ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۸۱٬۲۶۱ تا ۸۱٬۲۸۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۸۱۲۶۱.

نظام واژگانی سوره بروج بر اساس سازوکارهای شناختی پایداری بر ایمان(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۸ تعداد دانلود : ۱۱۶
مطالعه معناشناختی واژگان قرآن که به گونه ای حکیمانه در ساختار منسجم سوره ها و آیات جای گذاری شده اند، امکان دستیابی به شبکه ای منسجم از معانی ژرف این کتاب را فراهم می آورد. هر سوره در قالب ساختاری هدفمند و گفتمانی خاص شکل گرفته است و نظام واژگانی اش متناسب با غرض هدایتی آن، هدفمند سازمان یافته است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی و با تمرکز بر معناشناسی واژگان در بستر سوره بروج، به واکاوی سازوکارهای شناختی پایداری بر ایمان در برابر فتنه و رنج می پردازد. بنابر یافته های پژوهش، نظام واژگانی سوره متناسب با گفتمان سوره (تثبیت ایمان در دلِ رنج ها) طراحی شده و با واژگان و ترکیباتی منحصربه فرد مانند «بروج، موعود، شاهد و مشهود، شهید، اصحاب الاخدود، قعود، انتقام، بطش، محیط و محفوظ، فوز کبیر»، پیام پایداری و استقامت را به مؤمنان القا می کند. بررسی بیشتر این پژوهش به این نکته انجامید که فضای واژگانی این سوره با ساختاری محافظتی و مراقبتی سازمان یافته است، به گونه ای که واژه ها نه به صورت منفرد، بلکه در شبکه ای به هم پیوسته و در پیوند با فضای گفتمانی سوره، لایه های عمیق تری از کارکردهای ایمانِ پایدار را بازنمایی می کنند.
۸۱۲۶۲.

A Educational Analysis of the Quranic Concept of "Ṭalab" within the Framework of Traditional Quranic Hermeneutics and Its Implications for Educational Competencies(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۵ تعداد دانلود : ۱۲۷
This interdisciplinary study aims to provide a Educational analysis of the Quranic concept of " Ṭalab " (seeking/pursuit) within the framework of traditional Quranic hermeneutics, with a special emphasis on the perspective of Allamah Ṭabāṭabāʼī . The research seeks to deduce key educational competencies to address four challenges in Iran's educational system: "Rote memorization, information overload, learner passivity, and lack of skills." Using a multi-method qualitative approach that includes systematic review, conceptual decomposition, comparative analysis, logical retroductive analysis, and Frankena's practical inference, three core competencies were extracted: "The Competency of Self-Exposure/Placing Oneself in a Position of Exposure (with components of openness and the skill of listening), which fosters active learner engagement and targets the issue of passivity; the Competency of Sensitive and Methodical Seeking of the Original Meaning (emphasizing inquiry, reasoning, foresight, hermeneutical critique, vigilance, and doubt), which serves as an alternative to rote memorization and information overload; the Competency of Seeking the True Meaning (centered on truth-seeking and truth-acceptance, doubt, critical courage, being a reformer, and wise skills), which reduces the lack of skills by nurturing critical thinking and self-correction." The findings indicate that these competencies, by transforming the learning process into an active quest, enable the redesign of curricula based on hermeneutical skills. By linking Quranic hermeneutical theory to practical educational needs, this research offers a novel framework for educational transformation in Iran.
۸۱۲۶۳.

بررسی تطبیقی دیدگاه ها درباره آیات رجم شیاطین با شهاب ها(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۰ تعداد دانلود : ۱۲۰
موضوع مقاله حاضر، بررسی آیات مربوط به رجم شیاطین با شهاب آسمانی و واکاوی نظرهای تفسیری مختلف در این باره است. دیدگاه های متعددی در باره آن از سوی مفسران و متفکران مطرح شده است. در این نوشتار دیدگاه های مختلف مفسران و محققانی چند از جمله سید قطب، استاد مکارم، علامه طباطبایی، طبرسی، عبدالعلی بازرگان، طنطاوی، نصر حامد ابوزید، دکتر سروش بررسی می شود. برخی از مفسران این آیات را سربسته تفسیر کرده وبرخی دیگر با تکیه به تفصیل، معانی ظاهری آیات و روایات را بررسی کرده اند. برخی هم آیات را با تکیه بر نظرهای کیهانی جدید تفسیر نموده اند. گروهی نیز بر تئوری های حدسی و احتمالی تکیه نموده اند. برخی دیگر معنای غیر ظاهری برای آیات بیان کرده و آنها را از باب تشبیه و مثل دانسته اند. در مقابل، برخی به تفسیرناپذیری این آیات قائل اند. در بین این دیدگاه ها دیدگاهی که این آیات را از باب مثل دانسته قابل تامل بوده و دیدگاهی که ظاهر آیات را با اکتشافات جدید علمی در زمینه  کیهان شناسی تفسیر و توجیه می نماید، به صواب نزدیک تر به نظر می رسد.
۸۱۲۶۴.

