درخت حوزه‌های تخصصی

مقدمه و اهداف: توجه عموم به هنگام بحث از تبلیغ دینی، عمدتاً معطوف به مبلّغ به عنوان کنشگر اصلی است و از او انتظار ایفای نقش های متعدد دینی، فرهنگی و اجتماعی می رود؛ درحالی که، مبلّغ، تنها یکی از اجزای نظام تبلیغی است. شرایط حاکم بر جهان و وجود انبوه تبلیغات ضددینی با بهره گیری از فناوری های نوین ارتباطی، موانع بزرگی در موفقیت مبلّغان ایجاد کرده است. ازسوی دیگر، برخورد انفعالی، سنتی و ضعیف با این موج، جامعه دینی را در معرض آسیب ها و تحولات مخرب بنیادین فرهنگی قرار داده است. این وضعیت، ضرورت تبلیغ دین به صورت سازمان یافته و تشکیلاتی و توجه فوری به نظام تبلیغی و بهبود آن را دوچندان می کند. دشواری برنامه ریزی برای تبلیغات دینی، ناشی از تفاوت های آن با تبلیغات متداول است. بدیل های درون گفتمانی و برون گفتمانی جهان امروز با کمک علوم و تکنولوژی های ارتباطی، چالش های جدی بر سر راه توسعه فرهنگ اسلامی ایجاد کرده اند. پیدایی آسیب های دینی و گرایش های غیردینی نیز اهمیت این مسئله را افزایش داده است. اغلب مطالعات حاکی از آن است که مردم، وضعیت دین داری فعلی را ضعیف تر از گذشته تصور کرده و نهادها و نظام مدیریت تبلیغ دینی را ناکارآمد می دانند. پرسش اصلی این است که ما با چه آسیب هایی مواجه هستیم؟ و چگونه می توان به ارتقای کارآمدی نظام تبلیغ کمک کرد؟ هدف از این پژوهش، آسیب شناسی تبلیغ دینی در جهت اصلاح روش های معیوب گذشته و ارتقای آن در جهت تأثیرگذاری بیشتر است. چه اینکه اگر عوامل ناکارآمدی و اختلال در تبلیغ دینی به دقت شناسایی شود، می توان برای پر کردن خلل های موجود برنامه ریزی و آن را برطرف نمود. روش: با توجه به اینکه منبع اطلاعاتی در پژوهش حاضر (اسناد پژوهشی و مصاحبه ها) از جنس نماد و رسانه است، از روش تحلیل مضمون و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از MAXQDA استفاده شده است. برای سنجش اعتبار پژوهش از روش آزمون-بازآزمون استفاده و مقایسه نتایج این دو کدگذاری با بهره گیری از روش هولستی محاسبه شده است و با توجه به اینکه توافق کدگذاری به طورمتعارف بالای 70 درصد قابل اتکاست، عدد به دست آمده (91)، قابل قبول تلقی می شود.PAO= 2M/(n1+n2)  =2*114/(125+125)=0/91مراحل پژوهش بدین صورت است:گزینش و جمع آوری اطلاعات: در پژوهش حاضر واحدهای تحلیل همان اسنادِ پژوهشی و نخبگان می باشند. گزینش اسناد بر مبنای معیارهای درون گنجی صورت گرفت. از میان انبوهی از اطلاعات و اسنادِ مرتبط با موضوع بر مبنای معیارهای درون گنجی، 21 مورد صلاحیت بررسی را کسب کردند. مهم ترین ابزار مورد استفاده در این مرحله فرم استخراج اطلاعات است. همچنین، برای انتخاب جامعه نمونه در روش مصاحبه، معیار نخبگی لحاظ شد. روش نمونه گیری در این مرحله از نوع «نظری» بود که 12 مورد از نخبگان به عنوان نمونه انتخاب و مصاحبه شدند. به این معنا، متناسب با خلأها و نیازهای پژوهشی نخبگان انتخاب و مصاحبه شدند و تا زمان اشباع داده ها مصاحبه ها تداوم داشت.استخراج مضامین و تلفیق داده های دوگانه (اسناد و مصاحبه ها): به این معنا که مصادیق، دعاوی و متون در وهله نخست، به کدهای اولیه تبدیل و سپس در یک سطح انتزاع بالاتر به مضامین تبدیل شدند. تمامی کدها و مضامین استخراج شده در بخش یافته ها و دستاوردها مشخص می باشند.ترسیم شبکه های مضمونی.تفسیر و تشریح شبکه ها. نتایج: این پژوهش با آسیب شناسی نظام تبلیغ دینی، موانع موجود را در پنج ساحت دسته بندی کرده است. تحلیل های آماری نشان می دهد بیشترین وزن آسیب ها مربوط به مدیریت تبلیغ (۴۲٪) و سپس عوامل مربوط به مبلّغ (۲۷٪) است. رئوس این موانع عبارت اند از:۱. موانع مدیریتی: پرتکرارترین آسیب ها شامل سیاست گذاری های فاقد پشتوانه علمی، سلطه تفکر سنتی و غفلت از ابزارهای نوین، توزیع نامتوازن و بدون برنامه مبلغان، ناهماهنگی بین نهادهای تبلیغی، ضعف در آموزش و نظارت، و وابستگی مالی و ساختاری تبلیغ به نهاد قدرت است.۲. آسیب های مبلّغ: مبلغان در چهار جنبه دچار چالش هستند:روشی: استفاده از شیوه های تقلیل گرا، احساسی و دور از استدلال.رفتاری/اخلاقی: عدم رعایت شئونات زی طلبگی و بی تعهدی حرفه ای.نگرشی: ضعف دانش روز و نگاه منفی به فضای مجازی.تعاملی: ناتوانی در برقراری ارتباط مؤثر با اقشار مختلف و عدم شناخت زبان مخاطب.۳. آسیب های پیام: شامل سستی و عدم اتقان محتوا، تمرکز صرف بر عبادات و غفلت از پاسخگویی به شبهات، و عدم تناسب پیام با نیاز و فهم مخاطب است.۴. موانع زمینه ای: عواملی همچون رقبای فرهنگی قدرتمند (سکولاریسم)، ضعف زیرساخت های سایبری، بازنمایی منفی دین در رسانه ها و مشکلات اقتصادی و سیاسی جامعه که پذیرش تبلیغ را دشوار می کنند.۵. آسیب های مخاطب: شامل ذهنیت منفی نسبت به قشر مبلّغ، بحران هویت و نسبت دادن ناکارآمدی های حاکمیتی به اصل دین.در نتیجه، عمده ترین دلیل ناکارآمدی تبلیغ دینی به ضعف های ساختاری در مدیریت و ناتوانی های فردی و مهارتی مبلغان بازمی گردد. بحث و نتیجه گیری: این نوشتار با بررسی ماهیت تبلیغ دینی به عنوان فرایندی نظام مند، قدسی و ارتباطی، بر ضرورت گذر از ساختارهای سنتی به شیوه های مدرن و کارآمد تأکید دارد. اگرچه پس از انقلاب اسلامی نهادهای متعددی برای تبلیغ دین تأسیس شدند، اما ارزیابی های آینده نگرانه نشان دهنده ضعف های جدی در ساختار، مدیریت و عملکرد روحانیت به عنوان بازیگر اصلی است. یافته ها نشان می دهد «مدیریت تبلیغ» ستون اصلی و پاشنه آشیل این نظام است؛ به طوری که بیشترین آسیب ها (بیش از ۴۰ متغیر) ناشی از سیاست گذاری های نادرست، موازی کاری دستگاه های متعدد، ضعف در توزیع و آموزش مبلغان و فقدان نظام بازخوردگیری است. مدیران و سیاست گذاران به دلیل عدم درک صحیح از مسائل فرهنگی و واقعیات جامعه، گاه سیاست هایی اتخاذ می کنند که نه تنها بی اثر، بلکه مانع گسترش دین می شوند. عملکرد جزیره ای نهادها و فقدان نگاه سیستمی، کارایی تبلیغ سنتی را در مواجهه با تبلیغات جهانی و جامعه مدرن به شدت کاهش داده است.راهبرد اصلی برای برون رفت از این وضعیت، توقف عملکرد جزیره ای و تشکیل یک «ستاد فرماندهی واحد» است. این ستاد باید بر تربیت مدیران متخصص، استفاده از علوم روز (مانند جامعه شناسی و روان شناسی) و هماهنگی کامل میان نهادها تمرکز کند. سرانجام، راهکارهای کلانی همچون استانداردسازی ساختار تبلیغی، تجربه نگاری، کیفی سازی نیروی انسانی، اصلاح نظام ارزیابی، توجه ویژه به مخاطب شناسی و ارتقای صنعت محصولات دینی برای تحقق اهداف قدسی و کاهش فاصله میان نهاد تبلیغ و نیازهای واقعی جامعه پیشنهاد شده است.

