درخت حوزه‌های تخصصی

ماهیت جمهوری اسلامی ایران تقابل با نظام سلطه را به یک امر عینی تبدیل کرده است. در این تقابل یکی از مهم ترین سیاست های نظام سلطه، ایجاد گسست میان کارگزاران نظام و مردم با به کارگیری متغیر واسط ناکارآمدسازی نظام جمهوری اسلامی ایران است. این پژوهش با روش اسنادی و توصیفی تحلیلی در صدد پاسخ گویی به این سؤال است که در مقابله با سیاست های نظام سلطه در ایجاد گسست میان کارگزاران نظام و مردم از چه راهبردهایی می توان بهره گرفت؟ برای دست یابی به پاسخ سؤال، این فرضیه دنبال می گردد که برای ایجاد گسست میان کارگزاران نظام و مردم، تأثیرگذاری بر دو عرصه ادراکی و کنشی، محورهای اصلی سیاست نظام سلطه را شکل می دهد. بر این اساس، راهبردهای اصلی مقابله با این سیاست، کارآمدسازی نظام از طریق ایجاد و استحکام پیوند کارگزاران با نظام و مردم در دو ساحت ادراک و کنش است. نتایج تحقیق بیان گر آن است که در ساحت ادراک، استحکام باورهای اعتقادی، بصیرت افزایی و افزایش اعتماد سیاسی و در ساحت رفتار، وحدت و هم دلی کارگزاران، مبارزه با فساد سازمان یافته، ذائقه سازی متقابل و تقویت پایش و نظارت راهبردهایی هستند که می توان با بهره گیری از آن ها از ایجاد گسست میان کارگزاران نظام و مردم جلوگیری کرد.

ضرورت پرداختن به بحث تربیت قرآنی بر کسی پوشیده نیست، اما به پژوهش های جامع، نوپردازانه و اصیل در منابع دینی نیاز است. هدف پژوهش، بررسی مقایسه ای آراء شهید مطهری و قطب درباره تربیت قرآنی است. سوال اصلی پژوهش این است که وجوه اشتراک و افتراق دیدگاه های شهید مطهری و قطب در زمینه تربیت قرآنی چیست؟ روش پژوهش کیفی، از نوع توصیفی- تحلیلی- استنباطی می باشد که پس از مطالعه اسنادی (کتابخانه ای)، بر اساس روش تطبیقی و مقایسه ای تلاش شده است تا وجوه اشتراک و افتراق آراء این دو اندیشمند در حوزه های مختلف تربیت قرآنی استخراج شود. نتایج پژوهش نشان داد؛ که در بحث انسان شناسی، هر دو معتقد به ابعاد وجود انسان (جسمی، عقلی، روحی) و پرورش آن ها می باشند و برای پرورش آن برنامه دارند، اما مطهری انسان کامل را پیامبر (ص) و امامان (ع) می داند که هیچ کس به پای آن ها نمی رسد، در حالی که قطب معتقد است؛ بعد از پیامبر (ص) می توان با تربیت ابعاد سه گانه انسان طبق قرآن و سنت، جایگاه او را خیلی بالا برد. در مجموع؛ هر دو متفکر تقریباً نگاهی نزدیک به هم دارند که بیشتر برگرفته از قرآن و سنت می باشد، اما شهید مطهری از فلسفه و سایر منابع نیز استفاده می کند، بنابراین دیدگاه وی گسترده تر و جامع تر از دیدگاه قطب است.

لیبرالیسم یکی از مهمترین جنبش های جهان غرب در قرن 19 میلادی است که بواسطه ویژگی ها و تحولات جامعه قرون وسطی، به وقوع پیوست. مهمترین مبانی این نهضت عبارت است از: فردگرایی، آزادی، عقل گرایی و سکولاریسم، اما به دلیل افراط در این مبانی پیامدهای منفی فراوانی در حوزه های فردی، اجتماعی، اقتصادی و ... بوجود آمد. علاوه بر این که گسترش تحولات غرب در کشورهای جهان موجب گردید تا نظام لیبرالیسم و پیامدهای منفی آن در سراسر دنیا گسترش یابد. این امر یکی از چالش های جهان امروز است، لذا در این تحقیق با هدف نقد مبانی لیبرالیسم به شیوه کاربردی و روش توصیفی و تحلیلی به نقد این مبانی بر اساس آراء بانو امین پرداختیم و به این نتیجه رسیدیم که بانو امین آرائی را مطرح فرموده اند که بواسطه بررسی و تحلیل آن می توان مبانی لیبرالیسم را نقد نمود، از جمله: محور جهان خداوند است و ملاک اخلاق و ارزش ها دین و ایمان است، حتی عقل نیز به وجود آفریدگار و حقیقت اسلام اعتراف می کند و آزادی انسان ها در چهارچوب عقل و شرع معنا پیدا می کند. عقل به کمک ایمان می تواند به قانون عدل دست یابد، زیرا دین اسلام در رابطه با تمام مسایل حکومتی، سیاسی و ... حکم دارد و منبع اصلی این امور است.

