درخت حوزه‌های تخصصی

چکیده: هدف این پژوهش، بررسی تجارب زیسته درون فردی و بین فردی فرزندان جانبازان بود. پژوهش به روش ترکیبی انجام شد؛ در بخش کمّی، ویژگی های نمونه با آمار توصیفی بررسی گردید و در بخش کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با رویکرد تحلیل مضمون تحلیل شد. یافته ها نشان داد که در بُعد هیجانی–عاطفی، فشار روانی، احساس غرور، هیجانات منفی، محرومیت هیجانی، حس ترحم و امید به آینده تجربه شده است. در بُعد خانوادگی، تربیت مبتنی بر ارزش ها، افزایش مسئولیت ها، تعارضات ارتباطی و محدودیت تعاملات خانوادگی مشاهده گردید. در بُعد اجتماعی، برچسب زنی، بی عدالتی، مسئولیت پذیری اجتماعی و احساس عدم قدرشناسی گزارش شد. در بُعد تحصیلی–شغلی، تجربه برچسب «دانشجوی سهمیه ای»، نبود برنامه ریزی برای شکوفایی استعدادها و گرایش به رشته های خاص مطرح گردید. در بُعد اقتصادی، مشکلات مالی، هزینه های بالای درمان و باور به درآمد حلال شناسایی شد. در بُعد معنوی–ارزشی، پایبندی به اصول دینی و در برخی موارد کاهش باورمندی دینی گزارش شد. این نتایج بیانگر پیچیدگی و چندوجهی بودن تجارب فرزندان جانبازان و ضرورت توجه نهادهای حمایتی به ابعاد روانی، اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی آنان است.

این پژوهش با هدف استخراج مؤلفه های تاب آوری از خطبه های حضرت زینب پس از واقعه عاشورا، با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و به شیوه استقرایی انجام گرفته است. خطبه های حضرت زینب در کوفه، دربار ابن زیاد و دربار یزید بررسی شدند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که گفتمان حضرت زینب حاوی مؤلفه هایی چون تکیه گاه معنوی، هویت معنوی، تصحیح خطاهای شناختی، سوگ آگاهانه و معنا بخش، و مواجهه فعال با واقعیت است. یافته ها نشان می دهد که گفتمان حضرت زینب، به عنوان الگویی منحصربه فرد از تاب آوری در بستر فرهنگ اسلامی - شیعی، می تواند منبعی الهام بخش برای مواجهه مؤثر با بحران های اجتماعی در جهان معاصر باشد. این الگو با ترکیب عناصر معرفتی، اخلاقی و معنوی، نه تنها به بازسازی درونی فرد، بلکه به احیای هویت جمعی نیز کمک می کند و ظرفیت بالایی برای بازتولید اجتماعی ارزش های توحیدمدارانه همچون مقاومت، کرامت و امید دارد و می تواند راهبردهای نوینی برای مقاومت و تاب آوری در شرایط دشوار ارائه دهد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه تجارب تروماتیک دوران کودکی بر شدت اضطراب فراگیر و نقش میانجی دشواری تنظیم هیجان و باورهای خود انتقادی انجام شد.   روش: روش توصیفی از نوع همبستگی بود. نمونه شامل 250 نفر از مراجعه کنندگان به مراکز مشاوره دانشگاه های غیرانتفاعی در سنین  ۱۸ تا 60 سال مشهد در سال ۱۴۰۳ بود که به صورت داوطلبانه انتخاب شدند. داده ها به کمک پرسش نامه اضطراب فراگیر (اسپیتزر و همکاران، ۲۰۰6)، تجارب تروماتیک دوران کودکی (برنستاین و همکاران، ۲۰۰۳)، خودانتقادی (تامپسون و زوروف، 2004) و دشواری تنظیم هیجان (گرتز و رومر، 2004) جمع آوری شد. داده ها با نرم افزار SPSS(نسخه 26) و  SMARPLS( نسخه 3) تحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد که مدل از برازش خوبی برخوردار است. در مسیر مستقیم تمامی اثرات مثبت و معنادار بودند (001/0=P). همچنین در مسیر غیر مستقیم نقش میانجی دشواری تنظیم هیجان ( 136/0=β  ) و باورهای خودانتقادی (051/0=β ) در رابطه با تجارب تروماتیک دوران کودکی و شدت اضطراب فراگیر تأیید شد؛ که هر دو معنادار بودند (05/0P<). نتیجه گیری: نتایج نشان داد که تجارت دوران کودکی، دشواری تنظیم هیجان و خود انتقادی به طور مستقیم و غیر مستقیم فاکتورهای مهمی در شدت اضطراب فراگیر هستند و بررسی این فاکتورها جهت مداخلات کارآمد باید مورد توجه درمانگران قرار گیرد.