پژوهش حاضر تلاش دارد تا رابطه بین سواد مالی و تقسیم مسئولیت های مالی در سطح خانوار را با تاکید بر ویژگی های جمعیت شناختی مورد مطالعه و بررسی قرار دهد. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ گردآوری داده ها توصیفی-مقطعی است. جامعه آماری پژوهش حاضر زوجین ساکن در استان های خوزستان و کردستان بودند که از بین آنان 213 زوج به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. برای آزمون فرضیه های پژوهش از ضریب کاپای کوهن، رگرسیون لجستیک باینری و رگرسیون چند سطحی (آمیخته) دوتایی استفاده شده است. براساس یافته های پژوهش حاضر، زوجین در مراحل مختلف مدیریت مالی خانوار (خرید و حسابداری، دریافت و بازپرداخت وام، پس انداز و سرمایه گذاری، بیمه) مشارکت دارند. همچنین یافته های این پژوهش نشان می دهد بین زوجین در خصوص تقسیم مسئولیت های مالی خانوار (همچون پیشنهاد، تصمیم گیری و اجرا اقدامات مالی) توافق وجود دارد، اما میزان این توافق در سطح پایینی قرار دارد. طبق نتایج حاصل از رگرسیون آمیخته مسئولیت امور مالی خانوار عمدتاً بر عهده مردان است. از میان هفت متغیر جمعیت شناختی تنها دو متغیر جنسیت و تحصیلات بر سواد مالی (ذهنی و عینی) اثرگذار است.

هدف از نگارش این مقاله، مطالعه و طبقه بندی اشکال مختلف حضور اساتید دانشگاه در اینستاگرام است؛ پلتفرمی که برای کاربران خود ازجمله اساتید دانشگاه این امکان را فراهم می کند که خود و قاب هایی از سبک زندگی شان را در این عرصه به نمایش درآورند. این مطالعه که در قدم اول با رویکردی اکتشافی آغاز شد با روش مردم نگاری دیجیتال به انجام رسید. پس از مطالعه بیست حساب کاربری در سه رشته علوم انسانی، هنر و فنی مهندسی این نتیجه حاصل شد که می توان حضور اساتید دانشگاه در اینستاگرام را با چهار شکل از اجرا ازجمله اجرای آکادمیک، مناسبتی، روزمره و اجرای واکنشی طبقه بندی کرد. داده های این پژوهش نشان می دهد که سازوکار اینستاگرام و قواعد حضور در آن با از میان برداشتن حجاب اطلاعاتی میان اساتید و دنبال کنندگانشان می تواند به معمولی شدن هویت استادی و نهایتاً تغییر رابطه سنتی استاد- شاگردی در این فضا منجر شود.

مسئولیت اجتماعی شرکتی به تعهد شرکت ها نسبت به جامعه، محیط زیست و ذینفعان اشاره دارد. شهر میبد به دلیل رشد صنعت کاشی و سرامیک و مهاجرت گسترده با پیامدهای اجتماعی و زیست محیطی مواجه است. این پژوهش به بررسی مساله مسئولیت اجتماعی شرکت های صنعتی میبد و تأثیر آن بر توسعه پایدار می پردازد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی جمع آوری شده است. مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافته و داده ها با استفاده از رویکرد شش مرحله ای براون و کلارک (۲۰۱۹) مورد تحلیل قرار گرفته اند. تحلیل و تجزیه داده های حاصل از مصاحبه ها منجر به استخراج چهار مضمون اصلی شده است: ۱. مسئولیت اجتماعی شرکتی، آنتروپی مفهومی/عملکردی؛ ۲. مسئولیت اجتماعی شرکتی، سلب مسئولیت دولتی؛ ۳. مسئولیت اجتماعی شرکتی، ناسپاسی عمومی/دولتی از صنعت؛ ۴. مسئولیت اجتماعی شرکتی، نارضایتی صنعت از دولت/مردم. این مضامین نشان دهنده پیچیدگی ماهیت مسئولیت اجتماعی شرکتی در بافت صنعتی شهر میبد و روابط چندگانه میان صنعت، دولت و جامعه می باشند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که مسئولیت اجتماعی شرکتی در شهر میبد با چالش های مفهومی و عملکردی مواجه است. همچنین تنش های موجود در روابط بین صنعت، دولت و جامعه محلی، پیاده سازی اثربخش مسئولیت اجتماعی شرکتی را با موانع جدی روبرو ساخته است. برای ارتقای مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها در این منطقه صنعتی، نیاز به تعریف روشن از مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکتی، بازتعریف نقش دولت و صنعت، و برقراری گفتمان سازنده میان تمامی ذینفعان می باشد.

توسعه و گسترش زبان فارسی به عنوان یکی از زبان های غنی و با تاریخچه ای طولانی در حوزه ادبیات و فرهنگ، همواره یک چالش و فرصت برای پژوهشگران و فعالان فرهنگی بوده است. هدف پژوهش حاضر شناسایی پیشران های مؤثر بر تبدیل زبان فارسی به زبان علم جهان در افق 40 ساله است. برای دستیابی به هدف پژوهش پس از انجام مطالعات کتابخانه ای، فهرستی شامل 90 پیشران مؤثر بر تبدیل زبان فارسی به زبان علم شناسایی شد. سپس با استفاده از روش تحلیل مضمون، پیشران های فوق به 18 پیشران نهایی تقلیل یافتند. پس از تشکیل ماتریس اثرات متقابل پیشران های فوق، این ماتریس در اختیار 18 تن از خبرگان قرار گرفت. درنهایت، نظرات جمع آوری شده در خصوص تأثیرگذاری و تأثیرپذیری هر یک از پیشران ها در این ماتریس گنجانده شد. با به کارگیری روش تحلیل ساختاری و تحلیل خروجی نرم افزار میک مک، میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری مرتبط با هر یک از پیشران ها تعیین گردید. بر این اساس عوامل «نهادسازی داخلی به منظور ترویج زبان و ادبیات فارسی»، «بهره برداری از ظرفیت نخبگان خارج از کشور»، «استفاده از ظرفیت علم و فناوری در توسعه زبان و ادبیات فارسی» و «فارسی سازی هوش مصنوعی و فناوری شناختی» به عنوان پیشران های مؤثر که دارای بیشترین تأثیرگذاری بر مسئله تبدیل زبان فارسی به زبان علم جهان در افق 40 ساله هستند، شناسایی شدند.

پژوهش حاضر به بررسی تبیین جامعه شناختی تأثیر رضایت از زندگی بر بی تفاوتی اجتماعی در بین شهروندان شهر اهواز می پردازد. رضایت از زندگی سازه ای اجتماعی، متنوع و چندبعدی است که ابعاد گوناگون روانی، اقتصادی و فرهنگی را دربرمی گیرد. پرسش اصلی این تحقیق آن است که رضایت از زندگی چه اثری می تواند بر پدیده بی تفاوتی اجتماعی، که از مهم ترین آسیب ها و پدیده های شیوع یافته در چند دهه گذشته ایران است، داشته باشد؟ این پژوهش به روش کمّی و با استفاده از شیوه پیمایشی و ابزار پرسش نامه انجام شده و جامعه آماری آن را شهروندان بالای ۱۵ سال شهر اهواز تشکیل می دهند که تعداد ۳۸۴ نفر از آنان به عنوان نمونه تحقیق، به شیوه نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای مورد مطالعه قرار گرفته اند. داده های تحقیق با نرم افزارهای SPSS و Smart PLS تحلیل شده اند. یافته های حاصل از تحلیل داده ها نشان داد میانگین رضایت از زندگی در سطح جامعه آماری در حد متوسط است، اما سطح بی تفاوتی اجتماعی بالاتر از میانگین طیف قرار دارد. رضایت از زندگی تأثیر استانداردی برابر با 0.313- دارد و می تواند حدود 9.7 درصد از تغییرات واریانس بی تفاوتی اجتماعی را تبیین کند. متغیر سن اثر مداخله ای بر رابطه رضایت از زندگی و بی تفاوتی اجتماعی دارد، اما شدت این رابطه بر حسب جنسیت افراد تغییر نمی کند. بی تفاوتی اجتماعی، به عنوان پدیده ای که می تواند خود منشأ بسیاری از مسائل و آسیب های اجتماعی باشد، تحت تأثیر سطح رضایت از زندگی قرار دارد. با فراهم سازی شرایط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مناسب برای افزایش سطح رضایت از زندگی، می توان میزان بی تفاوتی اعضای جامعه را به شکل معناداری و تا حدود ۱۰ درصد کاهش داد. 