یکی از تفاوت های انسان با موجودات دیگر در اندیشه ورزی است. علیرغم دیگر موجودات، انسان به تمدن دستیافته و مرحله به مرحله در حال پیشرفت است. یک سؤال جدی این است که آیا عقل انسان برای یافتن مسیر سعادت کفایت می کند؟ این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی دلایل ابن سینا، سهروردی و ابن عربی در جبران آسیب های عقل می پردازد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که این اندیشمندان طبق روشی که در مکتب فکری خود در پیشگرفته اند نیاز بشر به انسان های بهتر و کاملتر برای راهنمایی افراد و جوامع بشری به سعادت حقیقی را موردتوجه قرار داده اند و غیر از این مسیر را بیراهه تلقی نموده اند. سهروردی در آثار مشایی خود طبق استدلال ابن سینا به اثبات نیاز بشر به رسولان الهی پرداخته و اجتماع را بدون این نوع انسان ها اجتماعی دارای هرج و مرج تلقی نموده است؛ از دیگر سو، ابن عربی از راه هایی دیگر مانند نقش مهم انسان آرمانی و محدودیت های عقلی بشر وجود رسولان الهی و نیاز انسانها را اثبات نمود.

این مقاله با تأکید بر سلامت روان به بررسی مؤلفه های عفو و گذشت در اسلام و برخی از اندیشمندان غربی می پردازد و ضرورت بررسی ارتباط عفو و گذشت را بر سلامت روان نشان می دهد. روش این پژوهش توصیفی تحلیلی و ابزار مورد استفاده در آن، کتابخانه ای است. عفو و گذشت از نظر عقل و دین، امری ارزشی، هنجاری و رفتاری پسندیده است و می تواند بر خود شخص عفوکننده و افراد مرتبط اثر بگذارد. انسان می تواند با گذشت از خطای دیگران، هیجانات نفسانی خویش را مدیریت کند. تغافل از خطاهای دیگران و نیز عفو و بخشش موجب می شود تا اشخاص به فکر اصلاح و خودسازی بیفتند و از تسلسل خشونت ها و کینه توزی ها کاسته شود، روابط پایدارتر و دوستی و پیوند افراد بیشتر شود. از کارکردهای دیگر عفو و بخشش، جلب محبت مردم و افزایش انسجام و وحدت اجتماعی است. سلامت روان، تنها سلامت جسم نیست، بلکه هماهنگی بین ارزش ها، علایق ها و نگرش ها در حوزه عمل افراد و برنامه ریزی واقع بینانه برای زندگی نیز از مؤلفه های سلامت روان است که با عفو و گذشت به وجود می آید. عفو و بخشش لازمه زندگی اجتماعی و سلامت روان است.