بررسی مهم ترین احادیث معتبر در کتب فریقین در اثبات امامت امام سجاد (ع)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۹ تعداد دانلود : ۷۱
مسئله امامت و جانشینی رسول خدا (ص)، از دیرباز موردبحث و نظر گروه های مختلف مذهبی بوده است. آنچه مورد اتفاق شیعیان است، انتخاب جانشینان رسول خدا (ص) از سوی خداوند و ابلاغ آن از سوی پیامبر (ص) بوده است؛ اما اهل سنت بیان می دارند که نصی دراین باره وجود ندارد و انتخاب جانشینان رسول خدا (ص) از طریق بیعت و اجماع اهل حل و عقد بوده است، اما این امر متناقض با احادیث معتبر آنان است زیرا در کتب آنان، نصوص و احادیث امامت به عنوان احادیثی معتبر ثبت گشته است.حال آنچه مسئله ماست، اثبات امامت امام سجاد (ع) به عنوان چهارمین امام شیعه است؛ زیرا امامت ایشان در طول تاریخ از سوی گروه های مختلف اهل سنت و حتی برخی شیعیان موردتردید قرار گرفت، لذا هدف ما در این پژوهش استناد به احادیث معتبر شیعی و اهل سنت جهت اثبات امامت امام سجاد (ع) است. این پژوهش مشتمل بر سه بخش است: در بخش اول نصوص عام موردبررسی قرار می گیرد. این نصوص بر امامت تمامی ائمه دوازده گانه شیعه دلالت می کند؛ مهم ترین آن ها که مورد تأیید علمای فریقین است شامل حدیث ثقلین، اثنی عشر خلیفه و حدیث لوح است که مصادیق خلفا و ائمه را با شواهد قرآنی و روایی چون آیه تطهیر، حدیث سفینه و امان بیان می کند؛ در بخش دوم نصوص خاص امامت علی بن الحسین (ع) موردبررسی قرار گرفته است. این نصوص بیان می کند که امر امامت ایشان توسط رسول خدا (ص) و ائمه پیشین ابلاغ شده است و در بخش سوم کرامات و معجزات ایشان بیان می گردد که در کنار ادعای امامت، دلیلی دیگر بر اثبات امامت ایشان است. این شواهد که مورد اتفاق علمای اهل سنت نیز هست، نقض کننده ادعاهای آنان در خصوص عدم وجود نص برای تعیین امام است. این پژوهش با روش کتابخانه ای و رویکردی توصیفی - تحلیلی به بررسی این نصوص و احادیث می پردازد که با استخراج آن ها از منابع موثق به تفسیر و توضیح آن ها خواهیم پرداخت و ازآنجایی که تاکنون پژوهشی جامع جهت اثبات امامت چهارمین امام شیعه با استناد بر احادیث معتبر فریقین، انجام نگرفته، بنابراین پژوهش حاضر در نوع خود جدید خواهد بود.
۸۱۲۶۵.

بررسی تطبیقی همبستگی دیدگاه های معرفت شناختی و نفس شناختی در دو مکتب مشایی و نو صدرایی (مطالعه موردی آرای ابن سینا و آیت الله جوادی آملی)(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸۶ تعداد دانلود : ۱۵۴
یکی از ویژگی های همه نظام های فلسفی، هماهنگی اجزا و خرده نظام های ذیل آنها مانند معرفت شناسی، هستی شناسی، نفس شناسی و ... است. توجه به چنین امری می تواند کمک شایانی در فهم نظریه های به ظاهر متشتّت و متفرق آنها کند. در همین راستا تحقیق حاضر در صدد بررسی نظریه های معرفت شناختی و نفس شناختی و نشان دادن همبستگی آنها در دو مکتب مشایی و نوصدرایی از طریق مطالعه آرای ابن سینا و علامه جوادی آملی است. نتایج تحقیق نشان می دهد دو مکتب مشایی و نوصدرایی علی رغم تفاوت های بنیادین در نظریه های معرفت شناختی مانند تجرد یا عدم تجرد ادراک، چگونگی حدوث و بقای ادراکات، تبیین مراتب ادراک، جوهر یا عرض بودن علم، نسبت ادراکات با نفس و نحوه اتحاد نفس با صور ادراکی، مواضع معرفت شناختی آنها با نظریه های نفس شناسی مانند تجرد نفس، حدوث نفس، مراتب نفس در عوالم هستی، انفعال یا خالقیت نفس نسبت به صور ادراکی و پذیرش تحولات جوهری یا عرضی نفس، ارتباط وثیق دارد. پژوهش حاضر از طریق منابع کتابخانه ای و با روش توصیفی تحلیلی صورت گرفته است
۸۱۲۶۶.

