درخت حوزه‌های تخصصی

یکی از شیوه های ژن درمانی در ناهنجارهای جنینی، دریافت میتوکندری اهدایی از تخمک ثالث است؛ که با روش انتقال پیش هسته و روش انتقال تخمک و ابزارهای مختلف آن، از نظر فقهی دارای مسائل مهمی است؛ از آن جمله بحث نسب مادری چنین فرزندی است که از این روش به دنیا می آید. از این رو، این نوشته به روش تحلیلی و استنباطی با رجوع به منابع فقهی به سبک کتابخانه ای نسب مادری نوزاد حاصل از دستکاری ژنتیکی را مورد بررسی قرار می دهد و چنین می نماید که هر چند در صدر اسلام و عرب جاهلی ملاک مادر بودن، حمل و ولادت کودک بوده است و اصلاً از وجود تخمک و تکوّن کودک از آن، خبر نداشتند، ولی تأکید عرف این زمان بر اهمیت نقش تخمک و هسته آن در تولید انسان، ارتکازات عرفی عصر نزول را تحلیل و تبیین می کند؛ به ویژه آنکه از دیدگاه لغوی و عرفی، «اُم» به معنای اصل هر چیز و عماد آن است و از این رو، صاحب هسته تخمک، مادر شرعی نوزاد آزمایشگاهی محسوب می گردد و نسب برای او ثابت است؛ زیرا پیدایش اصلِ جنین از ترکیب کروموزم های هسته تخمک با اسپرم مرد می باشد.

واژه «نصاری» در قرآن کریم از جمله مفاهیمی است که در مطالعات تفسیری و زبان شناسی بحث و بررسی شده است. برخی از پژوهشگران معاصر، تلاش کرده اند این واژه را نه به عنوان یک اصطلاح عام برای مسیحیان، بلکه به گروهی خاص از آنان محدود کنند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکردی انتقادی و با تکیه بر تحلیل آیات و مقایسه این واژه با مفاهیم و آیات مرتبط، دیدگاه مذکور را نقد کرده و شواهد متعددی برای رد آن ارائه نموده است. تحلیل آیات مرتبط با مواضع گوناگون قرآن نسبت به «نصاری»، از جمله آیات سوره های بقره، مائده و توبه نشان می دهد که این واژه به گروهی شناخته شده و اثرگذار در جامعه آن زمان اشاره دارد. در این خصوص، تقابل های دوگانه میان «نصاری» و «یهود» نشان دهنده کاربرد گسترده این واژه در برابر یک گروه بزرگ دینی است. همچنین، آیات مرتبط با ساحت حضرت ابراهیم (ع) و نفی یهودیت و نصرانیت از ایشان، دلالت روشنی بر ماهیت عام این واژه دارد. افزون بر این، آیات مربوط به شرط ایمان و عمل صالح برای رستگاری پیروان ادیان مختلف، مؤید این نکته است که «نصاری» اشاره به عموم مسیحیان دارد و نه یک گروه خاص. ادعاهایی همچون الحاقی بودن این واژه یا عدم امکان حضور در برخی از آیات نیز نه تنها پشتوانه کافی ندارند، بلکه با سبک بیانی و انسجام ساختاری قرآن در تعارض است. در نتیجه، محدود ساختن مفهوم «نصاری» به گروهی خاص، نه تنها با شواهد قرآنی سازگار نیست، بلکه سبب نادیده گرفتن بسیاری از دلالت های تفسیری و تاریخی می شود.