مقدمه و هدف : پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین الگوی عوامل مؤثر بر تاب آوری مدارس در دوره ابتدایی انجام شد. روش شناسی پژوهش : این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش اجرا، کیفی با رویکرد تحلیل مضمون است. میدان پژوهش شامل خبرگان دانشگاهی و مدیران و معلمان نمونه استان آذربایجان غربی است که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند ۱۷ نفر بر اساس اصل اشباع نظری به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. داده های پژوهش از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان جمع آوری شد. اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از روش تحلیل مضمون در نرم افزار MAXQDA2020 تجزیه و تحلیل شدند. جهت بررسی میزان پایایی متون کدگذاری شده از دو روش پایایی بازآزمون و پایایی بین دوکدگذار استفاده شده است. یافته ها : یافته های تحقیق نشان داد که الگوی عوامل مؤثر بر شکل گیری تاب آوری مدارس در دوره ابتدایی از هشت مضمون فراگیر عوامل زیرساختی (ایمنی سازه و امکانات و تجهیزات)، عوامل ساختاری (ساختار پویا و ساختار توانمندساز)، عوامل مدیریتی (رهبری تاب آورانه، شایستگی های مدیریتی و برنامه ریزی راهبردی)، عوامل فرهنگی (فضای روانی ایمن، فرهنگ یادگیری و جو مثبت)، عوامل پداگوژیکی (برنامه درسی منعطف و فعالیت های فوق برنامه)، عاملیت معلمان (مدیریت کلاس، تدریس اثربخش، رفتار سازمانی مثبت و توسعه حرفه ای)، تاب آوری دانش آموزان (ویژگی های تاب آورانه و مهارت های اجتماعی) و حمایت ذینفعان (پشتیبانی نهادهای اجتماعی، حمایت های مالی و مشارکت خانواده) تشکیل می شود. بحث و نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش حاضر می توان نتیجه گرفت که تاب آوری در مدارس ابتدایی یک پدیده ی چندبُعدی و نظام مند است که از تعامل پویا و هدفمند بین مولفه های درونی و بیرونی نشأت می گیرد. توجه متعادل به ابعاد و مؤلفه های شناسایی شده در این پژوهش، نه تنها می تواند به پایداری و تاب آوری مدارس در برابر بحران ها بینجامد، بلکه زمینه ساز ارتقای مستمر کیفیت آموزشی و تقویت نقش اجتماعی مدرسه به عنوان یک نهاد پیشران در فرآیند توسعه پایدار خواهد شد.

مقدمه و هدف : هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی مناسب برای توسعه حرفه ای مدیران مدارس دوره ابتدایی در افق 1404 استان های شمالغرب کشور بوده است. روش شناسی پژوهش : این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر ماهیت، براساس روش های جدید علم آینده پژوهی، تحلیلی و اکتشافی است که با به کارگیری ترکیبی از مدل های کیفی و کمی و در قالب روش های اسنادی و پیمایشی و در چهار مرحله شامل کدگذاری داده ها با استفاده از نظریه داده بنیاد، تعیین شاخص های کلیدی از طریق روش دلفی و پنل خبرگان و شناسایی پیشران های کلیدی با استفاده از نرم افزار میک مک بر پایه روش تحلیل اثرات متقاطع و ارائه سناریوهای مطلوب با استفاده از نرم افزار سناریو ویزارد انجام گرفته است. جامعه آماری شامل اساتید، صاحب نظران و متخصصان رشته ی مدیریت آموزشی در استان های شمالغرب کشور بوده است. روش نمونه گیری به صورت هدفمند و گلوله برفی تا جایی ادامه یافت که پژوهشگر با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 12 نفر از اعضای نمونه به اشباع نظری رسیده است. یافته ها : در نهایت نتایج حاصل از به کارگیری روش تحلیل تأثیرات متقاطع حاکی از آن بود که 15 عامل کلیدی از میان عوامل 52 گانه شناسایی شده در مرحله مصاحبه، بیشترین تأثیر را بر آینده توسعه حرفه ای مدیران دارد. در ادامه این عوامل به عنوان عوامل پایه در سناریونویسی استفاده شده است. به منظور سناریونگاری در این مرحله از خبرگان متخصص نظرخواهی شده است و با جمع بندی آن ها و با تهیه سبد سناریوها برای این عوامل، 45 وضعیت محتمل برای 15 عامل تعریف شده است. بحث و نتیجه گیری: با تحلیل نتایج سناریو ویزارد، 11 سناریوی قوی پیشِ روی توسعه حرفه ای مدیران مدارس در افق 1404 شناسایی و 4 خانواده سناریوهای مطلوب تعیین گردید. این سناریوها، «مدرسه شاهزاده ها»، «بچه های مدرسه والت»، «مدرسه موش ها» و «مبصر 4 ساله کلاس»، نام گرفتند.

هدف این پژوهش، پیش بینی بهزیستی ذهنی براساس ترس از ارزیابی منفی با میانجی گری خوداطمینان بخشی و خودانتقادی در دانشجویان بود. این مطالعه ازنظر روش پیمایشی، مقطعی بود و جامعه آماری آن شامل کلیه دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی در سال تحصیلی 02-1401 می شد که از بین آنها، 291 نفر (178 زن و 113 مرد) با استفاده از روش نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند. شرکت کنندگان مقیاس های اشکال خودانتقادگری و خوداطمینان بخشی، بهزیستی ذهنی وارویک ادینبورگ و ترس از ارزیابی منفی - گویه مستقیم را تکمیل کردند. داده ها با استفاده از روش همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر تجزیه وتحلیل شدند. نتایج نشان داد مدل پیشنهادی پژوهش پس از اصلاح، از برازش قوی برخوردار است و بهزیستی ذهنی براساس ترس از ارزیابی منفی به طور غیرمستقیم با میانجی گری خوداطمینان بخشی و خودانتقادی در دانشجویان پیش بینی می شود. اگرچه بین ترس از ارزیابی منفی و بهزیستی ذهنی همبستگی منفی معناداری یافت شد، ترس از ارزیابی منفی نتوانست به طور مستقیم بهزیستی ذهنی را پیش بینی کند؛ بنابراین، می توان نتیجه گرفت ارتقا خوداطمینان بخشی و کاهش خودانتقادی می تواند اثرات منفی ترس از ارزیابی منفی را کاهش و بهزیستی ذهنی در دانشجویان را افزایش دهد.  

