درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: پژوهش حاضر باهدف مقایسه میزان تعارضات زناشویی همسران رشدیافته در خانواده های کم جمعیت (فرزندان کمتر) و پرجمعیت (فرزندان بیشتر) انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش به روش کمی غیرآزمایشی از نوع علی-مقایسه ای انجام شد. جامعه آماری شامل زوج های طلبه ساکن مجتمع های مسکونی شهر قم بود که تعداد ۶۲۶ نفر (۳۱۳ زوج) از ایشان به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند و به پرسش نامه های جمعیت شناختی و تعارضات زناشویی ثنایی و همکاران (۱۳۸۷) پاسخ دادند. یافته ها: یافته ها پژوهش نشان داد که بین تعارضات زناشویی افراد رشدیافته در خانواده های کم جمعیت و کسانی که در خانواده های پرجمعیت رشد یافته بودند تفاوت آماری معناداری وجود دارد؛ یعنی همسرانی که از خانواده های پرجمعیت بودند نسبت به همسرانی که از خانواده های کم فرزند و کم جمعیت بودند تعارضات زناشویی کمتری داشتند. نتیجه گیری: در تحلیل و تبیین عوامل تعارضات زناشویی و برنامه ریزی برای پیشگیری و مقابله با آن، ضروری است به تعداد اعضای خانواده و میزان فرزندآوری، بیش ازپیش توجه شود و برنامه های بلندمدت برای انگیزه بخشی و افزایش رشد جمعیت مورد هدف قرار گیرد.

پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی و نظریه زمینه ای، درصدد واکاوی و تحلیل کیفی تفاوت های جنسیتیِ بیم ها و امیدهای دانشجویان در بستر شبکه های اجتماعی است. داده ها از طریق مصاحبه عمیق با 14 دانشجوی دختر و 15 دانشجوی پسر در دانشگاه های شهر تهران جمع آوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که پیامدهای تعاملات و استراتژی های دانشجویان در مواجهه با شرایط محیطی، دو جنبه دارد: استفاده آگاهانه از شبکه های اجتماعی و تمرکز بر اهداف فردی، باعث تقویت امید، تاب آوری و رشد فردی می شود؛ اما مواجهه با محتوای منفی و بازنمایی اغراق شده زندگی دیگران، در کنار تجربیاتی مانند احساس تبعیض و نابرابری در توزیع فرصت ها به افزایش اضطراب و کاهش امید اجتماعی می انجامد. مقوله هسته مطالعه حاضر «پویایی امید اجتماعی دانشجویان در تعامل با شبکه های اجتماعی» است که با درنظرگرفتن تفاوت های جنسیتی، مقولات اصلی و فرعی را به یکدیگر پیوند می دهد. برای تقویت امید اجتماعی، راهکارهایی جنسیت محور پیشنهاد شده است: سیاست های حمایتی متناسب با نیازهای جنسیتی، آموزش سواد رسانه ای، حمایت از تولید محتوای مناسب، برنامه های معنویت محور، و تقویت مهارت های مقابله ای. این رویکردهای جنسیت محور می تواند به شکل گیری نسلی امیدوار، توانمند و مقاوم در برابر چالش های اجتماعی کمک کند.