دولت نقشی راهبردی و اساسی در توسعه دارد. کارگزاران موفق توسعه تنها دولت های توسعه گرا و کارآمدی هستند که با به کارگیری ابزارها و سیاست های مختلف سعی می کنند کشور را بدین مقصود برسانند. قطر نیز به عنوان یک بازیگر مهم در سیاست منطقه ای و بین المللی ظهور یافته و توانسته موفقیتی چشمگیر در زمینه توسعه اقتصادی، اجتماعی و انسانی به دست آورد و به یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان با سطح درآمد سرانه بالای جهانی تبدیل شود. بدین ترتیب این سؤال مطرح می شود که دولت قطر چه نقشی در روند توسعه این کشور داشته است؟ مفروض پژوهش این است که مطابق با الگوی دولت توسعه گرا، دولت توانسته با استراتژی و برنامه های توسعه ای مختلف، در پیشرفت قطر نقشی مؤثر داشته باشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با تأکید بر دیدگاه آدریان لفت ویچ، چنین نتیجه می گیرد که دولت در این کشور به رهبری شیخ حمد آل ثانی و سپس شیخ تمیم از ویژگی های الگوی دولت توسعه گرا چه در سیاست داخلی و چه در سیاست خارجی برخوردار بوده است و با راهبردهای اقتصادی، پولی، تجاری، آموزشی و سرمایه گذاری مختلف توانسته مسیر توسعه اقتصادی و انسانی در این کشور را هموار کند و به پیشرفت های چشمگیری دست یابد.

ولایت فقیه محور اصلی فقه سیاسی شیعه است. طبیعی است که بعضی از ابعاد و دقایق این نظریه اجماعی نیست و بین فقها در مورد آن اختلاف نظر وجود دارد. تاریخ این بحث و سیر تحولات آن و شناخت اندیشه های محوری در آن نقش مهمی در فهم عمیق مطالب آن خواهد داشت. یکی از نقاط عطف در طرح این بحث در حوزه های علمیه، بحث ولایت فقیه شیخ انصاری در کتاب مکاسب ایشان است. با توجه به اینکه نظریات شیخ انصاری به ویژه کتاب مکاسب ایشان هنوز یکی از ارکان اندیشه اصولی و فقهی معاصر شیعه به شمار می رود، طبیعتاً دیدگاه های شیخ و شیوه بحث ایشان تأثیر بسیاری بر فهم فقیهان معاصر از این نظریه داشته است. ایشان این بحث را به گونه ای که فقها ذیل «فقه الدوله» یا «احکام السلطانیه» طرح می کنند، طرح نکرده و قالب و ادبیات خاصی برای این بحث برگزیده است. این نوشتار در پی این است که اثبات کند ادبیات مبهم و دسته بندی غیرمعمول شیخ انصاری از این بحث سبب اختلاف نظر گسترده در فهم مراد شیخ از این بحث می شود که برخی از فقها، کلام شیخ را به ولایت مطلقه فقیه حمل می کنند و برخی دیگر ایشان را نافی ولایت مطلقه فقیه می دانند. از سویی پذیرش این دسته بندی و چارچوب برای طرح این مسئله سبب نوعی به هم ریختگی، اجمال و نابسامانی در طرح مطالب فقه سیاسی در حوزه های علمیه شده است. در این نوشتار تلاش شده با بررسی تطبیقی آرای شارحان مکاسب، اختلاف نظرها در این مباحث شناسایی و ریشه یابی شوند و تأثیر بحث های شیخ انصاری بر درک خاص بعضی از بزرگان فقه و اصول از ولایت فقیه واکاوی شود.

اندیشه دینی دیوید هیوم غالباً به مثابه مجموعه ای از نقدهای سلبی بر الهیات طبیعی و براهین اثبات وجود خدا تفسیر شده است. این مقاله با اتخاذ خوانشی همدلانه و تحلیلی، نشان می دهد که این تصویر رایج، پروژه فلسفی هیوم را به نحو نابسنده ای تقلیل می دهد. مدعای اصلی نوشتار آن است که نقدهای هیوم بر الهیات اثبات گرا نه پایان دین، بلکه مقدمه گذار از ایمانِ معرفت محور به ایمانِ زیست محور است. در گام نخست، الگوی کلاسیک ایمان اثبات گرا در سنت عقل گرایی دینی بریتانیا و صورت بندی های شاخص آن بررسی می شود. سپس نشان داده می شود که هیوم با تکیه بر تجربه گرایی، تحلیل روان شناختی ذهن و نقد مفروضات متافیزیکی، امکان دفاع معرفت شناختی از ایمان اثبات گرا را از بنیاد تضعیف می کند. در عین حال، تحلیل های او در تاریخ طبیعی دین آشکار می سازد که دین را باید به مثابه پدیده ای انسانی، برآمده از ساختارهای عاطفی، تخیلی و عادت مند ذهن فهم کرد. در این چارچوب، ایمان غیراثباتی به عنوان پاسخی طبیعی، معنا بخش و وجودی به وضعیت ناپایدار آدمی در جهان پدیدار می شود. مقاله نتیجه می گیرد که هیوم، نه مبلغ خداناباوری، بلکه نظریه پرداز الگویی فروتنانه و انسان محور از ایمان است که با خوانش های روان شناختی معاصر از دین هم افق است.

