ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۲۲۱ تا ۲۴۰ مورد از کل ۱۴٬۴۲۹ مورد.
۲۲۱.

بررسی موانع تاثیر اموزه های اخلاقی قرآن کریم و نهج البلاغه بر سلامت روانی جامعه اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۵ تعداد دانلود : ۱۸۱
دین وآموزه های اعتقادی به ویژه قرآن نقش پر اهمیتی در سلامت روحی و روانی فرد و جامعه دارد و می تواند سلامت روانی فرد را تضمین کرده و مانع ابتلای فرد و جامعه به فشارها و آسیب های روحی_روانی شود. سلامت معنوی جامعه به مفهوم ارتباط سالم انسان با عالم معنا و حرکت او در مسیر قرب الهی با ابزار توحید و معاد باوری، وارستگی و بندگی خداوند متعال است که از بهترین و مطمئن ترین ابزارها برای رسیدن به این مقصود، قرآن کریم و نهج البلاغه می باشد. نظام سازی همه جانبه امیرالمؤمنین(ع) در کتاب نهج البلاغه بر محوریت کتاب خدا و سنت رسول الله(ص)، بنیادی معنوی دارد و نظام سازی اجتماعی ایشان از این قاعده مستثنی نیست. این پژوهش جهت پاسخ گویی به سوال اصلی تحقیق "موانع تاثیر آموزه های اخلاقی قرآن و نهج البلاغه بر سلامت روانی جامعه اسلامی کدامند؟" با روشی توصیفی تحلیلی و مراجعه به این دو منبع گرانقدر به بررسی موانع تاثیر آموزه های اخلاقی بر سلامت روانی جامعه اسلامی پرداخته است.
۲۲۲.

بررسی فقهی - روایی «سُحْت» در قرآن و روایات و انطباق آن با مسائل اقتصادی - اجتماعی معاصر

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۳ تعداد دانلود : ۷۴
مفهوم «سحت» در متون دینی اسلام، به ویژه قرآن کریم و روایات معصومان (علیهم السلام)، به معنای مال حرام و درآمدهای نامشروع است که تأثیرات مخربی بر سلامت فرد و جامعه به همراه دارد. این مسئله به دلیل ارتباط مستقیم با فساد اقتصادی و اجتماعی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل فقهی- روایی واژه «سحت»، بررسی معانی و مصادیق آن در متون دینی و تطبیق آن با چالش های اقتصادی و اجتماعی معاصر است. روش تحقیق به کاررفته در این مطالعه، توصیفی- تحلیلی بوده و داده ها با بهره گیری از منابع معتبر قرآنی، روایی و فقهی، مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که «سحت» در متون دینی به مصادیقی چون رشوه، ربا و معاملات فاسد اشاره دارد و به عنوان عاملی کلیدی در ایجاد فساد اقتصادی، کاهش اعتماد عمومی و تضعیف سلامت اخلاقی معرفی شده است. در عصر حاضر، این مفهوم به شکل فعالیت های بانکی مبتنی بر ربا، رشوه خواری در نظام اداری و کسب درآمدهای نامشروع تبلور یافته است که به نابرابری و بی ثباتی اجتماعی منجر می شود. از این رو، اجتناب از «سحت» نه تنها یک اصل اخلاقی، بلکه ضرورتی برای تحقق عدالت اقتصادی و اجتماعی است.
۲۲۳.

بررسی تطبیقی نسخ در قرآن کریم از دیدگاه شیخ طوسی و آیت الله خویی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۷ تعداد دانلود : ۱۸۱
یکی از موضوعات مهم و چالش برانگیز در طول تاریخ تفسیر و علوم قرآن، موضوع نسخ است. عالمان متقدم، بسیاری از آیات قرآن که جنبه تخصیص و تقیید داشته است را در محدوده نسخ درنظر گرفته اند. متأخرین با تعریفی نو، رویکردی ویژه نسبت به این موضوع داشته اند. اگرچه همچنان بحث ناسخ و منسوخ از جمله موضوعات اساسی علوم قرآنی به شمار می آید، در زمینه تبیین و بررسی وجوه تفاوت و تشابه دیدگاه علمای متقدم و متاخر در موضوع نسخ در قرآن کریم، پژوهش های زیادی انجام نشده است. ازاین رو پژوهش پیش رو درصدد است با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مقایسه ای به بررسی تطبیقی دیدگاه های شیخ طوسی از عالمان متقدم در تفسیر التبیان فی تفسیر القرآن و کتاب العده فی اصول الفقه و آیت الله خویی از فقهای متأخر در کتاب البیان فی تفسیر القرآن بپردازد. یافته های این پژوهش نشان می دهد شیخ طوسی و آیت الله خویی در انواع نسخ و موارد آن در آیات قرآن کریم اختلاف نظر دارند و آیت الله خویی برخلاف شیخ طوسی، تنها به نسخ یک آیه از قرآن کریم معتقد است.
۲۲۴.