این پژوهش با هدف تدوین، اعتباربخشی، تعیین روایی بسته و اثربخشی بسته مداخله روان شناسی مثبت مبتنی بر فرهنگ بر حوزه درون فردی و بین فردی دانش آموزان متوسطه اول با عملکرد تحصیلی پایین انجام شد. روش این پژوهش از نوع آمیخته بود. برای طراحی بسته مداخلات روان شناسی مثبت مبتنی بر فرهنگ، تجربیات زیسته دانش آموزان با عملکرد تحصیلی پایین در محیط مدرسه (تعامل با معلمان، کادر مدرسه، دوستان و سایر دانش آموزان)، زندگی شخصی (ارتباط با خانواده) و جامعه بررسی شد و برای کسب اطمینان از روایی مطلوب بسته مداخلات، از روش روایی محتوایی با استفاده از مدل لاوشه با پانل خبرگان 11نفری و از دو ضریب کمّی نسبت روایی محتوایی و شاخص روایی محتوایی استفاده شد. پس از اعتباریابی بسته، طی طرح A-B با آزمودنی های مختلف، سه دانش آموز متوسطه اول از پایه های هفتم، هشتم و نهم با عملکرد تحصیلی پایین به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. کارایی بسته آموزشی در سه مرحله (خط پایه، 12 جلسه درمان و پیگیری) با استفاده از پرسشنامه بررسی شد. داده ها به روش ترسیم دیداری تحلیل شدند. نتایج حاصل از تحلیل دیداری داده ها نشان داد برنامه «مداخلات روان شناسی مثبت مبتنی بر تجربیات زیسته» از اعتبار کافی برخوردار است. روایی صوری بسته مداخله توسط متخصصان تأیید شد. همچنین، نتایج نشان داد برنامه طراحی شده بر حوزه درون فردی و بین فردی تحصیلی دانش آموزان مؤثر است و این اثربخشی در مرحله پیگیری تداوم داشته است. با توجه به اعتبار برنامه بالا و اثربخشی آن بر متغیرهای مختلف در گروه دانش آموزان با عملکرد تحصیلی پایین، پیشنهاد می شود مشاوران مدارس و مسئولان ذی ربط در صورت نیاز از این مداخله استفاده کنند.  

هدف : بر اساس مدل عصب شناختی اعتیاد، ایجاد و تداوم اعتیاد به مواد با نقص های شناختی و کاهش فعالیت در نواحی پیش پیشانی، به ویژه DLPFC، ارتباط دارد. این مطالعه به دنبال بررسی کارآمدی تحریک DLPFC در اعتیاد به مت آمفتامین و مقایسه اثربخشی تکنیک های تحریک غیرتهاجمی tDCS و tACS  بر کاهش ولع مصرف، تجارب هیجانی منفی و بهبود کارکردهای شناختی است.   روش: اثربخشی 10 جلسه تحریک با جریان متناوب tACS  و تحریک با جریان مستقیم tDCS بر DLPFC و تأثیر آن بر بهبود کارکردهای شناختی و کاهش ولع مصرف در بیماران مصرف کننده مت آمفتامین بررسی شد. 45 جوان مصرف کننده که به یک کمپ درمانی مراجعه کرده بودند، به طور تصادفی در سه گروه tACS، tDCS  و گروه شم قرار گرفتند و در طی 5 هفته، 10 جلسه تحریک دریافت کردند.   یافته ها: گروه هایی که tDCS و tACS دریافت کردند، در مقایسه با گروه شم و خط پایه، در کارکردهای شناختی بلافاصله پس از مداخله و یک ماه بعد، به طور معناداری بهبود یافتند.   نتیجه گیری : این مطالعه نشان داد که تحریک مکرر DLPFC می تواند به بهبود کارکردهای شناختی و کاهش ولع مصرف در مبتلایان به مت آمفتامین کمک کند. برای تأیید این یافته ها، مطالعات با پیگیری طولانی تر نیاز است.