بغی و قیام علیه حکومت اسلامی توسط مسلمین، از عناوینی است که در فقه سیاسی اهل سنت جایگاه مهمی را به خود اختصاص داده است. تفاوت رفتاری خلفا با مخالفین داخلی خود در طول تاریخ این سؤال را ایجاد می کند که در فقه اسلامی چه احکامی برای برخورد با بغات وجود دارد؟ با مطالعه منابع فقهی اهل سنت این نکته حاصل می شود که مذاهب چهارگانه تنها عمل علی بن ابی طالب(ع) را معیار اخذ احکام بغی قرار داده اند. نوشتار حاضر با رویکرد تحلیلی انتقادی پس از بررسی میزان تأثیرپذیری فقه اهل سنت از سیره امام علی(ع) در این مسئله و تطبیق برداشت های فقهی با وقایع تاریخی، پیش فرض های مکتب امامیه و مکتب خلافت در استنباط از سیره امیرالمؤمنین(ع) را موردبحث قرار داده و روشن می نماید که علی رغم یکی بودن مصدر اخذ احکام و مشابهت بسیاری از فتاوای دو مکتب، مبانی کاملاً متفاوتی در استنباط ایشان حاکم است که نگاه به مسئله بغی را در یک دیدگاه از نگاه دیگر متفاوت می نماید.

این پژوهش با هدف سنجش دیدگاه های متفاوت در مورد تأثیر پیش داشت ها بر فهم متون انجام شده است. این تفاوت ها در مکاتب مختلف ناشی از پاسخ های متفاوت به پرسش هایی مانند خاستگاه معنا، قصدی بودن آن و چیستی فهم است. سوال اصلی این تحقیق این است که در میان دیدگاه هایی که در مورد تاثیر پیش داشت ها بر فهم متون در مکاتب تفسیری و هرمنوتیکی بیان شده کدام دیدگاه از تایید بیشتری برخوردار است. برای بررسی و سنجش این دیدگاه ها می توان به حوزه های دیگری مراجعه کرد که در مورد فهم و شناخت تحقیق کرده اند. یکی از این حوزه ها، نظریه رشد شناختی ژان پیاژه است. روش این تحقیق مراجعه به آثار پیاژه و تحلیل نظریه شناختی وی و پیامدهای تفسیری این نظریه و سپس سنجش دیدگاه های تفسیری و هرمنوتیکی با یافته های این نظریه است. در این تحقیق با توجه به نظریه رشد شناختی پیاژه روشن شد که پیش داشت های مفسر و خواننده متن بر فهم متون اثر گذارند. اما این اثرگذاری غیرقابل اجتناب نیست و باید با تعامل مداوم با متن به معنای نهفته در آن دست یافت. زیرا خاستگاه معنا مؤلف است و در واقع فراتر از ذهن خواننده، معنایی وجود دارد که هدف فهم و تفسیر، دست یابی به آن است.