اعتبارسنجی دیدگاه مفسران درباره مفهوم واژه «لاتَنهَرهُما» در آیه 23 اسراء با رویکرد معناشناختی ساخت گرا(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۰ تعداد دانلود : ۱۴۶
تأمل و تعمق در مضمون آیات (24-23) سوره اسراء، با محوریت فعل «لاتَنهَر»، مفهومی متفاوت با برداشت های تفسیری به دست می دهد. بیشتر مفسران عبارات و اصطلاحات به کار رفته در این دو آیه را حول محور کلی «احترام به والدین»، در معانی متفاوت و گاه متمایز، بیان نموده اند، حال آنکه پیام کلی این دو آیه با محوریت عبارت «وَ لَا تَنْهَرْهُمَا»، بر عدم «طرد و راندن» والدین از خود اشاره دارد. هر یک از واژگان و عبارات این دو آیه، به مثابه پیکره ای واحد، تکمیل کننده مفهوم فعل «نَهرَ» و معنای برآمده از آن است. جستار پیش رو با رویکرد معناشناسی ساخت گرا -که به مفهوم واژگان در بافت و ساختار جملات می پردازد- به طور خاص  بر همنشین های فعل «نهَرَ»، همچون عبارت «یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُما»، واژه «أفّ»، وصف «کَریم» و عبارت کنایی «خفضُ الجَناح»، متمرکز می شود و معنای محوری و کلیدی آیه، یعنی «حمایت و نگهداری» از والدین و عدم «طرد و راندن» آنان از خود، به عنوان یکی از وظایف اصلی فرزندان به هنگامه پیری و فرتوتی والدین تبیین می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد برخلاف دیدگاه بیشتر مفسران، واژه «أفّ» بر مفهوم حداکثری اهانت، نفرت و دوری والدین دلالت دارد، ضمن اینکه فعل «لاتَنهَر»، نه به معنای «عدم پرخاش»، بلکه برای نهی از «طرد و راندن و دور کردن» به کار رفته است. افزون بر این، وصف «قولاً کَریماً» و عبارت «وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ» نیز تکمیل کننده همان مفهوم کلی دو آیه؛ یعنی «نگهداری و مراقبت» از والدین است.
۲۲۵.

بازخوانی انسجام ساختاری قرآن کریم در پرتو نظریه نظم متقارن از دیدگاه نوین ردا (مطالعه موردی سوره بقره)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۸ تعداد دانلود : ۱۸۴
بسیاری از اندیشمندان غربی بر این باورند که قرآن محتوای گسسته ای دارد، اما برخی از اندیشمندان این باور را رد کرده و تلاش می کنند تا انسجام ساختاری متن قرآن را ثابت کنند؛ ازاین رو نوین ردا، یکی از قرآن پژوهان معاصر، دو ساختار ترکیبی (خطی و حلقوی) را در سوره بقره مورد بحث قرار می دهد و از این طریق انسجام موجود در آیات سوره بقره را مورد بررسی قرار می دهد بدین نحو که او اجزاء کل سوره را به سه قسمت تقسیم می کند که مورد سوم دارای سه زیر بخش است و نیز هر کدام از سه قسم سوره را از جهت ترکیب خطی و لغوی مورد کنکاش قرار می دهد. و نیز نمونه های مختلف ترکیب حلقوی را طرح و مورد بررسی قرار می دهد. با این حال، این نظریه با نقدهایی مواجه است که شامل نبود تحلیل جامع و دقیق و نادیده گرفتن عوامل ساختاری مانند تفکیک آیات مکی و مدنی می شود. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی رویکرد «ردا»، پرداخته و به این نتیجه میرسد که تحلیل های ارائه شده در این رویکرد بیشتر بر تکرار کلمه "هدایت" در بخش های اول و دوم سوره بقره تمرکز دارند، اما به جنبه های دیگری مانند عدالت و ایمان کمتر پرداخته شده است. نقدها همچنین به ساختار لغوی و ترکیب حلقوی و نیاز به توجه بیشتر به انعطاف پذیری ساختاری و تفسیرهای متفاوت اشاره دارند. با این حال، پتانسیل برای دستیابی به فهم عمیق تری از نظم متقارن در قرآن با بررسی دقیق تر و ارائه تحلیل جامع وجود دارد.
۲۲۶.

الگوهای کنش گفتاری داستان حضرت سلیمان (ع) با تکیه بر رویکرد جان سرل(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۹ تعداد دانلود : ۱۱۱
نظریه کنش گفتاری در تحلیل گفتمان بر عنصر زبان و سخن گفتن تاکید دارد. جان سرل نظریه پرداز مشهور آمریکایی از جمله صاحب نظرانی است که دیدگاهی جامع در زمینه کنش گفتاری ارائه داده و در نظریه او کنش گفتاری شامل پنج بخش؛ اظهاری، ترغیبی، عاطفی، تعهدی و اعلامی می باشد که با تکیه بر رویکرد وی می توان به شناخت جامعی از کنش گفتاری در یک قصه دست یافت. با عنایت به اینکه داستان حضرت سلیمان (ع) یکی از قصه های اندرزمحور و پندآموز قرآن است و به مقتضای شرایطی که حضرت در آن قرار گرفته و علم آگاهی از زبان حیوانات و ارتباط با آن ها، عنصر زبان و سخن گفتن جایگاه والایی در این داستان دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، داستان حضرت سلیمان (ع) را براساس کنش گفتاری جان سرل مورد تحقیق و بررسی قرار داده و به کاوش عناصر گفتاری حضرت در گفتگو با قوم خود و ملکه سبا؛ جهت رساندن پیام الهی و هدایت آنان به راه مستقیم با مدد جستن از عنصر گفتگو پرداخته است. نتایج حاصله از تحقیق گویای آن است که گوینده اصلی داستان خداوند می باشد و کنشگر محوری داستان حضرت سلیمان (ع) است که از دیدگاه منِ شخصی ایفای نقش می کند و گفتمان منسجمی با کاربست عنصر زبان و گفتار در داستان برقرار می سازد و از آنجایی که بن مایه اصلی داستان بر هدایتگری استوار است لذا؛ کاربست کنش اظهاری و ترغیبی بیش از دیگر کنش ها به چشم می خورد.
۲۲۷.

Electromagnetic Radiation of Extra Virgin Olive Oil: A Scientific Reflection on the Qur’anic Verse of Light (Q. 24:35)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۹ تعداد دانلود : ۱۰۶
Olive oil is one of the most widely consumed and popular vegetable oils, with numerous applications including in the food industry. Among the factors influencing its quality, environmental conditions, particularly light exposure, play a significant role. Light radiation can trigger specific processes within olive oil that lead to chemical changes and a decline in quality. In religious literature, especially within the Qur’an, olive oil holds a prominent status; notably, it is the only edible oil explicitly mentioned in the Qur’an. In verse 35 of Surah Al-Nūr, God draws a metaphor between His divine essence and light, establishing a symbolic connection between olive oil and illumination. The verse describes a light whose source is a blessed olive tree and further states that its oil is so luminous that it nearly gives light even without being touched by fire. The scientific investigation of this phenomenon forms the core objective of this study. This research presents a Qur’anic interpretation informed by key lexical analysis, exegetical perspectives and recent scientific findings, focusing on a unique property of olive oil. Studies indicate that extra virgin olive oil is among the rare types of oils extracted not from seeds but directly from the olive fruit, resulting in a high concentration of chlorophyll. The chlorophyll content enables the oil to emit light under ambient illumination, particularly in the infrared and visible regions of the electromagnetic spectrum (with chlorophyll fluorescence occurring in the red region). Since the visible range of the electromagnetic spectrum spans wavelengths from  red to violet (low to high energy), the light emitted by olive oil, depending on the intensity of surrounding light, approaches the threshold of human visual perception. In essence, olive oil can nearly emit light without contact with fire, a phenomenon remarkably echoed in verse 35 of Surah Al-Nūr.
۲۲۸.

نقش گزاره های اخلاقی دین در بررسی دلالت آیات یا روایات فقهی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۲ تعداد دانلود : ۷۸
آموزه های دین مبین اسلام، سرشار از علوم و معارفی است که بسان حلقه های یک زنجیر، مأموریت نجات و هدایت انسان ها در دنیای مادی را دارند؛ و بر اساس آن علوم مختلف در بخش های متفاوت تدوین شده است دو بخش از آن، متضمّن ارائه ی «فقه» و «اخلاق» هستند پژوهش حاضر با روش تحلیلی توصیفی در صدد پاسخ به این سوال است که نقش گزاره های اخلاقی دین در بررسی دلالت آیه یا روایت فقهی چیست؟ و بعد از تحلیلهای انجام شده باید گفت اخلاق بسان یک ابزار تعالی بخش در کنار فقه قرار دارد و در تمامی مراحل تفقه و استظهار، بر مباحث و ادله ی فقهی تأثیر می گذارد؛که از جمله مهمترین این مراحل در هنگام بررسی دلالت ادله ی احکام فقهی است که چهار حالت متصور دارند؛ یا ادله ی گزاره های اخلاقی از ادله ی احکام فقهی قوی تر باشد، گزاره های اخلاقی مانع انعقاد اطلاق ادله ی احکام فقهی شده ونیز باعث انصراف، تقیید و یا برداشت متفاوت از آن ادله می شوند.و یا گزاره های اخلاقی با احکام فقهی تکافؤ داشته باشند، و شاهد جمع عقلی یا نقلی وجود دارد که در این صورت باید موردی را بر أساس شاهد جمع به جهت این که با حکم عقل یا نقل ضدیّت پیدا کرده است را کنار گذاشت و به دیگر عمل نمود. و یا دو حکم فقهی با یکدیگر در تعارض هستند، گزاره های اخلاقی نقش مرحّج بر یکی از آن دو را إیفاء می کنند و در فرض چهارم گاهی مؤلفه های فقهی بر گزاره های اخلاقی تأثیر می گذارند و این تأثیر به چند صورت است؛ گاهی موجب تفاوت برداشت از ادله ی آموزه های اخلاقی می شوند؛
۲۲۹.

نقد و بررسی مستندات قرآنی احمد اسماعیل درباره شناخت حجج الهی از طریق رؤیا(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۲ تعداد دانلود : ۸۶
از دیرباز بهره گیری از رؤیا در میان مدعیان مهدویت جایگاهی ویژه داشته و چون دلایل کافی در اثبات ادعای خود ندارند با تطبیق نادرست آیات و روایات این باب، موجب انحراف در جامعه منتظر شده اند. از جمله مدعیان «احمد اسماعیل بصری» است او می گوید: حضرت یعقوب نمی دانست که یوسف وصی و نبی بعد از اوست و این مهم را بعد از رؤیای یوسف به دست آورد و برادران یوسف با این خواب توانستند نبوت یوسف را بفهمند. در نتیجه خواب می تواند راه شناخت حجت الهی باشد. هدف در پژوهش حاضر؛ تبیین و تحلیل تطبیقات قرآنی احمد بصری در دلالت آیات قرآن بر تشخیص حجت الاهی از راه رؤیا و ابطال آن ها به روش توصیفی تحلیلی است. یافته ها حاکی از آن است که عدم توجه به سیاق آیات، دخالت پیش فرض ها، سلایق شخصی در چگونگی استنباط و برداشت نادرست از روایات تفسیری و تفسیر به رأی بدون پشتوانه نقلی و عقلی مقبول، موجب تطبیق نادرست آیات قرآن بر شخص خاص انجامیده است. در پژوهش های انجام شده با موضوع شناخت حجت الاهی از طریق خواب، غالبا مستندات روایی احمد اسماعیل بصری مورد نقد و نظر قرار گرفته در حالی که تحقیق پیش رو با نگاهی جامع، مستندات قرآنی احمد اسماعیل بصری درباره شناخت حجج الهی از طریق رؤیا را در چارچوبی منطقی و استدلالی مورد نقد قرار داده و منتج است به اینکه مستندات قرآنی احمد بصری درباره شناخت حجج الهی از طریق رؤیا با معیارهای درست تطبیق سازگار نیست.
۲۳۰.

مفهوم «اضلال شیاطین» در نظام معنایی قرآن کریم با تأکید بر روابط هم نشینی و جانشینی: رویکرد معناشناسی ساختگرا(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۲ تعداد دانلود : ۱۷۵
حوزه معنایی «هدایت-اضلال» از حوزه های معنایی مهم در نظام معنایی قرآن و شیطان از مفاهیم کلیدی در این حوزه معنایی به شمار می آید. پژوهش حاضر سعی دارد با بهره گیری از روش معناشناسی ساختگرا، مبتنی بر بافت زبانی، برمبنای روابط هم نشینی وجانشینی ، تبیینی جامع از مفهوم «اضلال شیاطین» ارائه دهد. بررسی 30 آیه که در آن این مفهوم به کار رفته است، نشان داد که حوزه معنایی «مُضِلّ» شامل مفاهیمی هم چون فرعون، سامری، گروهی از اهل کتاب و مجرمان با مرکزیت شیطان است. با توجه به هم نشینی اضلال شیاطین و «سبیل» با بالاترین بسامد تکرار مشخص می شود که این مفهوم وابسته به راه و به معنای منحرف کردن از مسیری آسان و طبیعی با مقصد معنوی و به سوی حق می باشد. مفهوم «صد» جانشین «اضلال شیاطین» در قرآن است با این تفاوت که بر خلاف «صد» در اضلال مؤلفه ایجاد مانع وجود ندارد و «صد» هرگز به خدا اسناد داده نشده است؛ از این رو مفهوم اضلال نسبت صد عمومیت بیشتری دارد. حوزه معنایی اضلال شیاطین شامل مفاهیمی هم چون تزیین، وعده، تنمیه، نزغ، ازلال، دعوت، وسوسه و امر می باشد که نسبت به مفهوم اضلال شیاطین، واژگانی زیرشمول و به عبارت دیگر نوعی ازآن به شمار می آیند.
۲۳۱.

A Critical Discourse Analysis of Surah al-Jinn Based on Van Dijk's Model(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹۵ تعداد دانلود : ۲۰۲
Surah al-Jinn possesses a unique linguistic context, presenting the Jinn's encounters with the Quran, the bringer of the Quran, and the ultimate source of the Quran, namely God, in the form of speech acts. Therefore, in this paper, based on Van Dijk's critical discourse analysis model, this Surah was examined through the formation of an ideological square. Assessing the effectiveness of Van Dijk's ideological square in analyzing the application of discursive strategies in Surah al-Jinn revealed that the polarization of the Surah's discursive system is structured around the belief and disbelief of Jinn and humans in the Quran and the Prophet's mission (PBUH), and the discourse of Surah al-Jinn flows on a foundation of ideological oppositions. A central dichotomy in Surah al-Jinn takes shape between the believing and disbelieving groups of Jinn. In this context, the group of believing Jinn strives to manifest its opposition to the "Other" by utilizing discursive components. What is presented in the discourse of Surah al-Jinn is a current generated by a group of believing Jinn who have heard the Quran. In effect, the "Other" (disbelieving Jinn) is represented by the believers from among the Jinn, and their beliefs are presented. The believing Jinn, with faith in Allah, the Messenger, and the Quran, employ discursive strategies such as "Stating Norms" and "Testifying" to "Highlight the Self," and utilize components like "Actor Description," "Categorization," "Distancing," "Deniers," and "Negative representation of the other and positive representation of the self" to "Marginalize the other." In the second half of Surah al-Jinn, we encounter the introduction of the main actor of the discourse, namely God, who solidifies power relations. The ultimate point in determining power relations is the description of God as the "Knower of the unseen
۲۳۲.

A Linguistic Study of the Conceptual Metaphor of ‘Society is Human’ in the Holy Quran(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۷
This study aims to consider the conceptual metaphors of ‘society is human’ in the Holy Quran. The corpus of the current study includes all the Quranic verses about ‘society’ and ‘human’. Lakoff’s (1980) conceptual metaphor theory is used to analyze the corpus. The results show that there are twenty-six mappings for the “society is human” metaphor in the Holy Quran. Moreover, the study confirms that society and human lifespans are similar according to the Holy Quran. Therefore, just as God depicts the birth and beginning of man, He also depicts the birth and beginning of societies. That is, society and human are conceptualized in the same pattern in the Holy Quran. In addition to a single human being and a society, God has considered such a birth for a generation. This study shows that all regulations that are true for human beings in various fields, including economics, culture, etc., will also be true for society. The present research attempts to investigate and analyze the conceptual metaphor of the Quran regarding humans and society using the linguistic approach, especially Lakoff's cognitive ideas. Accordingly, the study tries to cover the issue of the mappings related to the conceptual metaphor “society is human” in the Quran.
۲۳۳.