سرمایه اجتماعی حاکمیت، معمولاً از طریق پیمایش سنجیده شده، اما در عصر اطلاعات که مردم زیست جهانی مجازی یافته اند، شبکه های اجتماعی می تواند بهترین نبض آشکارکننده ذهن جمعی کاربران باشد. این مقاله با استفاده از کلان داده های موجود در فضای مجازی، از چارچوبی نوین برای سنجش سرمایه اجتماعی حاکمیت بهره برده است. روش علوم اجتماعی محاسباتی، پنداشت جامعه آماری کاربران شبکه های اجتماعی توئیتر، اینستاگرام و تلگرام را در ۴ مقطع فصلی سال 1401 بررسی کرده و به چالش های سرمایه اجتماعی حاکمیت در اعتراضات ایران پرداخته است. نتایج نشان می دهد این شاخص ترکیبی، همزمان با رخدادهای اعتراضی، روند نزولی شدید را طی کرده است و در بازه ۰ تا ۱۰۰، ۱۱.46 درصد از نظر تحلیل احساسات کاهش یافته است. یافته ها با نظریاتی که اعتراضات را به عنوان سیگنال کاهش اعتماد و ضعف نهادی در عملکرد ارزش های حاکمیت و نقض قراردادهای اجتماعی صورت بندی می کند، همراستا است. اختلال در زیست جهان، معضل ناکارآمدی ساختاری و تدبیر در وضع بحرانی، ابهام افق امیدوارکننده، کاهش تاب آوری عمومی، فعال شدن گسل های طبقاتی، جنسیتی، قومی و نسلی علیه حاکمیت، بحران طبقه میانجی و جامعه مدنی و کاهش مشارکت، بی اعتباری خیرخواهی مسئولان و استهلاک فرصت ارزش های مشترک و هویت ملی، هفت چالش سرمایه اجتماعی حاکمیت در ارتباطات با اعتراضات ۱۴۰۱ ایران قلمداد می شوند.

در عصر دیجیتال، گسترش شبکه های اجتماعی علمی مرزهای سنتی تولید و مصرف دانش را پیچیده ساخته و ابهام در هنجارهای مالکیت فکری و حق مؤلف، ریسک های جامعه فرهنگی و حقوقی قابل توجهی در رفتار اطلاع یابی دانشجویان ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف واکاوی این هنجارها، تحلیل پیامدهای جامعه فرهنگی و ارائه راهبردهای ارتقای اخلاق اطلاع یابی انجام شد. روش تحقیق، طرح ترکیبی بوده که ۲۳ مصاحبه نیمه ساختاریافته با تحلیل گراندد تئوری (MAXQDA2020)، تدوین پرسشنامه ۶۸ گویه ای و جمع آوری داده از ۴۲۴ دانشجوی تحصیلات تکمیلی را در بر می گیرد. داده ها با استفاده از SPSS و SmartPLS (PLS-SEM)، شامل آزمون میانجی گری، تحلیل شدند. نتایج نشان داد رعایت حقوق مؤلف رابطه مثبت و معناداری با رفتار اخلاق مدار اطلاع یابی داشته و کیفیت استفاده از محیط مجازی (سواد اطلاعاتی، ارزیابی انتقادی و فهم انتساب) به عنوان میانجی مؤثر معرفی شد. فقدان آموزش و سیاست های شفاف با رفتارهای غیراخلاقی مرتبط بوده است. تعادل آزادی اطلاعات و حریم خصوصی، آموزش هدفمند، شفاف سازی سیاست ها و استفاده از مجوزهای Creative Commons برای حفظ اعتماد علمی ضرورت دارد.

ما با روایت ها احاطه شده ایم و در دنیای امروز، نیاز به درک عمیق تری از نحوه ادراک و تعامل فن آوری هوش مصنوعی مولد، با روایت ها و داستان سرایی داریم. هدف این مطالعه، شناسایی مرزهای دانش و شناخت و طبقه بندی دستاوردهای علمی در این عرصه میان رشته ای است. بنابراین ضمن شناسایی، بررسی و تحلیل سیستماتیک بیش از 1000 اثر علمی و آکادمیک در حیطه یادشده، به این پرسش پاسخ می دهد که پژوهش گران به کدام ابعاد و رویکردهای دانش روایت شناسی در ارتباط با هوش مصنوعی توجه داشته، و نیز مهم ترین حوزه های مطالعه و سرفصل های پژوهش در این عرصه، بر مبنای آرای ژرار ژنت و سیمور چتمن در چارچوب نظریه روایت، چگونه شناسایی و ترسیم می شوند. نتایج تحقیق نشان می دهد، در مطالعات انجام شده تا زمان تدوین این جستار، به مؤلفه های داستان، گفتمان، زمان، شخصیت، رویداد و مخاطب، بیشترین توجه صورت گرفته، و مطالعات مرتبط با مؤلفه های گفتگو و کنش روایی در اولویت های بعدی قرار داشته اند. به نظر می رسد این امر، متأثر از ویژگی های خلق و تحلیل روایت به واسطه عامل غیرانسانی است که هنوز به قدر کافی پیچیدگی های خلق روایت را نیاموخته؛ و به همین دلیل تمرکز پژوهش گران و موضوعات پژوهشی نیز، معطوف به نحوه ی درک و خلق ساختارهای بنیادین روایت توسط هوش مصنوعی بوده است. این مطالعه نشان می دهد که علی رغم پیشرفت های چشم گیر جهانی در زمینه ی پردازش زبان طبیعی و روایتِ رایانه ای، هنوز زمینه های پژوهشی فراوانی در این حوزه وجود دارد که توجه به آن ها می تواند، تصویری جامع تر از نتایج تلاقی دو عرصه ی گسترده ی روایت و هوش مصنوعی، فراهم آورد.

مجال ابرازگری در فضای مجازی همزمان فرصت هایی را برای برابری و قدرت بخشی و نیز انقیاد زنان به وجود آورده است. مقاله حاضر با استفاده از روش های تحلیل متنی در فضای مجازی به دنبال فهم نوع مواجهه و گفتگوی کاربران ایرانی نسبت به مقوله زیبایی و آثار فرهنگ دیجیتال بر درک و نمایش آن است. یافته ها در مجموع بیانگر غلبه نگرش های فردگرایانه کاربران نسبت به بدن خویش است. با این حال اهمیت تمایز در جامعه ایرانی و نیز استانداردهای زیبایی تحمیل شده از طرف خانواده و محیط کار (فشار و رقابت ناشی از تنگنای ازدواج و نیز فضای شرکت های خصوصی)، زنان ایرانی را متمایل به کلیشه های زیبایی ساخته است. ارائه مداوم محصولات جدیدتری برای تکمیل زیبایی و نیز نداشتن سرمایه مادی کافی برای ایجاد سرمایه فرهنگی جسمانی سبب اضطراب مداوم و بسط علاقه به زیبایی شده است؛ مردان، قومیت ها و حتی افرادی که دچار نقص هایی هستند نیز می توانند خود را زیبا بدانند، اما همچنان مخرج مشترک زیبایی، ارزش های طبقه متوسط و تبلیغ الگوهای آن توسط فرهنگ مصرفی مسلط غربی صورت می گیرد. در فضای مجازی ایرانی، مصرف آشکار و فزاینده زیبایی و یا مقاومت در برابر آن در هم تنیده اند و انواع هویتی متناقضی را بوجود آورده است.

مقدمه: هوش مصنوعی((AI در حال تبدیل شدن به ابزاری قدرتمند است تا بسیاری از فعالیت های بشر را به انجام رساند. این فناوری در عرصه فعالیت های رسانه ای و بخصوص تلویزیون بیشترین کارایی را پیدا خواهد کرد، هرچند که جنبه هایی از این کارایی مشخص شده است. هدف اصلی پژوهش: هدف این پژوهش شناخت کاربردهای هوش مصنوعی در تولید محتوای حرفه ای تلویزیونی و نیز شناسایی چالش های استفاده از این فناوری در صنعت تلویزیون است. روش پژوهش: در این پژوهش از روش فرا ترکیب (Meta-Synthesis) بهره گرفته شد، داده های کیفی موجود در17مقاله علمی انگلیسی که در سال های 2023 و 2024 در ارتباط با موضوع این مقاله انتشار یافته اند، بررسی و تحلیل مضمون شدند، مفاهیم مشترک در ارتباط با کاربردها، فرصت ها، تکنیک ها و چالش ها استخراج و به سوالات تحقیق پاسخ داده شد. یافته های پژوهش: از مهمترین یافته های این پژوهش می توان به ساده و بهینه سازی فرآیندهای تولید محتوا، افزایش جذابیت، سرعت بخشی به روند تولید، کاهش جنبه های یکنواخت و مکانیکی کار روزنامه نگاری، چندزبانه بودن وکاهش هزینه های تولید اشاره کرد. همچنین از بین رفتن فرصت های شغلی و خطر تولید محتوای نامناسب به عنوان مهمترین چالش های استفاده از این فناوری مطرح بوده است.نتیجه گیری پژوهش: هوش مصنوعی فرصت هایی را برای نوآوری فرآیندهای تولید محتوا فراهم کرده است، اما استفاده از این ابزار نیازمند مدیریت هوشمندانه و توجه به اصل مسئولیت اجتماعی برای بهره برداری کامل از ظرفیت های این فناوری است تا تحولی مثبت و کارآمد ایجاد شود.

سقط جنین عمدی در سال های اخیر شیوع چشمگیری پیدا کرده است. با توجه به اصول فرهنگی و نظام حقوقی ایران، این موضوع یک مسأله اجتماعی مهم به شمار می رود و مستلزم بررسی دقیق علمی است. پژوهش حاضر، همبسته های جمعیتی سقط جنین عمدی را در بین 146 نفر از زنان تجربه کننده این پدیده در شهر سنندج با روش پیمایشی و تکنیک مصاحبه نیمه ساختار یافته در سال 1402 به بررسی گذاشت. بنیان نظری مطالعه مبتنی بر گزاره های نظری تحولات ساختاری خانواده در بستر مدرنیزاسیون، صنعتی شدن، تغییرات تکنولوژیکی و گذار جمعیتی دوم است. نتایج مطالعه نشان داد که 44.5 درصد از زنان مصاحبه شونده حداقل یک بار تجربه سقط را دارا بوده اند. متغیرهای حاملگی فرازناشویی و شغل از متغیرهای معنی دار با انجام سقط جنین در روابط دومتغیره بودند. در تحلیل رگرسیون لوجستیک هم، حاملگی فرازناشویی پس از کنترل سایر متغیرها، در مدل نهایی معنی دار بوده و احتمال تجربه سقط جنین و تکرار آن را موجب شده است. این پژوهش از پشتوانه نظری و تجربی نسبتاً قوی برخوردار بوده و به عنوان دلالت سیاستی، آموزش زنان در زمینه استفاده از وسایل پیشگیری مدرن و پیامدهای سقط جنین عمدی از نظر سلامتی برای زنان، ارائه خدمات مشاوره ای رایگان به زنانی که به طور ناخواسته حامله شده اند، تلاش در جهت برقراری تعادل کار-خانواده برای زنان شاغل، فراهم آوردن زمینه ازدواج و تشکیل خانواده برای جوانان و نیز توجه به سیاست های دوستدار خانواده به ویژه در فضای تغییر سیاست های جمعیتی اخیر را ضروری می داند.

کاهش نگرش مثبت به ازدواج در میان نسل جدید، یکی از نگرانی های صاحب نظران و سیاست گذاران حوزه فرهنگ و خانواده است. این مسئله می تواند حاصل مسائل و مشکلات گوناگونی باشد. هدف از تحقیق حاضر، بررسی رابطه میان متغیر ترس از طلاق (و برخی متغیرهای دیگر) با متغیر نگرش به ازدواج است. پژوهش حاضر یک پیمایش مقطعی بوده و دارای ماهیت توصیفی - همبستگی است. از بین مناطق بیست و دوگانه شهر تهران، از هر یک از سه منطقه اصلی (توسعه یافته، توسعه یافتگی متوسط و توسعه نیافته)، به شیوه تصادفی ساده یک منطقه انتخاب شده است. جامعه آماری تحقیق شامل دختران مجرد 34-20 ساله ساکن شهر تهران در مناطق سه، هشت و پانزده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 382 نفر برآورد گردید. شیوه نمونه گیری ترکیبی از روش های طبقه بندی چندمرحله ای و تصادفی ساده بوده است. نتایج تحلیل چندمتغیره بیانگر آن است که با کنترل همه متغیرها، متغیرهای ترس از طلاق، تجربه دوستی و استفاده از شبکه های اجتماعی به صورت منفی و متغیرهای دینداری و سن به صورت مثبت بر نگرش دختران به ازدواج تأثیرگذار هستند. از سوی دیگر نتایج تحلیل مسیر بیانگر نقش میانجی و واسطه ای ترس از طلاق در ارتباط با تأثیرگذاری متغیرهای استفاده از شبکه های اجتماعی، دینداری و تجربه دوستی بر نگرش دختران به ازدواج است.با توجه به این که مشخص شد که ترس از طلاق با نگرش به ازدواج رابطه معنی دار دارد و ترس از طلاق نیز، خود با متغیرهای استفاده از شبکه های اجتماعی، دینداری و تجربه دوستی رابطه دارد، ضرورت آموزش های لازم جهت مدیریت مصرف رسانه و سواد رسانه ای و نیز تقویت دینداری از دوران کودکی تا دوره های آموزشی و اصلاح الگوی ارتباطی با جنس مخالف در دانشگاه ها، توصیه می شود. 

درباره ی منشأ دین نظریه های مختلفی از جمله «جان گرایی» و «طبیعت گرایی» وجود دارد که دورکیم در سومین اثر مهم و معروف خود، «صور بنیانی حیات دینی» آنها را بررسی و رد می کند. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات بنیادی و ابزار گردآوری اطلاعات در آن، منابع دست اول کتابخانه ای است. هدف این پژوهش بررسی نظریه ی دورکیم در باب منشأ دین است. در این پژوهش سعی بر آن است تا با رویکردی تحلیلی-توصیفی نقاط قوت و ضعف نظریه ی دورکیم درباره ی دین، بررسی و بیان شوند. نتایج پژوهش نشان می دهند که از تبیین دورکیم درباره ی منشأ دین، انتقادات فراوانی شده است و این انتقادها را می توان به چهار دسته ی روش شناختی، کارکردگرایانه، نظری-مردمنگارانه و پسااستعماری تقسیم کرد. دورکیم در بررسی خاستگاه دین به سراغ بدوی ترین قبایل یعنی قبایل استرالیایی و آیین توتم پرستی می رود و تلاش می کند تا ثابت کند؛ منشأ دین، چیزی جز جامعه نیست. تعلق خاطر شدید دورکیم به جامعه باعث شده است تا از هر پدیده ای، نتیجه ای اجتماعی بگیرد و همه چیز را محصول جامعه بداند.

زندگی کودک امروز، با رسانه درهم تنیده است و این، پدیده رسانه است که در فرایند «اجتماعی شدنِ» او، بیشترین تاثیر را دارد. در این میان، رسانه های کودکانه به عنوان گونه ای از رسانه های جمعی، برای مخاطب کودک و حتی والدین جذابیت و اثرگذاری بسیاری دارند. این اثرگذاری، بر مسئولیت رسانه های کودکانه می افزاید؛ چه اینکه، الزامات نظریه مسئولیت اجتماعی رسانه ها اقتضا می کند که رسانه های کودکانه با نگرش کثرت گرا، تعهدگرا، پیشگیر، قانونگرا و پاسخگو، سیاستگذاری و مدیریت شوند.پژوهش پیش رو، که با هدف کشف و صورت بندی بایسته های سیاستی مدیریت رسانه های کودکانه شکل گرفته، از دیدگاه نظریه مسئولیت اجتماعی رسانه ها، تقاطعی میان الزامات آن نظریه با کارکردهای رسانه های کودکانه برقرار ساخته است. در این مطالعه که با روش کیفی تحلیل مضمون (تحلیل تم) انجام شده، ادبیات پژوهش با اتکاء به منابع کتابخانه ای و اسناد تدوین و با 14 نفر از خبرگان، از جمله مدیران رسانه های کودکانه و صاحبنظران حوزه کودک، رسانه و تربیت مصاحبه های نیمه ساختاریافته صورت گرفته است. سپس با کدگذاری متون، 128 کد باز، 84 مضمون پایه و در نهایت 17 مضمون سازمان دهنده که همان بایسته های سیاستی هستند، استخراج و در قالب دو مولفه فراگیر «تحول در سازمان» و «مخاطب محوری» تولید شده اند. در نهایت، سیاست های هفده گانه با الزامات نظریه در ماتریسی تقاطع گرفته شده که نشان داده است بیشترین تاکید در رسانه های کودکانه، به ترتیب بر کثرت گرایی، تعهدگرایی، پاسخگویی، پیشگیرانه بودن و در نهایت، قانونگرایی است.

هدف از پژوهش حاضر بررسی ویژگی های روان سنجی مقیاس پیوند زناشویی و مقایسه گونه شناسی کیفیت رابطه بر اساس دلبستگی ناایمن و افسردگی بود. این پژوهش توصیفی-همبستگی بود. تعداد 333 نفر از افراد متأهل از طریق فراخوان اینترنتی به صورت داوطلبانه در این پژوهش شرکت کردند. از پرسشنامه های پیوند-مرتبط بودن، رضایت زناشویی کانزاس، تجارب روابط نزدیک-ساختارهای رابطه و نشانگان افسردگی استفاده شد. نتایج آلفای کرونباخ کل 956/0 و شاخص امگامک دونالد 959/0 بدست آمد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که 11 سؤال روی یک عامل بارگذاری شدند که 64/73 درصد از واریانس مقیاس پیوند زناشویی را تبیین می کردند. رابطه این مقیاس با رضایت زناشویی مثبت و معنادار و با دلبستگی اجتنابی، دلبستگی اضطرابی و افسردگی منفی و معنادار بود (01/0>P). نتایج تحلیل عاملی تأییدی بعد از اصلاح مدل برازش خوبی با داده ها نشان داد. همچنین نتایج تحلیل واریانس مانوا برای مقایسه چهارگونه کیفیت رابطه ازجمله در حال زوال، شکوفا، رضایت بالا و پیوند کمتر؛ پیوند بالا و رضایت کمتر ازنظر دلبستگی ناایمن و افسردگی معنادار بود (01/0>P)؛ تأثیر جنسیت و تعامل گونه شناسی کیفیت رابطه و جنسیت معنادار نبود (05/0<P). روی هم رفته ابزار پیوند زناشویی ویژگی های روان سنجی مناسبی دارد و توجه به گونه شناسی کیفیت رابطه زناشویی می تواند به مفهوم پردازی های جدید در این حوزه منجر شود.

مقدمه: نظریه های فشار که ریشه در مفهوم آنومی دورکیم دارند بیش از هر نظریه ی جرم شناختی دیگری در سینما به تصویر کشیده شده اند. فیلم های سینمایی به عنوان یکی از مهم ترین و غنی ترین منابع فرهنگ و جرم شناسی عامه، با استفاده از قابلیت های خود و شیوه هایی از جمله توصیفات جامع به خوبی توانسته اند ابعاد احساسی، عاطفی و پنهان جرم را نمایش دهند. این پژوهش با تحلیل موردی فیلم طلاخون به عنوان یکی از منابع مهم فرهنگ عامه به علل ارتکاب قتل های سریالی مهین قدیری از لنز دوربین طلاخون خواهد پرداخت. روش: این پژوهش با چارچوب نظری کلی جرم شناسی عامه و از روش نشانه شناسی سینمایی صورت خواهد گرفت. نشانه شناسی سینمایی با استفاده ی خاص از قواعد نشانه شناسی عمومی، از جمله دلالت ارجاعی و دلالت ضمنی، به تفسیر و معنایابی فیلم ها می پردازد. یافته ها: ارتکاب جرم می تواند ناشی از فشار در سطح فردی و اجتماعی که خود نتیجه ی احساس نابرابری، محرومیت و عصبانیت است رخ دهد، چیزی که در جرم شناسی دانشگاهی تحت عنوان نظریه ی عمومی فشار از آن یاد می شود. همچنین انتقام مفهومی است که در این فرایند نقشی کلیدی ایفاء می کند. بحث: سینما با هنر بی بدیل خود و با ارائه ی تصویری همه جانبه از جرم و مجرم در نظریه ی فشار، اغلب باعث می شود مجرم در نگاه مخاطب نه تنها فردی عادی، بلکه تبدیل به شخصی سمپاتیک گردد. طلاخون به عنوان یک اثر سینمایی و با نمایش ابعاد پیدا و پنهان زندگی شخصیت اول فیلم، ضمن تبیین نظریه ی عمومی فشار، نقش مهمی در بازخوانی علل پیچیده ی قتل های سریالی مهین قدیری دارد.

پیش از انقلاب اسلامی، حکومت پهلوی با تکیه بر سیاست های شبه مدرنیستی، موجب نارضایتی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در میان اقشار مختلف جامعه ایران شد. این سیاست ها باعث بیگانگی مردم از نهادهای حاکم و افزایش احساس ناامیدی شد؛ شرایطی که زمینه ساز پذیرش گفتمان نجات بخش جدیدی گردید. در این بستر، امام خمینی(ره) با تکیه بر اندیشه های دینی و سنتی و در عین حال با نگاهی متجددانه، توانست هویت های جدیدی خلق کرده و مسیر انقلاب اسلامی را هموار سازد. از این منظر مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و رویکرد کیفی، در صدد پاسخگویی به این پرسش اصلی است که زمینه های هویت ساز اندیشه های متجددانه امام خمینی(ره) در وقوع و تثبیت انقلاب اسلامی چه بوده است؟ نتایج تحقیق، تحت تأثیر منظومه فکری متجددانه امام خمینی(ره) نشان خواهد داد: نخست، هویت مقاومت در مردم ایران در واکنش به سیاست های مدرن نمای پهلوی شکل گرفت؛ هویتی که در برابر ایدئولوژی مسلط ایستادگی کرد. دوم، با توجه به اقبال و فراگیری سنت و مذهب در ایران، هویت اسلامی در زمان محمدرضاشاه به هویت برنامه دار در تقابل با رژیم پهلوی تعیّن یافت. در این فرآیند، امام خمینی(ره) با بهره گیری از الگوی اسلامی حکومت داری، توانست جایگزینی هویتی برای نظم موجود ارائه دهد. در نهایت، نشان داده می شود که امام خمینی(ره) با اتکا به الگوی اسلامی مبتنی بر پیوند میان دین، مردم و ساختار سیاسی، توانست هویتی مشروعیت بخش برای جمهوری اسلامی ترسیم کرده و از طریق نزدیک کردن بدنه دولت با مردم، در جهت تثبیت انقلاب اسلامی ایران اقدام نماید.

هدف: رضایت از محیط زندگی به عنوان یکی از شاخص های اساسی کیفیت زندگی شهری، بیانگر نحوه ارزیابی ذهنی و تجربی شهروندان از شرایط زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی محل سکونت آنان است. این مفهوم، علاوه بر تأثیرگذاری بر سلامت روانی و رفاه ذهنی، نقش مهمی در پایداری اجتماعی، انسجام محله ای و موفقیت سیاست های برنامه ریزی شهری ایفا می کند. در کلان شهرهایی همچون تهران، که با چالش هایی نظیر رشد شتابان جمعیت، نابرابری فضایی، آلودگی محیطی، تراکم بالا و تنوع اجتماعی-فرهنگی مواجه اند، بررسی میزان رضایت از محیط زندگی و عوامل مؤثر بر آن اهمیت ویژه ای دارد. با وجود گسترش مطالعات جهانی در این حوزه، در ایران و به ویژه در شهر تهران، بخش قابل توجهی از پژوهش ها عمدتاً بر ابعاد کالبدی و جغرافیایی تمرکز داشته و کمتر به تحلیل جامعه شناختی این مفهوم پرداخته اند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف سنجش میزان رضایت شهروندان تهرانی از محیط زندگی و تحلیل تأثیر عوامل اجتماعی شامل ادراک از وجود آسیب های اجتماعی در محله، مشارکت عینی، اعتماد نهادی و احساس تعلق مکانی بر آن انجام شده است تا بتواند درک جامع تری از این پدیده ارائه دهد. روش: این پژوهش از نوع کمی و با رویکرد توصیفی-همبستگی است که به روش پیمایش اجرا شده است. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شد که روایی آن با استفاده از نظر خبرگان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (82/0) مورد تأیید قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه افراد بالای 18 سال ساکن در مناطق 22گانه شهر تهران در زمستان سال 1400 بوده است. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 660 نفر تعیین شد که پس از حذف پرسشنامه های ناقص، 600 مورد برای تحلیل نهایی استفاده گردید. روش نمونه گیری به صورت ترکیبی از نمونه گیری طبقه بندی شده و خوشه ای چندمرحله ای انجام شد تا نمایندگی مناسبی از پهنه های مختلف جغرافیایی شهر فراهم شود. برای تحلیل داده ها از روش مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) با رویکرد کوواریانس محور و با بهره گیری از نرم افزار AMOS استفاده شد. در این فرآیند، ابتدا مدل نظری پژوهش بر اساس مبانی نظری و پیشینه مطالعاتی تدوین شد. سپس، تحلیل عاملی مرتبه اول برای ارزیابی روایی سازه ها و تحلیل عاملی مرتبه دوم برای بررسی ساختار سلسله مراتبی متغیر وابسته (رضایت از محیط زندگی) انجام گرفت. در نهایت، مدل ساختاری برای آزمون فرضیه ها و بررسی روابط بین متغیرهای مستقل و وابسته مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: یافته های توصیفی نشان می دهد که سطح رضایت از محیط زندگی در میان شهروندان تهرانی در حد متوسط رو به بالا قرار دارد. همچنین، متغیرهای احساس تعلق مکانی و اعتماد نهادی نیز در سطح متوسط با گرایش مثبت ارزیابی شده اند، در حالی که میزان مشارکت عینی شهروندان در فعالیت های اجتماعی پایین گزارش شده است. این وضعیت بیانگر آن است که اگرچه شهروندان از نظر ذهنی و نگرشی تا حدی آمادگی مشارکت دارند، اما این آمادگی کمتر به رفتار عملی تبدیل می شود. ادراک از وجود آسیب های اجتماعی در محله نیز در سطح متوسط قرار دارد که نشان دهنده آگاهی نسبی شهروندان از مسائل اجتماعی محیط زندگی شان است. نتایج تحلیل عاملی مرتبه اول نشان داد که تمامی گویه های مربوط به سازه های پژوهش دارای بار عاملی معنادار و قابل قبول هستند و ساختار اندازه گیری متغیرها از روایی مناسبی برخوردار است. همچنین، تحلیل عاملی مرتبه دوم نشان داد که رضایت از محیط زندگی به عنوان یک سازه چندبعدی، از سه بُعد اصلی شامل «سلامت»، «امور اقتصادی و اداری» و «نظافت» تشکیل شده است که هر سه بُعد سهم معناداری در تبیین این مفهوم دارند. در این میان، بُعد امور اقتصادی و اداری بیشترین نقش را در شکل گیری رضایت از محیط زندگی ایفا می کند. نتایج مدل معادلات ساختاری نشان می دهد که تمامی متغیرهای مستقل پژوهش، به جز رابطه بین ادراک از وجود آسیب های اجتماعی و مشارکت عینی، تأثیر معناداری بر رضایت از محیط زندگی دارند. در این میان، متغیر ادراک از وجود آسیب های اجتماعی در محله قوی ترین اثر مستقیم و کل را بر رضایت از محیط زندگی داشته و این اثر به صورت منفی است؛ به این معنا که افزایش ادراک از آسیب های اجتماعی، موجب کاهش رضایت از محیط زندگی می شود. همچنین، متغیرهای احساس تعلق مکانی، اعتماد نهادی و مشارکت عینی دارای اثرات مثبت و معنادار بر رضایت از محیط زندگی هستند. از دیگر یافته های مهم، وجود اثر غیرمستقیم متغیر ادراک از آسیب های اجتماعی بر رضایت از محیط زندگی از طریق متغیرهای میانجی مانند احساس تعلق مکانی است که نشان دهنده پیچیدگی روابط اجتماعی و نقش واسطه ای برخی سازه ها در تبیین رضایت محیطی است. به طور کلی، نتایج حاکی از آن است که عوامل اجتماعی نقش تعیین کنن