بررسی تطبیقی سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال حکومت اول و دوم طالبان(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
پژوهشنامه رسانه بین الملل سال ۹ پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۱۴
243 - 270
حوزههای تخصصی:
عربستان سعودی، به دلیل تاریخ دیرینه، اماکن مقدس مکه و مدینه، ذخایر نفتی، روابط با آمریکا، و نفوذ سیاسی-ایدئولوژیک، بازیگری کلیدی در غرب و جنوب آسیا است. سیاست خارجی این کشور در قبال افغانستان، بهویژه طالبان، تحت تأثیر عوامل داخلی و خارجی و نیازمند مدیریت دقیق روایتهای رسانهای است. عربستان در دوره حکومت اول طالبان (۱۹۹۶-۲۰۰۱) آن را به رسمیت شناخت و روابط نزدیکی داشت، اما پس از بازگشت طالبان در ۲۰۲۱، از بهرسمیت شناختن رسمی خودداری کرده است. این مقاله بررسی میکند که سیاست عربستان در قبال دو دوره طالبان چه بوده، تابع چه عواملی است، و چگونه در فضای رسانهای بازنمایی شده است. با استفاده از نظریههای واقعگرایی (برای کنشهای سیاسی-امنیتی) و سازهانگاری (برای تحلیل هویتی-ایدئولوژیک) و روش مقایسهای و کیفی-تحلیلی، پژوهش نشان میدهد که در دوره اول، هویت و هنجارهای مشترک (سلفی-وهابی) روابط را تقویت کرد و رسانههای سعودی (مانند العربیه) آن را توجیه کردند. اما در دوره دوم، ملاحظات واقعگرایانه (منافع ملی، رقابت با قطر و ایران، و فشارهای جهانی) رویکرد محتاطانهای را رقم زد. رسانههای سعودی با پرهیز از واژگان جنجالی و تأکید بر دیپلماسی بشردوستانه، تصویری مسئولانه از ریاض ارائه دادهاند. عربستان با حفظ ارتباطات محدود، از بهرسمیت شناختن طالبان اجتناب کرده و بر جنگ روایتها تمرکز دارد تا وجهه بینالمللی خود را حفظ کند