مفهوم شناسی آزادی و عدالت اجتماعی در قرآن کریم و لیبرالیسم با رهیافت گفتمان انتقادی فرکلاف(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۲۱
مفاهیم درهر زبانی بازنمونی از نظام اندیشه ای و همبسته به عناصر فرازبانی و بازتاب دهنده بافتار با سویه های ناهمسان اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است و نشان از هم پیوندی و همکنشی نظام زبانی وغیرزبانی است. دراین میان مفاهیم آرمانی آزادی و عدالت اجتماعی با بهره مندی ازجایگاه ویژه در زیست اجتماعی، دارای برداشت ها ناهمسان در نظام گفتمانی متعدد است. این پژوهه با روش تحلیل گفتمان انتقادی به عنوان یکی از نظریه های میان رشته ای در زبان شناسی، درپی صورت بندی چیستی و چگونگی رابطه عدالت اجتماعی و آزادی درگفتمان قرآن کریم و نظام لیبرالیسم و تبیین روی آوری این گفتمان ها در امکان یا عدم تحقق توأمان این دو مفهوم در زیست اجتماعی است. ناهمسانی برداشت ها و روی آوری گفتمان ها درباره پیوند میان آزادی و عدالت اجتماعی، از یافته های جستار حاضر است. براین اساس گفتمان لیبرال رأی به اولویت آزادی به عدالت اجتماعی داده اما قرآن کریم همکنشی، با هم آیی و هم حضوری این مفاهیم را درعرصه اجتماعی روا دانسته است.
۲۳۴.

اهمیت و اهداف تفسیر تقریبی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳ تعداد دانلود : ۲۱
«تفسیر تقریبی» رویکردی است که با تمرکز بر مشترکات اعتقادی، فقهی و اخلاقی، تلاش می کند تا قرآن را به عنوان نقطه اتصال مسلمانان معرفی کرده، از بروز شکاف های فکری و اجتماعی جلوگیری کند. این شیوه، برخلاف تفسیرهای انحصاری و تعصّب آلود، با تکیه بر مشترکات عقیدتی و فکری، در پی کاهش تنش های مذهبی و تقویت روحیه وحدت اسلامی است. این پژوهش، با روش اسنادی و با شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده و درصدد است با بررسی اهمیت و اهداف «تفسیرتقریبی»، نقش آن را در تحقق امت واحده اسلامی آشکار سازد. این رویکرد با تمرکز بر مشترکات دینی و کنارگذاشتن منازعات فرقه ای، می تواند به کاهش درگیری های مذهبی، تقویت گفتمان امت واحده، و ارتقای جایگاه جهان اسلام در برابر تهدیدهای بیرونی بینجامد و به راهبردی تمدنی جهت تحکیم وحدت مسلمانان بدل شود. از مهم ترین دستاوردهای این پژوهش، ارتقای همبستگی علمی و فکری میان مفسران و محققان اسلامی، فراهم سازی زمینه برای گفت وگوی بین مذهبی و تقویت اعتماد متقابل، مقابله با جریان های تکفیری و اسلام هراسی، از رهگذر ارائه تصویری عقلانی و وحدت گرا از اسلام است.
۲۳۵.

تحلیل ویژگی های الگویی مؤمن آل فرعون در نظرگاه تفسیری آیت الله جوادی آملی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۷
مؤمن آل فرعون یکی از شخصیت های برجسته قرآنی است که با ویژگی های منحصر به فرد خود، الگویی ماندگار برای ایمان، تعهد و تقیه همراه با شجاعت در برابر ظلم را ارائه می دهد. این پژوهش با هدف تحلیل شخصیت، رفتار، و جایگاه وی، به تبیین ویژگی های اخلاقی، اجتماعی و معنوی او می پردازد. مساله اصلی پژوهش این است که ویژگی های الگویی مؤمن آل فرعون، که در دل حکومت استبدادی فرعون، توانست نقشی تعیین کننده در دعوت به حق و مقابله با باطل ایفا کند، کدامند ؟روش پژوهش در این نوشتار، توصیفی تحلیلی بر مبنای بررسی آیات قرآن و مطالعه تطبیقی منابع تاریخی و تفسیری است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مؤمن آل فرعون با بهره گیری از تقیه آگاهانه و ایمان پنهان، در عین قرار داشتن در ساختار قدرت فرعونی، شجاعانه و حکیمانه به هدایت جامعه اهتمام ورزید شجاعت وی در بیان حقیقت همراه با استدلال منطقی و دلسوزی برای سرنوشت جامعه، از او الگویی الهام بخش از تعامل میان ایمان، عقلانیت، و مسئولیت اجتماعی ارائه می دهد.نتایج تحقیق ثابت می کند زندگی و رفتار مؤمن آل فرعون بر مفاهیمی همچون ایستادگی در برابر استبداد، استفاده هوشمندانه از جایگاه اجتماعی، و بهره گیری از قدرت کلام و استدلال برای تغییرات مثبت استوار بوده و این شخصیت الگویی قرآنی علاوه بر پیام های الهام بخش در بستر تاریخی خود، برای جوامع معاصر نیز حاوی نکاتی کلیدی است و رفتار اجتماعی او نشان می دهد چگونه یک فرد با اتکا به ایمان و بصیرت می تواند حتی در سخت ترین شرایط، تأثیری عمیق و پایدار بر جامعه بگذارد.
۲۳۶.

تحلیل نظریه «زبان مشترک» به عنوان زبان نزول قرآن کریم

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۱۸
برخی از پژوهندگان زبان عربی و قرآن پژوهان، در باب چیستی زبانی که قرآن کریم بر بستر آن نازل شده است به پدیده ای به نام «زبان مشترک»، و در واقع نوعی دوگانگی زبانی- مشترک و عامیانه– در زندگی اعراب عصر نزول قائل شده اند. پس مراد از «بلسانٍ عربیٍّ مبینٍ» در آیات قران را همین زبان مشترک دانسته اند. از این میان مقاله محققانه استاد آذرنوش و همکارش با عنوان « زبان قرآن» با پژوهشی مفصل در باب چیستی زبان نزول قرآن و پس از بررسی و نقد فراوان قول به « زبان مشترک» را به عنوان زبان نزول قرآن، صحیح معرفی کرده و سایر نظرات را نقد می نماید. مقاله حاضر با توجه به تحقیقات انجام شده به ویژه مقاله مذکور سعی کرده است تا مبانی استنباطی و ادله قول به زبان مشترک برای نزول قرآن را بررسی و نقد کرده و در نهایت اعلام کند که قرآن به زبان عربیِ مشترک میان قبایل عرب با رنگ بیشتر لهجه قریش که انحراف کمتری از آن اصل عربیِ مشترک داشته اند نازل شده، نه زبان مشترکی که از اجتماع خصوصیات لهجه های مختلف عربی پدید آمده باشد. اما رویکرد این نوشتار بررسی یا نقد جزء جزء مقاله مذکور نیست بلکه، در عرض آن تلاش نموده تا مطلوب خود را که تبیین نزول قرآن به زبان قریش یعنی همان زبان عربی فصیح مشترکی که انحراف کمتری نسبت به سایر لهجه ها در آن دیده می شده، تبیین نماید.
۲۳۷.

واکاوی راهبردهای تربیت دینی دانش آموزان در پرتو تفسیر تسنیم علامه جوادی آملی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۲۴
این پژوهش با اتخاذ رویکرد تحلیل اسنادی و با تکیه ای انحصاری بر تفسیر تسنیم علامه جوادی آملی، به واکاوی راهکارهای تربیت دینی برای مواجهه با چالش های عاطفی، رفتاری و اجتماعی دانش آموزان می پردازد. در این راستا، با تحلیل محتوای کیفی تفسیر تسنیم، مبانی نظری الگویی پیشگیرانه استخراج گردید. یافته ها نشان می دهد که محوریت مفاهیم بنیادینی مانند «تزکیه» و «تأدیب» در این تفسیر، نقطه اتکایی برای تغییر پارادایم از نظام واکنشی به نظام فعال و پیشگیرانه فراهم می کند. الگوی پیشنهادی بر تقویت سه گانه رابطه با خدا (به عنوان منبع معنابخشی)، رابطه با خود (بر اساس کرامت نفس) و رابطه با دیگران (در پرتو احسان و عدالت) تأکید دارد. این پژوهش در نهایت به تبیین شماری از راهبردهای عملیاتی می پردازد که تزکیه فضیلت هایی چون صبر، عقلانیت و مهربانی را در متن برنامه های درسی و فرهنگی مدرسه نهادینه می سازد تا دانش آموزانی متعادل و مسئولیت پذیر پرورش یابند. در چشم انداز این الگو، مدرسه به محیطی زنده و الهام بخش تبدیل می شود که پیشگیری از آسیب ها نه به عنوان وظیفه ای مضاف، بلکه به عنوان جوهره طبیعی فرآیند تربیت در آن جریان می یابد
۲۳۸.

