سیده سمیه موسوی

مقدمه و اهداف: سلامت روانی به عنوان یکی از ارکان اساسی سرمایه انسانی در قرن حاضر فراتر از نبود اختلالات روانی تعریف و به حالتی از آسایش گفته می شود که در آن فرد توانایی شناخت استعدادهای خود، مقابله مؤثر با تنش های عادی زندگی، کار مفید و مشارکت سازنده در جامعه را دارد. این تعریف جامع بر بهزیستی روانی، اجتماعی و در سال های اخیر بر بهزیستی معنوی تأکید دارد. سازمان بهداشت جهانی با بازنگری در تعریف سلامت، بُعد چهارم معنویت را به ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی افزوده است؛ در این میان، دین و معنویت به عنوان مؤلفه های نفوذگذار در زندگی بشر، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری، تداوم و ارتقای سلامت روانی ایفا می کنند. در میان باورهای دینی، باورهای توحیدی به معنای اعتقاد به خدای یگانه به عنوان زیربنایی ترین اصل در بسیاری از ادیان، جایگاه ویژه ای دارد. این باورها می توانند با ارائه یک چارچوب معنابخش به زندگی، ایجاد حس ارتباط با منبعی برتر و فراهم آوردن الگوی اخلاقی مستحکم به عنوان منبعی برای مقابله با چالش ها عمل کنند؛ با این حال، اهمیت نظری این سازه، یک شکاف روش شناختی در زمینه اندازه گیری آن وجود دارد. ابزارهای روان سنجی موجود برای سنجش دینداری، اغلب بر جنبه های عاطفی و مناسکی متمرکز هستند و کمتر به طور خاص به سنجش باورهای هستی شناختی توحیدی پرداخته اند. این خلأ، لزوم طراحی و اعتباریابی ابزاری روا و پایا برای سنجش این باورها در بافت فرهنگی جامعه ایران را آشکار می سازد. هدف اصلی این پژوهش، طراحی و اعتباریابی یک پرسشنامه برای سنجش باورهای توحیدی و سپس بررسی رابطه این باورها با سلامت روانی در یک نمونه ایرانی بود. دستیابی به چنین ابزاری می تواند امکان پژوهش های دقیق تر در مورد نقش این باورهای بنیادین را فراهم کند. روش: این پژوهش با طرح آمیخته اکتشافی متوالی در چهار مرحله انجام شد؛ در مرحله اول (کیفی) با هدف شناسایی مضامین و مؤلفه های باورهای توحیدی از روش تحلیل مضمون به شیوه استقرایی استفاده شد. داده های این مرحله از دو منبع اصلی گردآوری گردید: ۱. انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با صاحب نظران علوم اسلامی و ۲. مطالعه متون دینی اصیل (آیات قرآن کریم و احادیث معتبر). تحلیل داده های کیفی مطابق الگوی شش مرحله ای براون و کلارک انجام و صحت آن تأیید شد. در مرحله دوم براساس مضامین استخراج شده، چارچوب اولیه پرسشنامه طراحی و پرسشنامه اولیه با ۱۰۸ گویه تدوین شد. این گویه ها در سه حیطه اصلی «شناخت»، «رفتار» و «منش» و با تمایز میان جنبه های درون فردی و بین فردی تنظیم شدند. مرحله سوم به ساخت نهایی و اعتباریابی پرسشنامه باورهای توحیدی اختصاص یافت. نخست روایی محتوایی با نظرسنجی از پانزده متخصص بررسی شد، سپس به منظور بررسی روایی سازه، پرسشنامه بر روی نمونه ای شامل ۵۴۳ نفر از جامعه ایرانی بالای ۱۸ سال (با نمونه گیری در دسترس برخط) اجرا شد. داده ها با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج برازش مطلوب مدل اندازه گیری را نشان داد و به تثبیت پرسشنامه نهایی با پنجاه گویه و شش خرده مقیاس انجامید. پایایی کل پرسشنامه با روش آلفای کرونباخ ۰.