راهکارهای روانی مقابله با فتنه گری از دیدگاه نهج البلاغه(مقاله ترویجی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۵ تعداد دانلود : ۱۶۰
نهج البلاغه، به عنوان کتابی جامع در تربیت فردی-اجتماعی، به شکل ویژه ای به فتنه گری، عوامل و راهکارهای مقابله با آن پرداخته است. از آنجا که وقوع فتنه در هر دورانی ممکن است، سیره امیرالمؤمنین7 در مواجهه با آن می تواند به عنوان الگویی برای مقابله با فتنه های معاصر نظام اسلامی مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی، در پی تبیین و شناسایی راهکارهای روانی برای مقابله با فتنه گری در نهج البلاغه است. این راهکارها به سه گروه «بینشی»، «گرایشی» و «کُنشی» تقسیم می شوند. راهکارهای بینشی، مثل کسب بصیرت، نصیحت پذیری و آمادگی برای وقوع فتنه های دنیا، به حوزه شناخت انسان مربوط می شوند. راهکارهای گرایشی، مثل صلح طلبی و بی اعتنایی به وسوسه های شیطانی به تمایلات انسانی و راهکارهای کنشی، مثل تقوا (جوانحی و جوارحی)، استمداد و استغفار از خداوند به رفتارهای انسانی مربوط می شوند. این راهکارها می توانند در مواجهه با فتنه های معاصر، نقش مؤثری ایفا کنند.
۸۱۲۶۷.

فاعل معجزه در نظر مفسران فریقین(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۰ تعداد دانلود : ۱۳۰
معجزه امری خارق العاده است که مافوق توان بشری بوده و گواه صدق ادعای پیامبری است. برخی آیات قرآن کریم به تبیین معجزه و نوع آن در داستان انبیاء پرداخته اند. آیات توصیف گر معجزه به روشنی گاه از فاعلیت خداوند در تحقق این امر فوق توان بشری سخن می گویند و گاه تحقق آن را به خواست نبی اما به اذن الهی می خوانند. در این مقاله مواجهه مفسران فریقین در برابر شماری از این آیات مورد بررسی قرار گرفته است. برخی به تفکیک آیات، در بعضی موارد خداوند و در موارد دیگر انبیاء را فاعل معجزه می-خوانند؛ اما گروه دوم بدون در نظر گرفتن صراحت آیات بنابر ادله عقلی و یا استدلالهای کلامی سخن گفته-اند. دسته ای از ایشان معجزات را فعل انبیاء خوانده و صدور افعال مادی را از خداوند غیرممکن می دانند و دسته دیگر، تحقق معجزه را تنها از جانب ساحت کبریایی امکان پذیر می دانند. نگارنده در این مقاله در پرتو 3 اصل، چگونگی تحقق امر فوق بشری از سوی پیامبرانی که در آیات قرآن، بشر خوانده شده اند را امکان پذیر می داند: اول. اعطای مقام ولایت تکوینی به ایشان از سوی خداوند؛ دوم. مظهریت اوصاف و صفات الهی در جایگاه خلیفه اللهی؛ سوم. صدور معجزه در پرتو اذن خداوند.
۸۱۲۶۸.

