فناوری تغییر می دهند. در دیدگاه پساانسان گرایی، ما انسان ها تنها سوژه ی عامل در جهان نیستیم؛ ما در جهان درهم تنیده ای از موجودات انسانی و غیر انسانی هستیم که عاملیت ما را تحت تاثیر قرار می دهند. در این پژوهش بر اندیشه های کارن براد یکی از پیشگامان پساانسان گرایی تاکید می شود که معتقد هر گونه پژوهش و تولید فناوری، نوعی تولید واقعیت و دخالت در پیکربندی جهان است و دارای پیامدها و مسوولیت های اخلاقی می باشد
۸۲۹۰۷.

چاپ نوشت (۲۰): سفر به درون کتابخانه سلطنتی ایران با ترجمه های میرزا محمدرضا غفاری کاشانی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۰ تعداد دانلود : ۹۰
طی این مقاله ضمن معرفی یک سند در اعزام شاگردان به پاریس برای تحصیل در دوره محمدشاه، به معرفی یکی از آنها با نام محمدرضا غفاری کاشانی پرداخته شده است؛ همچنین به معرفی ترجمه های منتشرشده توسط او که به سفارش ناصرالدین شاه قاجار و با استفاده از منابع موجود در کتابخانه سلطنتی ایران انجام گرفت، پرداخته می شود.
۸۲۹۰۸.

تحلیل فقهی و حقوقی شرط سقوط حق طلاق در قالب شرط نتیجه منفی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۸ تعداد دانلود : ۷۵
اختیار یک جانبه زوج در امر طلاق، یکی از چالش های حقوقیِ مؤثر بر تزلزل بنیان خانواده است. راهکارهای سنتی نظیر وکالت زوجه در طلاق، به دلیل بقای حق اصیل برای مرد، فاقد کارآمدی لازم برای تأمین امنیت روانی زوجه هستند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، امکان سنجی استفاده از شرط نتیجه منفی برای اسقاط حق طلاق را به عنوان راهکاری جایگزین و دارای ضمانت اجرای خودکار واکاوی نموده است. چالش اصلی در اعتبار این شرط، تردید در ماهیت طلاق (دوران امر میان حق و حکم) و شائبه مغایرت با قواعد آمره (ماده ۹۵۹ قانون مدنی) است. یافته های پژوهش با استناد به ادله ای نظیر صحت مصالحه بر ترک طلاق و نفوذ تعهد به عدم طلاق در رویه فقهای متأخر، اثبات می کند که طلاق در فقه امامیه ماهیتی از سنخ حق دارد و برخلاف احکام، قابلیت اسقاط و انتقال را داراست. همچنین با تحلیل دکترین حقوقی، تعارض ظاهری با ماده ۹۵۹ قانون مدنی از طریق تفکیک میان سلب کلی حق (که باطل است) و سلب جزئی و مصداقی مرتفع شده است. نتیجه آنکه اشتراط سقوط حق طلاق در قالب شرط نتیجه منفی، مشروط بر آنکه مقید به رابطه زوجیت خاص و شرایطی از قبیل عدم نشوز زوجه باشد، نه تنها با موازین شرعی و نظم عمومی مغایرتی ندارد، بلکه به عنوان ابزاری کارآمد در راستای سیاست های تقنینیِ تحکیم خانواده، صحیح و لازم الاجراست.
۸۲۹۰۹.