۹0 محاسبه شد. روایی همگرا و واگرا نیز در نمونه ای جداگانه شامل ۱۲۹ نفر مورد آزمون قرار گرفت. مرحله چهارم با هدف بررسی رابطه و پیش بینی سلامت روانی براساس باورهای توحیدی به روش همبستگی و رگرسیون انجام شد؛ در این مرحله، پرسشنامه نهایی باورهای توحیدی به همراه پرسشنامه سلامت عمومی بر روی نمونه ای شامل ۴۳4 نفر از ساکنان شهر اصفهان اجرا گردید که پس از حذف داده های پرت، تحلیل بر روی ۳۹۶ نفر انجام شد. داده ها با نرم افزار spss نسخه ۲۶ تحلیل شدند.   یافته ها : یافته های مربوط به اعتباریابی نشان داد که مدل نهایی پرسشنامه از برازش مطلوبی برخوردار است (شکل1). پایایی ابزار نیز در حد مطلوب تأیید شد. بررسی روایی همگرا نشان دهنده همبستگی مثبت و معنادار پرسشنامه باورهای توحیدی با خرده مقیاس باور پرسشنامه دینداری خدایاری فرد (۰.۶۳۳= r) و با بُعد درونی جهت گیری مذهبی آلپورت (۰.۵۰۹= r) بود؛ همچنین همبستگی منفی و معنادار با بعد بیرونی جهت گیری مذهبی آلپورت (۰.۵۳۹-=r) نشان دهنده روایی واگرای مناسب بود (۰.۰۱> p) شکل ۱. مدل پیشنهادی کل پرسشنامه باورهای توحیدی در بخش بررسی رابطه با سلامت روانی، نتایج همبستگی پیرسون گویای وجود رابطه مثبت و معنادار بین نمره کل باورهای توحیدی و تمامی خرده مقیاس های آن با نمره سلامت روانی بود (۰.۰۵ >p). نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام برای پیش بینی سلامت روانی براساس خرده مقیاس های باورهای توحیدی نشان داد که سه متغیر منش بین فردی، رفتار درون فردی و منش درون فردی به ترتیب وارد معادله شده، درمجموع ۱۶.۷٪ از واریانس سلامت روانی را تبیین می کنند.   جدول ۱. خلاصه مدل رگرسیون گام به گام برای پیش بینی سلامت روانی براساس باورهای توحیدی متغیرهای افزوده شده به مدل R R۲ خطای برآورد معیار تغییرات R۲ تغییرات F Df۱ Df۲ معناداری آماری متغیر ملاک: سلامت روانی منش بین فردی ۳۶۹/۰ ۱۳۶/۰ ۵۹۳/۷ ۱۳۶/۰ ۱۰۸/۶۲ ۱ ۳۹۴ ۰۰۱/۰ منش بین فردی + رفتار درون فردی ۳۹۹/۰ ۱۵۹/۰ ۵۰۰/۷ ۰۲۳/۰ ۸۳۳/۱۰ ۱ ۳۹۳ ۰۰۱/۰ منش بین فردی + رفتار درون فردی + منش درون فردی ۴۰۹/۰ ۱۶۸/۰ ۴۷۲/۷ ۰۰۸/۰ ۹۲۲/۳ ۱ ۳۹۲ ۰۴۸/۰   بحث و نتیجه گیری : این مطالعه موفق به طراحی و اعتباریابی پرسشنامه ای برای سنجش باورهای توحیدی در بافت ایرانی اسلامی شد. چارچوب مفهومی به دست آمده مؤید آن است که باور توحیدی سازه ای چندبُعدی می باشد که در شناخت، رفتار و منش فرد متجلی می شود. تمایز میان ابعاد درون فردی و بین فردی نیز بر جامعیت نگاه دینی تأکید دارد. یافته های پژوهش حاضر رابطه مثبت بین باورهای توحیدی و سلامت روانی را تأیید می کند. نتایج نشان می دهد که تجلی باورهای توحیدی در قالب فضائل اخلاقی پایدار در تعامل با دیگران (منش بین فردی) بیش از دیگر ابعاد با سلامت روانی مرتبط است (منش بین فردی بالاترین سهم را در پیش بینی سلامت روانی داشت). این یافته را می توان با این توضیح تبیین کرد که بخش عمده ای از تنش ها و نیازهای روانی انسان در بستر روابط اجتماعی شکل می گیرد و باورهای توحیدی با ارائه اصول اخلاقی می توانند کیفیت این روابط را ارتقا بخشند. از جمله محدودیت های پژوهش می توان به ماهیت خودگزارشی داده ها و تمرکز نمونه گیری بر استان اصفهان در مرحله چهارم پژوهش اشاره کرد. پیشنهاد می شود این ابزار در پژوهش های آینده برای بررسی رابطه با سایر متغیرهای روان شناختی و نیز در طراحی مداخلات بالینی معنوی برای جمعیت های مذهبی به کار رود. سپاسگزاری: از تمامی دست اندرکاران و مشارکت کنندگان در این پژوهش، به ویژه ریاست دانشگاه ادیان و مذاهب و ریاست دانشگاه فرهنگ و معارف اسلامی قم که در فرایند نمونه گیری همکاری کردند، صمیمانه سپاسگزاری می شود. تعارض منافع: نویسندگان اعلام کردند هیچ تعارض منافعی در این مقاله وجود ندارد و کلیه هزینه های پژوهش از سوی ایشان تأمین شده است.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین هوش فرهنگی و ویژگی های کارآفرینانه کتابداران کتابخانه های دانشگاهی مشهد که به دانشجویان غیر ایرانی ارائه خدمت می نمایند، انجام شده است.  روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف از نوع کاربردی بوده و به روش پیمایشی توصیفی- تحلیلی انجام گرفته و ابزار گردآوری داده های آن دو پرسشنامه هوش فرهنگی ارلی و آنگ (2007) با پایایی 91/0 و ویژگی های کارآفرینانه کردنائیج و همکاران (1386) با پایایی 94/0 بوده است. جامعه پژوهش را کتابداران کتابخانه های دانشگاهی مشهد که به دانشجویان غیر ایرانی ارائه خدمت می کنند تشکیل می دهد که در سال 1394، 91 نفر بوده اند و به روش سرشماری انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار 19SPSS و روش های آمار توصیفی و استنباطی (از آزمون کولوموگروف و اسمیرنف، آزمون های t یک نمونه ای مستقل و همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس) انجام شده است. یافته ها: یافته ها نشان داد این کتابداران به لحاظ میزان هوش فرهنگی و میزان ویژگی های کارآفرینانه از وضعیت مطلوبی برخوردار هستند. همچنین بین هوش فرهنگی کتابداران و ویژگی های کارآفرینانه ایشان و نیز بین هر چهار بعد هوش فرهنگی شامل ابعاد فراشناختی، شناختی، انگیزشی و رفتاری با ویژگی های کارآفرینانه کتابداران رابطه معنی دار وجود دارد. همچنین یافته ها حاکی از آن است که بین میزان هوش فرهنگی کتابداران بر حسب سطح تحصیلات، سابقه کاری و رشته تحصیلی و نیز بین ویژگی های کارآفرینانه کتابدارن بر حسب وضعیت استخدام ایشان تفاوت معنی دار وجود ندارد. نتیجه گیری: با توجه به یافته ها بین هوش فرهنگی و ویژگی های کارآفرینانه کتابداران رابطه معنی دار وجود دارد.

زمینه و هدف: حضور یک کودک دارای ناتوانی یا بیماری، برای والدین و به خصوص مادران بسیار تنش آور است، زیرا که آنها تنیدگی، احساس گناه، و خستگی بیشتری را تجربه می کنند. تحقیق حاضر با هدف بررسی تأثیر روان درمانی مثبت گرا در افزایش بهزیستی روانی و سخت رویی روان شناختی مادران دارای کودک با نیازهای ویژه انجام گرفت. روش: این مطالعه از نوع نیمه آزمایشی و طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه ناهمسان بود. جامعه مورد مطالعه را مادران با کودکان با نیازهای ویژه شهرستان رودسر در سال 1396 تشکیل داده بود که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، تعداد 30 نفر انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گروه گواه جایدهی شدند. هر دو گروه قبل از اجرای آموزش، مقیاس های بهزیستی (ریف، 1989) و سخت رویی روان شناختی (کوباسا، 1986) را تکمیل کردند. گروه آزمایش طی 10 جلسه 90 دقیقه ای تحت روان درمانی ثبت گرا قرار گرفتند اما گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکرد. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته ها: تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس نشان داد نمرات گروه آزمایش در مقایسه با نمرات گروه گواه، در متغیر بهزیستی روانی و سخت رویی روان شناختی به طور معناداری افزایش یافته است. نتیجه گیری: بر اساس نتایج پژوهش حاضر، روان درمانی مثبت گرا با ایجاد تفکرات و روان بنه های ذهنی مثبت توانسته است شاخص های سلامت روان و کیفیت زندگی را در مادران کودکان با نیازهای ویژه افزایش دهد.