هدف: هدف این پژوهش تعیین اثربخشی برنامه آموزش پیش از ازدواج مبتنی بر دیدگاه آدلری بر راهبرد های حفظ رابطه و مدارا در زوجین نامزد شهر یاسوج بود. روش: پژوهش حاضر در یک طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل صورت گرفت. جامعه آماری این پژوهش کلیه زوجین نامزد مراجعه کننده به مراکز بهداشت شهید اشرفی شهر یاسوج در سال ۱۴۰۳ (۹۴ نفر؛ ۴۷ زوج) بودند که ۶۰ نفر از آن ها به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش وکنترل (هرگروه ۳۰ نفر) قرار گرفتند. شرکت کننده ها در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری به مقیاس های راهبرد های حفظ رابطه (کاناری و استافورد، ۹۹۲) و مدارا (خجسته مهر و همکاران، ۲۰۲۰) پاسخ دادند. گروه آزمایش در هشت جلسه نود دقیقه ای در برنامه آموزش پیش از ازدواج مبتنی بر دیدگاه آدلری شرکت کردند. داده ها به روش آماری تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر (آمیخته) در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد برنامه آموزش پیش ازدواج مبتنی بر روش آدلری، باعث بهبود راهبرد های حفظ رابطه (۶۶/۴۱ = F، ۰۰۱/۰ p) و مدارا (۲۷/۲۹ = F، ۰۰۱/۰P <) در شرکت کنندگان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در مراحل پس آزمون و پیگیری شده است. نتیجه گیری: برنامه آموزش پیش از ازدواج به روش آدلری، با ارتقای راهبرد های حفظ رابطه و تقویت مدارا، نقش مهمی در کاهش بی ثبانی های روابط دارد. بنابراین، پیشنهاد می شود این بسته آموزشی در مراکز مشاوره ازدواج برای زوجین نامزد مورد استفاده قرار گیرد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی ناگویی هیجانی در رابطه بین ذهن آگاهی و احساس گرفتاری با پریشانی روانشناختی پدران دارای ذهن آگاهی کودک مبتلا به اختلال طیف اُتیسم انجام شد. روش: طرح این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری تمامی پدران دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اُتیسم مراجعه کننده به بیمارستان بقیه الله (عج) و مراکز تحت نظر بهزیستی شهر تهران، در سال 1403 را شامل می شد که تعداد 200 نفر از آن ها به روش نمونه گیری غیرتصادفی دردسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند و به ابزارهای پژوهش شامل ناگویی هیجانی )بگبی و همکاران، 1994)، هشیاری توجه ذهن آگاهانه ( براون و زیان،2003)، احساس گرفتاری (گیلبرت و آلن، 1998) و پریشانی روانشناختی (کسلر و همکاران ،2002) پاسخ دادند. جهت تجزیه و تحلیل داده های پژوهش از نرم افزار SPSS23 و Smart PLS3 استفاده گردید. یافته ها : یافته های پژوهش نشان داد که ناگویی هیجانی اثر مستقیم بر پریشانی روانشناختی پدران دارای کودک مبتلا به اختلال اُتیسم دارد (01/0>p) و در ارتباط بین احساس گرفتاری و پریشانی روانشناختی به عنوان یک متغیر میانجی معنادار عمل می کند (05/0>p)، اما نقش میانجی ناگویی هیجانی در رابطه بین ذهن آگاهی و پریشانی روانشناختی، معنی دار به دست نیامد (05/0<p). نتیجه گیری : یافته های پژوهش نشان داد که به منظور کاهش پریشانی روانشناختی در پدران دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اُتیسم، توجه به ناگویی هیجانی، ذهن آگاهی و احساس گرفتاری بایستی در تدوین مداخلات آتی برای این گروه مدنظر قرار گیرد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط بهزیستی راون شناختی با خودکارآمدی تحصیلی دانشجویان روان شناسی تربیتی با نقش میانجی عزت نفس انجام شد. این تحقیق از نوع کاربردی، کمی و همبستگی است. جامعه آماری پژوهش دانشجویان روانشناسی تربیتی دانشگاه تبریز بود که تعداد نمونه با استفاده از نرم افزار جی پاور، 119 نفر تعیین شد که با روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بهزیستی روانشناختی ریف (۱۹۸۹)، پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان (1999) و پرسشنامه عزت نفس روزنبرگ (1965) بود. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها، علاوه بر بررسی توصیفی، از آزمون های کولموگروف اسمیرنوف، مدل سازی معادلات ساختاری و سوبل در نرم افزارهای spss نسخه 23 و smartpls نسخه 3.1.1 و در سطح معنی داری 05/0 استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که مدل پژوهش از برازش مناسبی برخوردار است و بهزیستی روان شناختی با عزت نفس (086/23=t؛ 001/0=p) و خودکارآمدی تحصیلی (306/6=t؛ 001/0=p) ارتباط معنی داری دارد و عزت نفس نیز با خودکارآمدی تحصیلی (118/4=t؛ 001/0=p) ارتباط معنی داری دارد. نتایج تحقیق همچنین نشان داد که عزت نفس در ارتباط بهزیستی روان شناختی با خودکارآمدی تحصیلی (718/6=z؛ 001/0=p) نقش میانجی ایفا می کند. بنابراین عملکرد روان شناختی بهینه و عزت نفس بالا موجب می شود تا دانشجویان احساس کنند در مواجهه با چالش ها توانمند هستند و در مقابله با مشکلات تحصیلی موفق عمل کنند.

مقدمه: سردرد تنشی به عنوان دومین بیماری مزمن شایع در جهان شناخته شده است. این نوع سردرد به دلیل گستردگی و تأثیر چشمگیری که بر کیفیت زندگی دارد، توجه بسیاری از پژوهشگران و متخصصان حوزه سلامت را به خود معطوف کرده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی پرسشنامه ی سردردهای تنشی در جامعه ایرانی انجام شد. روش: پژوهش حاضر یک مطالعه آمیخته کیفی-کمّی است. بخش کیفی تحقیق به منظور استخراج گویه های مورد استفاده در تدوین پرسشنامه به روش استقرایی انجام گرفت. در بخش کمّی، به منظور بررسی روایی و پایایی ابزار تدوین شده، از روش توصیفی در قالب مطالعات روانسنجی استفاده شد. جامعه ی آماری پژوهش در بخش کمّی را تمامی افراد مبتلا به سردردهای تنشی بر اساس معیارهای تشخیص سیستم بین المللی طبقه بندی اختلالات سردرد (ICHD-3) در سال 1404 تشکیل دادند. نمونه پژوهش حاضر از چهار شهر به تعداد 240 نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به پرسشنامه ی سردردهای تنشی (1404)، پرسشنامه ی شدت علایم میگرن نجاریان (1376) و مقیاس بهزیستی روانشناختی ریف (1989) پاسخ دادند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از ضریب همسانی درونی، روایی همزمان، تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی استفاده شد. داده ها به کمک نرم افزارهای SPSS. 26 و LISREL. 10.20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج حاصل از ضریب همسانی درونی نشان داد که این پرسشنامه و خرده مقیاس های آن از پایایی مناسبی (α >70/0)  برخوردار است. نتایج ضریب همبستگی نشان داد که ارتباط مثبت بین متغیر سردردهای تنشی با شدت علایم میگرن (001/0>P و 750/0=r) نشان دهنده روایی همگرای مناسب و ضریب همبستگی منفی بین متغیر بهزیستی روانشناختی (05/0>P و 155/0-=r) نشان دهنده روایی واگرای مناسب می باشد. شاخص های برازش مدل تحلیل عاملی تأییدی نیز مدل نهایی این پرسشنامه را تأیید کرد (001/0>P). نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که پرسشنامه ی سردردهای تنشی پایایی و روایی مطلوبی در جمعیت ایرانی دارد و مقیاس خودسنجی مناسبی برای موقعیت های بالینی و پژوهشی می باشد.

پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل ساختاری پایستگی تحصیلی بر اساس خودکارآمدی تحصیلی با توجه به نقش میانجی وجدان تحصیلی انجام شد. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر بوکان در سال تحصیلی 1400-1399 بودند که از طریق روش نمونه گیری خوشه ای تعداد 300 نفر به عنوان نمونه مورد نظر انتخاب شد. برای جمع آوری داده ها از سه پرسشنامه استاندارد پایستگی تحصیلی مارتین و مارش (2008)؛ وجدان تحصیلی مک ایلروی و بانتینگ (2002) و خودکارآمدی تحصیلی مورگان- جینکز (1999) استفاده شد. تحلیل داده ها با روش همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزار  23 SPSS و 8/8 LISREL  انجام شد. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد که بین پایستگی تحصیلی به عنوان متغیر ملاک با مولفه های خودکارآمدی تحصیلی(استعداد، بافت و کوشش) و وجدان تحصیلی رابطه معنادار وجود دارد (001/0p<). همچنین نتایج تحلیل روابط ساختاری نیز نشان داد که مولفه های خودکارآمدی هر سه بصورت مستقیم و غیرمستقم و وجدان تحصیلی به طور مستقیم بر پایستگی تحصیلی دانش آموزان اثر می گذارند (001/0p<) و وجدان تحصیلی نقش میانجی گری جزیی در این بین ایفاء می نماید. در نهایت محاسبه شاخص های برازش معلوم شد مدل از برازش مناسبی برخوردار است. بر اساس یافته های این پژوهش خودکارآمدی تحصیلی هم بصورت مستقیم و هم بصورت غیر مستقیم از طریق وجدان تحصیلی با پایستگی تحصیلی در ارتباط بود. بنابراین بهبود خودکارآمدی تحصیلی و وجدان تحصیلی دانش آموزان روش مناسبی برای ارتقای پایستگی تحصیلی آنها به شمار می آید.

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات روابط معلم-شاگرد و معلم-والدین بر پیشرفت تحصیلی با نقش میانجی درگیری تحصیلی دانش آموزان انجام شد. این پژوهش بنیادی ازنظر روش توصیفی از نوع همبستگی با رویکرد مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری، تعداد 11228 دانش آموز مشغول به تحصیل دوره متوسطه دوم شهر بیرجند در سال تحصیلی 99 -1398 بودند. تعداد 349 نفر (220 دختر، 129 پسر) به همراه یکی از والدینشان به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای به عنوان آزمودنی انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده شامل معدل نیمسال تحصیلی، پرسشنامه رابطه معلم-شاگرد مورای و زوویچ (2010)، پرسشنامه رابطه معلم-والدین ویکرز و مینکه (1995) و پرسشنامه درگیری تحصیلی فردریکز، بلومنفلد و پریس (2004) بود. تحلیل داده ها با روش معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزارهای SPSS 22 و LISREL 8 انجام شد. نتایج مدل یابی معادلات ساختاری نشان داد که روابط معلم-شاگرد و معلم والدین به صورت مستقیم و با میانجیگری درگیری تحصیلی به صورت غیرمستقیم با پیشرفت تحصیلی ارتباط دارند (05/0p>). یافته های حاضر، علاوه بر تولید دانش نظری، مهارت لازم را در اختیار معلمان و والدین قرار دهد تا رویکرد ارتباطی خود را با دانش آموزان در جهت مثبت سوق دهند و کاربردهای عملی ویژه ای را جهت ارتقای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در بردارد.

هدف: صفات چهارگانه تاریک شخصیت شامل خودشیفتگی، ماکیاولیسم، جامعه ستیزی و دیگرآزاری، پیامدهای مخرب برای افراد و سازمان ها دارند. هدف پژوهش، اعتباریابی متقاطع و بررسی ویژگی های روان سنجی نسخه فارسی مقیاس چهارگانه های تاریک در محیط کار بود. روش: پژوهش توصیفی– همبستگی و اعتباریابی متقاطع بود. مقیاس چهارگانه های تاریک (تیبو و کلووی، ۲۰۲۰) پس از اخذ مجوز، با ترجمه– بازترجمه، بررسی روایی صوری و محتوایی و آزمون مقدماتی روی ۳۰ نفر به فارسی برگردانده شد. جامعه آماری ۴۰۰ نفر از کارکنان تبریز بود که به دو زیرنمونه ۲۰۰ نفری تقسیم شد. تحلیل عاملی اکتشافی با SPSS 22 انجام و ساختار عاملی با نسخه اصلی مقایسه شد. تحلیل عاملی تأییدی با LISREL 8 برازش مدل چهارعاملی را بررسی کرد. روایی همگرا با مقیاس صفات چهارگانه تاریک شخصیت (یوسفی و ایمان زاد، ۱۳۹۷) سنجیده شد. یافته ها: تحلیل اکتشافی چهار عامل با ۲۴ ماده استخراج کرد که ۶۱٪ واریانس را تبیین نمود و با نسخه اصلی همسو بود. پایایی عامل جامعه ستیزی 72/0 بود که کمی پایین تر از نسخه اصلی 75/0 است. آلفای کرونباخ مؤلفه ها 69/0 تا 87/0 و کل مقیاس 89/0، ضریب دو نیمه سازی مؤلفه ها 66/0 تا 75/0 و کل مقیاس 79/0 بود. تحلیل تأییدی برازش مدل چهارعاملی را تأیید کرد (91/0= NFI، 94/0= CFI، 05/0= RMSEA). نتیجه گیری: نسخه فارسی دارای روان سنجی مطلوب و اعتبار فرهنگی است و برای گزینش و مدیریت کارکنان، پیشگیری از رفتارهای مخرب و کنترل قلدری در سازمان ها و ادارات ایران کاربردی است.

