درخت حوزه‌های تخصصی

این مطالعه به تحلیل احساسات و نگرش های دانشجویان ایرانی درباره دانشگاه ها و فضای آن ها پرداخته است. داده های تحقیق شامل ۵۱۰۸ پست منفرد از پلتفرم اجتماعی ایکس، منتشرشده در فاصله آذر ۱۴۰۲ تا آذر ۱۴۰۳ است. تحلیل احساسات با استفاده از ابزارهای مدرن و خوشه بندی K-means انجام شد که به شناسایی هفت خوشه اصلی منجر شد: 1) خوشه صفر به جنبه های چندگانه زندگی دانشگاهی پرداخته است و به ویژه بر استادان تأکید دارد؛ 2) خوشه یک دیدگاهی مثبت تر نسبت به زندگی اجتماعی در دانشگاه ارائه می دهد و پست ها به ویژه از روابط میان دانشجویان قدردانی کرده و از اندرکنش های مثبت با کارکنان و جو عمومی دانشگاه رضایت دارند؛ 3) خوشه دو برخلاف خوشه های دیگر احساسات منفی و انتقاداتی را به همکلاسی ها نشان می دهد؛ 4) خوشه سه بر اندرکنش های دانشجویان با پرسنل امنیتی و حراست دانشگاه متمرکز است و نگرانی ها درباره سخت گیری ها، ریاکاری های ادراک شده و رفتارهای مداخله جویانه را بیان می کند؛ 5) خوشه چهار به طورخاص بر دانشجویان مرد تمرکز دارد و پست ها از قضاوت های منفی درباره ظاهر و رفتار آن ها تا ابراز علاقه و تحسین متغیر هستند؛ 6) خوشه پنج تأثیر عمیق زندگی دانشگاهی بر سلامت عاطفی دانشجویان را بازتاب می دهد و هم از شادی ها و هم از ناامیدی ها در مواجهه با این محیط منفرد صحبت می کند؛ 7) خوشه شش به روابط میان دانشجویان و استادان پرداخته است.

در علوم اجتماعی بررسی نگرش ها و آثار و پیامدهای آن موضوعی مهم و درخور توجه بوده است. یکی از این نگرش ها، یعنی نگرش های جنسیتی نقشی محوری در تحولات نهاد خانواده دارد. درون ماییه این نگرش ها، تغییر در ساختار کهن نقش های جنسیتی و تبدیل روابط مردسالارانه به روابط برابر بین زن و مرد است. هدف پژوهش حاضر آن است که تأثیر نگرش های جنسیتی را بر رضایت از زندگی در ابعاد مختلف آن و در ارزیابی افراد از کیفیت زندگی خود بررسی کند. جامعیه آماری پژوهش افراد بالای 15 سال خانوارهای معمولی ساکن در مناطق شهری کل کشور در سال 1397 و حجم نمونه 5036 نفر است. نتایج پژوهش نشان داد حدود 10درصد زنان و 27درصد از مردان دارای نگرش جنسیتی سنتی و 37درصد از زنان و 20درصد از مردان دارای نگرش جنسیتی برابرطلب یا مدرن بوده اند و درنهایت حدود 54درصد از زنان و مردان دارای نگرش بینابینی بوده اند. کیفیت زندگی زنان از مردان اندکی بیشتر بوده است. نگرش جنسیتی رابطیه منفی با کیفیت زندگی داشته است؛ بدین معنا که هرچه نگرش جنسیتی مدرن تر بوده، کیفیت زندگی ذهنی پایین تر بوده است. این تأثیرگذاری بر کیفیت زندگی ذهنی زنان به مراتب بیشتر بوده است. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد متغیر نگرش جنسیتی در بین زنان با ضریب بتای 196.- مهم ترین متغیر تأثیرگذار بر کیفیت زندگی زنان بوده است. حال آنکه نگرش جنسیتی در بین مردان با ضریب 055.- تأثیرگذاری کمتری داشته است.

پویایی و تحولات جمعیتی تأثیرات زیادی بر جنبه های اجتماعی و سیاسی و نیز بر خرده نظام های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی می گذارد. این تغییرات نه تنها بر ساختارهای قدرت و روابط بین گروه ها اثرگذارند، بلکه بر فرایندهای تصمیم گیری و سیاست گذاری نیز تأثیر دارند. این تحولات خود تحت تأثیر عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و همچنین سیاست ها و برنامه های توسعه هستند که می توانند به روندهای جمعیتی و پیامدهای آن ها شکل دهند.مقالیه حاضر با استفاده از روش های اسنادی و تحلیل ثانوییه نتایج سرشماری های جمعیتی و داده های سازمان ثبت احوال ایران، به بررسی تحولات جمعیتی ایران، سیاست ها، چالش ها و فرصت های ناشی از آن می پردازد.نتایج نشان می دهد تحولات جمعیتی می تواند فرصت هایی برای رشد و توسعیه اقتصادی کشور فراهم آورد، اما تحقق این فرصت ها نیازمند تدوین سیاست های مناسب در حکمرانی است. چالش هایی مانند باروری اندک، نابرابری های منطقه ای و سالخوردگی جمعیت نیز مسائل جدی ای هستند که نیازمند توجه سیاست گذاران و نهادهای دولتی اند.بهره برداری از فرصت پنجریه جمعیتی و مواجهه با چالش ها و مسائل جمعیتی مستلزم اجرای تمامی بندهای ۱۴گانیه سیاست های کلی جمعیتی ابلاغ شده از سوی رهبر انقلاب است. این سیاست ها نه تنها به عنوان یک چارچوب راهنما برای مدیریت تحولات جمعیتی عمل می کنند، بلکه نقشی کلیدی در شکل دهی به سیاست گذاری های کلان و توسعیه اجتماعی دارند. اجرای مؤثر این سیاست ها نیازمند هماهنگی بین نهادهای دولتی، بهره گیری از ظرفیت های اجتماعی و اقتصادی و همچنین جلب مشارکت جامعیه مدنی است. در این راستا، ارزیابی مستمر سیاست ها و پیگیری نتایج آن ها، برای تضمین تأثیرگذاری و انطباق با نیازهای جمعیتی کشور ضروری است.

کشور ما ایران از وسعت بالایی برخوردار بوده و باوجود غالب بودن اقلیم گرم و خشک در مناطق وسیعی از کشور، تنوع آب و هوایی مشهود می باشد. ازاین رو ظرفیت های اقتصادی فراوانی در کشور وجود داشته که به دلیل محجور ماندن الگوی ایرانی در این خصوص، امکان بهره برداری مطلوب از ظرفیت ها وجود ندارد. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی انجام شده و هدف آن است که الگوی اسلامی-ایرانی حقوق اقتصادی در وضعیت اقلیمی کشور مورد واکاوی قرار گیرد. چنین نتیجه شد که تلاش دولت برای مالکیت دائمی پروژه های صنعتی، ریشه عدم موفقیت این مهم بوده و اگر بتوان مصداق قراردادهای ساخت-بهره برداری- واگذاری را در صنایع آب و فاضلاب، برق و معادن اعمال نمود و حقوق سرمایه گذار و کارفرما نیز به درستی رعایت شود، امکان بهره برداری مناسب از ظرفیت های اقتصادی کشور در وضعیت اقلیمی ایران وجود دارد. الگوی موخر در حیطه معادن بوده که اکثر دغدغه های حقوقی، سیاسی و اقتصادی را مرتفع ساخته و ازاین جهت می تواند الگوی اصلاح حقوق اقتصادی در کشور قرار گیرد.

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر احساس تبعیض قومی بر بیگانگی اجتماعی با تأکید بر نقش میانجی طرد اجتماعی در میان جوانان شهر قروه انجام شد. این مطالعه از نوع کاربردی، با رویکرد کمّی و روش پیمایشی است. جامعه آماری شامل کلیه جوانان ۱۸ تا ۳۰ ساله ساکن شهر قروه بود که با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی، ۳۸۴ نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه ساختارمند شامل مقیاس‌های استاندارد تبعیض قومی، طرد اجتماعی و بیگانگی اجتماعی بود. نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که احساس تبعیض قومی اثر مستقیم و معناداری بر بیگانگی اجتماعی دارد و همچنین اثر مستقیم آن بر طرد اجتماعی نیز معنادار است. علاوه بر این، طرد اجتماعی تأثیر قوی‌تری بر بیگانگی اجتماعی دارد و نقش میانجی معناداری در انتقال اثر احساس تبعیض قومی ایفا می‌کند. مدل نهایی52.3 درصد از واریانس بیگانگی اجتماعی را تبیین می کند. یافته‌ها، بر نقش اساسی طرد اجتماعی در تقویت پیامدهای منفی احساس تبعیض قومی تأکید دارند و نشان‌دهنده ضرورت طراحی سیاست‌ها و مداخلات فرهنگی، آموزشی و اجتماعی برای کاهش تبعیض و طرد در جوامع چندقومیتی هستند.

مقدمه: این پژوهش با هدف واکاوی تجربه زیسته مراقبان بیماران پروانه ای و درک عمیق چالش ها، نیازها و معنای مراقبت از این بیماران انجام شد. روش: این پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۱ مراقب بیماران پروانه ای در ایران صورت گرفت. یافته ها: یافته های این تحقیق 5 مضمون اصلی را نشان داد: ۱) تجربه زیسته از طرد و انزوای اجتماعی در سایه ناآگاهی عمومی 2) چالش های عاطفی و روانی خانواده در فرآیند پذیرش و سازگاری با بیماری 3) بازتعریف نقش ها و روابط خانوادگی در نظام مراقبت از بیمار 4) سازوکارهای حمایتی و نقش منابع اجتماعی در ارتقای کیفیت زندگی 5) فشارهای اقتصادی و آموزشی به عنوان موانع ساختاری در زندگی بیماران. بحث: نتایج نشان داد که ناآگاهی عمومی و نگرش های منفی جامعه به طور قابل توجهی در انزوای بیماران نقش دارند. در مقابل، حمایت اجتماعی و خانوادگی می تواند کیفیت زندگی آن ها را بهبود بخشد. این پژوهش بر ضرورت فوری افزایش آگاهی عمومی، ایجاد نظام های حمایتی مالی و اجتماعی، تدوین برنامه های آموزشی متناسب، و مشارکت فعال مشاوران و جوامع حمایتی تأکید می کند تا پذیرش بیماری تسهیل شده و احساس تنهایی در میان بیماران و مراقبان کاهش یابد.

اجتناب از «دعوا» و اختلاف، یکی از مباحث کلیدی مسعود پزشکیان در جریان تبلیغات چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری بود. او بر این نکته تأکید داشت که مشکلات مملکت وقتی حل خواهد شد که «با هم دعوا نکنیم». با پیروزی وی، این ایده در قالب مفهوم «وفاق» تبدیل به ایده و شعار محوری دولت او شد. پس از رأی اعتماد کابینه و آغاز بکار دولت و با توئیت رئیس جمهور با کلیدواژه «وفاق»، ایده «وفاق» به مرور در میان مردم، رسانه ها، فعالان سیاسی و مدنی محل بحث قرار گرفت. اما پرسش اینجاست که در میان گروه های سیاسی، چه فهمی از ایده وفاق شکل گرفته است؟ برای پاسخ به این پرسش ها، داده های توئیتر فارسی، که در آن گروه های مختلف سیاسی حضور دارند، با استفاده از روش تلفیقی و با بکارگیری استراتژی های تحلیل محتوا و تحلیل شبکه اجتماعی (SNA) مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد ادراک کاربران توئیتر حول مفهوم وفاق، ادراک متکثر و تا حدی متعارض است و بسته به گرایش سیاسی هر یک از کاربران، نوع نگاه به آن متفاوت بوده است. دو تصویر اصلی راجع به مفهوم وفاق در میان کاربران توئیتر وجود دارد؛ تصویر اول، وفاق به مثابه انتصابات است. در سوی دیگر اما، بخشی از منتقدان دولت، وفاق را در تحقق خواسته های جامعه معنا کرده اند و در این میان، دو مقوله تغییر در قوانین فیلترینگ و حجاب را به عنوان نمادی از این خواسته معرفی کرده اند. بر اساس این یافته ها، دست کم در میان فعالان سیاسی و مدنی حاضر در توئیتر، وفاق به معنای «هم مسألگی» نبوده است.

این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه های سرمایه انسانی سبز اسلامی از منظر قرآن و نهج البلاغه و تبیین جایگاه آن در الگوی حکمرانی تحول گرای شهید آیت الله رئیسی انجام شده است. روش تحقیق کیفی و اکتشافی است و جامعه آماری شامل خبرگان قرآنی و نهج البلاغه بوده که با روش گلوله برفی ۱۴ تن انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون کلارک و براون تحلیل شدند. برای اطمینان از روایی و پایایی، استخراج کدها در دو مرحله توسط پژوهشگر و تحلیلگر همکار انجام و توافق میان آنان با فرمول هولستی %۸۷ محاسبه شد که بیانگر پایایی مطلوب است؛ همچنین اعتبار محتوایی یافته ها به تأیید خبرگان مدیریت اسلامی رسید. یافته ها منجر به کشف الگویی جامع شامل 10 بُعد و 33 مؤلفه شد که سه بُعد «اصول اخلاقی–رفتاری»، «اعتقادات معنوی» و «مدیریتی–قانونی» به عنوان ارکان اصلی شناسایی شدند. تحلیل داده ها نشان داد مبانی دینی، در حکمرانی شهید رئیسی به شاخص های عینی بدل شده است؛ از جمله تبدیل «پرهیز از اسراف» به «فسادستیزی اقتصادی»، «خلیفه الله بودن» به «مسئولیت پذیری مردمی» و «مدیریت عادلانه منابع» به «توسعه متوازن منطقه ای». این پژوهش الگوی حکمرانی شهید رئیسی را مصداقی از «تبدیل حکمت وحیانی به اقدام اجرایی» دانسته و نشان می دهد تحول در حکمرانی مستلزم تحول در انسان و مبانی فکری اوست. بر پایه یافته ها، پیشنهادهایی همچون طراحی چارچوب نظری بومی، تدوین سند ملی سرمایه انسانی سبز اسلامی و تشکیل مرکز مطالعات حکمرانی تحول گرا برای نهادینه سازی عدالت و پایداری ارائه می شود.

هدف: هدف پژوهش، بررسی میزان تأثیر برنامه های انتخاباتی صدا و سیما بر انگیزه و مشارکت دانشجویان در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳ با تأکید بر دانشجویان دانشگاه خوارزمی است. پرسش اصلی پژوهش این است که این برنامه ها تا چه میزان بر انگیزه و مشارکت دانشجویان تأثیر داشته اند؟  مشارکت سیاسی به عنوان هسته دموکراسی و شاخصی کلیدی برای توسعه سیاسی، متأثر از عوامل متعددی است که در میان آنها رسانه ها_به ویژه رادیو و تلویزیون_با ارائه اطلاعات و جهت دهی به افکار عمومی، نقش برجسته ای ایفا می کنند. در این میان، دانشجویان به عنوان قشر تحصیل کرده و فعال سیاسی، از اهمیت ویژه ای برخوردارند. پژوهش حاضر با بهره گیری از چارچوب نظری ترکیبی، تأثیر برنامه های انتخاباتی صدا و سیما بر انگیزه و مشارکت دانشجویان را بررسی می کند. این چارچوب نظریه هایی چون کاشت (تأثیر تدریجی رسانه بر ادراک واقعیت)، برجسته سازی (تعیین دستور کار افکار عمومی)، استفاده و رضامندی (فعالیت گزینشی مخاطب برای ارضای نیازها) و گذار (نقش رسانه در تحول به سوی مشارکت مدرن) را دربرمی گیرد و بر تعامل پویای رسانه و مخاطب فعال تأکید می ورزد. روش: روش پژوهش پیمایشی است و داده های میدانی از طریق پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شد. روایی صوری و محتوایی ابزار توسط خبرگان تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 82/0 به دست آمد. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه خوارزمی و حجم نمونه ۳۷۴ نفر بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده های گردآوری شده با نرم افزار SPSS و در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها:  بر اساس تحلیل داده های پژوهش، برنامه «بدون تعارف» با کسب بیشترین میزان تأثیر (۱۱.۹٪) به عنوان مؤثرترین برنامه در انگیزش و مشارکت عملی دانشجویان شناسایی شد. این برنامه با ویژگی های شفافیت رسانه ای (۱۱.۹ درصد)، عدالت محوری و بی طرفی ادراک شده (۱۱ درصد) و چالشی بودن (۸.۸ درصد )، توانست ارتباط مؤثری با مخاطب جوان برقرار کند. مناظره ها (۱۱درصد) و گفتگوی ویژه خبری (۸.۸ درصد) نیز در افزایش آگاهی و حس مشارکت نقش داشتند، اما تأثیر آن ها بر اقدامات عملی (مانند رأی دادن یا تبلیغ میدانی) محدود بود. در مقابل، میزگردهای اقتصادی (۵.۶ درصد) و فرهنگی (۳.۸ درصد) کم ترین تأثیر را داشتند که عمدتاً به محتوای غیرمستقیم، کلی و غیرجذاب آن ها نسبت داده شد. نکته قابل تأمل، سهم بالای عوامل غیررسانه ای بود: حدود ۱۲–۱۳ درصد  از پاسخ دهندگان ذکر کردند که تحت تأثیر هیچ یک از برنامه های تلویزیونی نبوده اند و عوامل دیگری مانند شبکه های اجتماعی، خانواده، دوستان و گفتمان های بیرونی در انگیزه و رفتار انتخاباتی آن ها مؤثر بوده اند. تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که متغیرهای مرتبط با تعامل اجتماعی (مانند تشویق دیگران و بازنشر پیام) و مستقیم ترین فرم های ارتباطی (سخنرانی نامزدها) حتی از برنامه های تلویزیونی نیز تأثیر قوی تری بر مشارکت داشته اند. این یافته ها حاکی از اولویت قالب های تعاملی، غیررسمی و مسئله محور برای مخاطب دانشجو و لزوم تلفیق رسانه با بسترهای اجتماعی برای اثرگذاری عمیق تر است. نتیجه: نتایج این پژوهش نشان می دهد که برنامه های انتخاباتی صدا و سیما تأثیر متفاوتی بر انگیزه و مشارکت دانشجویان دانشگاه خوارزمی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳ داشته اند. برنامه «بدون تعارف» با سبک غیررسمی، صمیمی و تمرکز بر مسائل عینی مانند اقتصاد و اشتغال، به عنوان مؤثرترین برنامه در افزایش انگیزه و مشارکت عملی دانشجویان شناخته شد. این برنامه توانست دانشجویان را به اقداماتی مانند رأی دادن، تبلیغ نامزدها و تشویق دیگران ترغیب کند. در مقابل، مناظره ها و گفت وگوهای ویژه خبری بیشتر بر افزایش آگاهی و احساس مشارکت تأثیر گذاشتند، اما تأثیر محدودی بر رفتارهای عملی داشتند. میزگردهای اقتصادی و فرهنگی به دلیل محتوای غیرجذاب و نامرتبط با دغدغه های دانشجویان، کمترین تأثیر را نشان دادند. همچنین، پژوهش بر نقش قابل توجه عوامل غیررسانه ای مانند تأثیرپذیری از شبکه های اجتماعی، خانواده و دوستان در تصمیم گیری دانشجویان تأکید دارد. در کل، یافته ها حاکی از آن است که موفقیت برنامه های رسانه ای در جذب مشارکت جوانان، مستلزم به کارگیری قالب های تعاملی، شفاف و پاسخگو و همچنین توجه به نیازهای واقعی مخاطب است. این پژوهش لزوم بازنگری در شیوه های سنتی برنامه سازی و تقویت برنامه های تعاملی و کاربردمحور را برای افزایش مشارکت انتخاباتی دانشجویان خاطرنشان می کند.

معلولیت جسمی-حرکتی یکی از محورهای مهم پژوهش های اجتماعی و سلامت است که نسبتِ دسترسی، فرصت ها و کیفیت زندگی افراد را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد. هدف از این پژوهش مطالعه ی تجربه ی زیسته زندگی افراد دارای معلولیت جسمی و حرکتی درخصوص شناسایی مسائل و مشکلات آنها و طراحی مداخلات مددکاری برای حل این مشکلات است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش،کیفی و براساس رویکرد پدیدار شناختی است. مشارکت کنندگان تحقیق را 22 نفر از افراد دارای معلولیت در شهر کرمان تشکیل می دهند که با توجه به اشباع نظری و با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند. از مصاحبه نیمه ساختار یافته به عنوان ابزار گردآوری داده ها استفاده شده است. برای رسیدن به معیار قابلیت اعتماد از سه روش: کنترل یا اعتبار یابی توسط اعضا،مقایسه های تحلیلی واستفاده از تکنیک ممیزی بهره گرفته شده است . طبق یافته های حاصله مقوله حمایت عاطفی – روانی یکی از مهمترین نیازهای معلولین است که بیشتر از سوی دوستان و نزدیکان شکل می گیرد.اما به دنبال خود چالش وابستگی به اطرافیان را بوجود می آورد که با مقولات فرعی : وابستگی مالی و حمایتی به دیگران ،وابستگی عاطفی و نیاز های مراقبتی مشخص می شود.همچنین معلولین آسیب های روانی متعددی را در جامعه تجربه می کنند که عمدتا توسط سه مقوله فرعی : خشونت خانگی ، احساس حقارت ناشی از معلولیت و عدم پذیرش معلول در جامعه شکل می گیرد. نداشتن هزینه های درمانی، مشکلات مالی و عدم دسترسی به شغل مناسب برای معلولین پیامدی از جمله احساس افسردگی را در پی داشته است. علت معلولیت در سه مقوله اشتباه پزشکی،بیماری و حوادث ناگوار گزارش شده است .فرهنگ سازی حمایتی از معلولین،حمایت سازمانی و متناسب سازی فضای شهری از جمله مهمترین راهبردها و بر این اساس مداخلات مددکاری متناسب با چالش های پیش روی پیشنهاد شده است.

این پژوهش به دنبال فهم روایت های افراد خواهان تغییر جنس از تغییر هویت جنسی شان است. روایت رایج در خصوص مسئله هویت جنسی این افراد، عمدتاً در چارچوب گفتمانی پزشک محور، آسیب شناسانه و فردی شده شکل گرفته است؛ گفتمانی که با شخصی سازی، این تجربه را به سطح اختلالات روانی و ناهنجاری های زیستی فرو می کاهد. در برابر این رویکرد تقلیل گرا، رویکرد روایتی که ازجمله دیدگاه های نوظهور و نقادانه در حوزه مداخلات مددکاری اجتماعی است، امکانی برای بازخوانی تجربه هویت یابی جنسی در بسترهای اجتماعی، فرهنگی و بیناذهنی فراهم می سازد. مطالعه حاضر با اتکا به تکنیک «تحلیل مضمون» و از طریق مصاحبه های نیمه ساخت یافته با نمونه گیری هدفمند و استراتژی گلوله برفی، به واکاوی روایت هایی پرداخته که افراد خواهان تغییر جنس از فرایند تغییر هویت جنسی خود بازگو می کنند. یافته ها نشان داد که چگونه این افراد از روایت های مذهبی و دینی فاصله گرفته و به تدریج در چارچوب گفتمان های پزشکی و روان شناختی بازتعریف می شوند. آن ها از هویت گناه کار به بیمار و سپس نابهنجارِ قابل درمان بازنمایی می شوند. درنهایت، مشارکت کنندگان با اتکا به قرائت هایی شبه روشنفکرانه و در تعامل با گفتمان های اجتماعی مسلط، تلاش می کنند تا کنش تغییر هویت جنسی خود را در قالب روایت هایی عقلانی، مشروع و مقبول بازنمایی کنند و روایات بازدارنده را پشت پا زنند.

زمینه و هدف: شکاف نسلی به یکی از مسائل اساسی در حوزه آسیب شناسی خانواده جامعه شناختی در عصر حاضر تبدیل شده است که می تواند نقش تعیین کننده ای در بروز آسیب های اجتماعی داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان شکاف نسلی و عوامل روانی نظیر انزوا و افسردگی و تأثیر آنها بر بروز این آسیب ها در شهرستان سمنان انجام شده است. روش: پژوهش حاضر از منظر هدف، کاربردی و به لحاظ ماهیت، پژوهشی کمّی است. جامعه آماری شامل کلیه مددجویان زن و مرد دارای سن 20 تا 29 سال به تعداد 750 نفر بود که بر مبنای فرمول کوکران، حجم نمونه 260 نفر تعیین شد. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته بوده که پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ و اعتبار پرسشنامه از طریق اعتبار صوری، سنجیده شد. تحلیل داده ها از طریق شاخص های آماری مانند میانگین، انحراف معیار و توزیع فراوانی و در سطح استنباطی از رگرسیون چندمتغیره با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 25 استفاده شد. یافته ها: پژوهش حاضر نشان داد که شکاف نسلی به طور معناداری با کاهش انسجام خانوادگی و افزایش انزوا و افسردگی در میان مددجویان مرتبط است. این عوامل نیز به نوبه خود به افزایش بروز اعتیاد و سرقت در خانواده های مورد بررسی منجر شده اند. همچنین نقش وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده در تشدید این آسیب ها تأیید شد. نتیجه گیری: از تحلیل یافته های پژوهش، به این نتایج دست یافتیم که تقویت انسجام خانوادگی و کاهش شکاف نسلی می تواند به کاهش بروز آسیب های اجتماعی کمک کند. بنابراین، برنامه های آموزشی و مشاوره ای باید برای مددجویان و خانواده های آنها به منظور کاهش تعارضات نسلی و ارتقای سلامت روان طراحی و اجرا شود.