اصطلاح مقبوله یکی از اصطلاحات متداول نزد محدثان و فقیهان است. با این وجود، در مفهوم و حجیّت آن، اختلاف نظر دارند. گروهی در مفهوم مقبوله توسعه داده و آن را با متواتر و مشهور یکی دانسته اند و برخی دیگر، آن را به منزله ی اجماع در تصحیح حدیث می دانند. امّا مفهوم دقیق مقبوله چیست؟ اطلاق آن بر احادیث بر اساس چه شروطی است؟ و حجیّت آن نزد فریقین چگونه است؟ این مقاله با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و ابزار کتابخانه ای به بررسی آراء علمای فریقین درباره ی مفهوم مقبوله و حجیّت آن پرداخته و به پرسش های بالا در کنار طرح برخی دیگر از مباحث مرتبط: جایگاه مقبوله در دسته بندی احادیث، تفاوت و تشابه اصطلاح مقبوله با سایر مصطلحات حدیثی و مفید علم بودن روایت مقبوله پاسخ داده است. بر پایه ی یافته های این پژوهش، مقبوله حدیث ضعیفی است که به دلیل وجود قرائن و شواهدی از جمله: «شهرت عملی»، «تقویت خبر با قرائن خارجی»، «اجماع بر مضمون روایت»، «عدم طعن و انکار» و «نداشتن معارض» مورد پذیرش علما قرار گرفته است؛ هرچند آنان در تطبیق این شروط بر احادیث نیز گاه اختلاف کرده اند که نشان می دهد اصطلاح مقبوله نزد آنان اصطلاحی نسبی و اجتهادی بوده است.

بیماری سرطان فراتر از درگیری های جسمانی کودکان بیمار عمل کرده و ابعاد دیگر سلامت و زیست آن ها، به ویژه سلامت معنوی، را تحت تأثیر قرار داده و در این مسیر، چالش های معنوی منحصربه فردی را به وجود می آورد. ماهیت مفهوم «خدا» و شیوه ی برقراری ارتباط با او، یکی از دغدغه های اصلی معنوی این دسته از کودکان محسوب می شود و عاملی تعیین کننده در شکل گیری روند سلامت معنوی و فرآیند رشد پس از سانحه در آن هاست. بر همین اساس، این پژوهش با تکیه بر روش پدیدارشناسی ون منن، پس از تشریح چارچوب زیست جهان معنوی کودکان و تجربه ی زیسته ی آنان، به بررسی مفاهیم خداشناسانه ی 20 کودک سرطانی بستری در بیمارستان شهید سیدالشهدا استان اصفهان می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که درک آنان از مفهوم خدا را می توان در پنج دسته بندی اصلی طبقه بندی کرد: خدای جادویی، خدای معامله گر، خدای رخنه پوش، خدای کنترلگر و خدای معنابخش. نحوه ی درک هر یک از این مدل های خداشناسانه، تأثیر عمیقی بر ساختار زیست جهان معنوی این بیماران دارد؛ به طوری که می تواند هم به عنوان عاملی برای تسهیل رشد و تعالی معنوی و ارتقای بهزیستی روحی عمل کند و هم آنان را در معرض تعارضات و آسیب های روحی جدی قرار دهد.

آیات علمی قرآن، موضوعاتی از علوم طبیعی هم چون دانش ستاره شناسی را در بر می گیرند که به عنوان نشانه هایی از قدرت و حکمت خداوند تفسیر می شوند. آیه 38 سوره یس با اشاره به حرکت خورشید، مورد تفسیرهای متفاوت عرفی و علمی قرار گرفته است. سؤال اصلی پژوهش این است که آیا مفسران فریقین، آیه را مطابق با فهم عرفی زمان نزول و یا در چارچوب کشفیّات علمی زمان خود تفسیر کرده اند؟ پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی میان تفاسیر مفسران شیعه و اهل سنت و با روش تحلیلی توصیفی انجام شده است. نتایج نشان داد که مفسران، تفسیرهای گوناگونی از آیه ارائه نموده اند؛ از جمله حرکت محسوس روزانه خورشید از طلوع تا غروب، حرکت وضعی، حرکت انتقالی سالانه به سوی منزلگاه های تابستانه و زمستانه، و نیز حرکت انتقالی به سوی ستاره ای مشخص. برخی از مفسران کوشیده اند میان فهم عرفی، نجوم قدیم و نجوم جدید در تبیین آیه جمع کنند. به نظر می رسد در صورت پذیرش لایه های معنایی برای آیات، می توان میان فهم عرفی و علمی سازگاری برقرار ساخت؛ البته در مواردی که علم قطعی حقایق جدیدی را اثبات کند، تفسیر علمی اولویت پیدا می کند، زیرا حقیقت آیات الهی مبتنی بر واقعیت است.

اهانت به مذاهب اسلامیِ غیرشیعی، با اصل نزاکت تعارض دارد و موجب تفرقه بین مسلمانان است. لعن خلیفه اول در برنامه سیمای خانواده شبکه یک سیما و حواشی پس از آن، بهانه بازخوانی این موضوع شد. هدف پژوهش، تبیین مبانی فقهی حکم سبّ و لعن مخالفین و نیز، نقد نظام حقوقی ایران در حمایت از مذاهب اسلامی در رسانه ملی است.این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی و با استفاده از ابزارهای کتابخانه ای انجام شده است. داده های تحقیق در بخش فقهی، با مراجعه به کتب فقهی شیعی و سنی و در بخش حقوقی، با مراجعه به قوانین، کتاب ها و مقالات گردآوری شده است. سپس با تحلیل مبانی و دیدگاه های فقهی در خصوص سبّ و لعن مخالفین، کارآیی نظام حقوقی ایران در مقابله با اهانت به مقدسات اهل سنت در رسانه ملی مورد نقد قرار گرفته است.یافته های پژوهش، نشان دهنده تفاوت مفهومی و حکمی سبّ و لعن است؛ سبّ مومن، مخالف و کافر به حکم اولیه حرام است؛ لعن غیرمومنین نیز، به جهت معرفی مسلمانان و رسانه دینی به عنوان رسانه بی نزاکت، موجب وهن اسلام است و به حکم ثانویه ممنوع است. در قلمرو حقوق، ماده 6 قانون مطبوعات، ماده واحده قانون احقاق حق، مواد 513 و 499 مکرر قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) هر کدام به دلایلی در خصوص اهانت به مذاهب اسلامی قابل اعمال نیست. از این روی اصلاح و بروزرسانی قانونی برای مقابله با اهانت به مذاهب اسلامی ضروری است.

بکارگیری اقدامات پیشگیرانه، به منظور ممانعت از ارتکاب جرم توسّط مجریان یا سایر افراد جامعه اعمال می شود که می توان چنین روش هایی را به عنوان سلاح بازدارنده از وقوع یا تکرار جرم تصوّر نمود. اما با توجه به امکان سوء استفاده اقدام به این تدابیر و همچنین اختلال درروند درست اعمال قانون، ضروری است که حدّ و مرز و مسئولیّت ناشی از آن مشخّص شود؛زیرا با نظر به عدم شفافیّت و جامعیّت رویکرد قانونگذاردر باب ماهیّت، اسباب و شرایط اقدامات پیشگیرانه و همچنین مسئولیّت ناشی از آن زمینه برای اختلاف نظرها و سوء استفاده ها فراهم شده است. با عنایت به دو رویکرد در مباحث اسباب ضمان برخی معتقدند که ضمان ناشی از اعمال اقدامات پیشگیرانه، به صورت مطلق و صرفاً مستند به اتلاف است؛ اما برخی دیگر، مسئولیّت ناشی از این نوع اقدامات را منوط به احراز شرایط خاصّی مثل تعدّی و تفریط می دانند. آن چه در این تحقیق مورد توجه است این که آیا صِرف قصد یا عدم قصد مالک، در اعمال اقدامات پیشگیرانه جهت اضرار به غیر در ضمان یا عدم ضمان شرط است یا عوامل دیگری می تواند ملاک قرار بگیرد؟ افزون بر آن، پژوهش حاضر با تکیه بر مبانی فقهی حقوقی و با الهام از مواد قانونی، به بررسی ماهیت مسئولیّت مطلق کیفری در قالب رویکرد «ضمان احتیاطی» در زمینه جرائم ناشی از اقدامات پیشگیرانه به  بررسی می گذارد. فرض بر این است که این نوع اقدامات، اعمال حقّی مستقلّ است که با لحاظ معیارهایی از جمله استناد، قابلیّت اضرار و عدم قصد تجاوز از سوی متضرر می توانند موجد و موجب ضمان گردند و عنوان «مسئولیّت و ضمان مطلق» را به خود اختصاص دهند.

زمینه و هدف: این مقاله با تمرکز بر استانداردهای حقوق بشری، به بررسی موانع اجرای مؤثر احکام مدنی و تحلیل ارکان تحقق این اصل (سرعت، اعاده وضعیت و سهولت) می پردازد. هدف اصلی، تبیین الزامات نظام قضایی برای تضمین دسترسی سریع و کامل محکوم له به حق خود، به عنوان بخشی از حق بر دادرسی منصفانه و مؤثر است. مواد و روش ها: پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه ای انجام شده است. مواد مورد بررسی شامل قوانین داخلی، دکترین حقوقی، و اسناد فراملی حقوق بشری است. ملاحظات اخلاقی: این پژوهش با رعایت اصول اخلاق علمی و صداقت پژوهشی انجام شده است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد اجرای مؤثر احکام مدنی متکی بر سه رکن اساسی است: سرعت، اعاده وضعیت و سهولت. با این حال، عواملی مانند تشریفات زائد، امکان سوءاستفاده محکوم علیه، و رفتارها یا کاستی های مأمورین اجرا و نهادهای وابسته به عنوان موانع اصلی شناسایی شده اند. تأخیر در اجرا با استاندارد «دادرسی در مدت معقول» در اسناد حقوق بشری در تعارض است. نتیجه: تحقق اصل اجرای مؤثر احکام، که خود زیرمجموعه ای از دادرسی منصفانه و حق دادخواهی مؤثر محسوب می شود، نیازمند بازنگری در برخی مقررات، تقویت ضمانت اجراها، و مدیریت حرفه ای فرآیند اجرا است. همسو سازی رویه های داخلی با استانداردهای حقوق بشری، نه تنها حقوق اصحاب دعوا را تضمین می کند، بلکه کارآمدی و اعتماد عمومی به نظام قضایی را نیز ارتقاء می بخشد.

کمیت و کیفیت «سلاح» در جنگ از مهم ترین مؤلف های راهبردی برای تحقق اهداف نظامی است. قدرت، سرعت و ابعاد نابودگری از جمله ویژگی های کلیدی کمیت و کیفیت سلاح است. استفاده از سم به عنوان یک سلاح، می تواند همه ویژگی های مذکور را داشته باشد. انتشار سم های گوناگون در فضای جغرافیای هدف، موجب همه گیری سریع شده و آثار زیانبار مستمری به همراه دارد. هدف سلاح سمی، کور است و اعم از نظامیان و غیر نظامیان تا حیوانات و گیاهان را در بر گرفته و متناسب با نوع گاز سمی و ناظر بر فیزیولوژی انسان و حیوان و بافت گیاهان، آثار دردناک، کشنده و یا غالباً غیر قابل درمان را به همراه دارد. هرچند نگاه صاحبان جنگ به کنش سلاح سمی مثبت است، اما واکنش صاحب نظران علوم مختلف بالأخص علم حقوق در این باره منفی است. دیدگاه فقه امامیه به عنوان اندیشه حقوقی مبتنی بر شریعت اسلامی در باره استفاده از سلاح سمی قابل توجه و حائز اهمیت است؛ گروهی از فقهای امامیه به حرمت مطلق و گروهی به حرمت مقید و گروه دیگری از فقها اساساً به کراهت آن معتقد هستند. اساسنامه دیوان بین الملل کیفری در باره استفاده از سلاح سمی به اتخاذ موضع اقدام کرده و بندهای متفاوتی در این باره مقرر کرده است. پژوهش حاضر بر اساس روش توصیفی تحلیلی به طرح دیدگاه های موجود در باره مسأله حاضر پرداخته و ضمن ذکر ادله با استفاده از روش تضارب آرا، به نقد و بررسی هر یک از دلایل اقدام کرده است. تحقیقات صورت گرفته منتج به حکم حرمت مطلق استفاده از سلاح سمی است.