هدف: این مقاله به بررسی تزاحم تکالیف مادر ناشی از نقش مادری و تکالیف عبادی، به ویژه انجام مناسک حج، در شرایطی که حفظ سلامت جسمی و روحی کودک مستلزم شیردهی یا حضانت توسط مادر است، می پردازد. روش پژوهش: پژوهش حاضر به شیوه توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای انجام شد. نویسنده با مراجعه به متون فقهی امامیه و آراء فقهای متقدم و معاصر، دایره وجوب شیردهی و حضانت و تأثیر آن بر استطاعت شرعی و وجوب حج را بررسی نمود. از آنجا که در کتب فقهی پیشین، موضوع «حج مادر شیرده» به صورت مستقل بررسی نشده و فقط در حد اشاره به عمومات مطرح گردیده است، این پژوهش ضمن جمع آوری آرای فقها در ذیل مباحث حج، استطاعت و تزاحم، تحلیل تطبیقی دیدگاه ها را ارائه نمود. بدین منظور، حکم تکلیفی حج مادر در شرایط وجوب شیردهی و حضانت و سپس حکم وضعی (صحت یا بطلان حج در فرض انجام آن) با استناد به نظریات فقهای امامیه و مبانی اصولی مانند نظریه ترتّب و ملازمه احکام تکلیفی و وضعی مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: تحلیل ادله فقها نشان داد که باوجود عدم وجوب شیردهی در شرایط غیرضروری و امکان استفاده از بدل، در فرض ضرورت شیردهی یا حضانت، تکلیف انجام فریضه حج از عهده مادر ساقط است. با این حال، از نظر حکم وضعی، دیدگاه های فقهی در مورد اجزای حج مادر با استناد به دو دلیل ملازمه و نظریه ترتّب متفاوت است. نتیجه گیری: از حیث تکلیفی، انجام فریضه حج از عهده مادر شیرده و حاضنی که شیردهی و حضانت برای طفلش ضرورت دارد، ساقط است، اما اگر چنین مادری حج به جای آورد، از حیث وضعی باید قائل به صحت حج او و مجزی بودن چنین حجی (با پذیرش نظریه ترتّب)، شویم.

از جمله حقوق مشروع مردان، جواز چند همسری می باشد که به موجب نصّ صریح قرآن، مشروط به رعایت عدالت میان همسران، برای مردان به رسمیت شناخته شده است. علیرغم جایز دانستن این امر از سوی شرع، ازدواج مجدد مردان، گاهی در عمل، مستلزم ورود ضرر به زندگی خانوادگی و اجتماع است که آسیب های غیرقابل جبرانی از جمله سست شدن بنیان زندگی خانوادگی اول را به دنبال خواهد داشت. این پژوهش، با هدف تبیین مشروعیت مسأله تعدّد زوجات، به عنوان حکم اولیه و محدود نمودن آثار منفی ازدواج های مجدّد غیر ضروری بر طبق قواعد فقهی لاضرر و لاحرج، به عنوان حکم ثانویه، و با ضرورت آسیب شناسی مسأله از منظر روانشناسی، به رشته تحریر درآمده است. نتایج تحقیق نشان می دهد از آنجایی که سلامت روانی هریک از اعضای خانواده، نقش بسزایی در حفظ سلامت روانی دیگر اعضاء و به تبع آن، سلامت روانی آحاد اجتماع دارد؛ لذا مصلحت اقتضاء دارد مبتنی بر قاعده لاضرر و لاحرج و ادله دیگر فقهی حقوقی، در حکم جواز چنین ازدواجی محدودیت صورت گیرد و حاکم شرع، تحت عنوان احکام حکومتی، جلوی رواج ازدواج مجدد را- اگر ظالمانه و خلاف مصلحت جامعه باشد-، بگیرد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناخت و تحلیل جایگاه اسطوره ای، تربیتی و روان شناختی داستان سیاوش و سودابه در شاهنامه فردوسی و همچنین شناسایی و بررسی همانندهای جهانی این داستان انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه به روش تحلیلی-اسنادی آثار مکتوب مرتبط با موضوع پژوهش انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد شخصیت سیاوش در شاهنامه، به مثابه نماد پاکی و طهارت ذاتی، مشابهت های ساختاری و معنایی بارگی با چهره هایی همچون حضرت یوسف(ع) و حضرت ابراهیم(ع) دارد؛ به گونه ای که با وجود تهمت های ناروا، اسارت و مرگ در غربت را می پذیرد، اما در برابر وسوسه های گناه آلود سودابه مقاومت می کند و برای اثبات بی گناهی، آزمون سخت گذر از آتش را متحمل می شود. این داستان در اساطیر ملل دیگر نیز همانندهایی دارد که از جمله می توان به سرگذشت «راما و سیتا» در اساطیر هند، «جو وانگ و سودا گی» در اساطیر چین و «فدر و هیپولیت» در اساطیر یونان اشاره کرد. از منظر روان شناسی نیز شخصیت های اصلی این داستان با مفاهیم نهاد، من و فرامن در نظریه روانکاوی قابل انطباق هستند. پرورش سیاوش، نمودی از کهن الگوی «پیر دانا» و آزمون های او، نمونه ای از «آزمون قهرمان» است. همچنین شخصیت سودابه تجلی گر «آنیمای منفی» است. نتیجه گیری: داستان سیاوش و سودابه در شاهنامه فردوسی، روایتی فراتر از یک تراژدی است که دربردارنده لایه های پنهان اسطوره ای، تعلیمی و روان شناختی است. این داستان ضمن برخورداری از وجوه مشترک با اساطیر ملل مختلف، به مثابه الگویی برای تربیت اخلاقی و تحلیل کهن الگویی شخصیت ها قابل بررسی است.