مقدمه و اهداف: سلامت روانی به عنوان یکی از ارکان اساسی سرمایه انسانی در قرن حاضر فراتر از نبود اختلالات روانی تعریف و به حالتی از آسایش گفته می شود که در آن فرد توانایی شناخت استعدادهای خود، مقابله مؤثر با تنش های عادی زندگی، کار مفید و مشارکت سازنده در جامعه را دارد. این تعریف جامع بر بهزیستی روانی، اجتماعی و در سال های اخیر بر بهزیستی معنوی تأکید دارد. سازمان بهداشت جهانی با بازنگری در تعریف سلامت، بُعد چهارم معنویت را به ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی افزوده است؛ در این میان، دین و معنویت به عنوان مؤلفه های نفوذگذار در زندگی بشر، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری، تداوم و ارتقای سلامت روانی ایفا می کنند. در میان باورهای دینی، باورهای توحیدی به معنای اعتقاد به خدای یگانه به عنوان زیربنایی ترین اصل در بسیاری از ادیان، جایگاه ویژه ای دارد. این باورها می توانند با ارائه یک چارچوب معنابخش به زندگی، ایجاد حس ارتباط با منبعی برتر و فراهم آوردن الگوی اخلاقی مستحکم به عنوان منبعی برای مقابله با چالش ها عمل کنند؛ با این حال، اهمیت نظری این سازه، یک شکاف روش شناختی در زمینه اندازه گیری آن وجود دارد. ابزارهای روان سنجی موجود برای سنجش دینداری، اغلب بر جنبه های عاطفی و مناسکی متمرکز هستند و کمتر به طور خاص به سنجش باورهای هستی شناختی توحیدی پرداخته اند. این خلأ، لزوم طراحی و اعتباریابی ابزاری روا و پایا برای سنجش این باورها در بافت فرهنگی جامعه ایران را آشکار می سازد. هدف اصلی این پژوهش، طراحی و اعتباریابی یک پرسشنامه برای سنجش باورهای توحیدی و سپس بررسی رابطه این باورها با سلامت روانی در یک نمونه ایرانی بود. دستیابی به چنین ابزاری می تواند امکان پژوهش های دقیق تر در مورد نقش این باورهای بنیادین را فراهم کند. روش: این پژوهش با طرح آمیخته اکتشافی متوالی در چهار مرحله انجام شد؛ در مرحله اول (کیفی) با هدف شناسایی مضامین و مؤلفه های باورهای توحیدی از روش تحلیل مضمون به شیوه استقرایی استفاده شد. داده های این مرحله از دو منبع اصلی گردآوری گردید: ۱. انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با صاحب نظران علوم اسلامی و ۲. مطالعه متون دینی اصیل (آیات قرآن کریم و احادیث معتبر). تحلیل داده های کیفی مطابق الگوی شش مرحله ای براون و کلارک انجام و صحت آن تأیید شد. در مرحله دوم براساس مضامین استخراج شده، چارچوب اولیه پرسشنامه طراحی و پرسشنامه اولیه با ۱۰۸ گویه تدوین شد. این گویه ها در سه حیطه اصلی «شناخت»، «رفتار» و «منش» و با تمایز میان جنبه های درون فردی و بین فردی تنظیم شدند. مرحله سوم به ساخت نهایی و اعتباریابی پرسشنامه باورهای توحیدی اختصاص یافت. نخست روایی محتوایی با نظرسنجی از پانزده متخصص بررسی شد، سپس به منظور بررسی روایی سازه، پرسشنامه بر روی نمونه ای شامل ۵۴۳ نفر از جامعه ایرانی بالای ۱۸ سال (با نمونه گیری در دسترس برخط) اجرا شد. داده ها با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج برازش مطلوب مدل اندازه گیری را نشان داد و به تثبیت پرسشنامه نهایی با پنجاه گویه و شش خرده مقیاس انجامید. پایایی کل پرسشنامه با روش آلفای کرونباخ ۰.۹0 محاسبه شد. روایی همگرا و واگرا نیز در نمونه ای جداگانه شامل ۱۲۹ نفر مورد آزمون قرار گرفت. مرحله چهارم با هدف بررسی رابطه و پیش بینی سلامت روانی براساس باورهای توحیدی به روش همبستگی و رگرسیون انجام شد؛ در این مرحله، پرسشنامه نهایی باورهای توحیدی به همراه پرسشنامه سلامت عمومی بر روی نمونه ای شامل ۴۳4 نفر از ساکنان شهر اصفهان اجرا گردید که پس از حذف داده های پرت، تحلیل بر روی ۳۹۶ نفر انجام شد. داده ها با نرم افزار spss نسخه ۲۶ تحلیل شدند.   یافته ها : یافته های مربوط به اعتباریابی نشان داد که مدل نهایی پرسشنامه از برازش مطلوبی برخوردار است (شکل1). پایایی ابزار نیز در حد مطلوب تأیید شد. بررسی روایی همگرا نشان دهنده همبستگی مثبت و معنادار پرسشنامه باورهای توحیدی با خرده مقیاس باور پرسشنامه دینداری خدایاری فرد (۰.۶۳۳= r) و با بُعد درونی جهت گیری مذهبی آلپورت (۰.۵۰۹= r) بود؛ همچنین همبستگی منفی و معنادار با بعد بیرونی جهت گیری مذهبی آلپورت (۰.۵۳۹-=r) نشان دهنده روایی واگرای مناسب بود (۰.۰۱> p) شکل ۱. مدل پیشنهادی کل پرسشنامه باورهای توحیدی در بخش بررسی رابطه با سلامت روانی، نتایج همبستگی پیرسون گویای وجود رابطه مثبت و معنادار بین نمره کل باورهای توحیدی و تمامی خرده مقیاس های آن با نمره سلامت روانی بود (۰.۰۵ >p). نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام برای پیش بینی سلامت روانی براساس خرده مقیاس های باورهای توحیدی نشان داد که سه متغیر منش بین فردی، رفتار درون فردی و منش درون فردی به ترتیب وارد معادله شده، درمجموع ۱۶.۷٪ از واریانس سلامت روانی را تبیین می کنند.   جدول ۱. خلاصه مدل رگرسیون گام به گام برای پیش بینی سلامت روانی براساس باورهای توحیدی متغیرهای افزوده شده به مدل R R۲ خطای برآورد معیار تغییرات R۲ تغییرات F Df۱ Df۲ معناداری آماری متغیر ملاک: سلامت روانی منش بین فردی ۳۶۹/۰ ۱۳۶/۰ ۵۹۳/۷ ۱۳۶/۰ ۱۰۸/۶۲ ۱ ۳۹۴ ۰۰۱/۰ منش بین فردی + رفتار درون فردی ۳۹۹/۰ ۱۵۹/۰ ۵۰۰/۷ ۰۲۳/۰ ۸۳۳/۱۰ ۱ ۳۹۳ ۰۰۱/۰ منش بین فردی + رفتار درون فردی + منش درون فردی ۴۰۹/۰ ۱۶۸/۰ ۴۷۲/۷ ۰۰۸/۰ ۹۲۲/۳ ۱ ۳۹۲ ۰۴۸/۰   بحث و نتیجه گیری : این مطالعه موفق به طراحی و اعتباریابی پرسشنامه ای برای سنجش باورهای توحیدی در بافت ایرانی اسلامی شد. چارچوب مفهومی به دست آمده مؤید آن است که باور توحیدی سازه ای چندبُعدی می باشد که در شناخت، رفتار و منش فرد متجلی می شود. تمایز میان ابعاد درون فردی و بین فردی نیز بر جامعیت نگاه دینی تأکید دارد. یافته های پژوهش حاضر رابطه مثبت بین باورهای توحیدی و سلامت روانی را تأیید می کند. نتایج نشان می دهد که تجلی باورهای توحیدی در قالب فضائل اخلاقی پایدار در تعامل با دیگران (منش بین فردی) بیش از دیگر ابعاد با سلامت روانی مرتبط است (منش بین فردی بالاترین سهم را در پیش بینی سلامت روانی داشت). این یافته را می توان با این توضیح تبیین کرد که بخش عمده ای از تنش ها و نیازهای روانی انسان در بستر روابط اجتماعی شکل می گیرد و باورهای توحیدی با ارائه اصول اخلاقی می توانند کیفیت این روابط را ارتقا بخشند. از جمله محدودیت های پژوهش می توان به ماهیت خودگزارشی داده ها و تمرکز نمونه گیری بر استان اصفهان در مرحله چهارم پژوهش اشاره کرد. پیشنهاد می شود این ابزار در پژوهش های آینده برای بررسی رابطه با سایر متغیرهای روان شناختی و نیز در طراحی مداخلات بالینی معنوی برای جمعیت های مذهبی به کار رود. سپاسگزاری: از تمامی دست اندرکاران و مشارکت کنندگان در این پژوهش، به ویژه ریاست دانشگاه ادیان و مذاهب و ریاست دانشگاه فرهنگ و معارف اسلامی قم که در فرایند نمونه گیری همکاری کردند، صمیمانه سپاسگزاری می شود. تعارض منافع: نویسندگان اعلام کردند هیچ تعارض منافعی در این مقاله وجود ندارد و کلیه هزینه های پژوهش از سوی ایشان تأمین شده است.

معلمان به عنوان عنصر کلیدی موفقیت نظام آموزش و پرورش باید از شایستگی های حرفه معلمی برخورادر باشند و دانشگاه فرهنگیان متولی تربیت معلمان است. هدف پژوهش بررسی شایستگی های معلمان فارغ التحصیل دانشگاه فرهنگیان استان سیستان و بلوچستان از دیدگاه مدیران مدارس بود. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش همه مدیران مدارس شهر خاش (استان سیستان و بلوچستان) در سال تحصیلی 03-1402 بودند که در سه سال اخیر مدرسه آنها با معلمان فارغ التحصیل از دانشگاه فرهنگیان همکاری داشته است که  به شیوه نمونه گیری طبقه ای در دسترس تعداد 174 مدیر مدرسه مورد مطالعه قرار گرفتند. از پرسشنامه شایستگی گزینی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان (صفری و ضماهنی، 1401) برای جمع آوری اطلاعات استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون تی تک نمونه ای با استفاده از نرم افزار SPSS16 بهره برده شد.  یافته ها نشان داد که معلمان فارغ التحصیل دانشگاه فرهنگیان از نظر شایستگی های فردی (بین فردی، ارزشی- اخلاقی، حرفه ای و شخصیتی) و اجتماعی (دانش اجتماعی، انگیزه اجتماعی، ادراک اجتماعی و استنتاج اجتماعی) در وضعیت بالاتر از حد متوسط قرار دارند. بنابراین می توان نتیجه گیری کرد که هر چند معلمان فارغ التحصیل دانشگاه فرهنگیان از نظر شایستگی های حرفه ای در وضعیت بالاتر از حد متوسط قرار دارند اما هنوز با وضعیت مطلوب فاصله زیادی دارند.  بنابراین پیشنهاد می گردد که دانشگاه فرهنگیان در جذب دانشجو، داوطلبانی را انتخاب کنند که از شایستگی های فردی و اجتماعی بهتری برای حرفه معلمی برخوردار باشند. همچنین دانشگاه فرهنگیان، با مشارکت برنامه ریزان درسی سرفصل هایی را برای ارتقای شایستگی های فردی و اجتماعی دانشجویان جذب شده طراحی و اجرا کنند.  

زمینه و هدف : اختلال دوقطبی، یک اختلال خلقی مزمن و پیش رونده است که به مشکلات شدیدی در عملکرد اجتماعی و شغلی شخص منجر می شود. پژوهش حاضر با هدف ﺍﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﮔﺮﻭه دﺭﻣﺎﻧﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ-ﺭﻓﺘﺎﺭی ﺑﺮ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﻫﯿﺠﺎﻥ و کیفیت زندگی زنان مبتلا به اختلال دوﻗﻄﺒﯽ ﻧﻮﻉ ﯾﮏ انجام شد. روش شناسی پژوهش : طرح پژوهش حاضر نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل نامعادل بود. جامعه آماری شامل زنان مبتلا به اختلال دو قطبی نوع یک بود که از میان آنان، 30 نفر از بیمارانی که ملاک های ورود به نمونه را داشتند به روش نمونه گیری گیری هدفمند انتخاب شدند و به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. شرکت کنندگان پرسشنامه های تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی(2006) و کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی(1989) را تکمیل کردند. گروه آزمایش 8 جلسه گروه درمانی شناختی-رفتاری را دریافت کرد. دو گروه پرسشنامه ها را در دو مرحله قبل و بعد از مداخله تکمیل کردند. به منظور تحلیل داده های پژوهش از تحلیل کوواریانس تک متغیری استفاده شد. یافته ها : نتایج نشان داد که گروه درمانی شناختی-رفتاری بر بهبود راهبردهای سازگارانه تنظیم شناختی هیجان و کاهش راهبردهای ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان زنان مبتلا به اختلال دوقطبی نوع 1 تاثیر معناداری داشت (01/0>p)  همچنین کیفیت زندگی آزمودنی های گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل بهبود معناداری نشان داد (05/0>p). نتیجه گیری: نتیجه این مطالعه نشان داد که آموزش گروه درمانی شناختی-رفتاری از حیث تنظیم شناختی هیجان وکیفیت زندگی  افراد مبتلا به اختلال دو قطبی نوع یک مؤثر بوده و می توان از این روش درمانی در جهت بهبود تنظیم هیجان و افزایش کیفیت زندگی بیماران دو قطبی استفاده کرد.

هدف: با گسترش فناوری های ارتباطی، ارائه خدمات روان درمانی در بسترهای حضوری، مجازی و ترکیبی افزایش یافته و هر یک می تواند تجربه متفاوتی برای مراجعان ایجاد کند. هدف پژوهش حاضر بررسی تطبیقی تجربه زیسته مراجعان از روان درمانی در این سه بستر با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی بود. روش پژوهش: پژوهش حاضر با روش پدیدارشناسی توصیفی و در سال ۱۴۰۴ در شهر تبریز انجام شد. نمونه پژوهش شامل ۳۵ نفر از مراجعان روان درمانی بود که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و در سه گروه حضوری (۱۱ نفر)، مجازی (۹ نفر) و ترکیبی (۱۵ نفر) قرار گرفتند. مشارکت کنندگان پیش از ورود به پژوهش، خدمات روان درمانی را در یکی از این سه بستر از متخصصان حوزه مشاوره و روان شناسی با حداقل مدرک دکتری دریافت کرده بودند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش تحلیل کلایزی (1978) تحلیل شدند. یافته ها: تحلیل داده ها به استخراج شش مضمون: کیفیت رابطه درمانی، تجربه هیجانی مراجع، عوامل عملی و محیطی، ادراک اثربخشی فرآیند رواندرمانی، ادراک نقش مشاور و فرآیند درمان و ادراک مراجع از خود و تغییرات شخصی انجامید. روان درمانی حضوری با شکل گیری رابطه ای عمیق تر و احساس حضور و همدلی بیشتر همراه بود. روان درمانی مجازی سهولت دسترسی و احساس آزادی بیشتر در بیان را فراهم می کرد، اما با محدودیت های فنی و کاهش نشانه های غیرکلامی مواجه بود. رواندرمانی ترکیبی تجربه ای انعطاف پذیرتر و متوازن تر ایجاد کرد و به تداوم و پایداری فرآیند روان درمانی کمک نمود. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد که هر بستر روان درمانی دارای ظرفیت ها و محدودیت های خاص خود است، اما رواندرمانی ترکیبی می تواند به عنوان رویکردی کارآمد در پاسخ به نیازهای متنوع مراجعان و ارتقای اثربخشی خدمات درمانی مورد توجه قرار گیرد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر فراگیری موسیقی بر عملکرد شناختی سالمندان انجام شد. طرح پژوهش توصیفی و از نوع علی- مقایسه ای بود. تعداد 35 نفر از سالمندان با سابقه آموزش موسیقی و 35 نفر بدون پیشینه فراگیری موسیقی با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. از نسخه تجدید نظر شده معاینه شناختی ادنبروک (ACE-R) جهت گردآوری داده ها استفاده شد. تحلیل واریانس چندمتغیره نشان داد بین دو گروه با پیشینه یادگیری موسیقی و بدون پیشینه یادگیری موسیقی در نمره کل عملکرد شناختی و همچنین ابعاد توجه، حافظه، سیالی کلامی، زبان و عملکرد دیداری-فضایی بین دو گروه تفاوت معناداری وجود دارد (0.01>P). در تمامی عملکردهای شناختی گروه با پیشینه یادگیری موسیقی میانگین بالاتری داشتند. به نظر می رسد فعالیت های مرتبط با موسیقی می توانند به عنوان یک راهکارهای بالقوه برای بهبود و حفظ عملکرد شناختی در سالمندان در نظر گرفته شوند. بر این اساس می توان آموزش موسیقی را به عنوان ابزاری موثر در تقویت عملکرد شناختی سالمندان توصیه کرد.