علوم اجتماعی (دانشگاه آزاد شوشتر)

ایران همانند برخی از کشورهای درحال گذار با پدیده نوینی با نام مساله سالمندی روبرو شده است. ارتقا کیفیت حیات اجتماعی و جایگاه سالمندان در این جامعه اهمیت دارد. داشتن یک راهنمای جامع و کاربردی برای سنجش این جایگاه مورد نیاز سیاستگزاران در حوزه سلامت سالمندی است. این بررسی یک مطالعه مروری بوده که با مطالعه اسناد و مقالات منتشره از سال 2007 به طراحی مفهومی شاخص کیفت زندگی سالمندان ایرانی می پردازد. از سال 2001 دیدگاه نظری کیفیت اجتماعی از سوی موسسه بین المللی و اروپایی کیفیت اجتماعی در قالب 4 مقیاس اصلی امنیت اقتصادی اجتماعی، اقتداراجتماعی، انسجام اجتماعی و یکپارچگی اجتماعی با 95 شاخص کاربردی معرفی گردید. در این بررسی با استفاده از پیشینه مطالعاتی سالمندی ایران و جهان و مرجع اروپایی کیفیت اجتماعی یک شاخص منسجم 97 مولفه ای با عنوان شاخص ایرانی کیفیت اجتماعی زندگی سالمندان(GSSQ-97, 2023) ارائه شده است. این ابزار مطابق با جامعه سالمندی ایران و کشورهای مشابه تدوین شده و اجرای تجربی و آزمون روش شناختی این شاخص پیشنهاد می شود. هر چند به نظر می رسد دسترس پذیری به داده های این شاخص ها در ایران نیز یک چالش بعدی است.

پژوهش حاضرباهدف بررسی رابطه میزان مطالبه گری از منظر فرهنگ سیاسی (مطالعه موردی: شهروندان شهر اهواز) پرداخته است. این پژوهش از نظر ماهیت و روش، توصیفی (پیمایشی) و از نظر روابط بین متغیرها جزو مطالعات همبستگی بشمار می آید. جامعه آماری تحقیق متشکل از کلیه ساکنان بالای 18 سال شهر اهواز بوده است با استفاده از روش نمونه-گیری تصادفی انتخاب شدند. حجم نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران، 350 نفر برآورد گردید. داده های تحقیق ازطریق پرسشنامه های محقق ساخته گردآوری شده که روایی و پایایی آنها با انجام آزمونهای مختلف موردتایید قرار گرفت. داده های تحقیق با استفاده از روش مدل یابی معادلات ساختاری به کمک نرم افزار هایPLS ونیز SPSS و از طریق آزمونهای همبستگی و تحلیل مسیر، تحلیل شدند. نتایج بدست آمده نشان داد بین متغیرهای تحقیق همبستگی قوی و مثبت وجود دارد، نتایج تحقیق حاضر نشان می دهد که فرهنگ سیاسی مدنی و پس ازآن فرهنگ سیاسی محدود مردم برمطالبه گری آنها تاثیر دارد اما فرهنگ سیاسی تبعی رابطه ای معکوس با میزان مطالبه گری آنها دارد.

خانواده یکی از مهم ترین ارکان جامعه است و نقش مهمی در سلامت افراد ایفا می کند. فرزندانی سالم در یک خانواده مستحکم رشد پیدا می کنند و به موفقیت های بزرگی می رسند. اهمیت خانواده به اندازه ای است که در همه ادیان و جوامع به آن پرداخته شده است بنابراین جامعه ای از سلامت برخوردار است که از خانواده های سالم برخوردار باشد. هدف پژوهش حاضر الگوی جامعه شناختی ارتقا سلامت، صلح و سازش بین زوجین در خانواده می باشد. روش پژوهش کیفی با رویکرد اکتشافی است. جامعه آماری متشکل از خبرگانی است که در زمینه پژوهش تخصص علمی، اجرایی و یا هر دو را دارند. برای این منظور 16 نفر از خبرگان به صورت هدفمند و براساس استراتژی گلوله برفی برای مصاحبه های عمیق بدون ساختار انتخاب شدند و داده ها به صورت هم زمان با استفاده از مجموعه ای از کدگذاری های باز، انتخابی و نظری، تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که حاکمیت ارزش های دینی و اخلاقی در خانواده، ارتقای ارتباطات مؤثر سالم بین طرفین، آموزش و یادگیری مهارت های زندگی مشترک، تقویت حمایت اجتماعی، توسعه فردی و ترویج سبک زندگی سالم، رضایت زناشویی در زندگی، تعهد و وفاداری زوجین، اختیار عمل و آزادی در همسرگزینی، وضعیت اقتصادی مناسب، احترام متقابل، صمیمیت و محبت از مهم ترین مقوله های ارتقا سلامت، صلح و سازش در خانواده هستند. بر اساس این الگو توصیه می شود که نقش مقوله های مختلف در ارتقا سلامت، صلح و سازش در خانواده، مورد نظر قرار گیرد. توجه ویژه به بسترها و عوامل ارتقا دهنده سلامت در خانواده می تواند انگیزه های سلامت، صلح، سازش و تحکیم در خانواده را ارتقا داده و از فروپاشی خانواده ها پیشگیری نماید. خانواده، کانون شکل گیری خصوصیات شخصیتی فرزندان است و ارزش ها در خانواده شکل و پرورش می یابند. والدین می توانند محیط خانه و خانواده را به بهترین شکل، برای رشد روانی و جسمی فرزندان تأمین نمایند

مطالعه مناسبات برقرار میان زنان و جامعه در شمار مباحث نوآمدی است که می توان از جنبه های مختلف به آن پرداخت. نوشتار این مهم را از زاویه نحوه حضور زن در حوزه عمومی ایرانی مورد مطالعه قرار داده است. ما از هرمنوتیک پل ریکور برای روش شناسی بحث بهره برده ایم و کوشیده ایم از زاویه حضور و غیبت نحوه ایفای نقش زنان در حوزه عمومی ایرانی را تفسیر نماییم. نوشتار پیش روی بر این ایده استوار است که زن ضمن حضور و غیبتی توامان امکان ایفای نقش در حوزه عمومی ایرانی را دارد. حضور و تاثیر زن ایرانی در جامعه رخدادی پیچیده است که گاهی از طریق غیبت تحقق می یابد. این مهم در بخش های مقدمه، روش شناسی، حوزه عمومی و جامعه ایرانی، زن و حوزه عمومی شامل پیشینه ای فراگیر و زن و حوزه عمومی ایرانی و نتیجه گیری و مرور مباحث پی گرفته شده است.

هدف از این پژوهش ارائه مدل پارادایمی مدیریت کیفیت خدمات با رویکرد آینده پژوهی در صنایع فعال استان خوزستان است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش آمیخته اکتشافی است که به روش سناریونویسی در شرکت های فعال استان خوزستان انجام شده است. در مرحله اول، پژوهش با استفاده از نظریه داده بنیاد و انجام فرآیند کدگذاری سه مرحله ای اقدام به کدگذاری و شناسایی مؤلفه های کیفیت خدمات با استفاده از روش مصاحبه نیمه ساختاریافه شد. پایایی مصاحبه ها از طریق پایایی بازآزمون 90 درصد و پایایی بین دوکدگذار 86 درصد تأیید شد. تأیید روایی مصاحبه نیز در هر یک از مراحل هفت گانه (انتخاب موضوع، طراحی، مصاحبه، نسخه برداری، تحلیل، تأیید و گزارشگری) انجام گرفت. در مرحله دوم، برای تحلیل تأثیرات متقابل مؤلفه ها، پرسشنامه مخصوص سناریونگاری مورد استفاده قرار گرفت و داده های این ماتریس وارد نرم افزار سناریو ویزارد شد. در مرحله سوم، بعد از استخراج سناریوهای ممکن، به منظور تدوین سناریوهای خوش بینانه، محتمل ترین و بدبینانه ترین از روش مصاحبه گروه متمرکز استفاده شد. یافته ها نشان داد که بر اساس تجزیه و تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه و کدگذاری متن مصاحبه ها، 103 کد باز و 20 مقوله شناسایی شد. همچنین با استفاده از ماتریس تحلیل تاثیرات متقابل هشت سناریو برای آینده تدوین گردید که از میان آن ها سه سناریو قابل قبول (خوش بینانه، محتمل و بدبینانه) انتخاب شد و متناسب با هر سناریو پیشنهادات مناسب در جهت رشد و توسعه کیفیت خدمات مرتبط با صنعت و آینده ای مطلوب ارائه شد.

سبک زندگی سلامت محور به عنوان مجموعه ای از الگوهای جمعی رفتاری، شامل ابعادی چون ورزش، تغذیه مناسب، خودکنترلی و رفتارهای پیشگیرانه، نقشی اساسی و غیرقابل انکار در تضمین سلامت، بهزیستی و کیفیت زندگی جوانان ایفا می کند. با توجه به اهمیت ویژه دوره جوانی در شکل گیری عادات و رفتارهای سلامت آتی جامعه، و نیز تأثیرگذاری منابع ساختاری و اجتماعی بر این الگوها، پژوهش حاضر به صورت یک مطالعه مدل سازی انجام شده است. از این رو پژوهش حاضر یک مطالعه مدل سازی و در صدد تبیین سبک زندگی سلامت محور جوانان بر اساس سرمایه های اقتصادی و فرهنگی می باشد. در چارچوب نظری این تحقیق، از نظریات کلاسیک و معاصر به ویژه دیدگاه های بوردیو در مورد سرمایه استفاده شده است.روش تحقیق از نوع پیمایشی است و داده ها با استفاده از پرسشنامه جمع آوری شده اند. جامعه آماری این تحقیق را جوانان شهر زنجان تشکیل می دهند و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین گردید.یافته های تحقیق بر اساس نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که مدل رگرسیون کلی معنادار بوده است (سطح معناداری0.000) متغیرهای مستقل در مدل، در مجموع حدود ۳۵ درصد از تغییرات سبک زندگی سلامت محور جوانان را تبیین می کنند (ضریب تعیین R2 = 0.351)بررسی ضرایب رگرسیون حاکی از آن است که سرمایه اقتصادی و سرمایه فرهنگی هر دو دارای تأثیر مثبت و معناداری بر سبک زندگی سلامت محور جوانان بوده اند. ضریب بتای استاندارد شده نشان داد که سرمایه اقتصادی با ضریب 0.350 = ، قوی ترین تبیین کننده این سبک زندگی در میان تمامی متغیرهای مورد بررسی در مدل بوده است.نتیجه گیری نشان داد که؛ نقش محوری سرمایه های اقتصادی و فرهنگی جوانان در ارتقاء رفتارهای سلامت محور آنان حائز اهمیت است. لذا، توجه به بهبود وضعیت اقتصادی خانواده ها و افزایش دسترسی جوانان به منابع و فرصت های فرهنگی، می تواند به عنوان ابزاری مؤثر برای ارتقاء سلامت عمومی و کیفیت زندگی شهر زنجان مورد توجه سیاست گذاران قرار گیرد.