هدف: توانایی حل تعارض زوجین به نگرش ها و مهارت هایی اشاره دارد که فرد را قادر می کند در برابر مشکلات زندگی راه حل مؤثر و سازگارانه را انتخاب کند و در رضایت زناشویی نقش داشته باشد. براین اساس، پژوهش حاضر باهدف بررسی کیفی عوامل مؤثر بر حل تعارض در نومتأهلین انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی انجام شد. نومتأهلین به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده و نمونه گیری تا مرحله اشباع در مصاحبه نیمه ساختار یافته ادامه یافت. جمع آوری داده ها با استفاده از مصاحبه نیمه ساختار یافته با 11 نفر انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که یازده مقوله شامل سبک های مناسب مذاکره؛ استفاده از کمک متخیصصی یعنی، مشاور/روان شناس؛ بازگردانی سیستم عواطف مثبت زوجین بعد از تعارض و درگیری؛ راهبردهای مقابله ای زوجین هنگام مواجهه با کنترل گری خانواده ها؛ تلاش خانواده برای حل تعارض زوجین؛ مسائل اقتصادی و توانمندی حل آن؛ عدم کنترل گری؛ اعتماد؛ تشویق؛ بهزیستی هیجانی و مهارت گفت وگوی مؤثر، از عوامل مؤثر بر حل تعارض نومتأهلین است که در بهبود روابط آنها نقش دارد. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که غنی سازی توانایی حل تعارض زوجین می تواند آمادگی نومتأهلین را برای مواجهه با بحران های مشابه در آینده افزایش دهد. ارائه اطلاعات، آموزش به زوجین و مداخلات مشاوره ای برای افزایش توانایی حل تعارض، به نومتأهلین در بهبود روابط آنها کمک شایانی می کند

هدف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی چگونگی انطباق مؤلفه های معنویت اسلامی در خانواده متعالی مبتنی بر اذکار سه گانه تسبیحات حضرت زهرا(س) در سه حیطه بینشی، گرایشی و کنشی انجام شد. روش: پژوهش به روش تحلیلی-اسنادی با رویکرد تحلیل محتوای متون دینی انجام شد. بدین منظور با مراجعه به متون و منابع غنی اسلامی داده های مرتبط با مسئله پژوهش گردآوری شد و با تطبیق و تحلیل مطالب گردآمده از این منابع، مؤلفه های معنویت اسلامی در خانواده متعالی مبتنی بر اذکار سه گانه در تسبیحات حضرت زهرا(س) واکاوی شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که تسبیحات حضرت زهرا(س) با سه مؤلفه بینشی، گرایشی و کنشی معنویت اسلامی پیوند دارد. در «مؤلفه معنوی بینشی» و با توجه به ذکر «الله اکبر» و موضوع خداباوری، ذات الهی مستجمع جمیع کمالاتی است که همه از درک آن عاجزند. در «مؤلفه معنوی گرایشی» و با نظر به ذکر «الحمدلله» و موضوع محبت الهی، همگان خود را نسبت به شکر الهی و جبران نعم الهی عاجز می یابند. در «مؤلفه معنوی کنشی» و با توجه به ذکر «سبحان الله» و موضوع عبودیت، همه انسان ها با اعتراف به فقر خود و در قالب دعا، اظهار تعلق ذاتی خود به خداوند را ابراز کرده و با تکیه بر قدرت نامحدود الهی، مشکلات را وسیله رشد خود قلمداد می کنند. نتایج: راز جهانی بودن حضرت فاطمه(س) به مثابه بانویی موفق در داشتن خانواده ای متعالی، در عمق معنویت و ویژگی های روحانی ایشان نهفته است.