جبر و اختیار در دایره المعارف قرآن لایدن: نقد و بازخوانی از منظر آیت الله جوادی آملی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۲۳
این پژوهش با رویکردی نظری تحلیلی به مطالعه تطبیقی مسئله جبر و اختیار در دو منبع می پردازد: نخست، مقاله «فعل بشری تحت مهار خدا یا آزادانه» اثر فرالوف در دایره المعارف قرآن لایدن که با رویکردی تاریخی توصیفی، تبیینی از دیدگاه های متکثر اسلامی درباره جبر و اختیار ارائه می دهد؛ و دوم، منظومه تفسیری فلسفی آیت الله عبدالله جوادی آملی که بر مبنای حکمت متعالیه، نسبت قدرت الهی و اختیار انسانی را از منظر عقل و وحی بازشناسی می کند. مسئله محوری پژوهش، واکاوی تمایزات معرفت شناختی و روش شناختی دو برداشت یادشده از مفهوم اختیار انسانی است. نظریه «امر بین الامرین» که در سنت فلسفی و تفسیری شیعه و به ویژه در آثار جوادی آملی جایگاه محوری دارد، به عنوان چارچوب اصلی تحلیل انتخاب شده است. روش تحقیق، مبتنی بر تحلیل مفهومی و تفسیر فلسفی منابع، با اتکاء بر مطالعات کتابخانه ای و بررسی متون اصلی است. یافته ها حاکی از آن است که تفسیر جوادی آملی، با تأکید بر اراده آزاد، مسئولیت و فاعلیت اخلاقی انسان، از انسجام درونی و ظرفیت عقلانی نقلی برتری برخوردار است. بر این اساس، منظومه تفسیری فلسفی ایشان، توانایی چشمگیری برای ایفای نقش سازنده در گفت وگوهای معاصر فلسفه دین، به ویژه در حوزه الهیات و مسئله جبر و اختیار، داراست.
۲۳۹.

بررسی تطبیقی اعجاز علمی از دیدگاه علامه جوادی آملی و سید قطب

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۶
مسئله اعجاز علمی قرآن یکی از مباحث برجسته در تفسیر و اندیشه اسلامی است که در آن به رابطه میان قرآن کریم و علوم تجربی پرداخته است علامه جوادی آملی با رویکردی جامع نگر، قرآن را منبعی برای تمام علوم و هدایت بشر دانسته که درعین حال با علوم تجربی همخوانی دارد. وی معتقد است که علوم بشری باید در چارچوب معارف اسلامی تحلیل و تکمیل شوند. در مقابل، سید قطب بر استقلال قرآن از علوم تجربی تأکید داشته و معتقد است که هدف اصلی قرآن، هدایت معنوی و اخلاقی انسان ها است، نه ارائه توضیحات علمی. او تطبیق آیات قرآن با نظریات علمی را اشتباهی روش شناختی قلمداد کرده که می تواند به تحریف معانی آیات منجر شود. این پژوهش، با تحلیل و مقایسه این دو دیدگاه، به بررسی ابعاد مختلف اعجاز علمی قرآن پرداخته و تأثیر آن بر اندیشه های اسلامی معاصر را تبیین کرده است.
۲۴۰.

تأثیر توجه به خطاب های قرآن در برداشت های تفسیری(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۲۲
از اصول مهم در محاورات عرفی و اصول عقلایی فهم متن، توجّه به قرائن سخن است که این قراین به درون متنی و برون متنی تقسیم می شود، فهم متن در گرو توجه به قرینه ی سیاق، فضا و جغرافیایی است که متن در آن شکل گرفته است. از جمله قراینی که نقش ویژه ای در فهم متن دارد توجّه به ویژگی و مختصات مخاطب است. همانگونه که متن بر مقتضای مخاطب شکل می گیرد فهم آن نیز تابع شناخت ویژگیهای مخاطب است. فهم قرآن مثل هر متنی تابع اصول فهم محاوره است. خداوند در خلق این متن، ویژگیهای مخاطب خود را در نظر گرفته است. روش قرآن چه در گوناگونی لحن و بیان و چه در انتخاب واژگان و عبارتها و نیز چگونگی سامانه ی جمله ها نشان می دهد خداوند به مقتضای مخاطب سخن گفته است؛ متأسّفانه سبقه علمی جامع و کامل و مستقلی در مورد توجه به ویژگی مخاطب وجود ندارد البته مفسران در تفاسیر خود به این اصل توجه کرده اند. این جستار به منظور نشان دادن نقش ویژگیهای مخاطب در شکل گیری تفاوتهای تفسیری است اینکه تفاوتهای تفسیری می تواند نتیجه ی توجه یا غفلت از ویژگی های مخاطب باشد و یا نتیجه ی افزایش وزن برخی ویژگیها بر ویژگی مخاطب باشد اساس این جستار است، این جستجو به شیوه ی کتابخانه ای و تفحّص در تفاسیر صورت گرفته است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان