فاطمه فروزانی

خیال و مباحث مرتبط با آن ازجمله موضوعاتی است که در علوم مختلف ازجمله در عرفان، فلسفه و ادبیات مورد توجه قرار گرفته است. مولانا، بزرگ ترین شاعر عارف ایرانی هم در مثنوی گران قدر خود به این موضوع پرداخته است. در این مقاله با بررسی قوه خیال و عالم مثال در مثنوی سعی شده است ماهیت و کیفیت خیال و جایگاه عالم مثال در اندیشه مولانا تا حدودی روشن شود. در پژوهش حاضر، بعد از ذکر مفهوم خیال ازنظر فلاسفه و عرفا تحلیل مفهومی عالم مثال و قوه خیال در مثنوی معنوی پرداخته شده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مولانا همانند حکما، خیال را در دو معنی خیال متصل و خیال منفصل به کار برده است. او در بسیاری از نظریات خود درباره عالم مثال با ابن عربی و شیخ اشراق دیدگاه های مشترکی دارد و به تجرد عالم مثال و نقش آن در شناخت و درک حقیقت باور دارد.