موضعگیری وحساسیت موجود در جهان درباره برقراری روابط جنسی خارج از ازدواج درحال تغییر و دگرگونی است . تحقیقات نشان میدهند که جامعه ی ایران نیز در چند سال اخیر شاهد تغییر در الگوهای غالب روابط جنسی بوده و این امر ناشی از علل متعدد اجتماعی، خانوادگی و فردی است. هدف تحقیق حاضر بررسی و شناسایی علل و فرایند های شکل گیری روابط جنسی خارج از ازدواج در میان زنان می باشد. روش بکار گرفته شده در تحقیق حاضر گراند تئوری است و نمونه تحقیق شامل 10 زن مجرد دارای روابط دوستی با جنس مخالف میباشد. چهار الگوی اصلی شکل گیری روابط جنسی پیش از ازدواج که در تحقیق حاضر شناسایی شده اند عبارت است از؛ روابط دوستی سنتی، رابطه جنسی پیش از ازدواج مبتنی بر روابط عاشقانه، رابطه جنسی پیش از ازدواج مبتنی بر عشق سیال و رابطه جنسی پیش ازدواج مبتنی بر روابط ضد عاشقانه (فریب). یافته های تحقیق نشان میدهد روابط دوستی سنتی روابطی با حداقل رابطه جسمی است و در میان زنانی دیده میشود که از پایبندی های مذهبی بیشتری نسبت به سایرین برخوردار بوده و به ارزشهای جنسی سنتی باور دارند. روابط جنسی عاشقانه روابطی است میان یک زن و مرد که دارای محتوای جنسی و عاطفی میباشد. دو عامل اثر گذار در برقراری رابطه جنسی در این تیپ شیفتگی طرفین به نسبت یکدیگر و دارا بودن رویکردی تفسیری نسبت به دین می باشد. نسبی گرایی در عشق، تعدد شرکای جنسی، لذت طلبی جنسی، دوستانه و سطحی بودن روابط جنسی محوری ترین عناصر در روابط مبتنی بر عشق سیال است. تریبیت جنسی در دوران کودکی و نوع روابط والدین نیز مهم ترین شرایط اولیه ای شکل گیری این نوع روابط هستند. و بالاخره نفاق، فریب و شکست عشقی در اولین رابطه با جنس مخالف مهم ترین شرط شکل گیری روابط مبتنی بر فریب می باشد. در تحقیق حاضر هدف از روابط مبتنی بر فریب انتقام گیری از جنس مخالف است.

فرایند تعدیل قیمت اوراق بهادار به وسیله انتشار اطلاعات جدید، حوزه ای از مطالعات است که توجه بسیاری از پژوهشگران رشته حسابداری و مالی را به خود جلب کرده است. در این حوزه، بیشترین توجه به این نکته معطوف شده است که آیا تعدیل قیمت ها در اثر انتشار اطلاعات جدید به شیوه ای بی طرفانه و سریع انجام می شود، و آیا افشاهای مختلف حسابداری محتوای اطلاعاتی دارد؟ این پژوهش تغییر قیمت سهام در برابر اعلام سود خالص واقعی و سود خالص پیش بینی شده را در بورس اوراق بهادار تهران مطالعه کرده است. به منظور تحلیل فرضیه ها، تغییرات قیمت سهم در دو تاریخ: اعلام سود خالص واقعی و سود خالص پـیش بینی شده و همچنین یک ماه بعد از آن بررسی شد. جامعه آماری پژوهش شامل شرکت هایی است که در طول دوره یک ساله 1387 سهامشان به طور فعال در بورس اوراق بهادار تهران معامله شده است. دو فرضیه پژوهش با استفاده از آزمون های علامت و کای- دو تجزیه و تحلیل شده اند. نتیجه ها نشان می دهد که در روز اعلان سود خالص (واقعی و پیش بینی شده) و سود پیش بینی شده، بین فراوانی های مشاهده شده در تغییر قیمت رابطه معناداری دیده می شود؛ رابطه ای که حاکی از وجود محتوای اطلاعاتی سود خالص پیش بینی شده است