در احادیث اسلامی موضوع مهرورزی و محبّت نسبت به همسر با عنوان «حبّ النساء» مطرح شده است. این روایات با دو بیان به ظاهر متفاوت دیده می شود. از یک سو روایاتی «حبّ النساء» را مدح می کنند و از سوی دیگر، برخی احادیث آن را امری مذموم می شمرند. این دو بیان به ظاهر متفاوت، منجر به اختلاف احادیث و به نوعی تعارض ظاهری بین آنهاست. برخی علما دو وجه جمع بین این دو گروه از روایات مطرح کرده اند: یکم. منظور از مدح «حبّ النساء» محبت متناسب نسبت به همسر و منظور از ذم آن افراط در این محبت است. دوم. مراد از روایات مدح مقابله با فرهنگ جاهلی است که جنس زن مورد تحقیر و ظلم قرار مى گرفته است. نویسنده با بهره گیری از روش تحلیلی توصیفی، نخست به بررسی سندی روایات پرداخته است. سپس با نقد دو وجه پیش گفته، احتمال سومی را مطرح کرده است و آن اینکه منظور از مدح «حبّ النساء»، محبت قلبی نسبت به زن و شوهر است و ذمّ حب النساء در روایات دیگر، تعبیری کنایی بوده و منظور از آن مسأله شهوت رانی است.

این مقاله به بررسی مفهوم «جنگ نرم» به عنوان تهاجم فرهنگی، روانی و رسانه ای برای تغییر باورها و ارزش های جوامع اسلامی از منظر قرآن می پردازد. هدف اصلی، تبیین بسترهای داخلی زمینه ساز این جنگ (مانند دنیاطلبی، اختلاف افکنی و عدم تبعیت از رهبری دینی)، روش های دشمن (شامل شایعه پراکنی، دین زدایی و اشاعه فحشا) و ارائه راهکارهای قرآنی برای مقابله است. با توجه به آیاتی مانند «وَ الْفِتْنَهُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ» جنگ نرم به سبب تأثیر عمیق بر ایمان و وحدت جامعه، خطرناک تر از جنگ سخت قلمداد شده و شناخت آن برای حفظ هویت اسلامی ضروری است. با روش توصیفی-تحلیلی و استناد به آیات قرآن و تفاسیر معتبر، یافته ها نشان می دهد؛ که دشمن از بسترهایی همچون: مشتبه شدن حق و باطل، دنیاطلبی و تفرقه افکنی داخلی. و روش هایی از قبیل: تحریف مفاهیم دینی، شایعه سازی، اختلاف افکنی و ترویج فحشا برای ایجاد جنگ نرم استفاده می کند. قرآن با شناسایی آسیب پذیری های داخلی و روش های دشمن برتقویت ایمان، وحدت، هوشیاری، پرهیز از دوستی با دشمنان، تقوا و صبر به عنوان سپر محافظ، تحقیق در اخبار و آمادگی همه جانبه به عنوان اساس مقابله تأکید دارد.

آیا انطباق خارجی مستلزم خارجیتِ محمول است؟ به عنوان نمونه، در گزاره «علی انسان است» بی شک «انسان» در متن واقع حقیقتاً و بالذات بر «علی» منطبق است؛ آیا این انطباق خارجی و در متن واقع، کاشف از آن است که انسان خود نیز در متن واقع موجود است؟ روشن تر بگوییم: اگر انطباق محمول بر موضوع در متن واقع تحقّق یابد، آیا محمول نیز در متن واقع، دارای وجود فی نفسه خواهد بود؟ مطابق این پرسش ما با این گزاره شرطی مواجهیم: «اگر انطباق محمول بر موضوع در متن واقع تحقّق یابد محمول نیز در متن واقع دارای وجود فی نفسه خواهد بود». روشن است که با پذیرش ملازمه میان مقدم (انطباق خارجی) و تالی (خارجیتِ محمول) می توان در تمامی موارد با وضع مقدمْ وضع تالی؛ و با رفع تالیْ رفع مقدم را نتیجه گرفت. دقت نظر در گفتار حکما نشان می دهد که عده ای؛ همچون ابن سینا و خواجه نصیر طوسی، تلازم مذکور را مسلّم انگاشته اند. آنان بر اساس این گمان، صدق حقیقی و بالذات کلی طبیعی (ماهیت) بر افرادش را دلیلی بر وجود کلی طبیعی در خارج دانسته اند. این جستار، با اثبات عدم ملازمه میان انطباق خارجی و خارجیت محمول انگاره مذکور را ابطال می کند؛ آنگاه نشان می دهد که از دیدگاه صدرالمتألهین نیز ملازمه مذکور مقبول نیست.

بیماری سرطان فراتر از درگیری های جسمانی کودکان بیمار عمل کرده و ابعاد دیگر سلامت و زیست آن ها، به ویژه سلامت معنوی، را تحت تأثیر قرار داده و در این مسیر، چالش های معنوی منحصربه فردی را به وجود می آورد. ماهیت مفهوم «خدا» و شیوه ی برقراری ارتباط با او، یکی از دغدغه های اصلی معنوی این دسته از کودکان محسوب می شود و عاملی تعیین کننده در شکل گیری روند سلامت معنوی و فرآیند رشد پس از سانحه در آن هاست. بر همین اساس، این پژوهش با تکیه بر روش پدیدارشناسی ون منن، پس از تشریح چارچوب زیست جهان معنوی کودکان و تجربه ی زیسته ی آنان، به بررسی مفاهیم خداشناسانه ی 20 کودک سرطانی بستری در بیمارستان شهید سیدالشهدا استان اصفهان می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که درک آنان از مفهوم خدا را می توان در پنج دسته بندی اصلی طبقه بندی کرد: خدای جادویی، خدای معامله گر، خدای رخنه پوش، خدای کنترلگر و خدای معنابخش. نحوه ی درک هر یک از این مدل های خداشناسانه، تأثیر عمیقی بر ساختار زیست جهان معنوی این بیماران دارد؛ به طوری که می تواند هم به عنوان عاملی برای تسهیل رشد و تعالی معنوی و ارتقای بهزیستی روحی عمل کند و هم آنان را در معرض تعارضات و آسیب های روحی جدی قرار دهد.

یکی از دلایل سها در اثبات ادعای خود مبنی بر اقتباس قرآن از سایر اندیشه ها تکرار مضمون شعر زید بن عمرو در قرآن است. او مدعی است که چون مفهوم مذکور در شعر زید منعکس شده است، ناگزیر این مفهوم قرآنی برآمده از آن است. یکی از روش های پاسخ موردی به این ادعا، بررسی انتساب شعر به شاعر است، زیرا با رد انتساب آن به شاعر جاهلی، امکان اثبات تقدم شعر بر قرآن و اقتباس آن از مضمون شعر وجود ندارد. بنابه بررسی انجام شده، بیت مذکور از طریق مبرد در تفاسیر آمده، از طریق ابن بری در لغتنامه ها نقل شده است و کتاب های البدایه و النهایه، تاریخ دمشق و سیر أعلام النبلاء نیز آن را آورده اند، اما باید گفت که همه طرق آن مقطوع است. از سه طریق مغازیِ ابن اسحاق نیز فقط در نقل زیاد بن عبدالله بکائی موجود است. در آن، طریق ابن اسحاق به زید بن عمرو مشخص نیست و دو مسیر محتمل وی به زید نیز به آل زبیر می رسد که اینان در مظانّ جعل شعر با هدف فضیلت سازی برای خاندان خود هستند. روایت مفرد هشام بن عروه زبیری از پدرش نیز مردود است. همچنین ابن اسحاق به ساخت شعر برای افراد متهم است. در طریق اغانی نیز شعر به هشام بن عروه می رسد. تمام نقل های هشام، چه در اغانی و چه در سیره به سعید بن زید که از جاعلان حدیث «عشره مبشّره» است بازمی گردد و احتمال ساختگی بودن شعر را تقویت می کند.

حفظ قرآن کریم، به عنوان یکی از مصادیق انس با قرآن، زمینه ساز شکل گیری سبک زندگی مبتنی بر آموزه های وحیانی و روایات و ارتقای سلامت اجتماعی است. بر اساس متون دینی، حفظ قرآن دارای مراتب مختلف با کارکردهای متفاوت در دستیابی به سبک زندگی مطلوب است. پژوهش حاضر با هدف بررسی کارکردهای حفظ قرآن در سبک زندگی اجتماعی، بر مبنای گزاره های وحیانی و با تأکید بر دیدگاه های رهبر معظم انقلاب، با روش کتابخانه ای و رویکرد تحلیلی-توصیفی و تحلیل محتوا انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که برجسته ترین کارکردهای حفظ قرآن عبارتند از: نقش آفرینی اجتماعی، بهره مندی از آموزه های اخلاقی، تقویت سرمایه های فرهنگی، تعاملات اجتماعی، تحول فردی و اجتماعی، ترویج و نهادینه سازی فرهنگ قرآنی و تحولات عملی. نتایج پژوهش حاکی از آن است که حفظ صرف الفاظ قرآن، با وجود اهمیت آن، به تنهایی تأمین کننده تمامی مزایای ذکرشده در متون دینی نیست و صرفاً برخی از مؤلفه های رفتاری را تحت تأثیر قرار می دهد. در مراتب بالاتر، حفظ مفاهیم قرآن کریم، علاوه بر موارد پیشین، بر حوزه دانشی جامعه نیز اثرگذار بوده و زمینه را برای تغییر رفتار و انطباق آن با سبک زندگی مبتنی بر آموزه های قرآن فراهم می سازد.

در ادله شرعی اعم از آیات قرآن و روایات معصومان(ع) الفاظی وجود دارد که علما و اندیشمندان عرصه فقه در آن اختلاف دارند. یکی از این الفاظ، واژه پرکاربرد «عمد» است که اهمیت ویژه ای در فقه عبادات و معاملات خصوصاً فقه جزایی دارد. در اینکه آیا علم به حکم در تحقق معنای تعمد مدخلیت دارد یا نه، سه دیدگاه وجود دارد. بنابر یک دیدگاه، علم به حکم هیچ مدخلیتی در تحقق معنای عمد ندارد و در نتیجه، هم عالم به حکم و هم جاهل به آن، هر دو می توانند متعمد باشند. دیدگاه دیگر، علم به حکم را دخیل در معنای عمد می شمرد که بر اساس آن فقط عالم به حکم می تواند متعمد محسوب گردد. دیدگاه سوم این لفظ را فاقد ظهور در قصد مطلق و قصد ناشی از علم می داند و بنابر آن باید برای فهم معنای تعمد در ادله به قراین دیگر مراجعه کرد. این تحقیق در پاسخ به این سؤال که «نقش علم به حکم در تحقق معنای عمد در کتاب و سنت چیست؟» و با هدف فهم دقیق معنای تعمد در ادله و استنباط احکام مرتبط با فعل یا ترک تعمدی، با استفاده از شیوه گردآوری کتابخانه ای و روش توصیفی- تحلیلی به این نتیجه دست یافته است که واژه عمد در هیچ یک از این دو معنا ظهوری ندارد و به کمک قراین می توان به معنای دقیق آن پی برد.

در بررسی واژگان زبان عربی، "واژگان اضداد" در بین لغویون از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و کتب متعددی با این عنوان تألیف شده است. با توجه به این که این واژگان، در یک سیر معنایی پذیرای دو معنای متضاد شده اند، دستیابی به معنای اولیه و شناخت سیر تطور معنایی این لغات برای فهم دقیق تر معنای آن ها حائز اهمیت است. یکی از این واژگان اضداد "قُرْءْ" است که دارای دو معنای متضاد "حیض" و "طهر" می باشد و در قرآن کریم یک بار و به صورت جمع (قُروء) در آیه 228 سوره بقره به کار رفته است. در کتب و پژوهش های انجام گرفته در خصوص واژگان اضداد، از روش های موجود در زبان شناسی تاریخی کمتر استفاده شده است لذا در پژوهش حاضر ماده "قرء" از منظر زبان شناسی تاریخی در زبان های آفرو- آسیایی و هند و اروپایی ریشه یابی شده است. در نهایت با ریشه شناسی و بررسی سیر تحول معنایی ماده قرء، روشن گردید معنای اولیه آن "صدازدن برای جمع کردن" بوده و شرایط استعمال معنای اولیه سبب تولید معنای "مواجهه و روبروشدن" شده است. سپس به دلیل این که زنان در دوران پاکی با این پدیده فیزیولوژیک مواجه می شده اند این مواجهه در معنای "حیض" کاربرد یافته است؛ بنابراین معنای متقدم و اصلی "قُرء" به عنوان یکی از اضداد "حیض" است، نه "پاکی" و با توجه به تحولات معنایی صورت گرفته برای واژه، در معنای "پاکی" کاربرد یافته است.

فلسفه علم سلوک پس از پرسش از چیستی مبدأ عمل سلوکی در انسان، به عقل سلوکی می رسد. لیک عقل سلوکی چیست؟ چگونه مبدأ عمل سلوکی است؟ بدین جهت این نوشته، نخست به نگاه حکمای الهی به جایگاه عقل عملی در وادی سلوک توجه می دهد. آنگاه به نگاه عارفان به ویژگی های عقل عملی در سلوک می پردازد. سپس جایگاه سلوک را در نظریه قانون اخلاق استاد علی عابدی شاهرودی تشریح می کند. آنگاه به روش تحلیلی و بر پایه داده های فلسفی و عرفانی و دینی آن بزرگان به تبیین ماهیت و اقسام و مراتب عقل سلوکی می پردازد و در ماهیت، آن را عقل شناختاری - انگیختاری دانسته که دارای معرفتی با خاصیت عملی – سلوکی است و به واقعیت های سلوکی موجود در حقیقت قلبی تعلق می گیرد. در کنار این تعریف به نه مسأله جهت تبیین موضوع مقاله پرداخته و از حقیقت قلبی و منطقه روحانی و جنود خصالی و عقلی، اقسام عقل سلوکی سخن گفته و مراتب عقل سلوکی را که عبارتند از تجلیه، تخلیه، تحلیه، تعلیه و فنا، تبیین کرده است

در این مقاله، دیدگاه توماس با روش توصیفی - تحلیلی، درباره وجود و رابطه آن با ماهیت که به صورت پراکنده در آثار پرشمارش آمده است، در سه ساحت ترکیب، تمایز و عروض بررسی می شود. در طول فلسفه قرون وسطی، مناقشات فراوانی درباره نحوه ارتباط وجود با ماهیت مطرح شده است. در فلسفه آکوئیناس، وجود [3] اهمیت ویژه ای دارد. نزد وی وجود فعلیت تمام فعلیت ها و کمال تمام کمالات است؛ ازاین رو وی اصطلاح فعل وجودی [4] را برای بیان جایگاه بنیادین وجود، در نظام فلسفی خویش به کار برده است. بر این اساس، آکوئیناس تحت تأثیر اسلافی چون ابن سینا معتقد است که همه مخلوقات کنار انواع ترکیب، از وجود و ماهیت نیز مرکب هستند و این ترکیب تنها امر ذهنی نیست، بلکه ترکیب از دو مؤلفه ای است که ذاتی ساختار مابعدالطبیعی موجود بالفعل است. آکوئیناس افزون بر ترکیب، برهان های پرشماری در اثبات تمایز مابعدالطبیعی وجود و ماهیت اقامه کرده است؛ اما در عین حال، عروض وجود بر ماهیت را رد کرده است. تمییز میان سه ساحت ترکیب، تمایز و عروض، و چگونگی پذیرش ترکیب، تمایز و رد عروض وجود بر ماهیت در فلسفه توماس آکوئیناس، مسئله این مقاله است.   

سرپرستی خانواده توسط مرد از دیدگاه فقهای مذاهب در حقوق خانواده پذیرفته شده است و قانون مدنی نیز به این امر تأکید کرده و مقرر می دارد: "روابط زوجین ریاست خانواده از خصایص شوهر است." در واقع، نظام حقوقی ایران، مرد را به عنوان ستون خانواده معرفی کرده و نقش قائم و نگهدارنده را به وی واگذار کرده است؛ به گونه ای که ریاست خانواده از امور مربوط به نظم عمومی محسوب می شود و شوهر نمی تواند به اختیار یا از طریق توافقی از آن چشم پوشی کند. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، موضوع ریاست بر خانواده را از منظر قانون و فقه مذاهب مورد بررسی قرار داده است. هدف اصلی این تحقیق تحلیل مبانی ریاست بر خانواده از نظر تنظیم روابط خانوادگی، حفظ عدالت در خانواده با توجه به تفسیر ریاست و احترام به حقوق طرفین، و همچنین پایداری خانواده است. نوآوری این پژوهش در بررسی تطبیقی مبانی فقهی از منظر حقوق موضوعه ایران و فقه مذاهب اسلامی نهفته است. یافته ها نشان می دهند که ریاست مرد بر خانواده از منظر فقه اسلامی و حقوق ایران با تأکید بر مسئولیت ها و وظایف او به عنوان سرپرست خانوار تعریف شده است. این مفهوم در فقه مذاهب اسلامی و قانون مدنی ایران به طور مشابه مطرح شده، اما تفاوت هایی در جزئیات وجود دارد که ریشه در تفسیرهای مذهبی و تحولات حقوقی دارد.

مسئله اصلی این پژوهش، نبودن چارچوب نظری بومی و اسلامی برای حکمرانی در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی و فراهم سازی شرایط ظهور است. در شرایطی که ادبیات حکمرانی به طور عمده، در چارچوب های مدرن غربی مانند حکمرانی خوب، حکمرانی شبکه ای یا حکمرانی تطبیقی شکل گرفته است، نیاز به مدلی نوین که بر مبانی اندیشه امام خمینی(ره) و تجربه جمهوری اسلامی استوار باشد، ضرورتی جدی یافته است. ضرورت نظری پژوهش در پرکردن شکاف مفهومی میان نظریه های حکمرانی مدرن و مبانی دینی - اسلامی حکمرانی نهفته است. از سوی دیگر، ضرورت عملی آن در پاسخگویی به نیاز سیاست گذاران جمهوری اسلامی ایران برای طراحی سازوکارهای عادلانه، مشارکت افزا و تمدن ساز قابل مشاهده است. اهداف پژوهش شامل استخراج مؤلفه ها و اصول کلیدی مدل حکمرانی زمینه ساز بر پایه اندیشه امام خمینی(ره)، تبیین نسبت این مدل با مؤلفه های تمدن نوین اسلامی، طراحی چارچوب تحلیلی و عملیاتی برای سیاست گذاری در سطح کلان، ارائه شاخص ها و ابزارهای ارزیابی تحقق مدل است. نوآوری پژوهش در ارائه مدلی بدیل برای حکمرانی است که افزون بر اتکا بر منابع اسلامی و تجربه انقلاب اسلامی می تواند ظرفیت های مشارکت عمومی، عدالت اجتماعی و بازآفرینی اجتماعی را به صورت نظام مند در خدمت تمدن نوین اسلامی قرار دهد. روش پژوهش تحلیلی - کیفی مبتنی بر بررسی اسناد، متون و آثار نظریه پردازان کلاسیک و مدرن حکمرانی، به همراه تحلیل اندیشه های امام خمینی(ره) و تجربه نهادهای انقلابی جمهوری اسلامی است. یافته های کلیدی نشان می دهد که مدل حکمرانی زمینه ساز در مقایسه با الگوهای غربی، به جای تمرکز صرف بر کارآمدی اداری و اقتصادی، به ابعاد معنایی، ارزشی و اجتماعی حکمرانی توجه ویژه دارد و از طریق تقویت مشارکت مردمی، عدالت، استقلال و ولایت مداری می تواند زمینه ساز حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی باشد.