سید روح الله حیدری

منابع قدرت رهبران شامل عناصری است که در افزایش نفوذ و قدرت رهبر مؤثر بوده و بستر مناسب برای تصمیم ها و فعالیت رهبر را در جهت هدایت جامعه و سازمان هموار می سازد و رهبران سازمان با استفاده از این عناصری در جهت تأیید و تقویت رهبری خود بهره می برند. ازطرف دیگر قرآن به عنوان کتاب دانش هدایت بشر و قانون اساسی زندگی مسیرهای سالم و وثیق را احتوا نموده که در ابعاد مختلف زندگی فردی و سازمانی حایز اهمیت است. هدف پژوهش حاضر بررسی منابع قدرت رهبران از منظر قرآن کریم هست. در این راستا، به استفاده از روش تفسیر موضوعی شهید صدر(روش استنطاقی) منابع قدرت رهبران در گزاره های قرآنی مورد واکاوی قرارگرفته است و مدل از منابع قدرت رهبران درآیات قرآن ارائه شده است. نتایج حاکی از آن است که به نظر می رسد که قران کریم منابع قدرت رهبران را متمایز از عناصر مطرح در دانش مدیریت دانسته و در سه محور شخصیت، رفتار و معنویت می توان، تحلیل کرد؛ عناصر محور قدرت شخصیت شامل تخصص و آگاهی، سلامت و توانایی جسمی و شجاعت و در محور قدرت رفتاری شامل عدالت، شفقت و مهربانی، صبر و بردباری، شور و مشورت وامانت داری و در محور قدرت معنویت به مفاهیم چون ایمان و اطاعت پذیری، تقوا و توکل پرداخت. درنتیجه منابع قدرت رهبران در قرآن و نظریات مدیریت هم ازنظر عوامل دخیل در محورهای منابع قدرت و هم ازنظر ابعاد و محتوا متفاوت بوده و مدل جدید از منابع و عناصر قدرت را ارائه می دهد.

 این پژوهش با هدف تحلیل قرآنی واژه «تعاون» و استخراج دلالت های مدیریتی آن انجام شده است. تعاون به عنوان یک اصل کلیدی در قرآن کریم، بر همکاری و همیاری متقابل برای تحقق عدالت و انسجام اجتماعی تأکید دارد. با استفاده از روش واژه پژوهی، ابتدا ریشه و معانی لغوی این مفهوم بررسی شده، سپس آیات مرتبط با تعاون در قرآن استخراج و تحلیل محتوایی گردید. یافته ها نشان می دهد که تعاون در قرآن دارای ابعادی همچون همکاری عملی، کمک به حل مشکلات، ایثار، همدلی و انسجام جمعی است. در حوزه مدیریت، الگوی مستخرج از این پژوهش بیانگر آن است که به کارگیری اصول تعاون قرآنی می تواند به تقویت فرهنگ سازمانی، افزایش کارایی، کاهش تعارضات، ارتقای انگیزه کارکنان و ایجاد هماهنگی مؤثر منجر شود. پیاده سازی این الگو با تکیه بر ارزش های اخلاقی و دینی، نه تنها دستیابی به اهداف سازمانی را تسهیل می کند، بلکه زمینه ساز پایداری و مسئولیت پذیری اجتماعی سازمان ها نیز خواهد بود. در نتیجه، مفهوم تعاون از منظر قرآن ظرفیت بالایی برای کاربست در مدیریت دارد و می تواند به عنوان چارچوبی راهنما برای مدیران در جهت ایجاد محیطی همدلانه و مشارکتی مورد استفاده قرار گیرد.