تحلیل قرآنی و روایی نقش عزت اقتصادی در استقرار حکومت اسلامی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶ تعداد دانلود : ۷۵
این تحقیق به بررسی نقش عزت در استمرار حکومت اسلامی به ویژه در بعد اقتصادی می پردازد. ابتدا معنای لغوی و اصطلاحی عزت مورد تحلیل قرار گرفته و سپس تأثیر آن در ایجاد استقلال اقتصادی و عدم وابستگی جامعه اسلامی به سایرین مورد تأکید قرار می گیرد. بررسی آیات قرآن نشان می دهد که تحقق عدالت، خدمت به مردم و فقرزدایی به عنوان ارکان اساسی عزت در حکومت اسلامی مطرح هستند. همچنین، به تأثیر مثبت مدیریت اقتصادی و بحران در حفظ و استمرار عزت کشور اسلامی اشاره می شود. یافته ها نشان می دهند که عدم رعایت عدالت و عدم خدمت به مردم می تواند منجر به ذلت و خوار شدن جامعه گردد و در نتیجه عزت و استمرار حکومت اسلامی در هاله ای از ابهام قرار گیرد. لذا، ایجاد نهادهای اقتصادی قوی و فقرزدایی، همراه با رفاه عمومی، می تواند منجر به عزت و شرافت جامعه شود و حکومتی با عزت پایدار ایجاد کند. این مقاله همچنین بر لزوم آگاهی و ایجاد شور و شعور در مردم برای مشارکت در فرآیند تولید و مصرف بهینه تأکید می کند تا رشد و توسعه اقتصادی جامعه اسلامی تسهیل گردد. در نهایت، نتایج تحقیق نشان دهنده ی این است که مدیریت صحیح و کارآمد در حوزه های مختلف اقتصادی، به ویژه در شرایط بحرانی، کلید دستیابی به عزت و استمرار حکومت اسلامی است.
۸۲۹۱۰.

روش شناسی تاریخ نگاری اسلامی در مواجهه با تاریخ نگاری زرتشتی درباره ایران باستان

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۱ تعداد دانلود : ۷۳
فراموشی تاریخ، بحران هویت می آفریند و آگاهی از خاطره تاریخی، صیانت جامعه از هجمه های ضدهویتی را در پی دارد. ایران باستان از کهن ترین ادوار بشری، روایت های مکتوب زرتشتی و ایرانی دارد. گوناگونی مواجهه با تاریخ ایران باستان در جنگ روایت ها و اینکه تاریخ نگاری اسلامی در کنار کدام روایت می ایستد و از آن دفاع می کند، مسئله ای است که منجر به این پژوهش شده است. تاریخ نگاری اسلامی ازمیان روایت های کهن درباره ایران باستان با رویکردی تصحیحی-تنزیهی و ازسویی تکمیلی-تقویتی، روایت ایرانی-زرتشتی را ترجیح می دهد و مدافعانه از آن دفاع می کند. در این مقاله که با رویکرد توصیفی-تحلیلی نگاشته شده، نویسنده به این نتیجه رسیده است که انتخاب مورد نظر، دلایلی دارد که بخشی از یافته های پژوهش را تشکیل می دهد. نخستین دلیل، توافق عمومی ایرانیان درباره تاریخ باستانی کشور است؛ این هم سویی با وجود تفاوت های مذهبی و پراکندگی جمعیتی، قابل توجه است. دومین عامل، نظر مورخان اسلامی درباره استمرار و پایداری نظام شاهنشاهی در ایران است؛ موضوعی که برای دیگر اقوام و ملت ها کمتر صدق می کند. سومین دلیل، توجه ویژه زرتشتیان به شناخت نسب و تبار است؛ آنان برای حفظ شجره نامه های خود، روایت هایی از گذشتگان نقل می کردند. دلیل دیگر، وجود دفاتر بایگانی در اسناد رسمی شاهی ایران است و در نهایت، هماهنگی میان روایت های تاریخی و جغرافیای تاریخی کشور نیز از عوامل مؤثر در این انتخاب به شمار می رود. اما جانب داری تاریخ نگاری اسلامی از تاریخ نگاری زرتشتی-ایرانی دلیلی بر اعتماد تقلیدی و کورکورانه نیست، بلکه مورخان اسلامی با نگرشی انتقادی به سنوات تاریخی، جهل تاریخی، اخبار اساطیری و تفکیک بین سلسله های شاهانی و نقد تطبیق های ناروا و پر کردن خلأ های تاریخی، رویکردی عالمانه در مواجهه با تاریخ نگاری زرتشتی پیش گرفتند.
۸۲۹۱۱.

بازنگری انتقادی نظریه اخلاق علمی سم هریس(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۰ تعداد دانلود : ۸۳
یکی از مسایل مهم در حوزه فلسفه اخلاق تعیین خاستگاه گزراه های اخلاقی است. در حالی که برخی اخلاق را یک امر اعتباری و تابع نیاز افراد میدانند، کسانی نیز تلاش کرده اند که از واقعیت عینی به عنوان خاستگاه گزاره های اخلاقی یاد کنند. در این مقال که به شیوه تحلیلی توصیفی نگاشته شده است ابتدا تلاش می کنیم دیدگاه سم هریس را راجع به خاستگاه اخلاق تبیین و سپس آ نرا با تکیه بر مبانی فلسفه اخلاق اسلامی مورد نقادی قرار دهیم. بر پایه این نوشتار، سم هریس به عنوان یک واقعگرای اخلاقی تلاش می کند به اثبات برساند که اخلاق یک امر اعتباری نیست؛ بلکه مبتنی بر واقعیتهای عینی موجود در خارج است و از همین رو، می تواند موضوع مناقشه علمی قرار گیرد. او برای اثبات دیدگاه خود دلایل متعددی را مطرح می کند که بر پایه مهم ترین آنها اخلاق مساوی با بیشینه سازی رفاه است و از آنجا که بیشینه سازی رفاه به عنوان وضعیت ذهنی یک امر عینی است، بنابراین، اخلاق یک امر عینی است و می تواند موضوع مطالعه علم قرار گیرد. این دیدگاه برغم داشتن برخی محاسی مانند واقع گرا بودن ، معایبی نیز به همراه دارد.
۸۲۹۱۲.

«چون هَذَیانِ مَحمومْ نامفهوم»: نقدی بر چاپی مغلوط از رساله فصولِ نصیرالدّین طوسی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷ تعداد دانلود : ۴۴
کتاب عقیده الشیعه مجموعه ای است از هفتاد رساله کلامی مختصر و متوسّط در تبیین اصول اعتقادی شیعه از متکلّمان امامی قرون دوم تا دهم هجری که به کوشش آقای شیخ محمّدرضا انصاری قمی گردآوری و منتشر شده است. پیش از این، در نقدی که بر چاپ نخست این اثر نگاشته شد، پاره ای از خطاها و اشکالات مشهود در آن بازنموده شد. در نوشتار حاضر، چاپ سوم این کتاب مورد ارزیابی قرار گرفته است و با بررسی ویراست رساله فصولِ محقّق طوسی در این مجموعه، شماری دیگر از اغلاط و نقایص کتاب نشان داده شده است. این بررسی نمودار آن است که گردآورنده کتاب عقیده الشیعه بدون رعایت ضوابط و معیارهای مرسومِ تصحیح انتقادیِ متون، به انتشار این رسائل دست یازیده است و چاپی عیبناک و پراشتباه از متون عقیدتی تشیّع را عرضه نموده است.
۸۲۹۱۳.

Gemination and Its Semantic Significance in Qur’anic Verbs Shared among the Mutawātir Readings: A Comparative Study between the Methodologies of al-Samīn al-Ḥalabī and Ibn ʻĀshūr(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۳۶
 This paper examines gemination in the Quranic verbs occurring in the Mutawātir readings, its morphological and exegetical consequences, using the approaches of al-Samīn al-Ḥalabī and Ibn ʻĀshūr . The problem comes out in difference in some verbs which bear the same root yet come out geminated in one reading and non-geminated in the other hence bring about distinctions in meanings which can be used to make reading different. The study examines the semantic influence of gemination, the comparison of the interpretation of both exegetes of geminated forms, and the degree of their interpretation in relation to the morphological structure, context, and the overall purpose of the surah. A descriptive-analytical approach is used, and the chosen verbs are examined morphologically, associated with the Mutawātir readings, and the two approaches are critically and comparatively evaluated. The results indicate that gemination is not a phonetic process only, but it has meanings like intensity, multiplicity, transitivity, and rhetorical stress. Al-Samīn stresses on morphological structure and derivation as the determinants of meaning, but Ibn ʻĀshūr combines morphology with the rhetorical purpose and context. This paper concludes by noting that gemination is a useful exegetical instrument and recommends integrative comparative techniques that combine morphology, rhetoric, and Qur’anic readings to develop a better perception of the text
۸۲۹۱۴.

کاربست اصول عملیه در رفع ابهام ناشی از ورود یک قید پس از چند حکم در گزاره های قانونی؛ مرور و نقد دیدگاه اصولیون(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷ تعداد دانلود : ۴۶
گاه قانون گذار به اقتضای فصاحت کلام یا بنا به ضرورت، در عبارات قانونی چند حکم یا چند جمله عام بیان نموده و به دنبال آن، قید یا مخصّصی آورده است. در مواردی که آن قید، صلاحیت بازگشت به جمله آخر و تمامی احکام را دارد و عبارت با قرینه ای همراه نیست، ماده قانونی با این ابهام مواجه است که مراد قانون گذار، بازگشت قید به واپسین حکم است یا در صدد مقید ساختن تمامی احکام است؟ اصولی ها این موضوع را در مبحث الفاظ (عام و خاص)، و ذیل بحث «تعقّب الاستثناء للجمل المتعدده» مطرح نموده اند. در بادی امر به نظر می رسد با توجه به آن که ابهام مذکور مربوط به الفاظ است، برای یافتن راه حل باید به اصول لفظیه مراجعه نمود، لکن در جستار حاضر که با روش توصیفی تحلیلی سامان گرفته، ضمن بیان و نقد دیدگاه اصولیون، این نتیجه حاصل شده است که در ما نحن فیه، نظر به فقدان قاعده لفظی و این حقیقت مسلم که گاهی منشأ ایجاد تردید در احکام، ابهام در الفاظ است، لازم است که برای رهایی از این ابهام صرفاً از باب عدم لغویت استثناء، آن را به جمله آخر بازگرداند و در خصوص سایر گزاره ها، با توجه به آن که امر مشکوک می گردد، مطابق رویه اصولیون در امور مشکوک، به اصول عملیه رجوع نمود.
۸۲۹۱۵.

بررسی مضمونی روایت پیامبر(ص) در منع زن از خروج از منزل براساس نظریه موافقت روحی با قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷ تعداد دانلود : ۵۳
یکی از مسائل فقه زنان، منع زن از خروج از منزل توسط شوهر است که در بررسی فقهی اشتغال زنان نیز مورد نقد و تحلیل قرار می گیرد. در این جستار، مضمونِ یکی از احادیق نبویِ مرتبط باتوجه به نظریه موافقت روحی از آیت الله سیستانی مورد بررسی قرار می گیرد. آیت الله سیستانی برای اطمینان به صدور روایت، لزوم موافقت روحی مضمون روایت با اهداف شریعت را مورد توجه قرار می دهد. مضمون روایت منقول از پیامبر(ص) با اصل رفتار شایسته با زنان (معروف) و نیز کرامت انسانی به عنوان اهداف قرآنی سازگاری عرفی ندارد. در این میان به اشکالاتی نسبت به معاشرت به معروف و نیز نقش کرامت انسانی در فقه از حیدرحب الله پاسخ داده شده است.
۸۲۹۱۶.

تحلیل تطبیقی معناشناختی واژگان حوزه معنایی «قرار و سکون» در قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵ تعداد دانلود : ۵۶
این پژوهش با رویکردی تحلیلی و معناشناختی، به مطالعه تطبیقی شش مفهوم کلیدی در حوزه معنایی «قرار و سکون» در قرآن کریم شاملِ «اِسْتِقْرَار، استواء، سَکَن، عَدْن، لَبْث و مَکْث» می پردازد. هدف اصلی، تبیین مفاهیم و درک ظرافت های بیانی قرآن با روش تحلیلی - توصیفی است. یافته ها نشان می دهند که «استقرار» دلالت بر ثبات و پایداری مستمر در مکان دارد و نقطه مقابل «تزلزل» است. «سَکَن» بر آرامش درونی و زوال اضطراب تأکید دارد و در مقابل «حرکت و پریشانی» قرار می گیرد. «عَدْن» نماد اقامتی ابدی و توأم با الفت و نعمت پایدار است. «لَبْث» و «مَکْث» هر دو بر اقامت موقت و همراه با انتظار دلالت می کنند، با این تفاوت که «مَکْث» بار معنایی «ثبات همراه با انتظار» دارد، حال آن که «لَبْث» بر صرف مدت گذرانیِ موقت متمرکز است. «استواء» نیز در منظومه ای جداگانه قرار دارد و هسته معنایی آن، «تعادل، استقامت و تساوی اجزا» است. در نهایت، این پژوهش نشان می دهد که قرآن کریم با دقتی معناشناختی، شبکه ای غنی از مفاهیم مرتبط با «قرار و سکون» را ارائه می کند که هر واژه، کیفیت، مدت و شرایط روحی خاصی از اقامت و آرامش را بیان داشته است و نگاهی جامع به مراتب مختلف وجود انسان دارد.
۸۲۹۱۷.

جریان اطلاق در مراد جدی در پرتو تعدد در مراتب جعل و پیوند آن با مقام تقنین و تعلیم(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۳۷
چکیده یکی از بنیادی ترین مسائل علم اصول، جریان تسمک به اطلاق در مراد استعمالی یا جدی متکلم و تأثیر آن بر کشف مراد متکلم است . پژوهش حاضر به تحلیل دیدگاه های مختلف در این زمینه و ارزیابی ادله مربوط به جریان اطلاق در مراد استعمالی و جدی می پردازد. در این عرصه سه دیدگاه مطرح است: 1 . جریان اطلاق تنها در مراد جدی جاری است و قید منفصل نشان از عدم اراده جدی در کلام سابق است؛ 2 . جریان اطلاق در مراد استعمالی برقرار است و قید منفصل نمی تواند نشان از این باشد که گوینده در مقام بیان نیست؛ 3 . تفصیل بین دو نظریه است که تمسک به اطلاق در مراد جدی جاری است؛ اما قید منفصل روشنگر این مطلب نمی باشد که گوینده در مقام بیان نیست . نوشتار حاضر به روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی و اثبات دیدگاه مرحوم اصفهانی مبنی بر عروض عنوان ثانوی ضرب قانون در اطلاق، و وجود دو اراده جدی میان اطلاق و تقیید می پردازد. هدف نوشتار پیش رو، تکامل نظریه ایشان از طریق مقام های دیگری نظیر مقام تعلیم است که حاوی مصلحت ثانوی بوده و نیز ارائه این تصویر است که تنها فرضیه صحیح برای تصویر دو اراده جدی میان اطلاق و تقیید در تمامی مقام ها، فرضیه یک حقیقت واحد با مراتب مختلف میان اطلاق و تقیید است که اثبات می نماید، آن اطلاق و تقیید در طول هم بوده و فرض هر گونه تضاد و تناسخی میان دو اراده مردود است.
۸۲۹۱۸.

بررسی اختلاف فارابی و ابن سینا درباره جهات در منفصله(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۵ تعداد دانلود : ۱۲۶
ابن سینا پذیرش «جهات» را به قضایای شرطیه متصله محدود می کند و کاربرد آنها را در شرطیه منفصله ناموجه می داند. با توجه به نقش بنیادین جهت در تحلیل صدق، دوام و ضرورت قضایا، این موضع ابن سینا خلأ نظری مهمی پدید می آورد: اگر منفصله ها همانند متصله ها دارای سور هستند، چرا نتوانند واجد جهت باشند؟ این مقاله با برجسته کردن این تعارض، دو پرسش محوری را پی می گیرد: نخست: چرا از منظر ابن سینا «عناد» و «اتفاق» را نمی توان جهات منفصله دانست؟ دوم: چرا جهات مشهورِ «ضرورت»، «دوام» و «امکان» قابلیت اطلاق بر منفصله را ندارند؟ در حالی که محقق طوسی با پذیرش بی جهتیِ منفصله پاسخی اجمالی عرضه می کند، این پژوهش نشان می دهد پاسخ دقیق تر به دو مبنای اساسی در اندیشه ابن سینا وابسته است: تلقی خاص او از چیستی قضیه منفصله و حقیقت «انفصال» در تمایز با فارابی، و انکار تمایز واقعی میان ضرورت و دوام. بر این اساس، مقاله استدلال می کند که هیچ یک از جهات چهارگانه مشهور نمی توانند در شرطیه منفصله جاری شوند؛ درنتیجه تقسیم منفصله به موجهه و مطلقه از نظر ابن سینا ناموجه است.
۸۲۹۱۹.

دوگانه امنیت و ارزش ها از منظر فقه امنیت

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۹ تعداد دانلود : ۱۲۴
امنیت به عنوان یکی از نیازهای اساسی فرد و جامعه، همواره جایگاه برجسته ای در نظام های فکری و سیاسی داشته است. در نظام های مدرن، امنیت غالباً با ملاحظات سیاسی، اقتصادی و نظامی تعریف می شود و در بسیاری از موارد، تأمین امنیت با تحدید یا تعلیق برخی ارزش های انسانی و حقوق بنیادین توجیه می شود. در نظام فکری اسلام به ویژه در چهارچوب فقه امنیت، امنیت در بستر منظومه ای از ارزش ها و اصول دینی تعریف شده است و نمی تواند به صورت مستقل از آن ها مورد توجه قرار گیرد. این مقاله با بهره گیری از روش تحلیلی توصیفی و مطالعه کتابخانه ای، ضمن تکیه بر منابع فقهی و اصول حاکم بر فقه امنیت، به بررسی نسبت میان امنیت و ارزش ها می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد از منظر فقه امنیت، نه تنها این دو مقوله در تعارض نیستند، بلکه امنیت اصیل و پایدار تنها در پرتوی التزام به ارزش ها ازجمله عدالت، اخلاق، توسعه و آزادی قابل تحقق است. در این چهارچوب، امنیت تنها به معنای فقدان تهدید نیست، بلکه به معنای فراهم بودن شرایط رشد و تعالی انسان در سایه ارزش های الهی است. درنهایت، این پژوهش نتیجه می گیرد که فقه امنیت در مقابل قرائت های سکولار از امنیت، الگویی ارائه می دهد که امنیت را نه به بهای کنار گذاشتن ارزش ها، بلکه در پیوند وثیق با آن ها معنا می کند و در مسیر تأمین امنیت، هیچ گاه اصول اخلاقی و الهی را قربانی نمی سازد.
۸۲۹۲۰.

تأثیرکمال گرایی اخلاقی و هویت اخلاقی بر رفتار مطلوب اجتماعی و موفقیت ورزشی(مطالعه موردی دانش آموزان ورزشکار شهر کرج)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۰ تعداد دانلود : ۱۰۸
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر کمال‌گرایی اخلاقی و هویت اخلاقی با رفتار مطلوب اجتماعی و موفقیت ورزشی دانش-آموزان ورزشکار شهر کرج انجام شد. روش تحقیق توسعه‌ای کاربردی و از نظر روش، توصیفی‌-‌پیمایشی است که با رویکرد معادلات ساختاری اجرا شد. جامعه پژوهش حاضر دانش‌آموزان شهر کرج بود. برای تعیین حجم نمونه از روش کوهن استفاده شد که در این روش با توان آزمون 80/0 و اندازه اثر 25/0 حجم نمونه ، 181 نفر به دست آمد که 10 درصد به حجم نمونه آماری به دلیل احتمال پرسشنامه‌های ناقص اضافه شد که در نهایت حجم نمونه آماری 199 نفر تعیین، که با توجه به وجود پرسشنامه‌های ناقص، 192 پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ابزار اندازه گیری پرسشنامه های استاندارد بودند که روایی آنها مورد تایید قرار گرفت و پایایی آنها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه کمال‌گرایی اخلاقی (83/0)، برای پرسشنامه هویت اخلاقی (88/0)، برای پرسشنامه هویت اخلاقی (76/0) و برای پرسشنامه رفتار مطلوب اجتماعی (77/0) گزارش کردید. روش تجزیه و تحلیل داده ها نیز با استفاده از مدل معادلات ساختاری به وسیله نرم افزار SPSS19 و AMOS24 استفاده شد. یافته‌های تحقیق نشان داد که کمال‌گرایی اخلاقی بر رفتار مطلوب 36/0، کمال‌گرایی اخلاقی بر موفقیت ورزشی (45/0)، هویت اخلاقی بر رفتار مطلوب اجتماعی (77/0) و هویت اخلاقی بر موفقیت ورزشی (50/0) تأثیر دارند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که رعایت اصولی رفتار اجتماعی و موفقیت در ورزش نیازمند تلاش، داشتن شخصیت قوی، آگاهی و شناخت از اصول کمال‌گرایی و هویت اخلاقی است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان