درخت حوزه‌های تخصصی

آثار هنر فطری به طرز خودانگیخته و در جریان عادی زندگی مردم بومی ایجاد شده و بر طبق ذات خود از قواعد شناخته شده تبعیت نمی کنند. عروسک های بومی را می توان از جمله هنرهای فطری به شمار آورد که بر طبق اعتقادات، رسوم و با نمادهایی از فرهنگ منطقه ای خاص به وجود آمده و شباهت فیزیکی با دیگر انواع عروسک ها ندارند. عروسک تکه در منطقه آذربایجان که فرا رسیدن بهار را اعلام می کند نیز از انواع عروسک هایی محسوب می شود که به صورت فطری خلق شده و با توجه به اعقادات و باورها مردم آن منطقه به نمایش درآمده اند. در پژوهش حاضر سعی بر آن است با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای به بررسی تاریخی و نمادین عروسک تکه پرداخته و معنای نهفته در آن را بررسی و تحلیل نماید. تحلیل و بررسی انجام شده با استفاده از مطالعات آیکونولوژی صورت گرفته است که توسط اروین پانوفسکی در ابتدای قرن بیستم مطرح شد. با استناد بر این نظریه، تکه در سه سطح پیشاشمایل نگارانه، شمایل نگارانه و شمایل شناسانه بررسی شده است. سطح اول و دوم در مطالعات آیکونولوژیک به ویژگی های ذاتی و فرمی اثر و عواطف سامانبخش موجود در آن می پردازد. در سطح سوم مطالعات شمایل شناسانه، که به تعبیری مهم ترین بخش از این رویکرد است، پیوندهای میان اثر هنری و شرایط فرهنگی و اجتماعی و ادبی سنجیده و بررسی می شود. در عروسک تکه می توان علاوه ارتباط تنگاتنگ با ادبیات، اعتقادات و باورها، فرهنگ و طبیعت مردم آذربایجان، شاهد انطباق این موارد با ویژگیهای بارز هنر فطری بود.

ازجمله نسخه های مصور خطی محفوظ در گنجینه رضوی،  لیلی و مجنون مکتبی 1232ق (به شماره ثبت 4926)، حاوی اشعاری با محتوای عاشقانه، شامل 10 تصویرسازی داستانی است. در این بین، نقد تکوینی در تحلیل تصویرسازی ها، با تمرکز بر فرآیند خلق اثر، امکان فهم عمیق تری از مسیر شکل گیری ایده، تصمیم گیری های هنرمند و تأثیر عوامل بیرونی را فراهم می کند. این رویکرد، به جای قضاوت نهایی، بر کشف نقاط عطف خلاقیت و منطق تغییرات در مسیر تولید تصویرسازی تأکید دارد. هدف پژوهش حاضر با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی پاسخ به این پرسش است که مبنی بر نقد تکوینی در نسخه مذکور، تصاویر به مثابه متن تا چه حد با اشعار به مثابه پیشامتن همگرایی و واگرایی داشته و برهم کنش پیشامتن بر متن چگونه بروز یافته است؟ مبنی بر یافته ها، تصویرساز ناشناس این نسخه به خوبی با اصول تصویری دوره خود آشنایی داشته و از تمامی نکات و ویژگی های این دوره در تصویرسازی هایش بهره برده است. از سویی، متن به طور کلی با پیشامتن ارتباط مکمل گونه دارد، چنانکه هنرمند در مواردی که پیشامتن فاقد توضیحات جزیی بوده است، همچون پوشش ها و فضاسازی محیطی با رویکرد افزایشی مبنی بر هنجارهای حاکم و باورهای ذهنی خود به ارائه عناصری در متن پرداخته که این جریان موجب جریان همگرایی غالب و واگرایی موردی شده است.

نقوش برجسته ساسانی در راستای سیاست های پادشاه و برای القای (مضمونِ) قدرت از تعامل بین (شاه و ایزد و مردم) بهره گرفته و به بازنمایی ساختار اجتماعی دوران خود در قالب هنر پرداخته است. حال این ساختار که متشکل از تجمع کارکردهای موجود در هویت نقوش نقش شده می باشد نمودی از ساختارهای مشابه سه گانه در جوامع کهن هندواروپایی دارد که قالب آن، آموزه های مشترک ادیان در (اساطیر، آیین ها و سازمان اجتماعی) است. این ایدئولوژی در بستر فرهنگی اقوام هندواروپایی که به ساختار سه کنش اجتماعی بدل شده توسط (ژرژ دومزیل) به عنوان نظریه در حوزه (دانش اسطوره شناسی تطبیقی) معرفی شده است. پژوهش حاضر در راستای رسیدن به این هدف از (روش اسطوره شناسی تطبیقی دومزیل) به منظور بررسی نقوش جام خسرو پرویز برای یافتن کارکردهای طبقات اجتماعی بهره برده و با مقایسه آنها به کشف کنشهای سه گانه اقدام نموده؛ از این روی رویکرد پژوهش تطبیقی در نظر گرفته شده است. پرسش اصلی نوشتار حاضر این چنین طرح شده است: نقوش برجسته ساسانی چگونه (کنش های اجتماعی) را بازنمایی می کنند؟ فرضیه پژوهش بدین شرح است که: کنش های اجتماعی در گروِ کیفیات و معانی عناصر ساختاریِ نقوش است که خود را در قالب نقش بیان می دارد. اطلاعات این پژوهش به روش کتابخانه ای گردآوری شده و نحوه ساماندهی یافته ها به روش توصیفی -تحلیلی است. مطالعات نشان می دهد که جامعه ساسانی با توجه به تنوع فرهنگی دارای مشترکاتی با فرهنگ هندواروپایی است که حضور ساختار سه گانه اجتماعی را اثبات می کند. نشانه هایی از این نظام حاکم در بستر نقوش برجسته جام خسرو پرویز دیده می شود.

از میانه های دهه ی ۱۳۳۰ ه.ش، کشور ایران با سرعت به سمت یک دوره ی تولید داخلی روی آورد. سرمایه داران ایرانی با استفاده از شرایط مساعدی که فراهم شده بود؛ از سرمایه گذاری در امور تولیدی استقبال کردند. در این دهه به مرور تأثیر، موقعیّت و تعداد کانون های آگهی و تبلیغات دوچندان شد. پژوهش حاضر باهدف معرّفی کانون های تبلیغاتی ایران در دهه ی ۲۰ و ۳۰ ه.ش صورت پذیرفته است. در این تحقیق تلاش شده است تا به این پرسش پاسخ داده شود: کدام کانون های تبلیغاتی در حوزه ی تولید آگهی های تجاری مطبوعات دهه ی ۲۰ و ۳۰ ه.ش مشغول به فعّالیّت بودند؟ روش تحقیق در این پژوهش توصیفی–تحلیلی و گردآوری اطّلاعات به صورت مطالعه ی اسناد کتابخانه ای بوده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که توسعه ی صنعت چاپ و لیتوگرافی، رشد مطبوعات و نیاز به اطّلاع رسانی و تبلیغ موجب شکل گیری بنگاه های کوچک تبلیغاتی شده است. این کانون های تبلیغاتی نقطه ی عطفی در روند حرفه ای صنعت تبلیغات ایران به شمار می روند. یکی از مراکز ایجاد آژانس های تبلیغاتی خیابان لاله زار بود. کانون های آگهی زیبا، طوطی، گردونه، پارس، فنزی، مترو، آوا، مودّت، غرب، نوین، پیک، خورشید، مینیاتور، وگا، اُسکار، مصوّر، پارت، خروس، فاکوپا، آوازه، کسری و کاسپین از مؤسسات فعّال این دوره به شمار می روند. شیوه ی تبلیغات در این کانون ها شامل مطرح کردن جایزه در تبلیغات، شیوه ی ساز و ضربی با استفاده از شعر فارسی و آهنگ های روز، انتشار طرح های کوتاه با تیراژ زیاد، تبلیغات شیوه ی بسته یا انتظاری و... بود. این شیوه ها نقش مؤثری در معرّفی کالاهای داخلی داشتند.

مسئله ی محوری این پژوهش آن است که چیدمان های دیجیتال تعاملی «من در تو هستم» اثر داگ ایتکن و «اتاق باران» از گروه رندم اینترنشنال، چگونه سازوکارهای ادراک و بازآفرینی زمان را در بستری غیرخطی و چندحسی فعال می کنند و این تجربه ی زمانی در پرتو رویکردهای نظری پل ریکور و ماری لور رایان چه دلالت هایی می یابد؟ این پژوهش باهدف بررسی و تحلیل تجربه ی زمانی در این دو چیدمان برجسته به دنبال پاسخ به سه سؤال اصلی است: (۱) چگونگی بازنمایی زمان در این چیدمان ها، (۲) نقش مخاطب در شکل دهی تجربه ی زمانی، و (۳) ارتباط تجربه ی زمانی با نظریه های روایی معاصر.برای تحلیل این تجربیات زمانی، از نظریه های فلسفی پل ریکور و نظریه های روایت ماری-لور رایان استفاده شده است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل کیفی عناصر بصری، صوتی و تعاملی این آثار است.  نتایج نشان داد که در هر دو چیدمان، تجربه ی زمانی نه از مسیرهای خطی و زبان محور سنتی، بلکه از طریق ساختارهای غیرخطی، مبتنی بر مشارکت و ادراک چندحسی مخاطب شکل می گیرد. در چارچوب نظری ریکور، مرحله نخست میمسیس1 (پیش تفسیر) در مواجهه اولیه مخاطب با فضای اثر محقق می شود؛ مرحله دوم (تولید روایت) در ترکیب چندرسانه ای و تولید روایت غیرخطی نمود می یابد؛ و در مرحله سوم (بازتفسیر)، مخاطب با بازخوانی و بازتعریف تجربه زمانی، به معناآفرینی فعال دست می زند. از سوی دیگر، نظریه رایان با تأکید بر روایت مندی چندلایه، غیرخطی و تعاملی، در تبیین چگونگی مشارکت بدن مند مخاطب در ساخت زمان، نقشی کلیدی ایفا می کند. در «من در تو هستم»، تجربه زمان بیشتر بر حافظه و تصویر استوار است، در حالی که در «اتاق باران»، زمان به واسطه کنش فیزیکی و توقف در لحظه بازآفرینی می شود.در نهایت، این تحلیل نشان داد که چیدمان های دیجیتال با گسستن از الگوهای روایی خطی و تکیه بر مشارکت بدن مند مخاطب، شیوه ای نوین از ساخت و ادراک زمان را پیش می نهند.

شهر مکانی است که تحرک، تداوم و توسعه از مشخصات بارز آن به شمار می آید و در آن مبلمان شهری، عنصری هویت بخش تلقی می شود؛ به طوری که اغلب شهرهای بزرگ را می توان بواسطه ی ظاهر آنان بازشناخت. هنرشهری علاوه بر اثرات کالبدی مستقیم که بر سیمای یک شهر برجای می گذارد، می تواند عاملی برای رضایت شهروندان، جذب گردشگر و ایجاد فعالیت های اقتصادی-فرهنگی به عنوان عامل پویایی و تحرک به شمار آید. هدف از انجام این تحقیق شناسایی فرآیندهایی ست که از طریق آنها آثار هنری در بافت شهر نصب می شوند و برای ایجاد حس رضایت-مندی در شهروندان و توسعه ی موفق اقتصادی شهر، دارای نقشی حیاتی هستند. پرسش این است که عامل مهمی همچون توسعه هنر شهری چگونه می تواند در جلب رضایت شهروندی و رشد اقتصاد فرهنگی-هنری نقش داشته باشد؟ بدین ترتیب در این پژوهش ابتدا مبانی نظری تحقیق شرح داده شده و سپس تاثیر عوامل مذکور در هنرشهری مورد نقد و بررسی قرارمی گیرد. نتایج تحقیق نشان می دهند که کیفیت ساماندهی هنرشهری بر فضاهای شهری اثرگذارست، لذا شناخت هنرشهری، باعث افزایش آگاهی طراحان نسبت به میزان پاسخگویی شیوه طراحی به نیازهای رفتاری کاربران می گردد که نتیجه این آگاهی احساس رضایت در شهروند و رشد اقتصاد فرهنگی-هنری جامعه است. این تحقیق با ماهیتی کاربردی، به روش: توصیفی-تحلیلی و با شیوه گردآوری اطلاعات: کتابخانه ای-الکترونیکی نوشته شده است.

عکاسی هنری است که پس از اختراع آن تحولات مهمی در بستر هنرهای مختلف از جمله نقاشی، معماری و ادبیات صورت گرفت. عکاسی با نمایش هر چه دقیق تر جزئیات محیط پیرامون انسانها، مستند سازی، ثبت لحظات و وقایع خدمت شایانی در پرداخت آثار هنری از جمله ادبیات نمود. امکانات موجود در پدیده عکاسی به سرعت در زندگی مردم جامعه انعکاس یافت و این مسئله توسط نویسندگان برجسته حوزه ادبیات در سراسر جهان مورد توّجه قرار گرفت . تدوام حضور شیوه عکاسانه در عرصه متون ادبی و آمیختگی که میان این دو حوزه هنری رخ داد، آثاری را با نگاهی بدیع نسبت به مفاهیم مختلف موجود در زندگی انسان خلق کرد و همین مطلب باعث نزدیکی بیشتر مخاطبان به این دو عرصه هنری شد. در این پژوهش سعی نمودیم تا به تحلیل حضور عکاسی در عرصه ادبیات توجه نماییم و از این منظر به تحلیل اثر «در جستجوی زمان از دست رفته» از مارسل پروست بپردازیم. ما تلاش کردیم تا بر مبنای نظر متفکّران عرصه ادبی و هنری شیوه عکاسانه ای که این نویسنده برای بیان سیر داستانی خود انتخاب نموده است را مورد بررسی قرار دهیم. اینکه حضور عکس ها و شیوه عکاسانه در روایت این نویسنده به چه صورت در شخصیت پردازی، غلبه بر سیر زمانی داستان، نوع پرداخت صحنه ها و بیان مفاهیم مهم در روند داستان نقش داشته و به چه طریق این نویسنده فرانسوی از خصوصیات این اختراع قرن نوزدهمی که برخاسته از کشور اوست برای باز نمود آنچه در ذهن خود دارد بهره برده است.

ارتباط بین عکاسی، نشانه شناسی و هرمنوتیک نشان دهنده این است که تصاویر عکاسی نه تنها به عنوان بازنمایی از جهان درک می شوند، بلکه به عنوان نشانه هایی از زبان بصری مفهومی هستند که نیازمند تفسیر و درک می باشند. در این مقاله، ابتدا به عکس به مثابه متن پرداخته و ابعاد نشانه شناسانه آن را مورد کنکاش قرار می گیرد و از مفهوم پونکتوم نزد رولان بارت و نظریات رومن یاکوبسن بهره گرفته می شود. همین طور در ادامه به عکس به عنوان نوعی گفتمان پرداخته شده است. در ادامه با کمک گرفتن از مفهوم هرمنوتیک و نظریات دو فیلسوف مهم و متأخر رویکرد هرمنوتیکی، یعنی پل ریکور و هانس گئورک گادامر، در تعمیم رویکرد هرمنوتیکی به متن های غیر نوشتاری، پرداخته شده است. هدف این مقاله، دستیابی به چگونگی تحلیل عکس به مثابه یک متن، از نگاه نشانه شناسی و هرمنوتیک است. در این راستا با استفاده از روش های تحلیل متن و نشانه شناسی، به چگونگی تفسیر تصاویر عکاسی در ابعاد مختلف پرداخته می شود و با رویکرد هرمنوتیکی نقش مخاطب به عنوان تفسیرگر و تأویل کننده تصاویر عکاسی نیز مورد توجه قرار می گیرد. این پژوهش با جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای انجام شده و به روش تحلیلی توصیفی نگارش شده است. با توجه به اهمیت تصاویر عکاسی به عنوان نمادهای زبانی و فرهنگی، نشانه شناسی و هرمنوتیک می تواند راهگشای رسیدن به فهم بهتر و تفسیر مفاهیم در عکاسی باشد. همچنین، به نظر می رسد که تفسیر و فهم معناهای عکس و همچنین هر نوع اثر هنری دیگری، بستگی به عوامل متعددی دارد که شامل فرهنگ، زمینه فرهنگی، تجربه شخصی و دانش فرد است.

سقانفارها بناهایی آئینی در استان مازندران هستند که به پیروی از معماری بومی و سنتی منطقه ساخته شده اند و به واسطه دیوارنگاره های آن، اطلاعات فرهنگی زمان و مکان را نیز دارا هستند. در این پژوهش ضمن بررسی نقاشی های این بناهای آئینی و مقایسه آن با نقاشی های عامیانه دوره قاجار به ویژه نقاشی های قهوه خانه ای تشابهاتی دیده شد. نقاشی قهوه خانه ای نوعی نقاشی روایی با درون مایه رزمی، مذهبی و بزمی است. هدف اصلی این تحقیق بررسی مضامین و دسته بندی نوع لباس در نقوش انسانی ۱۰ سقانفار در استان مازندران در قیاس با ۱۰ نقاشی قهوه خانه ای نیمه دوم عصر قاجار است و سؤال اصلی آن است که لباس آرایی در نقوش انسانی سقانفارها و نقاشی های قهوه خانه ای نیمه دوم عصر قاجار چه وجوه اشتراکی دارند؟ روش تحقیق در این مقاله به شیوه تحلیل تطبیقی و تاریخی و نیز گردآوری اطلاعات به روش اسنادی و میدانی است. نتایج نشان می دهد که لباس آرایی نقوش انسانی سقانفارها به صورت کلی مشابه آثار قهوه خانه ای است و تفاوت در جزئیات و تنوع لباس ها می باشد. نقوش انسانی سقانفارها در کمال سادگی، بدون هیچ نقش و جزئیات تصویر شده اند. در سقانفارها لباس افراد عادی و بومی و حتی لباس معصومین و اسطوره ها شبیه به هم ترسیم شده و تفاوت اندکی میان آن هاست. بر خلاف سقانفارها در آثار قهوه خانه ای، لباس افراد با ریزه کاری ها پرداخت شده که این شکل از تزئینات برگرفته از نقش و نگارهای دوره قاجاریه است. همچنین تنوع پوشش نیز در این آثار بیشتر است.

نشانه ها را می توان شامل بیان هر پیامی که به قصد شکل دادن، تقویت یا تغییر پاسخ های شناختی یا عاطفی و رفتاری دیگران طراحی شده که ماهیت آن به منظور تاثیرگذاری بر دیگران است. گچبری های بنای بندیان درگز آنچه در جریان ارتباط این نقوش مطرح می شود اطلاعات سازمان یافته ای است که به عنوان پیام در قالب یکی از اشکال ارتباط غیرکلامی تعریف می شود. فهم این که هر نقشی چه معنا و هدفی را در ورای خویش دنبال می کند از نظر بازشناسی هر نوع تفکر از جمله سیاسی، دینی، اجتماعی اهمیت بسزایی دارد. مسئله مهم در اینجا یافتن معنا برای نشانه های نقوش گچبری بندیان است؛ و این که نقوش با تاثیرپذیری کدام عوامل و با هدف تاثیرگذاری بر چه موردی پدید آمده اند؟ هدف این پژوهش شناخت، بررسی و بازگو کردن این نشان هاست. این پژوهش با رویکرد تاریخی و به روش کتابخانه ای گردآوری شده است. با این وصف نتیجه حاصل از پژوهش نشان از آن دارد که موضوع هدف و روند شکل گیری آثار بندیان در حرفه ی طراحی کوششی است توصیفی برای جلب توجه بیننده؛ و کنشی که فرستنده از طریق تصویر، با ارسال پیامی، گیرنده را نسبت به چیز یا چیزهایی آگاه یا آماده پذیرش می کند. گچبری بندیان درگز هنری واقع گرایانه همراه با رعایت اصالت های هنری و باورهای رایج دوره ساسانیان به صورت نقش مایه هایی تصویر شده که جنبه نمادین داشته، و بر جنبه تزیینی آن نیز تاکید شده است.

صابئین مندائی از اقلیت های ساکن جنوب و جنوب غربی ایران هستند. این مردمان که خود را ایرانی می دانند دارای مذهب و دیانتی خاص با رگه هایی از ادیان بزرگ ایرانی از جمله زرتشتی و اسلام اند که از حیث پذیراخویی شهره بوده اما بنابر دلایل متعدی فرهنگ و دیانت پوشیده و ناشناخته ای دارند. از آنجایی که در هنر خصوصا هنرهای پیشامدرن، فرهنگ و جهان بینی جمعی جامعه شاکله اصلی زبان و بیان هنر و زیبایی مندرج در محصولات هنری و هنرهای صناعی است؛ با خوانش دقیق نشانه ها و ارزش های هنری مندرج در این آثار، می توان با وضوح بیشتری بخش های عمدتا پوشیده از اندیشه و جهان بینی گذشتگان را شناخت. هدف از این پژوهش، ضمن معرفی هنر-صنعت میناکاری صبی؛  پیروی از الگویِ انتقال و تداعی ارزش های فرهنگی و باورهای مذهبی در زبان و بیان هنری یک ملت است که سعی شده طرح و نقش «میناکاری صُبی» بررسی و مورد خوانش قرار گیرد تا دریچه ای بر فرهنگ و باورهای ناشناخته و پوشیده ی این اقلیت بگشاید. در این مقاله داده ها و اطلاعات به شیوه کتابخانه ای و میدانی گردآوری شده و روش پژوهش تلفیقی از توصیفی- تحلیلی و زیبایی شناسی و نشانه شناسی توأمان است. یافته های تحقیق نشان می دهند که دلسپردگی به نمادهای یادآورِ مسیر تکامل تمدن های میان رودان که یک برساخت در حافظه قومی است؛ علاقه به روایتگری طبیعتگرا در عین تمایل به بیان نمادین؛ چاشنی نگرش های نوستالژیک به تاریخ قوم و اشاراتی به نمادهای ایران باستان و نمایش نمادهای مذهبی؛ اهم معانی مستخرج از نشانه های طرح و نقش میناهای صبی است.

مروری بر وضعیت آموزشی و پژوهشی هنر در نظام آموزش عالی کشور نشانگر وجود موانع و چالش هایی است که موجبات ضعف توسعه هنر به ویژه هنرهای تجسمی را در جوانب مختلف باعث شده است. با در نظر گرفتن پیشینه درخشان هنر ایران و پتانسیل غنی این سرزمین در ارتقای سطوح آموزشی و پژوهشی هنر در دوران معاصر، این مساله مطرح می شود که چه موانعی در رشد و توسعه هنر در نظام آموزش عالی کشور دخیل هستند؟ و حوزه هنرهای تجسمی از چه وضعیتی برخوردار است؟ به نظر می رسد ضعف کارگروه های مدیریتی و نظارتی وزارت علوم در تدوین قوانین، جهت دهی و نظارت بر عملکرد مراکز آموزش عالی هنر در کشور سهم مهمی در ایجاد این افول داشته است؛ از جمله این مشکلات می توان به عدم به روزرسانی قوانین و برنامه دروس آموزشی در مقاطع تحصیلی مختلف به ویژه در حوزه هنرهای تجسمی اشاره کرد که با تحولات جهانی همگام نیست و نیازهای جامعه را مرتفع نمی سازد. همچنین عدم تبیین جایگاه اثر بدیع و ارزنده هنری به عنوان مهمترین دستآورد علمی فعالیت عضو هیات علمی گروه هنر است که در آیین نامه های سنجش و پایش عملکرد مدرس در اولویت نخست قرار ندارد. این نقص سبب شده تا ارزیابی عملکرد اعضای هیات علمی گروه هنر با اشل های متناسب با ماهیت گروه های غیرهنری صورت گیرد و به فعالیت حرفه ای هنرمند که نقش فزاینده ای در توسعه هنر در نظام آموزش عالی دارد، کمتر توجه شود. ضعف حمایت از فعالیت های برون مرزی هنرمندان جهت شرکت در رویدادهای معتبر هنرهای تجسمی و همچنین کمبود نشریات بین المللی هنر دارای نمایه علمی معتبر، به عنوان مهمترین رسانه علمی در ترویج دستآوردهای هنر معاصر ایران در عرصه بین المللی از دیگر نواقصی است که مشهود است. این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی به انجام رسیده و از منابع کتابخانه ای- الکترونیکی بهره گرفته است.

نسخ مصور اردشیرنامه مبدأ تصویرگری یهودیان ایران بوده و انعکاسی زیبایی شناسانه از هنر دوره دوم صفوی است. هدف این مقاله، شناسایی و طبقه بندی انواع عناصر و نقوش تقلیدی به کاررفته در نگاره های اردشیرنامه می باشد. پرسش محوری آن است که عناصر تقلیدی در اردشیرنامه، در مقایسه با نسخ مصور ایرانی-اسلامی دوره صفوی، شامل چه مواردی هستند؟ این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است. جامعه آماری شامل نگاره های دو نسخه خطی مصور از اردشیرنامه بوده که به روش هدفمند (مبتنی بر حضور عناصر تقلیدی) جهت انطباق با آثار نقاشی ایرانی-اسلامی دوره صفوی انتخاب شده اند. از آنجایی که سبک آثار تقلیدی مهم است انتخابِ زیرشاخه پاستیش از نوع تقلید در روش ژُنت به عنوان چارچوب نظری تحقیق، مناسب دیده می شود. نتایج نشان می دهد که نسخه های اردشیرنامه، تقلیدی آگاهانه و انتخابی را به نمایش گذاشته اند. نسخه اول اردشیرنامه گاهی متأثر از مکتب تبریز دوم و نسخه دوم تحت تأثیر قوی مکتب اصفهان بوده اند. این تقلید سبکی، به ویژه در استفاده از تکنیک های پیشرفته ای نظیر پرداز و اجرای دقیق تشعیرهای تذهیب گونه، مؤید آن است که نقاشان یهودی-ایرانی، علیرغم ممنوعیت تصویرسازی در دین خود، با اقتباس و تقلید از نقوش ایرانی-اسلامی، هویت بصری خاص خود را شکل داده اند.

پارادایم پسا مدرن، مجسمه سازی را دستخوش دگرگونی های بنیادینی کرده که نه تنها مفاهیم و معانی و انتخاب ماده ی اثر را بازنگری می کند، بلکه شیوه های یادگیری را نیز دچار تحول کرده است. برخلاف رویکرد سنتی که ماده را صرفاً ابزاری برای بیان فرم و روایت می دانست، در مجسمه سازی معاصر ماده عنصری بنیادی است که در تعیین چیستیِ مجسمه نقش آفرینی می کند. از سوی دیگر نظریه ی یادگیری پیوند گرایی، با توجه به سرعتِ تغییر اطلاعات در جهان امروز و تأکید بر ایجاد شبکه های دانش و پیوند مفاهیم، شیوه های سنتی آموزش را به چالش می کشد. این پژوهش با پیش گرفتن رویکرد کیفی و با تحلیل متون تخصصی مجسمه سازی معاصر و منتخبی از آثار دانش آموختگان مجسمه سازی دانشگاه تهران، شیوه ی نوینی از یاددهی- یادگیری مجسمه سازی برآمده از نظریه ی پیوندگرایی فراهم می آورد. پرسش های اصلی این پژوهش پیرامون چرایی دگرگونیِ نقش ماده در مجسمه سازی معاصر و چگونگی روش یاددهیِ آن در دانشگاه های ایران متمرکز است. نتایج حاکی از آن است که به کارگیری مواد متنوع و نوآورانه همچون مواد بازیافتی، صنعتی یا فناورانه به هنرمندان امکان می دهد تا با چالش های پیچیده ی اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی به شیوه ای کارآمد پیوند برقرار کنند. همچنین شیوه ی نوین یاددهی- یادگیری برآمده از نظریه ی پیوندگرایی می تواند منجر به تحول دیدگاه هنرمند در دنیای معاصر و بروز آثار خلاقانه شود.

رنگ یکی از مهمترین عناصر تجسمی برای تشخیص پدیده ها از یکدیگر است که بیانگر اطلاعات و احساسات و ناگفته های زیادی می باشد و در نمایش جزئیات ساختار فرکتال ها موثر است. منظور از هنر فرکتال هنر بصری بدیع و تازه ای در هنر دیجیتال است که از تکثیر توابع منطقی ریاضی پدید آمده است. هندسه فرکتال به عنوان هندسه طبیعت در بسیاری از هنر های تجسمی وجود دارد و رنگ نیز به عنوان یک عنصر جدایی ناپذیر درکنار فرم در هنر فرکتال جلوه گری می کند؛ با توجه به اینکه بُعد فرکتال معرف میزان پیچیدگی، نامنظمی و ناهمواری است، رنگ می تواند میزان این پیچیدگی ها، نامنظمی ها و ناهمواری ها را از نظر بصری کاهش یا افزایش دهد. لذا این سوال مطرح می شود که عامل رنگ به چه میزان  در محاسبه بُعد که از ویژگی های مهم فرکتال هاست، موثر می باشد؟ هدف این پژوهش دستیابی به میزان تاثیر رنگ بر بُعد، در هنر فرکتال است. این پژوهش از نظر هدف بنیادی و از نظر روش توصیفی و تحلیلی است. برای داده اندوزی از روش کتابخانه ای و برای تعیین ابعاد فرکتال از نرم افزار فرکتالیز استفاده می شود. نمونه های رنگی پس از ورود به نرم افزار به تصویر خاکستری و سپس به تصویر باینری تبدیل می شوند و بُعد فرکتال آن محاسبه می گردد. با محاسبه بُعد نمونه ها در رنگ های آبی، قرمز و سبز این نتیجه حاصل شد که پس از رنگ سیاه، آبی بالاترین و سبز کمترین بُعد فرکتال را دارد. لذا با توجه به نتایج به دست آمده، رنگ یک عامل مهم در میزان بُعد فرکتال می باشد و رنگ های مختلف اثرات متفاوتی در بُعد خواهند داشت.

سیاه مشق یکی از جلوه های ناب هنری در خط نستعلیق می باشد. چگونگی ترکیب در آن یکی از مهم-ترین کنکاش های خوش نویسان بوده و به همین دلیل شناخت چارچوب صفحه دارای اهمیت می گردد. نقطه های حساس و محل هایی که مخاطب بیشترین نگاه را به آن ناحیه ها دارد کدام قسمت ها می باشد؟ هم چنین چه عواملی موجب جلب توجه بیشتر بینندگان خواهد کرد؟ این دو پرسش اصلیِ مقالهِ پیش رو است. این پژوهش به شیوه تجربی و بر اساس نتایج آزمایشی بوده که با استفاده از ابزار ردیاب چشم صورت پذیرفته و به وسیله ی نرم افزار متنِ باز (OGAMA، نرم افزار سنجش حرکت چشم) داده های آن مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته است. نتایج این آزمایش، بر روی مخاطبین هدف، نشان می دهد، در یک صفحه عمودی سیاه مشق، قسمت بالای تابلو همچنین سمت راست آن بیشترین نقطه توجه را به خود اختصاص داده است. تغییر زاویه رانش قلم و دانگ قلم از عوامل جلب توجه دیگر می باشد. آشناپنداری با عبارت های آشنا نیز نگاه ببینده را به خود کشانده است. گرچه این جلب توجه ها توانسته مخاطبین را به نقطه ای از اثر بیشتر جلب نماید، اما این به معنای متوقف شدن در یک نقطه نبوده، بلکه گردش چشم در سراسر تابلو حتی نقش مایه ها نیز وجود داشته است.

باورها بخش لاینفکی از زندگی انسان را تشکیل می دهند و عقاید و اسطوره ها حیات خود را در آثار هنری و دست ساخته های انسان در طول ادوار امتداد داده اند. امروزه، اساطیر در شکل نوین با تکنولوژی همگام شده اند و در رسانه های نوین مجال بروز یافته اند. روایات پر کشاکش و قدرت های ماورایی در اسطوره، مضمونی شایان توجه به صنعت بازی سازی داده است. بازی های رایانه ای صنعتی پراستقبال در دنیای کنونی است و مخاطبان بسیاری در سراسر جهان دارد. در این میان، تصویرگران بازی های رایانه ای در ایجاد جذابیت و درک رابطه تخیل و فضای محسوس برای مخاطب نقش مهمی دارند و با الگو برداری از اسطوره ها، تصویری نوین از روایات اساطیری در ذهن مخاطب ایجاد می کنند. در این راستا پرسش های پژوهش شامل موارد زیر است: رابطه تصویرسازی و اسطوره ی قهرمان در بازی های رایانه ای چگونه است؟ تصویرگران بازی ها  چگونه از منابع تصویری و ادبی اساطیری برای خلق بازی ها استفاده می کنند؟ روش پژوهش تحلیلی- توصیفی و شیوه گرداوری اطلاعات با استفاده از  مستندات دیجیتال و مطالعه بازی های عنوان شده بر اساس امتیاز بالا و فروش گسترده در سطح جهان است. جامعه پژوهش شامل بررسی بازی های رایانه ای برگزیده از سال 2005 تا 2018 م است. نتایج حاکی از آن است که گونه تصویرسازی در دو بازی مد نظر، اساطیری و فانتزی است و با قرار رفتن شخصیت های انسانی-موجودات ترکیبی در کنار هم، طیف متنوعی از فضاسازی خلق شده است. تصویر در بازی های مورد مطالعه ارتباط زیادی با اساطیر دارد و قابلیت ماورایی اسطوره به تصویرگر این امکان را داده است که فضای بیشتری برای خلق تصاویر با تخیل داشته باشد.

مواجهه و دریافت معنی از یک اثر هنری بخصوص در حوزه ی تصویر، نیازمند به چارچوبی نظام مند و منسجم است. اروین پانوفسکی روش سه مرحله ای برای گذر از صورت به معنا ارائه کرده است که در این پژوهش با استفاده از آن به مطالعه ی دو اثر با موضوع قربانی اسماعیل پرداخته شده است. داستان ذبح فرزند توسط ابراهیم نقطه ی عطفی در زندگی آن حضرت است که هنرمندان با تاثیر پذیری از جامعه، مذهب و مکاتب هنری عصر خویش، نگاهی واقع گرا و فراواقع به آن داشته اند. هدف از پژوهش حاضر، تبیینِ مفاهیم عرفانی و انسان گرایی در دو تصویر از واقعه ی قربانی اسماعیل است و پرسش اصلی تحقیق عبارت است از: ویژگی های تصویریِ مرتبط با مفاهیم عرفانی و اومانیستی در تصاویر کدامند؟ از این رو با تکیه بر روش شمایل شناسی پانوفسکی و با توجه به شرایط زمانی و مکانی تولید آثار، این نتیجه حاصل شد که در اثر فرشچیان وجود عناصر تغزلی، عارفانه و غیر زمینی تاکید داشته است و عکس این اتفاق در فضای واقع گرا و زمینیِ تابلوی داوینچی قابل مشاهده است. ضمنا این پژوهش کیفی به روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی انجام پذیرفته است.

نشانه شناسی علمی نوپاست که کمک می کند درک بهتری از جهان و رمزگانی که بر آن حاکم است داشته باشیم. نشانه ها به دلیل تاثیر شگرفی که در حواس و ادراک انسانی دارند، از سوی رسانه های مختلف مورد توجه اند. در میان موضوعات مختلفی که رسانه های جهان را به خود مشغول کرده، مناقشه فلسطین، دستمایه خلق آثار هنری متنوعی شده است. در حوزه طراحی گرافیک، تعداد پوسترهای خلق شده با موضوع مناقشه فلسطین آن قدر زیاد است که پوسترهای فلسطین به عنوان زیرمجموعه شناخته شده ای در گونه پوسترهای سیاسی تبدیل گشته است. صرف نظر از اهمیت جهانی، موضوع فلسطین به لحاظ وجود بسترهای فرهنگی، سیاسی و مذهبی در کشورمان، توسط طراحان ایرانی نیز مورد توجه قرار گرفته و سهم قابل توجهی از پوسترهای ایرانی را در سال های اخیر به خود اختصاص داده است. به همین منظور این پژوهش در پی آن است تا ضمن شناسایی و معرفی پوسترهای فلسطین، به واکاوی عناصر نمادین و نشانه های تصویری این آثار بپردازد. نتایج کلی تحقیق به این نکته اذعان دارند که در طراحی پوسترهای فلسطین از رمزگان و نشانه هایی مخصوص به این موضوع استفاده شده است که کاربرد و سابقه استفاده فراوانی در این گونه پوسترها داشته و به ندرت در موضوعات دیگر کاربرد داشته اند. این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و شیوه گردآوری اطلاعات آن کتابخانه ای-الکترونیکی است. جامعه بررسی این پژوهش را منتخبی از پوسترهای سیاسی فلسطین در دهه های متاخر تشکیل می دهند که به واسطه تنوع فرمی و تعدد نشانه های تصویری به شکل غیرتصادفی انتخاب و به صورت کیفی بررسی شده اند.

حروف فارسی به صورت اشکال انتزاعی و تجرید  پس از سپری کردن دوره رمزگذاری، پایه اصلی ارتباط تصویری در زمینه تایپوگرافی و طراحی نشان های نوشتاری است. طراحی نشان های نوشتاری به عنوان شناسه دیداری و هویت بصری  یک سازمان، محصول ، خدمات و برند از اهمیّت ممتازی در ارتباط تصویری برخوردار است. حروف به مثابه ندای تصویر با دو رویکرد «ساختار زبانی» و «ساختار زیباشناسی » شاکله اصلی نشان های نوشتاری را تشکیل می دهند و این دو رویکرد به صورت مکملِ همدیگر عمل می کنند. بررسی نقش آفرینی حروف فارسی در خلق نشان های نوشتاری فرهنگی دهه ۵۰ خورشیدی (با مطالعه موردی آثار ممیز و احصائی) موضوع اصلی این پژوهش است. روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و روش گردآوری منابع اطلاعات، کتابخانه ای و الکترونیکی است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که نقش آفرینی حروف فارسی در خلق نشان های نوشتاری حولِ محور معنا و محتوای موضوع  شکل می گیرد؛ به طوری که شکل بصری حروف بازگوکننده و نمایش دهنده محتوای موضوع است و در فرآیند طراحی دچار دگرگونی ساختاری و فرمی می شود و این دگرگونی ها علاوه بر جست و جوی زیبایی شناسانه فرمی، به دنبال مکمل سازی  نوشتار و فرم با معنا و محتوا است. یکی از ویژگی های اصلی و بارز خط فارسی؛ پیوستگی و اتصال حروف در آن است که موجب ایجاد فرم ها و اشکال متنوع می شود. وجود مشابهت های فرمی در بعضی از حروف و ترکیب بندی بصری آن ها با کرسی بندی های متعدد نسبت به یکدیگر، موجب ایجاد فرم های خلاقانه، ریتم و همگون سازی در طراحی نشان های نوشتاری می شود.