نقد و بررسی آرای تفسیری فریقین در تفسیر آیه 44 سوره «ص»(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۳ تعداد دانلود : ۱۲۰
یکی از پیامبران برجسته الهی که در قرآن، نام ایشان در چند نوبت و چند سوره یاد شده، حضرت ایوب(ع) است. درباره این پیامبر الهی، چندین موضوع چالش برانگیز در تفاسیر فریقین انعکاس یافته که از جمله آنها، مباحثی است که در آیه 44 سوره «ص» مطرح می باشند و برخی آراء تفسیری ارائه شده ذیل این آیه در معرض نقد جدی هستند، ازاین روی پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی در صدد پاسخ به این سؤال است که نقد و بررسی آرای تفسیری فریقین در تفسیر آیه 44 سوره «ص» چگونه است؟ یافته های تحقیق حکایت از آن دارند که در این آیه، دو مسئله مهم میان عالمان و مفسران فریقین مطرح بوده است؛ نخست، علت سوگند و فرد مضروب؛ و دوم، امکان استفاده فقهی از آیه. درباره مسئله نخستین اجمالاً می توان گفت سیاق آیه به سوگند ایوب(ع) بر مضروب ساختن همسرش و حکم تخفیف الهی اشاره دارد و براى رعایت ادب و حفظ احترام، دقیقاً سبب سوگند آن حضرت و خطای همسرش ذکر نشده است. در خصوص امکان استفاده فقهی از آیه نیز، فقها و مفسران چهار برداشت فقهی ارائه کرده اند که عبارتند از «جاری کردن حد بر زناکار بیمار»، «سوگند مولا بر تنبیه عبد»، «ضرب همسر در غیر نشوز» و «جواز حیله شرعی». به همه این برداشت ها اشکالات متعددی وارد شده است، اما اشکال تقریباً مشترک همه آنها این است که آنچه در آیه مطرح گردیده از احکام اختصاصی ایوب(ع) است و دلیلی بر الغای خصوصیت از ایشان و تعمیم به دیگر شرایع و یا تعمیم به اشخاص دیگر، وجود ندارد.
۸۱۲۶۹.

بازتعریف واژه «نعمت» با تکیه بر خوشه بندی معانی کاربردهای مشترک قرآنی و نمادهای آیینی- فرهنگی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۴ تعداد دانلود : ۱۰۷
لفظ «نعمت» یکی از مفاهیم پرکاربرد در قرآن کریم است که مصادیق آن در بسیاری از آیات با توجه به ساختار و بافت آیه قابل شناسایی و درک است لکن تاکنون مجموعه آیات حاوی «نعمت» با توجه به تمامی کاربردهای معنایی آن جهت ارائه تعریفی جامع مورد بررسی قرار نگرفته است. این در حالی است که آیین ها و فرهنگ های مختلف نیز در طول تاریخ به اشکال گوناگون مصادیق مختلف نعمت را در زندگی خود (رسوم و سنت های مختلف و در حیطه های گوناگون) در قالب استفاده از نمادهای متنوع مورد توجه قرار داده اند . این امر در نمادهای آیینی- فرهنگی مذکور در فرهنگنامه های تخصصی نماد(شوالیه و کوپر) ظهور یافته است. بر این اساس، به نظر می رسد بتوان با در نظر گرفتن موارد اشتراک میان کاربردهای معنایی نعمت در قرآن و نمادهای آیینی-فرهنگی مختلف، تعریفی جامع(بین الادیانی و میان فرهنگی) از مفهوم نعمت ارائه داد. از این رو پژوهش حاضر با رویکردی میان رشته ای و استفاده از روش های معناشناسی ساختگرا و نمادشناسی آیینی- فرهنگی به چیستی لفظ نعمت پاسخ داده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که کلمه «نعمت» در قرآن مصادیق متنوعی مانند آب، دریا، کشتی، جنگل، پیامبر، بهشت و نظائرآن را شامل می شود که دارای کاربردهای معنایی متعددی مانند آسایش و راحتی، امنیت، جاودانگی، حیات بخشی، رحمت، هدایت، امامت، طهارت، ایمان بوده که در شش خوشه حیات و بقاء، ثروت، معنویت، نبوت، قدسیت و برگزیدگی قابل طبقه بندی است.
۸۱۲۷۰.

تکوین خطه الکتابه در عصر امارت امویان اندلس (316-138ه )

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۵ تعداد دانلود : ۹۸
خطه الکتابه که نگارش مکاتبات رسمی و دیوانی امرا و دستگاه دولتی را بر عهده داشت، یکی از دیوان های اصلی نظام اداری امویان اندلس بود که در عصر امارت آن خاندان، مجال تکوین یافت. پژوهش حاضر با واکاوی خطه الکتابه به شیوه تاریخی توصیفی- تحلیلی و باهدف کشف عوامل مؤثر در تکوین آن، درصدد پاسخ به این سؤال است که خطه الکتابه در عصر امارت امویان اندلس چگونه تکوین یافت؟ یافته های این پژوهش نشان می دهد که در پی تغییر نظام سیاسی از والی گری به امارت و تشکیل دولت مستقل اموی، تشکیلات اداری و دیوانی ایجاد شد، عربی زبان رسمی و اداری گردید، نثر تطور یافت و کتابت در سطح جامعه و سایر شهرهای اندلس گسترش پیدا کرد. همچنین انتقال علوم گوناگون از شرق به اندلس، تعلیم وتربیت در آن سرزمین را توسعه داد و مؤدبین و معلمین، کاتبانی را پرورش دادند که به ارتقای توان فنی و تخصصی شدن کتابت دیوانی کمک کردند و همه این عوامل به تدریج نقش مؤثری در تکوین فرایند خطه الکتابه ایفا نمودند.
۸۱۲۷۱.

خاستگاه و تطور فهرست های نقلی ترتیب نزول قرآن کریم در منابع اولیه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۴ تعداد دانلود : ۱۰۰
ترتیب نزول یکی از اساسی ترین و مهم ترین داده های تاریخ گذاری است، اما اتفاق نظری بر سر محتوا و اصالت روایات آن وجود ندارد. این پژوهش، با جستجوی گسترده منابع کهن فهرست های نقلی و مقایسه دقیق محتوای نسخه های مطبوع و مخطوط در دسترس از یک منبع واحد، کوشیده است روایات ترتیب نزول را به صورتی کامل و دقیق گردآوری و دسته بندی کند. در گام بعد، ارتباط فهرست های ترتیب نزول با یکدیگر و سرنخ های همگرایی و واگرایی آن ها را بررسی کرده و به اعتبارسنجی روایات با معیارهای نقد حدیث و کشف آثار اعمال نظر و اجتهاد در فهرست های نقلی پرداخته است. بررسی های این پژوهش نشان می دهد که گردآوری، تدوین و نشر اولیه فهرست های نقلی توسط سه شخصیت اصلی صورت گرفته است: عطاءخراسانی، محمد بن سائب کلبی و حسین بن واقد مروزی که به ترتیب فهرست عطاء، فهرست ابوصالح از ابن عباس و فهرست عکرمه-حسن بصری را تدوین و منتشر کرده اند. شباهت بسیار این سه فهرست نیز گواه اشتراک در اصل و ریشه آن هاست. با این حال انتساب هیچ کدام از این روایات به امام علی (ع) و ابن عباس قابل اثبات نیست؛ اما شاکله کلی این فهرست ها ریشه در مکتوبات، نقل ها و حافظه تاریخی افراد نزدیک به نزول دارد. پس از نشر اولیه فهرست ها، تغییرات عمدی و خطای سهوی در نقل و کتابت نیز باعث آشفتگی بیشتر آن ها شده است. هرچند شکل گیری اولیه فهرست های روایی مبتنی بر واقعیت تاریخی است، هم سور اختلافی در فهرست های نقلی و هم حد مشترک و اجماعی این فهرست ها به صورت موردی قابل نقد هستند.
۸۱۲۷۲.

حکم تکلیفی و اوّلی تعدّد زوجات(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۹ تعداد دانلود : ۱۰۴
ازدواج دائم با بیش از یک زن (تا حداکثر چهار زن) در اسلام منعی ندارد و از طرفی واجب نیز نمی باشد؛ اما در این که حکم اولی و تکلیفی آن فارغ از شرایط خاص، استحباب، اباحه و یا کراهت باشد، بین فقها اختلاف است. گرچه در مورد تعدد زوجات بحث ها و تحقیقات زیادی صورت گرفته، اما کمتر به حکم تکلیفی آن پرداخته شده و بحث هایی چون فلسفه تعدد زوجات، شرط عدالت و... بیشتر مورد بررسی قرار گرفته است. در نتیجه ضروری است تا حکم تعدد زوجات که اختلاف زیادی بین فقها در مورد آن وجود دارد، به طور مفصل مورد بررسی قرار گیرد و در نهایت این پرسش مهم که «حکم اولی و تکلیفی تعدد زوجات چیست»، پاسخ داده شود. این نوشتار با استفاده از منابع کتابخانه ای و به روش توصیفی تحلیلی در صدد پاسخ به این سؤال بر آمده است و نتیجه ای که حاصل شد، استحباب تعدد زوجات به عنوان حکم اولی می باشد.
۸۱۲۷۳.

زندگی و زمانه تاج ماه آفاق الدوله، اولین زن مترجم ایرانی در گیلان عصر مشروطه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۷ تعداد دانلود : ۹۲
گیلان در دوره مشروطه تا پایان پهلوی اول یکی از پیشگام ترین مناطق ایران در ظهور کنشگری اجتماعی زنان بود. این پژوهش با رویکرد تاریخی-تحلیلی و بر پایه اسناد خانوادگی، مطبوعات و منابع کتابخانه ای، به بررسی زندگی و آثار تاج ماه آفاق الدوله، نخستین زن مترجم ایرانی، می پردازد. آفاق الدوله، اصالتاً اهل زنجان و عروس خاندان سردار امجد کرگانرودی، نخستین زنی بود که اثری را از زبان خارجی به فارسی ترجمه و به نام خود منتشر کرد. او پس از سقوط خاندان سردار امجد، در چمارسرای رشت ساکن شد و در فضای فرهنگی و سیاسی گیلانِ پس از مشروطه فعالیت داشت. یافته ها نشان می دهد پیوندهای فرهنگی گیلان با قفقاز، توسعه آموزش نوین و حضور زنان تحصیل کرده، زمینه ساز شکل گیری نخستین فعالیت های مدنی زنان شد. مطالعه زندگی آفاق الدوله تصویری روشن از نقش زنان روشنفکر گیلانی در گذار از سنت به تجدد ارائه می دهد.
۸۱۲۷۴.

آراء محقق نایینی در وضو در پرتو فقه القرآن با تکیه بر کتاب وسیله النجاه(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۲ تعداد دانلود : ۹۰
آیت الله نایینی در کتاب وسیله النجاه که به منزله رساله عملیه و البته بسیار متمایز از دیگر رسائل است به طبیعت حال به مستندهای احکام، اشاره ای نکرده است؛ در حالی که احکام فقهی یاد شده در این کتاب، در حقیقت، مستند به أحادیث یا قرآن و یا مطابق عرف ممضای شارع است. مسأله اصلی در پژوهش پیش رو این است که مستندهای قرآنی آرای فقهی محقق نایینی در احکام وضو چیست؟ با این تحقیق، در صدد آن هستیم تا به سخن برخی از شبهه افکنان و منتقدان که فقه بعضی از فقهاء را مستند به قرآن نمی دانند و گمان می کنند از این زاویه با تفکر أخباری تفاوتی ندارند پاسخ دهیم و تبیین نماییم که بسیاری از فروع فقهی کتاب وسیله النجاه، افزون بر مستندهای روایی، مستند قرآنی نیز دارد. روش ما در این تحقیق بدین گونه است که فتاوای محقق نایینی در عرصه فقه الوضوء را از کتاب وسیله النجاه انتخاب می کنیم؛ سپس با استمداد از فقرات آیات مربوط، به تحلیل تفسیری آن می پردازیم و مستند قرآنی فتوا را تبیین می نماییم. با بررسی های صورت گرفته به این نتایج دست می یابیم که این فقیه عظیم الشأن، با تمسّک به ثقلین، به اصطیاد احکام فقهی از جمله وضو پرداخته است. این فقیه صمدانی، نه جزء أخباری ها است که در استنباط احکام فقهی به روایات اکتفاء کند، و نه در شمار قرآنیون است که با تفکر قرآن بسندگی، به استنادات قرآنی بسنده نماید؛ بلکه فقیهی است که هر دو ثقل اکبر و اصغر را مورد توجه قرار داده است. از مباحث ایشان، به دست می آید که وی بر این باور است که شارع در تشریع احکام و از جمله آیات فقهی، هر جا که در مقام تعلیم خاصی نبوده، به عرف، به عنوان دلیل فرعیِ مورد قبول، واگذار و آن را امضاء نموده است.
۸۱۲۷۵.

مدیریت عواطف از دیدگاه نهج البلاغه

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۹ تعداد دانلود : ۵۲
اهمیت عواطف و ضرورت مدیریت اثربخش آن ها، باعث شکل گیری طیف وسیعی از نگرش ها، نسبت به مدیریت عواطف شده است. با توجه به این پراکندگی آراء از یک سو و نگاه عمیق امیرالمؤمنین (علیه السلام) به موضوعات روابط انسانی در نهج البلاغه از سویی دیگر، بررسی مدیریت عواطف از دیدگاه حضرت علی (علیه السلام) دارای ضرورتی دوچندان می شود. چرا که بهره گیری از سیره عملی حضرت علی (علیه السلام) به ویژه نگاه حضرت به مصادیق عاطفه و شیوه های مدیریت آن در رویارویی با مسائل و مشکلات اجتماعی، می تواند الگوی مناسبی برای تمامی افراد جامعه باشد. بر همین اساس پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و کتابخانه ای به بیان مؤلفه های روش مدیریت عواطف از منظر نهج البلاغه می پردازد. نتایج به دست آمده از پژوهش نشان می دهد شناخت و مدیریت عواطف با به کارگیری روش شناختی و روش رفتاری امکان پذیر است و قدرت تحلیل، کنترل، حفظ تعادل در برابر مقتضیات زندگی را بالا می برد و در مجموع گام بزرگی برای سعادت دنیوی و اخروی انسان برداشته می شود.
۸۱۲۷۶.

Theoretical Framework of the Political Sanctity of Hijab Unveiling Based on Grounded Theory Methodology(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴۰ تعداد دانلود : ۱۷۹
Background: A discourse emerged concerning hijab, creating a new perspective in public opinion and opening a path towards public awakening; this was the political sanctity of hijab unveiling. Objective: The present study, based on the hypothesis that the political sanctity of hijab unveiling is rooted in Quranic verses and aligns with historical evidence, aims to theorize the concept of the political sanctity of hijab unveiling. Methodology: This paper employs a data-driven theory-building approach.  Initially, Quranic verses were coded. Subsequently, other sources, including hadiths, scholarly articles, reports, and historical evidence of unveiling, were identified and coded.  Sub-categories were then identified in relation to the main category to form this model.  It is noteworthy that here, the grounded theory approach was primarily implemented through robust historical sources and extensive, in-depth, and precise religious research possessing sufficient richness. Findings:  Through axial coding of the data, in addition to the main category, three core categories were extracted: the religious obligation of maintaining hijab in both minimal and maximal forms as mentioned in the Quran, and hijab as a social law applicable to all Islamic countries and all citizens of an Islamic country. Results: The core phenomenon, "The theorizability of the political sanctity of hijab unveiling," with the provision of necessary conditions, yields positive consequences towards individuals' commitment to the hijab law by understanding the deep-rooted sanctity of hijab unveiling in Quranic verses, and consequently, increases the prevention of transgression.  However, to fully achieve these consequences, a strategy of meticulous planning to counter hijab unveiling as a tool to undermine the Islamic government is recommended, not only as a religious obligation but also as a symbol and indicator of the Islamic system.
۸۱۲۷۷.

نقد سند روایات در تفسیر اطیب البیان

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۲ تعداد دانلود : ۱۶۶
حدیث به عنوان پر کاربردترین منبع استنباط معارف و علوم اسلامی از دیرباز مورد توجه اندیشمندان و محققان مختلف اسلامی بوده و گاه تنها با اکتفا به نقل و گاه توام با نقد در خلال آثار تفسیری، فقهی، کلامی و اخلاقی ایشان خودنمایی می کند. پژوهش حاضر، به روش توصیفی – تحلیلی و با بهره گیری از ابزار کتابخانه ای به واکاوی چرایی و چگونگی نقد سند روایات در تفسیر اطیب البیان می پردازد. یافته های مقاله دلالت دارد که آیت الله طیب در تفسیر اطیب البیان در قیاس با بهره گیری وافر از متون روایی در تفسیر و تبیین آیات الهی، با اعتمادی که به کتب و جوامع روایی شیعی داشته، کمتر به نقل اسناد آن ها پرداخته و بیشتر روایات را بدون اشاره به سلسله سند ذکر کرده است. از آن جا که همت اصلی مفسر در تفسیر اطیب البیان بنا به اقتضائات عصری، تبیین معارف و مسائل اعتقادی و دفاع از ارزش های اصیل مذهب خود در مقابل هجوم گسترده مکاتب مادی و تحریفات ادیان و مذاهب گوناگون بوده، عمده واکاوی های او نیز در نقل ونقد سند روایات، به حوزه احادیث اعتقادی وکلامی مرتبط است. در تحلیل احکام شرعی اختلافی بین شیعه و سنی، مفسر برای به کرسی نشاندن نظر خود به روایات بدون ذکر اسناد آنها استناد می کند. در روایات اخلاقی نیز بنا بر قاعده «تسامح در ادله سنن» اهتمام چندانی به نقل و نقد سند ندارد.
۸۱۲۷۸.

وجودشناسی استجابت دعا در فلسفه صدرایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۲ تعداد دانلود : ۱۰۰
استجابت دعا از دیرباز در فلسفه و الهیات مطرح بوده است و پرسش اصلی آن چگونگی تحقق و امکان برآورده شدن دعا از منظر هستی شناسی است. ضرورت انجام این تحقیق ازآن روست که فلسفه صدرایی به منزله یکی از جریان های فلسفی عمیق و با رویکرد کاملاً وجودشناسانه می تواند با نگرشی بدیع و نظام یافته به فهم این پدیده معنوی و شرایط تحقق آن کمک کند. روش پژوهش استنتاجی و تحلیلی است و سیر تحقیق، به منظور تبیین رابطه میان هستی انسان، دعا و تحقق خواسته ها، بر تحلیل چهار مبنای اصلی فلسفه ملاصدرا، اصالت وجود، تشکیک وجود، حرکت جوهری و حرکت جوهری اشتدادی نفس متمرکز است. یافته ها نشان می دهد که دعا فرایندی وجودی و متشکک دارد که استجابت آن وابسته به شدت وجودی نفوس، خلوص نیت و سنخیت علت و معلول است. همچنین، حرکت جوهری نفس انسان زمینه ساز تغییرات وجودی و نزدیکی به ذات الهی و به تبع آن، استجابت دعاست. درنتیجه، می توان گفت دعا به مثابه فرایندی وجودی باید در چهارچوب نظام علّی و مراتب وجودی بررسی شود و استجابت دعا نه صرفاً به اراده الهی، بلکه به تناسب وجودی دعاکننده با خواسته وابسته است. لذا، بر ارتباط تنگاتنگ میان دعا و حرکت تکاملی انسان تأکید می شود.
۸۱۲۷۹.

کد اخلاقی برای سیستم های هوشمند(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۳ تعداد دانلود : ۸۲
با پیشرفت های روزافزون تکنیک های هوش مصنوعی و افزایش قابل توجه امکانات سخت افزاری و سرعت پردازش اطلاعات توسط سیستم های رایانه ای، امکان حضور گسترده سیستم های هوشمند در بسیاری از عرصه ها فراهم شده است. با این حال، از آنجا که تمامی ابزارآلات تکنولوژیک، از جمله سیستم های هوشمند، پیامدهای جسمی، اخلاقی-اجتماعی و فرهنگی خاصی دارند، بررسی و مداقه در پیامدهای این نوع سیستم ها ضروری می باشد و باید در حد امکان این پیامدها تعدیل گردد. این مقاله با استفاده از روش تحقیق کتابخانه ای تحلیلی به شناسایی ذینفعان و افراد مرتبط با سیستم های هوشمند می پردازد و در ادامه آسیب ها و چالش های مرتبط با هر لایه را شناسایی می کند. سپس مبتنی تحلیل آن از منظر فلسفه تکنولوژی و زیست بوم ایرانی-اسلامی، کدهای اخلاقی مرتبط با سیستم های هوشمند در چهار سطح سیاست گذاران، طراحان، کاربران و خود سیستم ها ارائه می شود تا از پیامدهای منفی پیشگیری گردد.
۸۱۲۸۰.

مفهوم شناسی عالم مثال و قوه خیال در مثنوی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۶ تعداد دانلود : ۱۰۲
خیال و مباحث مرتبط با آن ازجمله موضوعاتی است که در علوم مختلف ازجمله در عرفان، فلسفه و ادبیات مورد توجه قرار گرفته است. مولانا، بزرگ ترین شاعر عارف ایرانی هم در مثنوی گران قدر خود به این موضوع پرداخته است. در این مقاله با بررسی قوه خیال و عالم مثال در مثنوی سعی شده است ماهیت و کیفیت خیال و جایگاه عالم مثال در اندیشه مولانا تا حدودی روشن شود. در پژوهش حاضر، بعد از ذکر مفهوم خیال ازنظر فلاسفه و عرفا تحلیل مفهومی عالم مثال و قوه خیال در مثنوی معنوی پرداخته شده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مولانا همانند حکما، خیال را در دو معنی خیال متصل و خیال منفصل به کار برده است. او در بسیاری از نظریات خود درباره عالم مثال با ابن عربی و شیخ اشراق دیدگاه های مشترکی دارد و به تجرد عالم مثال و نقش آن در شناخت و درک حقیقت باور دارد.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان