مطالب

تاریخ بیهقی از شاهکارهای نثر فارسی و از بهترین منابع برای شناخت تاریخ غزنویان است. این کتاب تاکنون چند بار تصحیح و چاپ شده است. واپسین تصحیح انتقادی این اثر، در سال 1388، به کوشش محمّدجعفر یاحّقی و مهدی سیّدی، منتشر و تا امروز شش بار تجدید چاپ شده است. ویراست جدید این کتاب، در سال 1401 با تجدید نظر و افزوده ها و اصلاحات کامل منتشر شد. مصحِّحان با بازنگری و تأمّل در کار خویش و توجه به تذکّرات برخی پژوهشگران و نیز با بهره گیری از چندین مقاله ای که در نقد تصحیح مذکور نوشته شده بود، شماری از اشکالات و کاستی های متنِ مصحَّح، تعلیقات و... را برطرف کرده اند. با وجود این، یکی از پربسامدترین نقص های این ویرایش، که در نقدهایی که بر آن نگاشته شده، به آن تقریباً پرداخته نشده، بی دقّتی های مصحِّحان در نقل و اِعراب گذاری عربیّات در مقدّمه، متن، تعلیقات، فهرست ها و منابعِ تعلیقات است. در این مقاله به بررسی و ارائه صورت درست عربیّاتی که نادرست حرکت گذاری یا ضبط شده، پرداخته شده است. همچنین ملاحظات دیگری درباره برخی کاستی ها، بی دقّتی ها و اشتباهات مصحِّحان در تعلیقات و کتاب نامه طرح شده است.

رمان سمفونی مردگان (1388) اثر پرمخاطبی از عباس معروفی است. در این رمان، شخصیت پردازی جایگاه ویژ ه ای دارد و نویسنده شخصیت های داستانی خود را در نزدیک ترین شکل ممکن به شخصیت های انسانی خلق کرده است. در این پژوهش به بررسی شخصیت های داستانی رمان عباس معروفی از دیدگاه شخصیت شناسی انیاگرام پرداخته شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که شخصیت های ساخته شده در این رمان با تیپ های شخصیتی انسانی از منظر روان شناسی شباهت بسیاری دارند و همین موضوع شخصیت های این رمان را باورپذیرتر کرده است؛ چراکه مخاطب در رمان با شخصیت هایی مواجه می شود که در دنیای بیرونی و پیرامون خود، در طول زندگی با آنان روبه رو می شود و آنان را می شناسد؛ بنابراین نویسنده با آفرینش شخصیت هایی شبیه به انسان جامعه امروزی توانسته است که احساس هم ذات پنداری با شخصیت های رمان را در مخاطب خود افزایش دهد و این یکی از عواملی است که این رمان را پرمخاطب کرده است؛ چراکه خواننده با شخصیت های داستانی هم ذات پنداری می کند. در این پژوهش نویسنده با تکیه بر بسامد ویژگی های هر تیپ شخصیتی به طبقه بندی و مقایسه پرداخته است و در نهایت شخصیت های داستان را با توجه به ویژگی های آنان تیپ بندی می کند و به تحلیل ویژگی های شخصیتی هرکدام از شخصیت ها پرداخته است.