این پژوهش به واکاوی انتقادی رفتار سلیمان بن صرد در حوادث مرتبط با عاشورا می پردازد و در پی پاسخ به دو پرسش اصلی است: چرا سلیمان با وجود جایگاه رهبری برجسته در میان شیعیان کوفه، هیچ اقدام موثری در حمایت از مسلم و امام حسین انجام نداد؟ و اینکه اقدامات او پس از عاشورا در عمل تا چه اندازه با اهداف ادعایی قیام، یعنی خونخواهی امام حسین و قصاص قاتلان مطابقت داشت؟ با توجه به شواهدی از روحیه شکّاک سلیمان و درنگ بیش از حدّ او در امور، تعامل ناصحیح با نمایندگان اهل بیت، تمایلش به نبرد با لشکر شام و پرهیز از جنگ در کوفه و نیاز او و پیروانش به برپایی نبردی حماسی پس از عاشورا برای بازیابی وجهه از دست رفته، در صدد پاسخ به این پرسش ها برآمدیم. از آنجا که قیام سلیمان و مختار در یک برهه و در یک بستر با هدفی مشابه واقع شده، تحلیلی مقایسه ای میان مواضع و اقدامات او با تدابیر و بهره گیری هوشمندانه مختار از ظرفیت های اجتماعی و نیز نتایج کاملاً متمایز اقدامات آن ها انجام شد که به فهم ما از حوادث کمک شایانی می کند. نتایج تحقیق نشان می دهد با آنکه سلیمان با احساس گناه به جرم خویش اعتراف می کند، اما برای جبران راهی را در پیش می گیرد که نشان می دهد برخلاف ادعا، هدف و نتیجه اش در اصل نه قصاص قاتلان، بلکه صرفاً برپایی نبردی حماسی و بازیابی وجهه مخدوش شده اش بوده است.

شیعه امامیه، ائمه (ع) و پیشوایان خود را دارای اوصاف و خصوصیات فراطبیعی و منحصربه فرد می داند که ازجمله این خصوصیات، وجود عصمت و صفات فوق بشری در ائمه (ع) و خاستگاه پیدایش شیعه اثنی عشری است. اعتقاد به این باور، منجر به ایجاد شبهات و مناقشاتی علیه عقاید شیعیان امامی، خصوصاً در مباحث مرتبط با مهدویت و منشأ شکل گیری شیعه اثنی عشری گردیده است. چنین اشکالاتی زاییده رویکردی قیاسی است که در آن قاعده توهم بودن هرنوع خرق عادتی را می پذیرند و سپس بر همین مبنا شیعیان را با عقایدی خوارق عادت، توهم و غیرواقع گرا می دانند. هدف اصلی این پژوهش پاسخ به شبهات مربوط به صفات فوق بشری ائمه (ع) و منشأ شکل گیری شیعه اثنی عشری با روش کتابخانه ای و رویکردی استقرایی است. این پژوهش درصدد است تجارب متعددی از خوارق عادت اثبات شده و یقینی از ائمه (ع) را منسجم و رونمایی نموده و از این رهگذر امتناع بروز خوارق عادت در ایشان را مخدوش نماید. خصوصیات فراطبیعی ائمه (ع) در متون تاریخی غیر شیعیان، نشانگر فضایلی انبوه برای این نسل دوازده گانه است که تواتر این حجم از فضایل در یک نسل دوازده گانه پی درپی با سنت تاریخی حاکم بر جوامع بشری سازگار نیست. همچنین تواتر تشرف به محضر ائمه (ع) در تجارب نزدیک به مرگ اثبات شده گروه های متفاوت اجتماعی، سِنی و جغرافیایی، خود نشانگر خرق عاداتی در این نسل دوازده گانه است. تراکم شگفتی ها در احوالاتِ ثابت شده این نسلِ منحصربه فرد، چالشی جدی در مسیر مدعای تطوّر عقاید شیعیان ظرف صدها سال و وهم آلود بودنِ عقاید شیعی پیرامونِ خصوصیاتِ اهل بیت است؛ بنابراین آنچه مستشرقان با رویکردی قیاسی به عنوان شبهه برای تشیع مطرح کرده اند پس از اتخاذ نگاه استقرایی-آماری به نقطه قوت بدل خواهد شد.

دو چهره و توصیف از شخصیت حضرت داود، در عهد عتیق وجود دارد که با هم سازگار نیستند، یکی بنده خدا و مطیع او و دیگری چهره ای گناهکار و سرکش در برابر حضرت حق. گرچه از او به عنوان یکی پادشاهان مهم یهودیت یاد می شود، قرآن کریم او را در زمره انبیائی قرار می دهد که به مقام خلافت و پادشاهی ظاهری نیز دست یافت. این پژوهش درصدد است تا بر مبنای اسناد کتابخانه ای پس از معرفی ایشان، به تبیین ویژگی های شخصیتی و شاخصه های حکومت آن حضرت در دو متن عهد عتیق و قرآن کریم پرداخته، و با بیان اشتراکات و تفاوت ها، ویژگی های برجسته آن حضرت در قرآن را معرفی و تبیین کند. از مهمترین یافته های تحقیق می توان، به مسیحا بودن حضرت داود در عهد عتیق، عصمت او در دیدگاه قرآن، معجزات فراوان و الهی بودن حکومت ایشان در دو سند اشاره نمود.

قرآن به مثابه منشور حیات فردی و اجتماعی مسلمانان، حاوی آموزه هایی عمیق در باره بالاترین سطوح زیست اجتماعی و تمدنی است. آیه 141 سوره نساء «وَلَن یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً» که به «قاعده نفی سبیل» شهرت دارد، از منظر اکثر مفسران شیعه و برخی از مفسران اهل سنت، نوعی اخبار در معنای انشایی است. نتایج تحقیق نشان می دهد اراده الهی بر این تعلق گرفته است که (به رغم جواز ارتباط جامعه و دولت اسلامی با دولت ها و جوامع غیر متخاصم و غیر سلطه جو)، راه نفوذ و سلطه کافران بر مسلمانان در هر شکل و مصداقی و در تمامی عرصه های فرهنگی، سیاسی، امنیتی، اقتصادی، بهداشتی، علمی، فن آوری، فضای مجازی و ... مسدود شود. به نظر فقهای جهان اسلام و بر پایه این قاعده فقهی، هرگونه ارتباط، عقد، ایقاع و داد و ستدی که موجب سلطه و استیلای کافر بر مسلمان شود، در همه عرصه های فوق باطل و حرام خواهد بود. این حکم مقتضی استقلال تمدنی جهان اسلام از تمدن های مادی و غیر الهی است. ما در این مقاله بر آنیم با استفاده از روش اجتهادی، ظرفیت های سلبی و ایجابی و اقتضائات تمدنی آیه نفی سبیل را به دست آوریم.

وجود نیازها و ضرورت های تقنینی، واقعیتی غیر قابل انکار است که مطابق اصل 71 قانون اساسی، مجلس شورای اسلامی مسؤولیت برآورده ساختن و رفع آن را بر عهده دارد. در چنین فرضی صلاحیت تصویب قانون توسط مجلس، نه اختیاری، بلکه تکلیفی خواهد بود؛ زیرا توقف اضرار هنگفت ناشی از خلأ قانون، تنها از مجرای انحصاری قوه مقننه می گذرد. مبتنی بر نظام حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، اعمال صلاحیت قانون گذاری قوه مذکور را می توان در چهار عرصه حصریِ اقدام به تهیه طرح قانونی، تصویب طرح یا لایحه، اصلاح تکمیل و نسخ قوانین موجود و اصلاح یا اصرارِ پس از تصویب و ایراد شورای نگهبان، مورد ارزیابی قرار داد. با فرضِ وجود ضرورت واقعی در تقنین، صلاحیت تکلیفی مجلس شورای اسلامی در عرصه های چهارگانه مذکور، به دلیل مفروض دانستن مصلحت، با محدودیت های سه گانه لزوم عدم مغایرت با احکام اولیه شرع، قانون اساسی و سیاست های کلی نظام مواجه نخواهد بود. تحقیق حاضر در بیان تفصیلی این مباحث، از روش توصیفی تحلیلی بهره می برد.

این پژوهش با هدف تحلیل مقایسه ای «الگوی پیشرفت اسلامی» و «پارادایم توسعه غربی» انجام شده است. مقاله با تأکید بر محدودیت های پارادایم های غربی توسعه که بر شاخص های مادی و اقتصادی متمرکز اند، ضرورت ارائه الگوی جایگزین مبتنی بر جهان بینی توحیدی را تبیین می کند. پارادایم توسعه غربی، ریشه در اومانیسم، سکولاریسم و لیبرالیسم دارد و با تلقی انسان به «موجود اقتصادی»، بحران هایی چون نابرابری ساختاری، تخریب محیط زیست و ازخودبیگانگی معنوی را دامن زده است. در مقابل، الگوی پیشرفت اسلامی بر چهار اصل بنیادین استوار است: مالکیت مطلق الهی، هدایت تکوینی و تشریعی، جایگاه خلیفه اللهی انسان و مدیریت مسئولانه منابع. غایت این الگو، تحقق «حیات طیبه» و نیل به «قرب ربوبی» است. راهبردهای کلان این الگو شامل تربیت توحیدی، هم افزایی معنویت و عدالت و نهادهای پشتیبان؛ خانواده، حکمرانی اسلامی و مشارکت مردمی است. در تحلیل تطبیقی، تفاوت های ساختاری در نقش دولت (فعالیت هدایت گرانه در برابر دولت حداقلی)، اقتصاد (مقاومتی و عدالت محور در برابر سودمحور) و فرهنگ (محوریت توحیدی در برابر ابزارگرایی) برجسته شده است. این پژوهش نتیجه می گیرد که الگوی پیشرفت اسلامی با تکیه بر مبانی توحیدی، نه تنها بدیلی نظری، بلکه چارچوبی کارآمد برای بازسازی هویت اسلامی ایرانی است. تحقق این الگو مستلزم گسترش پژوهش های بین رشته ای، طراحی شاخص های بومی و تقویت نهادهای دینی اجتماعی است.

جواز اعتراض به حکومت اسلامی، یکی از اصول پذیرفته شده در اسلام و قانون اساسی است.اما اگر اعتراض به براندازی تبدیل شود، حکومت اسلامی باید با آن مقابله و حکم الهی را در باره براندازان اجرا کند. مسأله این پژوهش، بررسی مبانی قرآنی لزوم مقابله با براندازان و فرضیه پژوهش این است که از دیدگاه قرآن کریم با همه براندازانی که در پی براندازی حکومت اسلامی هستند، باید مقابله شود. در این پژوهش به این نتیجه رسیده ایم که هر نوع مقابله عملی و عامدانه به قصد ضربه زدن به «کیان حکومت اسلامی» و سلب امنیت عمومی، براندازی محسوب می شود و در مرحله اول، حاکم اسلامی و در مرحله بعدی، همه مردم وظیفه دارند با براندازان مقابله کنند. مقابله یادشده در مرحله اول باید با نهایت مسالمت باشد، ولی صلح ناعادلانه مبتنى بر مماشات با براندازان مورد تأیید و رضایت الهى نیست. روایاتی که شأن یا سبب نزول آیات را مبارزه امام علی7 با ناکثین، قاسطین، مارقین و دشمنان امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) می دانند، همگی از باب جری و تطبیق است و با الغای خصوصیت بر براندازان حکومت اسلامی نیز دلالت دارد. نوع مجازات براندازان را قانون مشخص می کند.

تقریب بین پیروان مذاهب اسلامی به مثابه جنبش نرم افزاری فرآیند وحدت اسلامی محسوب می گردد. امروزه با توجه به اهمیت و ضرورت این امر، راهکارهای مختلف تحقق تقریب متنوع است. یکی از راهکارها می تواند بر مبنای آموزش و پژوهش باشد. ستون فعالیت های پژوهشی در محافل علمی و دانشگاهی بر مقاله و کتاب استوار است. مقالات تاریخی با رویکردهای مختلفی مانند سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی نوشته می شود. یکی از رویکردهای مقالات تاریخی، رویکرد تقریبی است. نگرشی که بیشتر در محافل مذهبی بازخورد دارد و نقش مهمی در وحدت یا تفرقه ایفا می کند. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با جمع آوری داده های کتابخانه ای در صدد پاسخگویی به این سوال است که ویژگی های یک مقاله تاریخی با رویکرد تقریب چیست؟ نویسنده پس از بررسی جوانب موضوع به این نتیجه رسیده است: مهم ترین مولفه ها عبارتند از جایگزینی نگاه تاریخی به جای نگاه کلامی، مراجعه به منابع اصیل هر مذهب و فرقه، رعایت ادب نقد در تحلیل رویدادها و اشخاص، خودداری از به کارگیری واژگان ارزشی، پرهیز از بدگویی و دشنام، پرهیز از بحث های جدلی، ارائه قرائت وفاق آمیز از نقاط اختلاف، رعایت انصاف علمی در نقل فضائل، روش تطبیقی- مقایسه ای در انتخاب عناوین پژوهش، بررسی اسباب و عوامل اختلاف، تمرکز بر موارد کاربردی و حذف موارد اختلافی بی ثمر و توجه به شرایط معاصر.