درخت حوزه‌های تخصصی

جنگ بین اوکراین و روسیه شاهد پوشش رسانه ای گسترده ای بوده و بازیگران مختلف از بسترهای رسانه ای، برای پیشبرد اهداف خود از آن استفاده کرده اند. این پژوهش، باهدف بازنمایی اخبار جنگ اوکراین و روسیه در شبکه های خبری بی بی سی فارسی و شبکه خبری راشاتودی صورت گرفته است. روش این پژوهش تحلیل روایت اخبار جنگ اوکراین و روسیه است. در این شبکه های خبری و با بهره گیری از نظریه تحلیل روایت و چارچوب بندی انجام شده است. روش نمونه گیری به صورت هدفمند و متشکل از یک سال خبری (چهار هفته آماری و 28 روز خبری) از سال 2021 تا 2023 می باشد و یک بسته خبری را تشکیل می دهد. روش تجزیه وتحلیل اطلاعات به وسیله داده های متنی و تصویری به منظور شناسایی الگوها، مضامین و معانی درون محتوا استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد روایت مربوط به درگیری در این دو شبکه متفاوت است. شبکه خبری راشاتودی با تمرکز بر چارچوب های «سیاست خارجی»، «جنگ» و «نسبت دادن مسئولیت» سعی در نمایش اقتدار روسیه و جنگ در جهت حمایت از مردم داشته است؛ درحالی که بی بی سی فارسی تمرکز خود را بر روی جنبش ها، خیزش های مردمی و انتقادها به نفع اوکراین گذاشته است. شبکه خبری روسیه، به چارچوب های «نسبت دادن مسئولیت» و «علائق انسانی» بیشتر از دیگر چارچوب ها و شبکه خبری روسیه به «چارچوب سیاست خارجی» و «چارچوب جنگ» بیشتر از دیگر چارچوب ها توجه نشان داده اند.

مناقشه اسرائیل- فلسطین از طولانی ترین مناقشات میان اشغالگران و بومیان است. یکی از راه های مهم شناخت چگونگی اعمال اشغال و سازوکارهای مقاومت در برابر آن، تلاش برای فهم این موضوع از منظر تجربه زیسته زندگی روزمره فلسطینی ها است. بدین منظور سعی شد در این مقاله از طریق مطالعه پدیدارشناسانه تجربه زیسته مقاومت از منظر فلسطینیان به این فهم نزدیک شویم. برای گردآوری داده ها از مصاحبه ها و گزارش های موجود در روایت زندگی روزمره آن ها استفاده شد. پس ازآن، تجارب زیسته بیان شده حول دو پدیده اشغال و مقاومت بررسی شد. در بخش اول سازوکارهای سلطه و ابزارهای اعمال آن احصا گشت. سازوکارهای سلطه عبارت بودند از: القای ترس و ارعاب، تحقیر در زیست روزمره، اعمال رنج و فشار روحی و نگرانی از زیست معمول و طبیعی. مهم ترین ابزارهای اعمال سلطه نیز ایست بازرسی، بروکراسی و سازوکارهای مجوزدهی بودند. در بخش دوم به مقاومت در برابر سلطه پرداخته شد. محرک های مقاومت در برابر سلطه عبارت بودند از: امیدواری و آرزومندی، شهادت طلبی و پذیرندگی مرگ، حب به وطن و لذت از مقاومت. همچنین راهبردهای اجتماعی مقاومت در برابر سلطه عبارت بود از: پیوند میان مبارزه و زندگی روزمره، تقویت همبستگی اجتماعی، نهادینه سازی مقاومت در تربیت کودکان و نیز ایستادگی به رغم آوارگی های مکرر .

در دنیای امروز، انیمیشن ها به عنوان ابزاری مهم در فرایند جامعه پذیری کودکان شناخته می شوند. این پژوهش، با بهره گیری از تحلیل محتوای کیفی و با تمرکز بر مجموعه انیمیشنی گروه شب نقاب، قابلیت های زیرژانر ابرقهرمانی را در تعلیم وتربیت اخلاقی کودکان بررسی می کند. این مطالعه، با تکیه بر نظریه های یادگیری اجتماعی بندورا و جامعه پذیری پیاژه، نشان می دهد که انیمیشن های ابرقهرمانی می توانند ازطریق نمایش تقابل خیر و شر، چالش های اخلاقی و تصمیم گیری های شخصیت ها، به تعلیم وتربیت کودکان در زمینه دانسته های اخلاقی، شناخت های اخلاقی و مهارت های اخلاقی بپردازند. افزون بر این، نشان می دهد که گروه شب نقاب ازطریق این سه شیوه اصلی به رشد اخلاقی کودکان کمک می کند: مدل سازی رفتارهای اخلاقی که ازطریق شخصیت های قهرمان داستان به کودکان الگوهای اخلاقی ارائه می دهد؛ خلق موقعیت های اجتماعی پیچیده که به کودکان امکان تمرین مهارت های داوری و تصمیم گیری اخلاقی را می دهد؛ و افزایش تخیل اخلاقی که کودکان را به درک دیدگاه های دیگران و همدلی با آنان ترغیب می کند. باری، نتایج این مطالعه نشان می دهد که انیمیشن های ابرقهرمانی، در کنار جنبه سرگرمی، ظرفیت بالایی در پرورش فضایل اخلاقی مانند عدالت، همدلی، مسئولیت پذیری و نوع دوستی و نیز مهارت های لازم برای داوری و عمل اخلاقیِ ملازمِ با این فضائل را دارند؛ بنابراین، پژوهش حاضر تأکید می کند که استفاده هدفمند از ظرفیت چنین آثاری باید در راهبردهای تعلیم وتربیت اخلاقیِ کودکان در دنیای رسانه ای امروز جایگاهی ویژه داشته باشد.

مقاله به بررسی سند الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت می پردازد. پرسش درباره انتظارات از چنین الگویی، نقش بسزایی در ارزیابی کیفیت آن دارد؛ چراکه مهم ترین قصد نگارش این گونه اسناد پرکردن خلاءهای نظری کشور در حوزه پیشرفت است. از این منظر، پیش فرض اصلی تهیه این سند، عدم تحقق برخی مقاصد جامعه ایران طی ادوار گذشته به رغم اجرای نسبی الگوهای مرسوم توسعه است. بعلاوه، سند جدید باید دیدگاه های نوینی در نسبت با اسناد بالادستی گذشته پیشِ روی جامعه قرار دهد و نمی تواند به تکرار و تأیید دانسته های پیشین بسنده نماید، بلکه می بایست، رویکردهای گره گشا و خلاقانه آن در مقایسه با سند چشم انداز کشور در افق بیست ساله (1384-1404) قابل ارزیابی و اتکا باشد. همچنین، سند باید بتواند نسبت خود را با سند 2030 روشن نماید. پیگیری پرسش های مذکور که با استفاده از روش های تحلیل اسنادی و تحلیل تطبیقی صورت گرفته است، نشان می دهد سند مذکور نسبت به تجربه شکل گیری تمدن غربی و تمدن های پیشامدرن عنایت چندانی ندارد تا حدودی به جانب لیبرالیسم اقتصادی و فردگرایی روش شناختی متمایل شده است، به رغم تأکید بر مبانی اسلامی فاقد منطق درونی و بیرونی منسجم برای تحقق اهداف اعلام شده است، تفاوت قابل توجهی نسبت به اسناد مشابه داخلی نداشته و موضع دقیقی در قبال اسناد بیرونی اتخاذ نکرده است و درنتیجه از تأمین انتظارات موجود ناکام خواهد ماند.

این مقاله تلاش دارد به این پرسش پاسخ دهد که آیا سامانه های هوش مصنوعی خودمختار می توانند دارای عنصر معنوی لازم برای پذیرش مسئولیت کیفری مستقل باشند یا خیر؟ با روش توصیفی تحلیلی با رویکردی تطبیقی، نخست مفاهیم بنیادین هوش مصنوعی ضعیف و قوی و مفهوم خودمختاری و شخصیت حقوقی تشریح می شود. سپس سه مدل مسئولیت کیفری شامل «مسئولیت از طریق دیگری»، «نتیجه طبیعی محتمل» و «مسئولیت مستقیم» معرفی و مبانی هر یک بررسی می گردد. در ادامه عناصر جرم اعم از رفتار مادی و عنصر معنوی در نظام های کیفری منتخب (ایتالیا، اسلواکی، آلمان و ایالات متحده) تحلیل شده و وضعیت حقوقی آن ها در مواجهه با رفتارهای مجرمانه مبتنی بر هوش مصنوعی مولد و خودمختار ارزیابی می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که تاکنون هیچ نظام قضایی هوش مصنوعی را به عنوان مرتکب مستقل به رسمیت نشناخته و مسئولیت کیفری عمدتاً بر دوش انسان ها (طراحان، کاربران یا مالکان) قرار دارد. قانون اتحادیه اروپا موسوم به قانون هوش مصنوعی ۲۰۲۴، بر لزوم نظارت انسانی و شفافیت تأکید دارد و قانون ملی هوش مصنوعی ایتالیا مصوب ۲۰۲۵ با تشدید مجازات و الزامات شفافیت، استفاده از سامانه های پرخطر را سامان دهی می کند. بر اساس نتایج، در شرایط فعلی فناوری، اعمال مجازات مستقیم بر سامانه ها معنای عملی ندارد و پیشنهاد می شود از تدابیر نمادین مانند حذف نرم افزار یا تعلیق خدمات استفاده شود. نوشتار همچنین بر ضرورت همکاری حقوق دانان، مهندسان و سیاست گذاران برای اصلاح مفاهیم حقوق کیفری همگام با پیشرفت فناوری تأکید می کند.

تحلیل ماهوی سازوکار استمرار تعاملات اجتماعی مبتنی بر رابطه مندی در پهنه میراث فرهنگی ناملموس، موضوعی بنیادین و ناگزیر است که در پرتو تحولات کلان جهانی و دگرگونی های راهبردی در حوزه مدیریت میراث، جایگاه و ضرورت آن ناشی از پیچیدگی های زیست جهانی و پارادایم های نوین مدیریتی، به طور فزاینده ای متبلور و واجد اهمیت متعالی گردیده است. بدین سان پژوهش حاضر، در پی پاسخ به پرسش اصلی «سرمایه اجتماعی سیال در بستر میراث ناملموس، با تکیه بر مؤلفه ها، به چه صورت به تداوم تعاملات اجتماعی پویا و رابطه محور می انجامد؟» با بهره گیری از روش تحقیق آمیخته (کمی- کیفی)، داده های کیفی را از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته، مشاهده مشارکتی و روایت نگاری خودمردم نگارانه با استفاده از روش تحلیل مضمون و کدگذاری به شناسایی نمود. همچنین، داده های کمی گردآوری شده از پرسشنامه ای ساختاریافته پس از تأیید پایایی با ضریب آلفای کرونباخ، در میان جامعه آماری توزیع گردیده و با بهره گیری از آزمون های آماری تحلیلی جهت بررسی توزیع، روابط و تفاوت های معنادار مورد پردازش قرار گرفتند؛ علاوه بر آزمون های آماری مرسوم، داده های کمی با تحلیل عاملی تأییدی (CFA) و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) بررسی شد تا اعتبار سازه ها و روابط علت و معلولی مؤلفه ها سنجیده شود. یافته ها نشان می دهد مؤلفه های «اعتماد اجتماعی»، «پویایی زمینه ای»، «مشارکت جمعی» و «حافظه فرهنگی و تجربه زیسته» نقشی کلیدی و معنادار در تحکیم سرمایه اجتماعی سیال ایفا می نمایند. این نظریه با بازتعریف نسبت متقابل میان سرمایه اجتماعی و میراث ناملموس، زمینه ساز بازآفرینی هویت های فرهنگی و تقویت انسجام اجتماعی در فرایندهای حفاظت است. افزون بر این، پژوهش بر ضرورت بازنگری بنیادین در سیاست گذاری های فرهنگی و اتخاذ رویکردهای چندسطحی و مشارکت محور تأکید می نماید.

عربستان سعودی، به دلیل تاریخ دیرینه، اماکن مقدس مکه و مدینه، ذخایر نفتی، روابط با آمریکا، و نفوذ سیاسی-ایدئولوژیک، بازیگری کلیدی در غرب و جنوب آسیا است. سیاست خارجی این کشور در قبال افغانستان، به‌ویژه طالبان، تحت تأثیر عوامل داخلی و خارجی و نیازمند مدیریت دقیق روایت‌های رسانه‌ای است. عربستان در دوره حکومت اول طالبان (۱۹۹۶-۲۰۰۱) آن را به رسمیت شناخت و روابط نزدیکی داشت، اما پس از بازگشت طالبان در ۲۰۲۱، از به‌رسمیت شناختن رسمی خودداری کرده است. این مقاله بررسی می‌کند که سیاست عربستان در قبال دو دوره طالبان چه بوده، تابع چه عواملی است، و چگونه در فضای رسانه‌ای بازنمایی شده است. با استفاده از نظریه‌های واقع‌گرایی (برای کنش‌های سیاسی-امنیتی) و سازه‌انگاری (برای تحلیل هویتی-ایدئولوژیک) و روش مقایسه‌ای و کیفی-تحلیلی، پژوهش نشان می‌دهد که در دوره اول، هویت و هنجارهای مشترک (سلفی-وهابی) روابط را تقویت کرد و رسانه‌های سعودی (مانند العربیه) آن را توجیه کردند. اما در دوره دوم، ملاحظات واقع‌گرایانه (منافع ملی، رقابت با قطر و ایران، و فشارهای جهانی) رویکرد محتاطانه‌ای را رقم زد. رسانه‌های سعودی با پرهیز از واژگان جنجالی و تأکید بر دیپلماسی بشردوستانه، تصویری مسئولانه از ریاض ارائه داده‌اند. عربستان با حفظ ارتباطات محدود، از به‌رسمیت شناختن طالبان اجتناب کرده و بر جنگ روایت‌ها تمرکز دارد تا وجهه بین‌المللی خود را حفظ کند

سینما، رسانه ای برای روایتگری و کاوش در جهان اجتماعی است و عملکردی دوگانه در قبال واقعیت اجتماعی دارد؛ از یک سو، ساختارها و روابط موجود بازنمایی می شود و ازسوی دیگر، در این رسانه معانی فرهنگی بازتولید و بازسازی می شود. سینمای کودک، به عنوان بخشی از صنعت سینما که مخاطبان خاص خود را دارد، جایگاه ویژه ای در مطالعات رسانه ای دارد. این اهمیت نه تنها ناشی از حساسیت دوره رشد مخاطبان کودک، بلکه ریشه در پیچیدگی های نظری مفهوم کودکی دارد. کودکی به عنوان یک مقوله اجتماعی، تاریخی و فرهنگی، همواره در معرض بازتعریف و بازسازی قرار داشته و سینمای کودک بستری برای تجلی این بازتعریف ها محسوب می شود. مطالعات نقد سینمایی باتکیه بر رویکردهای روایت شناسی، امکان تحلیل عمیق ساختارهای معنایی آثار سینمایی را فراهم آورده اند. در این میان، نظریه روایت شناسی رولان بارت و به ویژه مفهوم رمزگان پنج گانه، ابزار تحلیلی مناسبی برای کاوش در لایه های مختلف معنا در متون سینمایی ارائه می دهد. این رویکرد قابلیت بررسی هم زمان ساختارهای روایی و مضامین فرهنگی نهفته در متن را داراست. فیلم ضربه فنی اثری در بافت سینمای معاصر کودک ایران است که موضوعاتی چون روابط قدرت، الگوهای اجتماعی و تعارض های هویتی را در قالب روایت زندگی سه کودک بازنمایی می کند. این فیلم از منظر تحلیل گفتمانی، نمونه مناسبی برای بررسی شیوه های بازنمایی کودکی و فرایندهای معناسازی در سینمای معاصر ایران فراهم می آورد. درنهایت، الگوهای فرهنگی و ساختارهای اجتماعی در این متن سینمایی شناسایی و تبیین شده است.

دیپلماسی فرهنگی از جنبه های کلیدی روابط بین الملل است که از طریق تسهیل تبادل ایده ها، ارزش ها و عناصر فرهنگی میان ملت ها، درک و همکاری متقابل را ارتقا می دهد. در این میان، دیپلماسی پارلمانی از طریق مجامع پارلمانی نقش مهمی در پیشبرد اهداف فرهنگی ایفا می کند. این پژوهش باهدف بررسی چگونگی کمک مجامع پارلمانی اتحادیه اروپا به ارتقای دیپلماسی فرهنگی، به تحلیل ابتکاراتی چون جایزه لوکس، سال میراث فرهنگی اروپا و همکاری این مجامع با نهادهای فرهنگی بین المللی می پردازد. برای بررسی این موضوع از نظریات کامینگز، ویسگلاس، دی بوئر و برای تجزیه وتحلیل اطلاعات از روش سوآت استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که مجامع پارلمانی به واسطه چارچوب های ساختاری و مشارکت های راهبردی خود، توانسته اند بسترهایی برای گفت وگوی بینافرهنگی و تقویت قدرت نرم ایجاد کنند. بااین حال، چالش هایی نظیر محدودیت منابع، مشارکت عمومی محدود و رویکردهای از بالابه پایین نیز شناسایی شدند. تحلیل پژوهش بیانگر آن است که دیپلماسی فرهنگی اتحادیه اروپا در تقاطع ابتکارات پارلمانی و دیپلماسی جهانی فرصت های قابل توجهی برای ارتقای تعاملات فرهنگی و تقویت همکاری بین المللی فراهم نموده است. از همین رو، این مطالعه پیشنهاد می کند که جمهوری اسلامی ایران با الهام از تجربیات اتحادیه اروپا، چارچوبی منسجم برای بهره گیری از ظرفیت دیپلماسی پارلمانی در راستای تقویت و ترویج دیپلماسی فرهنگی تدوین نماید.

این پژوهش با هدف واکاوی چگونگی خوانش زندانیان از فیلم سینمایی دهلیز (به کارگردانی بهروز شعیبی، 1۳۹2) انجام شده است؛ فیلمی که با طرح مسئله قصاص و بخشش و بازنمایی تأثیر زندان بر مناسبات خانوادگی، از نمونه های شاخص سینمای اجتماعی ایران به شمار می آید. مسئله اصلی پژوهش این است که زندانیان چگونه معناهای نهفته در بازنمایی سینمایی از تجربه زیسته خود را رمزگشایی می کنند و چه نوع خوانش هایی از فیلم ارائه می دهند. چارچوب نظری مطالعه بر مدل رمزگذاری/رمزگشایی استوارت هال استوار است که امکان تحلیل موقعیت مخاطب را در سه سطح خوانش هژمونیک، توافقی و مخالفت آمیز فراهم می کند. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر گروه های کانونی است؛ چهار گروه با بیست زندانی در زندان مرکزی ساری تشکیل شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با تحلیل مضمون تفسیری و کدگذاری چندمرحله ای بررسی شدند. یافته ها نشان می دهد زندانیان سه گونه خوانش ارائه کردند: برخی با پیام اخلاقی فیلم درباره کنترل خشم و نقش خانواده همدل بودند (خوانش هژمونیک)، گروهی برداشت توافقی داشتند و ضمن پذیرش پیام ها به فاصله واقعیت و بازنمایی اشاره کردند و گروهی با خوانش مخالفت آمیز فیلم را فاقد واقع گرایی و نادیده گیرنده زیست روزمره زندان دانستند. نتایج بیانگر آن است که تجربه زیسته زندان مرز میان این سه خوانش را سیال می سازد و تفسیرها را در پیوندی پویا با هویت، احساس گناه و امید به بازگشت اجتماعی شکل می دهد. این یافته ها بر ضرورت توجه سینمای اجتماعی ایران به بازنمایی های واقع گرایانه تر و نقش تربیتی و روانی فیلم ها برای مخاطبان آسیب پذیر تأکید دارد.

پژوهش حاضر باهدف شناسایی تجارب زیسته مادران از آثار و پیامدهای دایه گری دیجیتالی در بروز علائمی مشابه اختلال طیف اوتیسم خفیف در بین کودکان صورت گرفت. رویکرد پژوهش حاضر کیفی و از نوع پدیدارشناسی تفسیری بود. گروه هدف شامل تمامی مادران دارای کودکان 5 تا 12 سال با اختلال شبه اوتیسم در شهر یزد در سال 1403 - 1404 بود که 9 نفر از آن ها به صورت نمونه گیری هدفمند ملاک محور و با رعایت قانون اشباع نظری داده ها به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته بود. برای تعیین اعتبار داده ها از بررسی و تطبیق نظر برخی پژوهشگران کیفی و مشارکت کنندگان در پژوهش استفاده شد. درنهایت ادراکات تجربه شده مادران در قالب 2 مضمون اصلی و 18 مضمون فرعی سازمان دهی شد. در این راستا آسیب های دایه گری دیجیتالی بر کودکان شامل مشکلات بینایی، مشکلات خواب، کاهش سلامت جسمی با رفتار ناسالم، کاهش توجه به بهداشت شخصی، پرخاشگری، کاهش تمرکز و توجه، کاهش توانایی حل مسئله، کاهش مدت زمان بازی های فیزیکی، افزایش استرس و اضطراب، کاهش رضایت از زندگی، افزایش وابستگی عاطفی به دستگاه های دیجیتال به جای ارتباطات انسانی، کاهش عملکرد تحصیلی، افزایش غیبت های مدرسه، کاهش زمان مطالعه بود. از طرف دیگر آسیب های دایه گری دیجیتالی بر خانواده شامل کاهش کیفیت ارتباطات خانوادگی، کاهش مدت زمان تعاملات خانوادگی، کاهش تعاملات اجتماعی، افزایش انزوا و تنهایی بود. نتایج حاصل از بررسی ادراکات مادران نشان داد که دایه گری دیجیتالی می تواند تأثیرات گسترده ای بر سلامت جسمی و روانی کودکان داشته باشد و باعث بروز علائمی مشابه اختلال طیف اوتیسم خفیف در کودکان آن ها شود.

امروزه اینستاگرام به عنوان یکی از پلتفرم های محبوب، میدان فرهنگی-اجتماعی مهمی را برای مطالعه کنشگری های اجتماعی نوظهور به عنوان مثال حیطه حمایت از حقوق حیوانات توسط بلاگرهای ایرانی فراهم کرده است. هدف از این پژوهش، مطالعه فرآیندهای مشروعیت سازی، کسب اعتبار و تولید سرمایه نمادین دو بلاگر ایرانی حامی حیوانات به نام های «سجاد ندیمی» و «سید مهدی طباطبایی» و مقایسه تفاوت عملکردهای آن ها در میدان اینستاگرامی است. این دو فرد به دلیل تعداد بالای دنبال کنندگان و تفاوت قابل توجه در سرمایه های فرهنگی و اجتماعی به رغم وجود هدف مشترک، انتخاب شدند. سؤالات اصلی پژوهش این است که: کسب سرمایه های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی چگونه در میدان اینستاگرام صورت می گیرد و چه فرآیندهایی موجب تولید سرمایه نمادین و افزایش تأثیرگذاری اجتماعی آن ها در مقایسه با دیگر رقبا می شود؟ داده ها شامل فرسته ها، داستان ها، تصاویر و هشتگ های منتشرشده توسط این دو بلاگر، طی ده روز جمع آوری شد و تا رسیدن به اشباع نظری مورد تحلیل قرار گرفت. تحلیل به روش کیفی جهت دار و با استفاده از چارچوب نظری بوردیو (میدان و سرمایه) انجام شد و فرایند کدگذاری بر اساس ابعاد مختلف سرمایه های کلاسیک انجام گرفت. یافته ها نشان می دهند سرمایه های کلاسیک بوردیویی در میدان اینستاگرامی حمایت از حیوانات، عمدتاً به شکل سرمایه دیجیتال و بصری بازنمایی شده اند. «روایتگری»، «ایجاد تمایز»، «دوگانه سازی» و «مشروعیت سازی» از مهم ترین تکنیک های فعالسازی سرمایه نمادین بوده که موجب افزایش دیده شدن و جذب کمک های مادی و معنوی از سوی مخاطبان شده است.

هدف این پژوهش بررسی ابعاد گوناگون تأثیر فضای مجازی بر مؤلفه های سبک زندگی خانوارهای شهری حاجی آباد است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و ازنظر ماهیت، توصیفی - تحلیلی است و با استفاده از روش پیمایشی انجام شده است. داده ها از طریق ابزار پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری شده و اعتبار محتوایی آن با بهره گیری ازنظر خبرگان حوزه جامعه شناسی رسانه و ارتباطات تأیید گردیده است. جامعه آماری این تحقیق را کلیه خانوارهای شهری (3800 خانوار) ساکن در شهر حاجی آباد از توابع استان خراسان جنوبی در سال ۱۴۰۴ تشکیل داده است؛ که با استفاده از فرمول کوکران، تعداد ۳۵۰ خانوار به صورت تصادفی ساده عنوان نمونه انتخاب گردید. برای سنجش روایی سازه و پایایی ابزار از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شده است. ضرایب به دست آمده برای مقیاس کلی پرسشنامه برابر با 87/0 است که نشانگر پایایی مناسب ابزار است. به منظور تجزیه وتحلیل داده ها، از آزمون آزمون های همبستگی پیرسون، تی مستقل و رگرسیون چندمتغیره استفاده گردید. نتایج رابطه بین میزان استفاده از فضای مجازی، با ابعاد سبک زندگی نشان داد که بین فضای مجازی، با الگوهای ارتباط خانوادگی با ضریب پیرسون 620/0 و مصرف گرایی با ضریب پیرسون 572/0 رابطه مثبت و با تعامل حضوری با ضریب 484/0- رابطه منفی و معناداری برقرار است. نتایج آزمون تی مستقل از تفاوت دو گروه زنان و مردان، نشان داد که بین زنان با میانگین 780/3 و مردان با میانگین 421/3 ازنظر اثرات فضای مجازی بر سبک زندگی تفاوت معناداری برقرار است. نتایج بررسی اثرات فضای مجازی بر سبک زندگی خانوارهای شهری نشان داد که زمان استفاده روزانه از فضای مجازی با ضریب بتای استانداردشده 410/0 بیشترین تأثیر را بر سبک زندگی خانوارهای شهری دارند و پس ازآن، نوع پلتفرم مورداستفاده با ضریب 273/0 و هدف از حضور آنلاین نیز با ضریب 221/0 بیش ترین تأثیری مثبت و معنادار دارند اما میزان تعامل درون خانوادگی با ضریب بتای 194/0- اثرات منفی بر سبک زندگی خانوارهای شهری دارد.

در عصر دیجیتال، شبکه های اجتماعی به عنوان ابزاری مؤثر، نقشی بی بدیل در شکل دهی به روابط بین الملل ایفا می کنند. این پژوهش با هدف بررسی نقش این شبکه ها در سیاست گذاری و توسعه روابط فرهنگی بین المللی ایران انجام شد. هدف اصلی، تحلیل تأثیر آن ها بر تعاملات فرهنگی ایران و ارائه راهکار برای بهره گیری بهینه در جهت تقویت دیپلماسی فرهنگی بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ متخصص حوزه های فرهنگی، رسانه و دیپلماسی انجام شد. داده ها با تحلیل مضمون و کدگذاری باز تجزیه و تحلیل گردید. جامعه آماری شامل اساتید دانشگاه، پژوهشگران و کارشناسان رسانه بود که به روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. یافته ها نشان می دهد شبکه های اجتماعی به عنوان ابزاری قدرتمند، دسترسی سریع به اطلاعات فرهنگی، ترویج فرهنگ ایرانی و ایجاد تعامل مستقیم با جوامع بین المللی را فراهم می کنند. این شبکه ها پلی برای معرفی فرهنگ، هنر و ارزش های ایرانی به جهانیان و ارائه تصویری مثبت از ایران هستند. با این حال، چالش هایی مانند امنیت اطلاعات، انتشار محتوای نادرست و محدودیت دسترسی به برخی پلتفرم ها، استفاده بهینه را با دشواری مواجه کرده اند. شبکه های اجتماعی پتانسیل بالایی برای تقویت روابط فرهنگی بین المللی ایران دارند. با این وجود، برای بهره گیری مؤثر، نیاز به تدوین استراتژی های جامع شامل آموزش کارکنان، تولید محتوای جذاب و مدیریت چالش های امنیتی است. این پژوهش پیشنهاد می کند سازمان های فرهنگی ایران با حضور فعال تر در شبکه های اجتماعی، به تقویت دیپلماسی فرهنگی و بهبود تصویر ایران در جهان کمک کنند.

این مقاله به بررسی رابطه میان واقعیت، ذهن و مفهوم پردازی در اندیشه داگلاس نورث می پردازد و نشان می دهد که برداشت او از واقعیت به عنوان امری سیال و ناپایدار، همراه با محدودیت های ذهن بشری در درک کلیت آن، چگونه به شکل گیری نوع خاصی از مفهوم پردازی منجر شده است. ازنظر نورث، ذهن انسان از طریق مفاهیم انتزاعی و کلی قادر به فهم واقعیت انضمامی نیست، بلکه تنها با تکیه بر مفاهیم خودبسنده و وابسته به زمینه های تاریخی-فرهنگی می تواند به شناختی علمی از جهان اجتماعی دست یابد. این مفاهیم نه بازنمایی عینی واقعیت، بلکه ابزارهای شناختی اند که پیچیدگی های جهان اجتماعی را سامان می دهند و امکان بازسازی نظری آن را فراهم می کنند. نورث نهادها را پاسخی به محدودیت های شناختی انسان می داند که درعین حال کارکردی معرفت شناختی دارند. نهادها تجسم قواعدی هستند که ذهن برای مواجهه با واقعیت از آن ها استفاده می کند. به علاوه، فهم فرایند کنش و تغییر و تبیین موفقیت ها و شکست ها مستلزم نظریه ای تاریخی است که بدون آن، وحدت بخشی به داده های پراکنده و متغیر ممکن نخواهد بود. داده های ناپایدار به خودی خود قابلیت تبدیل شدن به ابژه علمی را ندارند و تنها در چارچوبی مفهومی می توانند موضوع شناخت قرار گیرند. نورث واحد اصلی تحلیل در تاریخ اقتصاد را نهاد می داند. هدف نظریه تاریخ او تبیین دگرگونی های نهادی است و برای این منظور، به خوانشی سوبژکتیو از تاریخ مبتنی بر ایده یادگیری متوسل می شود. این نظریه، تحلیلی از فرایند یادگیری در زمان ارائه می دهد که در قالب ایده «وابستگی به مسیر» صورت بندی شده و امکان مطالعه علمیِ پویایی های تاریخی را فراهم می کند.

این مقاله به بررسی تأثیر تبلیغات انتخاباتی بر فرآیند تصمیم گیری سیاسی در جمهوری اسلامی ایران می پردازد. مسئله اصلی این پژوهش، تحلیل فنون مختلف تبلیغاتی است که در طول تاریخ انتخابات ایران به کار گرفته شده اند و تأثیر آن ها بر افکار عمومی و نتایج انتخابات را بررسی می کند. سؤال اصلی این است که چگونه فنون تبلیغاتی در انتخابات ریاست جمهوری 1400 ایران به کار گرفته شدند و چه تأثیری بر افکار عمومی داشتند؟ روش پژوهش ترکیبی از روش های کیفی و کمی است که شامل تحلیل محتوای تبلیغات، مصاحبه با کارشناسان و رأی دهندگان، و پرسشنامه های استاندارد شده می شود. نتایج نشان می دهد که فنون تبلیغاتی به عنوان ابزاری قدرتمند می توانند هم به صورت مثبت و هم منفی بر تصورات عمومی و نتایج انتخاباتی تأثیر بگذارند. پیشنهاد می شود که قوانین تبلیغاتی بازنگری شود و از فناوری های نوین برای بهبود ارتباط با رأی دهندگان استفاده گردد.

در تحولات سریع فناوری و افزایش رقابت بین المللی اگرچه موضوع تاب آوری رسانه های برون‌مرزی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران برای انطباق با این تغییرات در افزایش تعامل با مخاطبان جهانی امری ضروری به نظر می رسد و مطالعات متعددی نیز در خصوص تاب‌آوری سازمانی، مدیریت رسانه در شرایط بحران و تأثیر تحریم‌ها بر نهادهای رسانه‌ای انجام پذیرفته است. اما کمتر پژوهشی به‌صورت نظام‌مند به بررسی تاب‌آوری شبکه‌های برون‌مرزی صدا و سیمای ج .ا.ا در برابر اختلالات ایجاد شده ی ناشی از تحریم ها پرداخته است. از اینرو این پژوهش با هدف شناسایی و دسته بندی شاخص‌های مرتبط با تاب‌آوری شبکه‌های برون‌مرزی صدا و سیمای ج.ا.ا در فضای تحریم،‌ از نظر هدف کاربردی و با رویکردی کیفی به شیوه ی تلفیقی از روش دلفی وتحلیل مضمون انجام شده است. نخست گردآوری داده‌ها از طریق ابزار مصاحبه‌ نیمه‌ساختاریافته با 10نفر از خبرگان، اساتید، دست اندرکاران و کارشناسان معاونت برون مرزی صدا وسیمای ج.ا.ا به شیوه ی انتخاب هدفمند انجام پذیرفت. برای شناسایی مضامین در متن مصاحبه مزبور و دسته بندی در سه نوع تاب آوری شناختی، عاطفی – ارزشی و رفتاری براساس چهار چوب نظری لاودیج و استینر(1961) و وگوس و ساتکلیف (2007)، از تحلیل مضمون شش مرحله ای براون و کلارک و نرم افزار مکس کیودای استفاده گردید. مرحله ی دوم مصاحبه به منظور تعیین ضرورت شاخص های مزبور انجام و نتایج مورد تحلیل روایی قرار گرفت. در پایان پیمایشی برای تعیین نظر موافق خبرگانو صاحب نظران با شاخص ها و دسته بندی مربوطه انجام شد.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل موانع تحقق هم افزایی نهادی میان سازمان صداوسیما و وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران انجام شده است؛ دو نهادی که نقشی کلیدی در تولید روایت ملی، دیپلماسی عمومی و مدیریت افکار عمومی بین المللی ایفا می کنند. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شده و داده ها از طریق ۲۱ مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه رسانه، دیپلماسی و دانشگاهی، همراه با بررسی اسناد رسمی دو سازمان، گردآوری و تحلیل شده است.یافته ها نشان می دهد که عدم شکل گیری هم افزایی مؤثر میان این دو نهاد، حاصل مجموعه ای از موانع چندسطحی و درهم تنیده است که در چهار دسته اصلی قابل طبقه بندی اند: موانع ساختاری و نهادی، موانع فرهنگی و ارتباطی، موانع سیاسی و جناحی، و موانع حرفه ای و تخصصی. موانع ساختاری شامل نبود نهاد هماهنگ کننده مشترک، پراکندگی مراکز تصمیم گیری و فقدان سازوکارهای رسمی تبادل اطلاعات است. موانع فرهنگی–ارتباطی به تفاوت منطق رسانه و دیپلماسی، ضعف اعتماد نهادی و ناهماهنگی در زبان روایت سازی بازمی گردد. در سطح سیاسی، منازعات جناحی، نگاه امنیتی و بی ثباتی مدیریتی نقش بازدارنده دارند. همچنین کمبود آموزش مشترک و ضعف مهارت های تخصصی متقابل از موانع حرفه ای محسوب می شود.نتیجه گیری نشان می دهد که فقدان هم افزایی، مسئله ای ساختاری و سیستمی است و نیازمند مداخله در سطوح نهادی، حرفه ای و سیاست گذاری است.

این پژوهش با هدف واکاوی نقش رسانه های بین المللی صداوسیما در مدیریت افکار عمومی فراملی طی جنگ ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. پرسش اصلی تحقیق آن است که این رسانه ها چگونه توانسته اند در شرایط جنگ شناختی، افکار عمومی فراملی را تحت تأثیر قرار دهند و چه نقاط قوت و ضعفی در این مسیر داشته اند. روش تحقیق کیفی و رویکرد نظریه پردازی داده بنیاد برای گردآوری و تحلیل داده ها به کار گرفته شد. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با کارشناسان رسانه ای و تحلیل محتوای اسناد و نشست های تخصصی گردآوری شد و سپس طی فرایند کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل گردید. یافته ها نشان می دهد رسانه های برون مرزی صداوسیما توانسته اند با روایت سازی مقاومت، بازتاب انسجام ملی و افشای جنایات رژیم صهیونیستی، در تثبیت گفتمان مقاومت و امیدآفرینی در سطح منطقه ای و جهانی موفق عمل کنند. در عین حال، ضعف هایی همچون غلبه لحن تبلیغاتی، کمبود روایت های انسانی و اقناعی، تحلیل های سطحی، نبود هماهنگی روایت ها، کمبود نیروی متخصص چندزبانه، محدودیت های فنی و بودجه ای و ضعف در بهره گیری از ظرفیت رسانه های نوین موجب شد روایت ایرانی نتواند به طور کامل در سطح بین المللی مسلط شود. بر اساس نظریه برآمده از داده ها، رسانه های بین المللی صداوسیما در جایگاه بازیگران فعال جنگ روایت ها قرار دارند، اما برای تبدیل شدن به الگوی بومی موفق در جنگ های ترکیبی آینده، نیازمند بازنگری راهبردی، ارتقای زیرساخت ها و توانمندسازی نیروی انسانی هستند.

دکترین «دست های پاک» به عنوان یکی از تفسیرهای قواعد بنیادین حقوق بین الملل، ملاکی برای مشروعیت طرح دعاوی در مراجع بین المللی است که دولت ها را ملزم می سازد تا برای بهره مندی از حمایت حقوقی از رفتارهای غیرقانونی پرهیز کنند. این دکترین به ویژه در ارزیابی مشروعیت طرح دعوی و درخواست های کشورهای مختلف در محاکم بین المللی کاربرد دارد. با این حال، در عرصه سیاست و رسانه های بین المللی، این دکترین به ابزاری تبدیل شده است که در قالب روایت های رسانه ای علیه کشورها از جمله ایران به کار گرفته تا تصویری از «عدم پاک دستی» و نقض قواعد بین المللی از سوی آن ترسیم و سبب تشدید تحریم ها ، خروج سرمایه گذاران خارجی و ... گردد. این مطالعه با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و بررسی پرونده های«داوری بانک های ملی و صادرات ایران علیه بانک مرکزی بحرین» ،«پرونده توقیف اموال بانک مرکزی ایران توسط آمریکا در ICJ»، و پرونده های غیر قضایی با رویکرد سیاسی اقتصادی مانند مذاکرات برجام ، FATF و... نشان می دهد که باوجود فشارهای رسانه ای و سیاسی، مراجع قضائی و غیر قضایی بین المللی در خصوص ادعای عدم پاک دستی ایران، پس از بررسی های لازم، چه آرایی صادر کرده اند یا چه تاثیراتی بر روند مذاکرات داشته اند. نتایج این پژوهش بر اهمیت درک متقابل و تعامل میان حقوق و رسانه در محیط بین المللی تأکید دارد و ضرورت تدوین راهبردهای هم افزا در دیپلماسی حقوقی و رسانه ای کشورها را برجسته می سازد.