با توجه به افزایش علاقه مندی به کاربردهای مبتنی بر چهارچوب های اجتماعی فرهنگی ویگوتسکی در بهره گیری از فناوری های آموزشی برای ارتقای یادگیری زبان، این پژوهش به بررسی تأثیر داستان گویی دیجیتال ازطریق کاربرد نرم افزار استاپ موشن استودیو بر پیشرفت مهارت گفتاری زبان آموزان ایرانی در سطح ابتدایی پرداخت. این مطالعه با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. چهل زبان آموز دختر ۱۵–۱۲ ساله که براساس یک آزمون تعیین سطح انتخاب شده بودند، به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار داده شدند. گروه آزمایش آموزش خود را ازطریق داستان های دیجیتال تولیدشده با استفاده از استاپ موشن استودیو دریافت کرد، درحالی که گروه کنترل همان محتوای آموزشی و تکالیف داستان گویی را بدون بهره گیری از فناوری دریافت نمود. مهارت گفتاری با استفاده از دو نسخه موازی آزمون گفتاری A2 Flyers کمبریج ارزیابی شد و عملکرد شرکت کنندگان براساس روانی، دقت، دامنه واژگانی، تعامل، و انسجام سنجیده شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که پس از کنترل نمرات پیش آزمون، مداخله آموزشی تأثیر معناداری بر نمرات پس آزمون گفتار داشته است؛ F(1, 37) = 32.02, p < .001, η² = .464  که بیانگر ضریب تأثیر بالا است. یافته ها حاکی از آن است که داستان گویی دیجیتال ازطریق استاپ موشن استودیو می تواند با پشتیبانی تدریجی و معنا سازی مشارکتی به طور مؤثری کیفیت گفتار زبان آموزان را بهبود بخشد. این مطالعه پیشنهاد می کند که مدرسان زبان، تکالیف ساختاریافته داستان گویی دیجیتال را در آموزش گفتار ادغام کنند تا انگیزه و توسعه ارتباطی فراگیران تقویت شود. 

نهضت عاشورا یکی از مهم ترین رخدادهای تاریخ اسلام، همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. با وجود این، نقش زنان در این نهضت، به ویژه حضرت زینب (س) بیشتر در قالب روایت های عاطفی و توصیفی قرار گرفته است. این پژوهش، به بررسی سیره حضرت زینب (س) به عنوان الگویی برای کنشگری اجتماعی زن مسلمان پرداخته است و ارتباط آن با نهضت عاشورا و مسئله امامت را تحلیل می کند. هدف اصلی پژوهش، استخراج مؤلفه های کنشگری حضرت زینب (س) و بررسی رابطه آن با راهبردهای نهضت عاشورا و گفتمان ولایت است. این تحقیق، با رویکرد تحلیلی توصیفی و روش تاریخی انتقادی انجام شده است. یافته ها نشان دادند که کنش های حضرت زینب (س) نه تنها واکنشی و عاطفی، بلکه هدفمند، آگاهانه و راهبردی بوده است. نتایج نشان دادند که سیره حضرت زینب (س)، الگوی جامع و قابل تعمیمی از کنشگری اجتماعی زن مسلمان در چارچوب الهیات مقاومت است

تضاد میان بهره برداری سیاسی رژیم اسرائیل از قطعنامه شماره GOV/2025/38 شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی برای توجیه تجاوز نظامی علیه ایران، و اظهارات متعاقب مدیرکل آژانس که اساس این توجیه را تضعیف می کرد، این نهاد را در موقعیت حقوقی پیچیده ای قرار می دهد. این وضعیت، این پرسش را در چارچوب حقوق مسئولیت بین المللی مطرح می کند که آیا آژانس عملاً ارتکاب عمل تجاوزکارانه توسط رژیم اسرائیل را تسهیل کرده است؟ این مقاله با هدف پاسخ به این پرسش، مسئولیت آژانس را ذیل ماده ۱۴ طرح مسئولیت سازمان های بین المللی ۲۰۱۱ تحلیل می کند. فرضیه آن است که مسئولیت آژانس به دلیل مساعدت دوگانه (سیاسی و عملیاتی) در ارتکاب عمل متخلفانه بین المللی، علم به اوضاع و احوال، و نقض تعهدات ذاتی خود، محقق است. یافته ها نشان می دهند که با احراز ارکان سه گانه ماده ۱۴، مسئولیت بین المللی آژانس در تسهیل تجاوز نظامی، قابل اثبات است.

تجربه عرفانی مواجهه ای شهودی با حقایق قدسی و تجلیّات الهی است که منجر به رؤیت هستی به عنوان یک کل واحد می شود. چنین تجربه ای، در صورت مصونیت از القائات شیطانی و نفسانی، می تواند منبعی معتبر برای شناخت حقیقت وجود باشد. مفهوم «ووهوآ» برآمده از تجربه فراحسی چوانگ تزو، فیلسوف برجسته چینی، است. او این تجربه را به اصلی فلسفی برای تبیین حقیقت وجود تبدیل کرده است. از سوی دیگر، مفهوم عوالم خیال نیز محصول تجربه عرفانی ابن عربی، عارف مسلمان، است؛ که وی نیز از این تجربه برای تبیین ساختارهای چندلایه وجود استفاده کرده است. این دو اندیشمند، به رغم فاصله های فرهنگی و تاریخی زیاد، زمینه های فلسفی مشترکی دارند؛ از جمله اینکه هر دو مبنای تفکر خود را بر نوعی ادراک از وجود استوار کرده اند که فراتر از ادراک حسی است. این پژوهش، با رویکردی توصیفی و موضوع محور، به تبیین دو مفهوم ووهوآ و عوالم خیال و تمرکز بر شباهت های این دو می پردازد. با توجه به پیچیدگی مباحث عرفان اسلامی در زمینه وجود و مراتب آن، سادگی بیان چوانگ تزو می تواند به درک بهتر این مفاهیم کمک کند و راهگشایی برای پژوهشگران و علاقه مندان به حوزه عرفان باشد. روش شناسی پژوهش بر پایه منابع کتابخانه ای است. یافته ها نشان دهنده مشابهت های فراوان میان این دو سنت فکری است.

سوزنی سمرقندی از شاعران چیره دستی است که چنانچه باید، به او و شعرش توجهی نشده است. از دلایل عمده این مسئله، دشواری های زبان شعر او و نبود نسخه های کهن از دیوان این شاعر سده ششم هجری است. ناصرالدین شاه حسینی دو چاپ از دیوان سوزنی ارائه کرده است؛ اما متأسفانه در هر دو چاپ، اشعار سوزنی به شکلی نابسامان تصحیح شده و متن ارائه شده انباشته از ضبط های نادرست و بی معنی است. سوزنی در اشعار هجو و هزل زبان خاص خود را دارد و عمده دشواری های شعر او نیز در همین اشعار است. لغات شاذی که در این دست از اشعار سوزنی به کار رفته، به مرور به دست کاتبان ناآشنا و بی دقت دچار تحریف و تصحیف شده و ضبط آنها دگرگون شده است؛ با این حال، با کمک برخی از نسخ که از این تحریفات تا حدودی در امان مانده و ضبط اصیل واژگان را در خود حفظ کرده اند و به یاری منابع جانبی همچون فرهنگ ها، می توان صورت صحیح و اصیل این واژگان را بازیافت. در پژوهش حاضر، با استفاده از دو نسخه نویافته از دیوان سوزنی و به کمک برخی فرهنگ ها، 33 واژه تحریف شده در متن چاپی دیوان سوزنی تصحیح شده است. بعضی از واژه های تصحیح شده در این مقاله در فرهنگ ها بدون شاهد مدخل شده و شعر سوزنی شاهد خوبی برای آنها است.

با گسترش سریع فناوری های هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و سیستم های چندعاملی، نظام های بانکی در حال ورود به مرحله ای نوین از تحول دیجیتال هستند که در آن نقش تصمیم گیر انسانی به تدریج کاهش یافته و به سمت خودکارسازی کامل حرکت می کند. این مقاله به بررسی توسعه مفهوم بانکداری بدون تصمیم گیر انسانی با اتکاء به عامل های خودمختار مالی می پردازد. در این پژوهش، از رویکرد توصیفی تحلیلی و مطالعه کتابخانه ای استفاده شده و داده ها از منابع علمی معتبر، مقالات بین المللی و گزارش های حوزه فین تک گردآوری و تحلیل شده اند. همچنین، برای تبیین ساختار پیشنهادی، از رویکرد مدل سازی مفهومی سیستم های چندعاملی بهره گرفته شده است. در این چارچوب، عامل های هوشمند قادرند وظایف کلیدی بانکی شامل اعتبارسنجی مشتریان، تخصیص اعتبارات، مدیریت نقدینگی، تحلیل ریسک های مالی و کشف تقلب را به صورت بلادرنگ و بدون مداخله انسانی انجام دهند. معماری پیشنهادی مبتنی بر ترکیب یادگیری عمیق، پردازش کلان داده ها و تعامل میان عامل های خودمختار طراحی شده است که موجب افزایش سرعت، دقت و مقیاس پذیری تصمیم گیری می شود. با وجود مزایای قابل توجه مانند کاهش خطاهای انسانی و افزایش بهره وری، این رویکرد با چالش هایی همچون شفافیت الگوریتمی، مسئولیت حقوقی، ریسک های سیستمی و ملاحظات اخلاقی مواجه است. نتایج پژوهش نشان می دهد که تحقق کامل بانکداری بدون انسان در کوتاه مدت دشوار است، اما حرکت تدریجی به سمت بانکداری خودمختار می تواند ساختار صنعت مالی را به طور بنیادین متحول سازد.

دوران قاجار (۱۷۸۵-۱۹۲۵) نقطه عطفی در تاریخ ایران معاصر است، چراکه در این دوره رابطه میان دین و دولت به شکلی نظام مند بازتعریف شد. این مقاله با رویکردی گفتمانی، به بررسی نقش روحانیت شیعه در روایت «ایرانی بودن» در تعامل با دربار قاجار می پردازد. پرسش اصلی آن است که چگونه نهاد روحانیت توانست در کنار ساختار سلطنت، به بازتعریف هویت ایرانی بر پایه عناصر مذهب شیعه بپردازد و این روایت مشترک چه سازوکارهایی برای مشروعیت بخشیدن به نظم سیاسی داشت. یافته های تحقیق نشان می دهد که در فقدان ارتش دائمیِ کارآمد و ساختار اداری متمرکز، شاهان قاجار برای حفظ مشروعیت و بسیج نیروهای اجتماعی به حمایت فقهای شیعه نیاز داشتند. در مقابل، روحانیت نیز از این اتحاد استراتژیک برای تحکیم پایگاه اقتصادی و اجتماعی خود بهره برد. این رابطه دیالکتیکی، روایت مسلط «ایرانی بودن» را بر محور هویت دوازده امامی شکل داد؛ روایتی که نه تنها در برابر نفوذ غرب و مسیحیان تبشیری مرزهای هویتی تعریف می کرد، بلکه زمینه های گفتمانی انقلاب مشروطه و متعاقباً انقلاب اسلامی را نیز پی ریزی نمود.

خلاقیت انسانی نقشی مهم در ساختن نظریه های علمی دارد. اما گاهی روش شناسی علمی به نحوی تبیین می شود که گویی نظریات علمی با پیروی جبری و مطلق از چند مرحله کاملا مشخص و صرفا منطقی؛ ساخته می شوند. روش شناسی تکاملی با تعیین جایگاه خلاقیت در فرآیند تحقیق با مرزبندی نسبت به رویکردهای کیفی و کمی از «تناسب خلاق» در برابر دو مفهوم «برساخت» و «کشف» سخن به میان می آورد. واژه تناسب هم به ضرورت هماهنگی خلاقیت محقق با ظرفیت های جهان واقع اشاره دارد و هم به سازگاری با گزاره های ارزشی که وضع مطلوب پدیده ها بر اساس آنها استنباط می شود. از دیگر سو عقلانیت، امری ساختاری و اجتماعی و خلاقیت امری فردی و ساختارشکن معرفی می شود. اما در روش شناسی تکاملی تحقیق، برای خلق کیفیت جدید، یک روش سازمانی ارائه می شود که با سازماندهی عمومی (اعم از متخصصان و عموم جامعه) فرآیند شکل گیری یک تصویر جدید از عالم را تا تحقق آن در جامعه هدایت می کند. در این مقاله روش شناسی کمی، روش شناسی کیفی و روش شناسی تکاملی با شیوه استنادی و تحلیل منطقی مقایسه شده و تفاوت های آنها از منظر خلاقیت انسانی در محورهای "نسبت معرفت و هستی"، "اعتبارسنجی"، "هدف و فرآیند تحقیق" و "نقش جامعه در شکل گیری نظریه علمی" بیان شده است.

پیشرفت در زیرساخت های فناوری، بخش گردشگری را به عاملی امیدوارکننده برای رشد اقتصادی کشورها مبدل ساخته است. با این حال، ارتباط بین توسعه گردشگری و اثرات زیست محیطی را نمی توان انکار کرد و کارایی زیست محیطی یکی از مؤلفه های حیاتی در سیاست گذاری های گردشگری است. در این راستا، پیشگیری از اثرات منفی گردشگری از جمله ضرورتها برای حفظ منابع زیست محیطی و فرهنگی-اجتماعی مناطق گردشگرپذیر است؛ هدف از انجام تحقیق حاضر بررسی همین موضوع در شهر مراغه است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی تحلیلی است. اطلاعات و داده های مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و مطالعات میدانی (پیمایشی) و با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شده است. جامعه آماری تحقیق شامل شهروندان، مسئولین و متخصصان می باشد. همچنین، در این پژوهش از روش های نمونه گیری تصادفی برای شهروندان (382 نفر) و روش نمونه گیری غیراحتمالی و هدفمند، برای مسئولین و متخصصان (هرکدام 50 نفر) استفاده شده است. جهت تجزیه و تحلیل داده های منتج از پرسشنامه ها از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری T، توکی و کروسکال والیس استفاده شده است. یافته های پژوهش حاکی از همگرایی دیدگاه های هر سه گروه (شهروندان، مسئولین و متخصصان) در ارتباط با وضعیت گردشگری در شهر مراغه می باشد که تقریباً بین 41/2 تا 74/2 در نوسان بوده است. لیکن، در مجموع نتایج نشان دهنده وضعیت نامطلوب شاخص ها و مؤلفه های مطالعه شده، در شهر مراغه است. آزمون پیلای تریس و تحلیل واریانس چندمتغیره نیز نشان داد بین گروه های مختلف شهری از لحاظ شاخص های شبکه عبور و مرور، خدمات و امکانات تاسیسات گردشگری، سیما و منظر شهری، پیوندهای اجتماعی و فرهنگ بومی محلی و حفظ محیط زیست، تفاوت معنی داری وجود دارد و تنها در شاخص عملکرد مدیریت شهری، بین گروه های مختلف شهری تفاوت معناداری وجود ندارد.

هدف: هدف اصلی این پژوهش سنجش و ارزیابی توان های اقتصادی رقابتی در استان های شمال غربی ایران می باشد. روش پژوهش: روش پژوهش حاضر، به لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی و به لحاظ هدف، کاربردی می باشد. بدین ترتیب، جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و میدانی انجام گرفته است. محدوده موردمطالعه پژوهش استان های واقع در شمال غرب ایران: آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان است. روش تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای EXCEL، Meta-SWOT و ARC GIS بوده است؛ به طوری که در راستای وزن دهی به شاخص ها (شامل 25 شاخص اقتصادی) از روش اولویت ترتیبی، جهت بررسی وضع موجود استان ها و رتبه بندی آن ها از روش CoCoSo و در نهایت با استفاده از مدل Meta-SWOT، رقابت پذیری منطقه ای بر پایه برخورداری از منابع در بین استان ها بررسی شده است. نتایج: یافته ها نشانگر این است که در بررسی وضعیت برخورداری از منابع، آذربایجان شرقی، پیشروترین استان در حوزه توسعه اقتصادی و زیرساخت های صنعتی، معدنی و حمل ونقل می باشد. استان زنجان در زمینه معادن و زیرساخت های حمل ونقل در رتبه دوم قرار گرفته است. همچنین مطابق نتایج مدل Meta-SWOT، منابع و توانایی های مؤثر شناسایی شده و برخورداری از منابع و رقابت پذیری منطقه ای، استان های آذربایجان شرقی، زنجان، اردبیل و آذربایجان غربی، به ترتیب در رتبه های اول تا چهارم قرارگرفته اند. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش بر مبنای نظریه های اقتصادی مانند نظریه اقتصاد کلاسیک، اقتصاد تکاملی و جغرافیای اقتصادی نشان می دهد قابلیت های محیطی در ارتقاء سطح توان های اقتصادی استان های موردبررسی، نقش مهم و حیاتی ایفا کرده اند.

معادن به‌عنوان یک سرمایه ملی، متعلق به یک نسل نیست تا بتوان به‌صورت بی‌رویه و بی‌ضابطه با آن مواجهه نمود، بلکه مال همه ملت و حتی نسل‌های آینده نیز است. ازاین‌رو باید از آن به‌گونه‌ای بهره‌برداری شود که حقوق دیگران تضییع نگردد. گاهی مشاهده می‌شود که برخی به‌صورت غیراصولی یا بی‌ضابطه اقدام به استخراج معادن می‌نمایند. این عمل از یک‌سو می‌تواند دستبرد به حقوق دیگران به‌شمار رود و از دیگرسو، تغییر اکوسیستم را به‌دنبال داشته باشد که برآیند آن، تهدید سلامت جامعه و محیط است. در این میان، پرسش امکان‌سنجی حمایت از معادن مطرح می‌شود، به این معنا که باید امکان حمایت از معادن در برابر تعدی‌های ناروا بررسی گردد تا تعدی‌کنندگان با سزاهای حقوقی و قانونی مواجه شوند. پژوهش فرارو با روش توصیفی - تحلیلی و ابزار کتابخانه‌ای در پی پاسخ به این پرسش است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که با تمسک به اصول حقوقی و ضوابط فقهی، مانند لاضرر، حرمت اکل مال به باطل، اصل حاکمیت دولت بر معادن و اصل لزوم توسعه پایدار می‌توان حمایت کیفری از معادن را اثبات نموده، تعدی‌کنندگان را مسؤول انگاشت.

توسعه کارآفرینی به عنوان راهبردی کارآمد برای حل معضل بیکاری، توسعه اقتصادی، فقرزدایی و عدالت اجتماعی به ویژه در جوامع روستایی ضرورت دارد. کارآفرینی و به تبع آن، توسعه کارآفرینی زنان روستایی پدیده ای پیچیده و چند بُعدی است و تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار می گیرد. در این پژوهش تلاش گردیده عوامل و مؤلفه های فردی و اقتصادی مؤثر بر توسعه کارآفرینی زنان در بخش مرکزی شهرستان خدابنده شناسایی شود. جامعه آماری پژوهش زنان کارآفرین روستایی منطقه مورد مطالعه بودنده که تعداد 117 نفر به صورت تمام سرشماری بررسی شدند. روایی چهارچوب عملیاتی شده پژوهش با بهره گیری از نظرات کارشناسان بررسی شد و پایایی ابزار نیز با محاسبه میزان ضریب آلفای کرونباخ انجام که مقدار آن در قسمت های اقتصادی و فردی به ترتیب 81% و 87% محاسبه شد. یافته های پژوهش بیان کننده وجود رابطه معنادار بین ویژگی های شخصیتی (000/0 = sig ،668 %= r) و وضعیت اقتصادی زنان(000/0 = sig ،420 %= r) با سطح کارآفرینی است.

هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی کارآفرینی زنان در گردشگری روستایی با استفاده با روش مدل سازی ساختاری تفسیری است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ماهیت اکتشافی با رویکرد کیفی دارد. برای گردآوری داده ها و شناسایی عوامل، از روش تحلیل محتوا و مرور متون مرتبط استفاده شده است. همچنین مصاحبه با خبرگان منتخب به روش غیرتصادفی و با بهره گیری از روش گلوله برفی تا رسیدن به اشباع نظری انجام شد. برای جمع آوری داده ها، پرسش نامه ای ماتریسی و ساخت یافته برای تعیین ارتباطات بینابینی شاخص ها تدوین شد. داده های حاصل از پرسش نامه با استفاده از مدل سازی ساختاری تفسیری تحلیل و در سه سطح، در یک شبکه تعاملی ترسیم شد که درنتیجه، عامل «استراتژی گردشگری» در بالاترین سطح قرار گرفت. همچنین قدرت نفوذ و میزان وابستگی این عوامل نسبت به یکدیگر در ماتریس قدرت نفوذ وابستگی بررسی شد. نتایج نشان داد که شاخص های «استراتژی گردشگری» و «توسعه بازار خدمات گردشگری» در ماتریس قدرت نفوذ وابستگی در ناحیه وابسته قرار دارند؛ یعنی بیشترین میزان وابستگی و کمترین نفوذ را دارند؛ درحالی که عوامل «اشتغال زایی بوم محور»، «معرفی و ارائه خدمات به مشتریان»، «خلق ارزش برای مشتریان» و «تحلیل بازار» در ناحیه متصل قرار دارند؛ به این معنا که بیشترین قدرت نفوذ و بیشترین میان وابستگی را دارا هستند.

دانش های ادبیات عرب، به جهت نقشی که در فهم دقیق متون دینی دارند، همواره در کانون توجّه عالمان حوزه بوده اند. با این حال، بی اعتنایی به دانش فقه اللّغه در برنامه آموزشی پژوهشی حوزه طیّ دو قرن اخیر و کم توجّهی پژوهشی به دانش صرف در میان طلّاب علوم دینی، لزوم اهتمام جدّی تر به این دو عرصه ادبی و پر کردن خلأهای پژوهشی مرتبط با آنها را برجسته ساخته است. حجّت الاسلام و المسلمین محمّد امین مؤمنی، مدرّس، نویسنده و پژوهشگر ادبیات عرب در این مصاحبه با رویکردی نقّادانه به واکاوی جایگاه دانش «فقه اللّغه» در منظومه علوم ادبی و اهداف کلان این دانش می پردازد. مساله اصلی که در این مصاحبه تبیین می شود، خلأهای مهم و آشفتگی روش شناختی در پژوهش های ادبیات عرب، به ویژه در حوزه صرف و لغت است؛ وضعیتی که در آن، مرزهای دقیق دانش هایی چون فقه اللّغه با علم اللغه و زبان شناسی مشخّص نیست و نبود «اصولِ» مدوّن برای استدلال در صرف، لغت و بلاغت، تحلیل ادبی متون دینی را با چالش هایی مواجه ساخته است. اهمّیت و ضرورت این مساله در تأثیر مستقیم آن بر فهم قرآن و حدیث آشکار می شود؛ چه آن که فقدان روش مشخّص برای کشف قواعد و تحلیل متون دینی می تواند به برداشت های نادرست از آیات و روایات یا تولید قواعد ناهمخوان با این متون بینجامد. بر این اساس، مصاحبه پیشِ رو، چیستی، اهداف و ضرورت های پژوهشی دانش فقه اللّغه را مورد سؤال قرار داده و چگونگی جهت دهی به پژوهش های این عرصه برای رفع نیازهای واقعی در راستای خدمت به فهم قرآن و حدیث را به بحث می گذارد. ویژگی شاخص این مصاحبه، فراتر رفتن از بحث های کلّی و ارائه یک نقشه راه نظام مند و کاربردی در قالب هشت هدف پیشنهادی برای فقه اللّغه است. این هشت هدف با ذکر مثال های متعدّد و عینی از تأثیر مباحث لغوی، صرفی و لهجه ای بر تفسیر آیات قرآن، ضرورت پژوهش های میان رشته ای و بنیادین در ادبیات عرب را به شکلی ملموس آشکار می سازد.

نوشتار حاضر به تبیین روش شیخ صدوق در نقل و گزینش روایات تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیه السلام اختصاص یافته است. شیخ صدوق، با وجود تردید و ضعفی که نسبت به این منبع روایی وجود دارد، احادیثی را از این تفسیر با طریقی ضعیف نقل کرده است. مجموع این متون 25 روایت است که با حذف موارد تکراری به 14 روایت می رسد که 13 روایت آن در مجموع 101 روایت اوّل کتاب تفسیر وجود دارد. این احادیث، حاوی معارف اخلاقی، تفسیری، اعتقادی، فقهی و تاریخی است که در کتاب های التوحید، عیون اخبار الرضا، معانی الاخبار، الامالی، علل الشرائع، من لا یحضره الفقیه و صفات الشیعه نقل شده اند. بیشترین روایت، در عیون اخبار الرضا و کمترین روایت، در الفقیه و صفات الشیعه نقل شده است. از آن جایی که شیخ صدوق از محدّثان به نام شیعی است، تحلیل عملکرد و شیوه مواجهه او با روایات یک منبع ضعیف می تواند نشانگر شیوه تعامل قدمایی با این گونه تراث باشد. نویسنده در این تحقیق پس از معرّفی تفسیر و بیان اقوال در انتساب آن، به عملکرد شیخ صدوق در خصوص این تفسیر از جهت میزان نقل و رتبه منابع پرداخته است و در آخر به تحلیل شیوه گزینش شیخ صدوق نیز اشاره می کند. در نهایت به نظر می رسد رویکرد وی مبتنی بر گزینش محتوایی روایات بوده است. آن چه شیخ صدوق از این تفسیر نقل کرده، یا بخشی از آن دارای مشابه محتوایی است و یا از دسته منفرداتی است که تعارض و مخالفتی با منابع شیعی نداشته است. این نکته، از جمله مؤلّفه های مهمّ شیخ صدوق در گزینش روایات تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام به شمار می آید.

هدف: در سال های اخیر، یادگیری اجتماعی–هیجانی به عنوان رویکردی مؤثر در ارتقای مهارت های شناختی و خودتنظیمی یادگیرندگان مورد توجه قرار گرفته است. این برنامه ها با تأکید بر رشد هیجانی، تعامل اجتماعی و تصمیم گیری مسئولانه، می توانند فرایندهای یادگیری عمیق و خودراهبری را بهبود بخشند. ازاین رو، هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش برنامه یادگیری اجتماعی-هیجانی بر خودراهبری یادگیری و عمق پردازش شناختی دانش آموزان مقطع دوم متوسطه شهرستان خوی بود. روش پژوهش: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع دوم متوسطه شهرستان خوی در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بود. در مرحله نخست، به منظور شناسایی افراد واجد شرایط، تمامی دانش آموزان با استفاده از پرسشنامه یادگیری خودراهبر فیشر و همکاران (2013) و پرسشنامه پردازش اطلاعات شناختی عمیق مارتون و سالجو (1964) مورد غربالگری اولیه قرار گرفتند. پس از تحلیل نتایج، دانش آموزانی که نمرات پایین تر از نقطه برش تعیین شده در هر دو مقیاس را کسب کرده بودند، به عنوان گروه دارای نیاز آموزشی شناسایی شدند. در مرحله بعد، از میان این افراد، ۳۲ نفر ( با توجه به نرم استاندارد بسته ی آموزشی) به صورت در دسترس و داوطلبانه انتخاب و سپس به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۶ نفر) و کنترل (۱۶ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش در برنامه یادگیری اجتماعی–هیجانی مبتنی بر مدل فدراسیون ملی آموزش اجتماعی - هیجانی شرکت کرد. این برنامه طی ۸ جلسه ی یک ساعته در طول سه ماه برگزار شد و بر توسعه مهارت های خودآگاهی، خودنظم دهی، تصمیم گیری مسئولانه، همدلی و مهارت های ارتباطی تأکید داشت. داده ها در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون جمع آوری و مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. یافته ها: یافته ها نشان داد نتایج تحلیل کوواریانس تک متغیره، با کنترل اثر پیش آزمون، بیانگر تأثیر معنادار برنامه یادگیری اجتماعی-هیجانی بر خودراهبری یادگیری و عمق پردازش شناختی دانش آموزان بود (0/05>p). اندازه اثرها حاکی از آن بود که این برنامه تأثیر متوسط تا قوی بر زیرمؤلفه های خودراهبری یادگیری (0/36 تا 0/55= η²) و عمق پردازش شناختی (0/39 تا 0/84=η²) داشته است. نتیجه گیری: یادگیری اجتماعی-هیجانی با تقویت راهبردها و تکنیک های مؤثر، نگرش واقع بینانه تری نسبت به یادگیری در دانش آموزان ایجاد می کند. بنابراین، اجرای این برنامه برای ارتقای خودراهبری یادگیری و عمق پردازش شناختی دانش آموزان دوره دوم متوسطه پیشنهاد می شود.