ترجمه فعالیتی اجتماعی و عاملیت بخش است. افراد دخیل در ترجمه به واسطه نقشی که در انتخاب، تولید، و انتشار آثار ترجمه ای دارند از عاملیت برخوردارند، حال آنکه در برهه هایی خاص از تاریخ این عاملان می توانند در نقش کنشگر ظاهر شوند. پژوهش پیش رو، از منظر جامعه شناسی ترجمه و با نگاهی تاریخی، به بررسی انتخاب های ترجمه ای سردبیران مجله کتاب هفته، در نقش عاملان ترجمه، می پردازد تا از این راه ابتدا به نیت آنها از انتشار این ترجمه ها پی برد و سپس دریابد که آیا می توان آنها را کنشگر دانست یا خیر. کتاب هفته از جمله تأثیرگذارترین نشریات دوره پهلوی دوم بود که از مهر 1340 تا آذر 1342 با سردبیری احمد شاملو، علی اصغر حاج سیدجوادی و به آذین در 104 شماره به چاپ رسید. بررسی 397 داستان ترجمه ای منتشرشده در این مجله حاکی از گرایش اصلی سردبیران آن به چاپ آثار نویسندگان مارکسیست و سوسیالیست، به ویژه عزیز نسین، است. براساس یافته های این پژوهش، سردبیران کتاب هفته از گشایش سیاسی نسبیِ اوایل دهه 40، که پس از خفقان شدید سال های بعد از کودتای 1332 به وجود آمد، برای اشاعه دیگرباره آرمان های چپ در ایران استفاده کردند. در حقیقت ترجمه برای آنها ابزاری برای کنشگری سیاسی شد و از آن برای مبارزه با حکومت پهلوی بهره جستند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی مهم ترین عوامل جامعه شناختی مؤثر بر نگرش کارآفرینانه جوانان انجام شده است. این تحقیق کاربردی بوده و به روش پیمایشی صورت گرفته است. جامعه آماری جوانان 18 تا 35 سال در مناطق کم برخوردار شهر بیرجند انتخاب شدند. روش نمونه گیری از نوع طبقه ای بوده است و از 6 منطقه کم برخوردار به صورت تصادفی انتخاب شده اند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 376 نفر به دست آمد. روایی از نوع صوری و تحلیل عاملی تأیید شد. پایایی ابزار با استفاده از آزمون های آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی و روایی همگرا سنجیده شد. یافته های جمعیت شناختی نشان داد، 52.7 درصد پاسخگویان مرد و 47.3 درصد زن بودند. در متغیر سطح تحصیلات، 43.4 درصد دارای مدرک دیپلم، 29.3 درصد کارشناسی، 13.3 درصد کاردانی، 4.5 درصد کارشناسی ارشد، 1.9 درصد ابتدایی، 6.6 درصد راهنمایی، و 0.05 درصد بی سواد یا دارای مدرک دکتری بودند. در وضعیت اشتغال، 51 درصد شاغل آزاد، 30.9 درصد بیکار، 13.3 درصد شاغل رسمی و 4.8 درصد شاغل قراردادی بودند. در این مطالعه تأثیر متغیرهای جامعه شناختی (سرمایه فرهنگی، سرمایه اجتماعی، سلامت خانواده، ساختار قدرت خانواده، رسانه ، دینداری، هوش فرهنگی و پایگاه اجتماعی- اقتصادی) بر روی نگرش کارآفرینانه جوانان مناطق کم برخوردار بررسی شد. تحلیل داده ها با استفاده از مدل معادلات ساختاری و آزمون رگرسیون انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد؛ تمامی متغیرها به جز متغیر ساختار قدرت خانواده بر نگرش کارآفرینانه جوانان مناطق کم برخوردار دارای رابطه مؤثر و مثبت بوده اند. همچنین، به ترتیب بیشترین تأثیر مربوط به متغیرهای سرمایه اجتماعی، هوش فرهنگی، رسانه، سلامت خانواده و سرمایه فرهنگی بوده است. 

مطالعات روبه رشد «نگرانی بدنی» درباره ظاهر کودکان و نوجوانان، بدن را به مسائل هویت و خودانگاره پیوند می دهد و تأثیرات متقابل بدن، خود و زمینه های اجتماعی-فرهنگی گسترده تر را بررسی می کند. کودکان در دوره نوجوانی در تلاش برای یافتن خویش، نسبت به ظاهر خود و نمود بیرونی آن آگاه می شوند. عدم تطابق بدن ادراک شده با تصاویر ایدئال ارائه شده، آنان را در برابر تجربیاتی مانند شرمساری از بدن آسیب پذیر می سازد.پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد فراتحلیل کیفی به بررسی، بازبینی و شناخت دقیق تر پدیده نوین شرمساری از بدن در نوجوانان می پردازد. برای دستیابی به این هدف، 11 متن پژوهشی داخل کشور و 40 متن پژوهشی خارج از کشور از هشت پایگاه علمی انتخاب و تحلیل شدند.یافته های پژوهش در دو بخش تدوین شده است. یافته های توصیفی نشان از این دارد که موضوع شرمساری از بدن از سال 2018 به بعد در مطالعات نوجوانان مورد توجه قرار گرفته و تا سال 2024 با رشد چشمگیری مواجه شده است، همچنین غلبه با رویکردهای کمی و حوزه های روان شناسی و روان شناسی اجتماعی بوده است. یافته های تحلیلی مطالعات، مؤید شیوع شرمساری از بدن در میان نوجوانان است. رسانه ها و شبکه های اجتماعی، فشارهای اجتماعی و فرهنگی و خانواده مهم ترین عوامل در ایجاد شرمساری از بدن در نوجوانان است و پیامدهای گسترده روان شناختی برای نوجوانان دارد.درمجموع بررسی منابع نشان می دهد علی رغم نقش انکارناپذیر بسترهای اجتماعی فرهنگی و تعاملات اجتماعی در ایجاد شرمساری از بدن در نوجوانان، این موضوع مغفول مانده است و پژوهش ها به جای تمرکز بر ساخت های اجتماعی و ارائه راهکارهایی برای پیشگیری از این پدیده، بر شناخت پیامدهای روان شناختی آن متمرکز بوده اند.

عدم صداقت دانشگاهی مسئله ای فراگیر در محیط های علمی است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش قلمروهای مسئله ساز زندگی در پیش بینی عدم صداقت دانشگاهی است.روش پژوهش توصیفی-همبستگی و جامعه آماری شامل دانشجویان دانشکده های دانشگاه تهران در سال تحصیلی 1403-1402 است. نمونه گیری به شیوه خوشه ای چندمرحله ای انجام شد و 358 نفر (167 دختر و 191 پسر) انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه های عدم صداقت دانشگاهی، خودکنترلی، اخلاق فردی، هویت اخلاقی، همسالان کج رو، دلبستگی به دانشگاه، دلبستگی به والدین، نظارت والدین، انگیزه و بازدارندگی در برابر عدم صداقت دانشگاهی بود. داده ها با استفاده از همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و سلسله مراتبی (SPSS-27) و مدلسازی معادلات ساختاری (Amos-24) تحلیل شدند.یافته ها نشان داد چهار قلمرو مسئله ساز زندگی، همراه با انگیزه و بازدارندگی، به همراه متغیرهای دموگرافیک قادر به تبیین 48 درصد واریانس عدم صداقت دانشگاهی هستند. همچنین قلمروهای فردی، خانوادگی، همسالان و دانشگاهی به ترتیب 23 درصد از واریانس بازدارندگی و 26 درصد از واریانس انگیزه را در زمینه عدم صداقت دانشگاهی تبیین می کنند. تفاوت های جنسیتی نیز معنادار بود؛ به گونه ای که مردان بیش از زنان درگیر عدم صداقت علمی بودند. علاوه براین، سن و مقطع تحصیلی نیز اثر معناداری بر رفتارهای تقلبی داشتند.یافته ها برمبنای نظریه عمومی جرم و بزهکاری اگنیو (2005) بیانگر آن است که شرایط آسیب زا در سطوح فردی، خانوادگی، همسالان و تحصیلی از طریق کاهش کنترل فردی، تضعیف پیوندهای اجتماعی و افزایش ارتباط با همسالان منحرف می تواند موجب افزایش انگیزه و کاهش بازدارندگی در برابر کنش های غیراخلاقی شود. نوآوری پژوهش در تحلیل هم زمان ابعاد مختلف زندگی دانشجویان و تأکید بر ضرورت مداخلات چندسطحی برای پیشگیری از تقلب علمی است.

زمینه و هدف: یکی از مسائل و چالش های پیش رو در ایران پس از انقلاب، مسأله دگرگونی ارزشی، گسست فرهنگی و اختلافات نسلی و به ویژه فرآیند انتقال فرهنگی است. در این دگرگونی، ترجیحات ارزشی جوانان با تغییرات زیادی مواجه شده است. پژوهش حاضر در همین راستا و به واکاوی نظام معنایی جوانان از پدیده ازدواج می پردازد.   روش و داده ها : داده ها به کمک مصاحبه به دست آمد و مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. مشارکت کنندگان در این پژوهش 20 نفر از دانشجویان دختر دانشگاه هرمزگان در سال 1403 بودند که در مقطع کارشناسی مشغول به تحصیل بودند و به صورت هدفمند انتخاب شدند. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل تماتیک یا شبکه مضمونی استفاده شد.   یافته ها: در فرایند شش مرحله ای تحلیل داده ها، یک شبکه تحلیل مضمونی استخراج شد. در این شبکه مضمونی 37 مضمون اولیه به هفت مضمون سازمان دهنده «ازدواج رسمی و غیررسمی: دو مسیر و سرنوشت های متضاد»، «ازدواج: از قرارداد اجتماعی تا پیوند وجودی»، «آزادی و تعهد: دو روی یک سکه؟»، «ازدواج و خوشبختی: اسطوره ای سنتی یا واقعیتی مدرن؟»، «عشق: نیروی پیشران یا توهمی گذرا؟»، «شرایط اقتصادی و پیوند ناگسستنی در تصمیم گیری برای ازدواج» و «اعتماد: ستون نامرئی یا سست بنیاد؟» و  یک مضمون فراگیر «بازاندیشی و تردید در معنای سنتی ازدواج و برداشت سیال از آن» تقلیل یافتند.   بحث و نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد که مشارکت کنندگان، ازدواج را نه به عنوان یک نهاد ثابت سنتی، بلکه به مثابه پدیده ای سیال و بازاندیشانه می فهمند که در تقاطع عوامل عاطفی (عشق)، اقتصادی (امکانات مادی) و اجتماعی (اعتماد) معناسازی می شود. در جمع بندی می توان گفت که این تغییرات نشان دهنده یک دگرگونی عمیق در نظام معنایی ازدواج است که از یک مفهوم ثابت و قطعی به یک مفهوم منعطف و پویا تبدیل شده است.   پیام اصلی: درک مشارکت کنندگان از ازدواج دیگر محدود به تعاریف سنتی آن نیست؛ بلکه امروزه شاهد یک بازاندیشی عمیق در معنای ازدواج و تردید در ارزش های پیشین آن هستیم. نتایج این پژوهش نشان می دهد که دختران دانشگاه هرمزگان ازدواج را نه به عنوان یک الزام اجتماعی، بلکه به مثابه یک انتخاب فردی و انعطاف پذیر تلقی می کنند.

در شرایط کنونی که شعار سال با محوریت «سرمایه‌گذاری برای تولید» انتخاب شده، نقش وفاداری مشتریان به‌عنوان عاملی برای رشد تولید محصولات داخلی، بیش‌ازپیش برجسته شده است. بااین‌حال عوامل مختلفی می‌تواند به افزایش وفاداری به نشان‌های (برندهای) ملی کمک کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر فعالیت‌های زیست‌محیطی بر وفاداری به برندهای ملی است که می‌تواند زمینه تقویت سرمایه‌گذاری برای تولید داخلی را فراهنم کند. روش پژوهش حاضر توصیفی ـ پیمایشی و مبتنی بر رویکرد معادلات ساختاری بوده و برای انجام آزمون‌های آماری از نرم‎افزار Smart PLS 3 استفاده شده است. به‌منظور جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شده و مشتریانی که در بازه زمانی یک‌ساله از محصولات چهار شرکت تولیدی داخلی در قالب یک برند ملی خرید داشته‌اند، به‌عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که بین فعالیت‌های زیست‌محیطی شرکت‌های تولیدی و وفاداری به برندهای ملی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. با توجه به بخش دیگری از نتایج پژوهش، فعالیت‌های مربوط به شفافیت سبز، وفاداری به برندهای ملی را تقویت و زمینه افزایش سرمایه‌گذاری برای تولید را فراهم خواهد کرد.

تعقیب مجازی همسر به نظارت و کنترل شریک زندگی ازطریق فناوری اشاره دارد و اثرات فیزیکی، روانی و مالی هم بر فرد قربانی و هم بر فرد تعقیب کننده دارد و می تواند بر کانون خانواده به ویژه در میان زوج های جوان تأثیر بگذارد؛ بنابراین، این مسئله نیازمند مطالعیه عمیق تر در جوامع مختلف است. هدف پژوهش حاضر بررسی ویژگی های روان سنجی، ساختار عاملی و تغییرناپذیری مقیاس تعقیب مجازی همسر (IPCS) براساس جنسیت در بین افراد متأهل جامعیه ایران بود. این مطالعه از لحاظ هدف بنیادی و ازنظر تحلیل داده همبستگی از نوع تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی بود. جامعیه آماری شامل معلمان متأهل استان زنجان بود که با روش نمونه گیری در دسترس404 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند و به سؤالات پاسخ دادند. ابزار پژوهش شامل مقیاس تعقیب مجازی همسر اسموکر و مارک (2017) و اعتماد زناشویی رمپل و همکاران (1985) بود. یافته های حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی ساختار سه عاملی مقیاس و برازش مناسب مدل اندازه گیری را نشان داد. همسانی درونی گویه ها به شیویه آلفای کرونباخ برای کل مقیاس 93/0 محاسبه شد که مطلوب بود. مقدار شاخص AVE و ریشیه دوم این شاخص به ترتیب روایی همگرا و روایی تشخیصی را در سطح سازه تأیید کرد. تحلیل عاملی چندگروهی، تغییرناپذیری جنسیتی را برای این ابزار تأیید کرد. اندازه و جهت ضریب همبستگی پیرسون بین تعقیب مجازی همسر و اعتماد زناشویی حاکی ازآن بود که مقیاس از روایی ملاکی برخوردار است؛ بنابراین، می توان گفت نسخیه فارسی مقیاس سه عاملی تعقیب مجازی همسر ((IPCS از روایی و پایایی مناسبی برای استفاده در پژوهش های آتی برخوردار است. باتوجه به ماهیت رفتار تعقیب مجازی و تأثیرپذیری آن از فرهنگ جامعه مطالعات بیشتری درباریه ابعاد مختلف این رفتار به ویژه در حوزیه چرایی آن ضروری است.