این پژوهش با رویکرد پدیدارشناختی به بررسی تجربه زیسته فقر در میان زنان سرپرست خانوار ساکن سکونتگاه غیررسمی التیمور مشهد می پردازد. مطالعه با اتکا به نظریه فرهنگ فقر اسکار لوئیس و چهارچوب فقر چندبعدی، به تحلیل ابعاد پیچیده فقر در زندگی روزمره این زنان پرداخته است. داده ها از طریق ۲۶ مصاحبه نیمه ساختاریافته با نمونه گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری جمع آوری و با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. سؤال اصلی این است که زنان سرپرست خانوار چگونه فقر را در زندگی روزمره خود تجربه و تفسیر می کنند؟ برخی از مهم ترین مفاهیم حساس پژوهش، فقر اقتصادی، طرد اجتماعی، شرم و انگ، مقاومت روزمره و تناقضات فقر بودند که مبنای طراحی سؤالات مصاحبه قرار گرفتند. یافته ها در سه سطح مضمونی سازماندهی شدند: زندگی در استیصال (بعد مادی - معیشتی)، تعاملات اجتماعی ضعیف (بعد ارتباطی - ساختاری)، و روان زخم فردی و خانوادگی (بعد روان شناختی). نتایج نشان می دهد که فقر برای این زنان پدیده ای چندبعدی است که علاوه بر محرومیت مادی، به طرد اجتماعی، آسیب های روانی و بازتولید چرخه فقر منجر می شود. باوجود عاملیت و مقاومت زنان در مدیریت شرایط دشوار، فشارهای چندگانه موجب شکنندگی و انزوای اجتماعی آنان شده است.

درصدی از زوجها نابارورند و برخی از آن ها برای بچه دار شدن نیاز به روش های درمان ناباروری یا کمک باروری دارند. یکی از روش های درمان ناباروری روش ایکسی یا میکرواینجکشن است که در آزمایشگاه نمونه انزال مرد تهیه و اسپرم ها پس از آماده سازی و شست وشو در مجاورت تخمک قرار داده می شوند و با وسایل پیشرفته به داخل سیتوپلاسم تخمک تزریق می شوند تا لقاح صورت گیرد و جنین در محیط آزمایشگاه ایجاد شود. در این روش برای اینکه درصد موفقیت بیشتر باشد چندین جنین می سازند و جنسیت آن ها را تعیین می کنند سپس یکی را با انتخاب والدین در رحم مادر قرار می دهند و جنین های اضافی را یا از بین می برند یا منجمد می کنند تا در صورت شکستِ درمان، از آن ها در درمان بعدی استفاده کنند. پرسش اصلی این جستار این است که حکم فقهیِ اتلاف و از بین بردن جنین های اضافی در روش ایکسیِ درمان ناباروری چیست؟ نوشتار حاضر به صورت تحلیلی توصیفی به بررسی و نقد ادله جواز و عدم جواز پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اتلاف و از بین بردن جنین های اضافی جایز است و اشکالی ندارد.

پدیده اجتماعی- اقتصادی مشارکت زنان در بازار کار همواره یکی از موضوعات مطرح نظام تصمیم گیری حکمرانی کشورها و به تبع موردتوجه محققین و اندیشمندان بوده است. یکی از مسائل تأثیرگذار بر حضور مؤثر و بهره ور زنان در مشارکت اقتصادی، تنظیم قوانین و مقررات است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوا، ضمن بررسی وضعیت قوانین و مقررات مرتبط با اشتغال زنان و سهم نقش آفرینی آنها در اقتصاد ایران، ابعاد حقوقی مرتبط با محیط کسب وکار زنان به استناد گزارش گروه قوانین کسب وکار زنان بانک جهانی مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد. نتایج بیانگر این است در ایران از میان 290 قانون و مقرره، در مجموع حدود 80 مورد به موضوع محیط کسب وکار زنان و یا موضوعات مرتبط با توانمندسازی آنان مربوط بوده است. شورای عالی انقلاب فرهنگی و هیئت وزیران به ترتیب با 29 و 20 مصوبه بیشترین سهم در تنظیم مقررات در حوزه زنان را داشته اند. مقایسه محتوایی قوانین موجود در ایران با شاخص های 8 گانه قوانین کسب وکار زنان بانک جهانی گویای این حقیقت است که قوانین مذکور از منظر پوشش ابعاد حقوقی 8 گانه ضعیف بوده است. میانگین شاخص قوانین کسب وکار زنان در جهان حدود 77.1 است که میزان این شاخص برای ایران 33.1 است. بی تردید این شرایط میزان اثربخشی فعالیت زنان بر شاخص های بهره وری و رشد اقتصادی را تضعیف می نماید.

آثار زنانه و مردانه و سبک این آثار در پاره ای موارد به علل تفاوت های روانشناختی، فیزیولوژیک، جامعه شناختی و زبان شناختی، متفاوت از هم اند. نمود این تفاوت ها در زبان،موضوعات، تصاویر شعری و در کلّ جمیع عناصر ژرف ساختی و روساختی دیده می شود. تفاوت های زبانی و محتوایی آثار نویسندگان و شاعران معاصر زن ایرانی تا حدودی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است ولی «تصویر» که یکی از اصلی ترین عناصر بلاغی در شعر شاعران است و نمود زنانگی شاعران زن در قالب این عنصر بلاغی، مورد بررسی نبوده است. هدف پژوهش حاضر واکاوی زنانگی در تصاویر شعری سیمین بهبهانی است. این پژوهش با روشی توصیفی-تحلیلی زنانگی و مظاهر زنانگی را در تصاویر شعری سیمین بهبهانی بازکاویده تا ضمن صحّه گذاشتن بر زنانگی و سبک زنانه، تمایز و تفاوت نوشتار زنانه و مردانه را در هیأت این عنصر بلاغی نشان دهد. نتیجه پژوهش حاضر نشان از این دارد که جنسیّت خالق اثر در بسیاری موارد در آیینه تصاویرش نمایان شده است و سیمین با رویکرد زن مدارانه خود تصاویری مرتبط با عالم زنانگی خلق کرده است. اشیاء زنانه، مشاغل زنانه،اندیشه زن مداری و فمنیسم، زیورآلات زنانه ماده اولیّه تصاویر شاعرانه اوست که با زنانگی و عالم زنانه او پیوند خورده اند

در بررسی سفرنامه های زنان و مردان دوره قاجار از منظر بینامتنی، تفاوت های زبان شناختی و جنسیتی برجسته شده و با تحلیل تفاوت های زبانی، به درک عمیق تری از تحول و تغییرات زبانی در دوره قاجار می پردازد. موارد مطالعاتی این پژوهش، سفرنامه عالیه خانم شیرازی، سکینه سلطان وقارالدوله، میرزا نصرالله طباطبایی دیبا، سلطان محمدمیرزا قاجار خواهد بود؛ این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی و با تاکید بر رویکرد بینامتنی صورت پذیرفته بدین نتایج دست یافته است که سفرنامه های مردان بیشتر از زبان رسمی، پیچیده و تحلیلی بهره می برد، با استفاده از واژگان دقیق و فنی که به توصیف و تحلیل مفصل رویدادها و موقعیت ها می پردازند. در مقابل، سفرنامه های زنان از زبان ساده تر و روان تری برخوردارند و بیشتر بر روی بیان تجربیات شخصی و احساسات فردی متمرکز هستند. جملات زنان کوتاه تر و مستقیم تر است، در حالی که مردان برای ارائه تحلیل های دقیق تر، از جملات پیچیده تری استفاده می کنند. همچنین، در سفرنامه های زنان، تأملات درونی و بازتاب احساسات شخصی به وضوح دیده می شود و سفر به عنوان فرصتی برای جست وجوی خود و بازاندیشی در مورد نقش های اجتماعی و شخصی تلقی می شود. در مقابل، سفرنامه های مردان بیشتر بر ثبت مشاهدات عینی و گزارش های خارجی متمرکز هستند، با تأکید بر واقع گرایی و تحلیل های بیرونی.

مطابق اخبار صحیحه و دیدگاه فقها ی متأخر و قانون (ماده 1087 قانون مدنی) اگر هنگام انشاء عقد نکاح، مهری مشخص نشده باشد و پس از آن نیز معلوم نگردد با انجام عمل زناشویی مهرالمثل برای زن ثابت می شود؛ اما مشهور قدما معتقدند در صورتی که زوج، چیزی را به زوجه داده باشد و پس از آمیزش، وی را طلاق دهد، آنچه قبلاً زوجه دریافت کرده است به ازاء مهریه وی محاسبه می گردد و زوجه، حق مطالبه مهرالمثل و هیچ چیز دیگری را ندارد. این در حالی است که فقهای متأخر فتوایی مخالف مشهور قدما دارند؛ لذا باید دید به چه دلیل فقهای متأخر به این شکل از دیدگاه قدما روی گردان شده اند و فتوایی کاملاً متفاوت صادر کرده اند؟ و بالاخره کدام یک از این دیدگاه ها متقن تر است؟ این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده نشان می دهد، فتوای مزبور، سه رویکرد را تاکنون پشت سر گذاشته است. رویکرد اول، دوره قدما است که فقها، جزم به فتوای مذکور داشته اند. رویکرد دوم، دوره تردید است که اولین بار توسط محقق در شرایع صورت پذیرفته و رویکرد سوم، انکار دیدگاه مشهور قدما که مربوط به دوره پس از محقق است. بر اساس پژوهش انجام شده، به نظر می رسد، دیدگاه مهرانگاری هدایا، فاقد هرگونه دلیل موجهی بوده و اعتماد فقها متقدم، عمدتاً بر پایه اعتماد به پاره ای از تأویلات و توجیهاتی است که بر برخی اخبار، تحمیل شده در حالی که اخبار مورد استناد، نه تنها صریح بلکه ظاهر در فرع محل بحث هم نیستند. از این رو تنها در صورتی می توان آنچه را قبلاً زوجه دریافت نموده به منزله مهریه وی محاسبه کرد که زوجه، رضایت خود را نسبت به مهرانگاری آن ابراز کرده باشد.

در جهان امروز رسانه ها از طریق رمزگان خود به رفتارهای اجتماعی ما جهت می دهند؛ این رمزگان رسانه ای به عنوان ابزاری مفید در زمینه آگاهی بخشی، جامعه پذیری و شناساندن ارزش ها و هنجارهای حاکم از عوامل هویت ساز در یک جامعه به شمار می روند. این پژوهش با رویکردی میان رشته ای و با هدف شناخت بازنمایی زن در سینمای ایران پس از انقلاب، به بررسی الگوی سفر قهرمان زن در چهار فیلم بانو، میهمان مامان، شیار ۱۴۳ و باشو غریبه کوچک می پردازد. مبنای نظری پژوهش بر الگوی دوازده مرحله ای «سفر قهرمان» کریستوفر ووگلر است که مسیر تحول شخصیت را از انفعال تا آگاهی نشان می دهد. در کنار آن، از نظریه ی فمینیستی بازنمایی زنان و مفهوم «نگاه مردانه» لورا مالوی بهره گرفته شده تا چگونگی عبور قهرمان زن از موقعیت ابژه گی به فاعلیت و خودآگاهی تبیین شود. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای تفسیری است. یافته ها نشان می دهد قهرمانان زن در این فیلم ها، مسیری از وابستگی تا خودشناسی را طی کرده و در پایان به کنشگری و استقلال می رسند. این روند در سطح فرهنگی نیز بیانگر گذار سینمای ایران از بازنمایی زن در جایگاه تابع به سوی تصویر زن آگاه و مستقل است.

ادبیات معاصر در سال های اخیر با ورود پررنگ تجربه های زیستی زنان، به ویژه مادری با خلأ نظری مواجه شده است؛ چراکه این تجربه ها در چارچوب های سنتی ادبیات جای نمی گیرند. پژوهش حاضر با هدف امکان شناسی «ادبیات مادرانه» به مثابه ژانری نوظهور در نقد ادبی معاصر انجام شده است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی بوده و آثاری از شارلوت پرکینز گیلمن، سیمون دوبووار و شیوا علی نقیان به عنوان نمونه های شاخص تحلیل شده و ویژگی های متمایز این ژانر بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد که ادبیات مادرانه واجد شاخصه هایی مستقل است همچون: تمرکز بر بدن مندی، تجربه های عینی مادری، روایت های چندصدایی، بهره گیری از فرم های روزنگاشتی متناسب با زیست مادری و ایفای نقش انتقادی در برابر گفتمان های تثبیت شده درباره مادری. این ژانر با عبور از مرزهای سنتی گونه ای خودآگاهی جمعی درباره تجربه مادری پدید می آورد و نشان می دهد مادری آغازی تازه برای بازآفرینی زبان زنانه است. این خصوصیات بیانگر آن است که ادبیات مادرانه ظرفیت تثبیت درجایگاه ژانری مستقل را دارد. نوآوری این پژوهش در آن است که برای نخستین بار مادری از سطح «موضوع» به سطح «ژانر» ارتقا یافته و جایگاهی نظری در مباحث ژانرشناسی یافته است. اهمیت این نتیجه آن است که ادبیات مادرانه به غنای نقد ادبی و مطالعات جنسیت کمک می کند.

مطالعات پیشین درباره زنان دوره زند عمدتاً به جنبه های تاریخی محدود مانده و تصویری روشن از حیات اجتماعی زنان غیر اشراف ارائه نمی دهند؛ ازاین رو قراردادهای بصری حاکم بر بازنمایی این گروه اجتماعی در هنر آن دوره، موضوعی تحلیل نشده باقی مانده است. این پژوهش باهدف شناسایی ویژگی های ظاهری زنان غیر اشراف در نقاشی های دوره زند و تحلیل همبستگی این ویژگی ها با طبقه بندی اجتماعی آنان انجام شده است. پرسش اصلی تحقیق این است که چه قراردادهای تصویری بر بازنمایی زنان غیر اشراف در هنر دوره زند حاکم بوده است و این قراردادها بر چه امری دلالت دارند؟ پژوهش کیفیِ حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از داده های کتابخانه ای، مطابق با چارچوب نظری بازنمایی استوارت هال و رویکرد برساخت گرایانه، به تحلیل محتوای پانزده اثر تصویری منتخب از دوره زند می پردازد. در این روش، ویژگی های ظاهری (جزئیات چهره، پوشش و موقعیت مکانی) به عنوان «دال های بصری» در نظر گرفته شده اند که به طور فعال به تولید معنای اجتماعی می پردازند. یافته ها نشان دهنده حاکمیت یک نظام قراردادی دوگانه است: جوانی، آراستگی و چهره سه رخ به عنوان دال هایی برای بازنمایی طبقه بالای غیر اشراف و در مقابل، کهنسالی، سادگی پوشش و چهره نیم رخ به عنوان نشانه هایی برای برساخت جایگاه فرودست به کار رفته اند . نتایج نشان می دهد که نقاشی های

زمینه و هدف: بیماری پارافیلیا گونه ای از اختلال های روانی محسوب شده که نشانه های آن عمدتاً اعمال نامتعارف جنسی می باشد. حسب آخرین یافته های علمی، این بیماران در اوج هیجان جنسی به صورت جزئی دست به خشونت هایی زده و پس از رشد شدت خشونت، اراده آن ها بازخواهد گشت. این خشونت ها ممکن است به سقط جنین جنس مؤنث باردار ختم گردد. مواد و روش ها: این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و هدف آن بررسی مسئولیت کیفری سقط جنین به وسیله بیماران پارافیلیا می باشد. نتیجه گیری: نتیجه نهایی این که شدت زوال اراده و قوه تمییز در بیماران پارافیلیا به حدی است که مرتکب خشونت های جزئی می شوند و در خشونت های شدید منجر به سقط جنین، نمی توان قوه تمییز را به طور کامل مختل شده دانست. بنابراین مسئولیت کیفری بیمار پارافیلیا محرز است. حسب قاعده احتیاط که مصادیق آن در قانون مجازات اسلامی منعکس شده، بیماران پارافیلیا در صورت اطلاع از بارداری جنس مؤنث، نباید نسبت به رابطه جنسی اقدام نمایند، در غیر این صورت مرتکب جرم عمدی شده و این مهم بیشتر در کلام فقهای اهل سنت مشهود است. نیاز است که جزئیات علمی این مهم در آئین نامه موضوع تبصره اول ماده 202 آئین دادرسی کیفری ذکر گردد.

مبانی و روش های مورد استفاده در رویکرد فقه سنتی، پیش آورنده پاره ای چالش های عملی، فراروی برخی ساحات این رویکرد و از جمله ساحت حقوق زنان است که در زیست انسانی معاصر پیوسته در حال زایش و تکثیر می باشد و چنان چه مبانی و روش های این رویکرد مورد بازبینی قرار نگیرد، نقش آفرینی آن با بحران روبه رو می شود؛ چراکه به تدریج با گرایش اکثریت اجتماع به دین حداقلی، برای اقامه دستورات شرعی در جامعه با دشواری های فزاینده ای مواجه خواهیم شد. در این جستار با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و شیوه مطالعه کتابخانه ای ضمن طرح ضرورت بازاندیشی در قرائت های معمولِ دینی، به چالش های فراروی فقه سنتی در مواجهه با حقوق زنان پرداخته و به مواریث فقهی در کشاکش گفتمان ثبات و تغییر اشاره شده و سپس رویکرد پژوهش حاضر در به کارگیری ادله و شیوه بازاندیشی نسبت به نصوص شرعی بیان شده است.

موضوع معراج که درباره سیر شهودی یک شخصیت پاک به عوالم فرامادی است بدلیل دربرداشتن آموزه های اخلاقی- رفتاری و تأثیرگذاری اش بر اصلاح ساختارهای اجتماعی همواره مورد توجه بوده است. آنگونه که طی سده های متمادی تاریخی- از ادوار باستانی تا به امروز- انگیزه ای قلمداد می شده تا در باب آن نگارش ها و تصویرسازی های متعددی انجام گیرد. با ابتناء بدین موضوع، پژوهش حاضر بر دو نسخه: معراج نامه میرحیدر و کمدی الهی دانته متمرکز شده تا به صورت مطالعه موردی، صرفاً یک نشانه از آنها یعنی زنان دوزخی را بررسی و تحلیل نماید. زیرا این نشانه در توصیفات متنی- تصویری یکی با دیدگاه اسلامی و در دیگری از منظر دین مسیحیت توصیف و تجسم یافته است. فلذا سؤال پژوهش آنست که: در دو نسخه مورد بحث، زنان دوزخی به چه نحوی مورد توصیف و تصویرگری قرار گرفته و وجوه اشتراک و افتراق شان چیست؟ برآیند تطبیقی بر یافته های حاصله نشان می دهند که اگرچه در هر نسخه به عذاب های گوناگونی پیرامون زنان پرداخته شده؛ لیکن تمامی آنها حول یک گناه واحد مطرح گردیده اند که منبعث از جوهره قدسی هر دو دین است و متعلق دانستن شدیدترین عذاب ها بدان در هر دو نسخه، سبب شده تا وجوه مشترک آنها در توصیف گری زنان دوزخی بیش از تفاوت-هایشان باشد.