علوم اجتماعی (دانشگاه آزاد شوشتر)

واکاوی شکل گیری ترومای اجتماعی فرهنگی ترس از ازدواج در بین دختران با استفاده از روش گراندد تئوری در شهرضا پژوهش حاضر با رویکرد نظریه پردازی داده بنیاد و روش گلیزر و اشتراوس، به تحلیل ترومای اجتماعی و فرهنگی ناشی از ترس از ازدواج در میان دختران مجرد شهرستان شهرضا می پردازد. این مطالعه با بهره گیری از روش های کیفی نظیر مشاهده، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و تحلیل اسناد انجام شده و داده ها از طریق کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل گردیده اند. با رویکردی استقرایی، مفاهیم و تئوری ها مستقیماً از دل تجربیات، نگرش ها و احساسات مشارکت کنندگان استخراج شده و در قالب یک مدل مفهومی سامان یافته اند. یافته ها نشان می دهد که ترس از ازدواج نه صرفاً پدیده ای روانی، بلکه حاصل تعامل پیچیده ای از عوامل اجتماعی، فرهنگی و فردی است. عوامل علی نظیر شکست های عاطفی، کمال گرایی، ترس از تعهد، تجربه طلاق در اطرافیان و روابط ناکارآمد والدین، به همراه تأثیرات جامعه پذیری از طریق رسانه ها، شبکه های اجتماعی، و دوستان مجرد، در شکل گیری این ترس نقش آفرین اند. در سطح زمینه ای نیز، شکاف نسلی و ارزشی بین دختران و خانواده ها، نبود مهارت های ارتباطی، محدودیت های فرهنگی و دینی درباره زندگی زناشویی، نابرابری های جنسیتی و محدودیت های تحصیلی و شغلی از جمله موانع مؤثر شناسایی شده اند. مقوله هسته ای تحقیق «نامفهوم بودن ارزش ازدواج و کمال گرایی افراطی» است که به شکل گیری تضادهای درونی، تردید و اجتناب از ازدواج منجر می شود. در بخش راهبردی، راهکارهایی چون تقویت مهارت های ارتباطی، آموزش انتخاب همسر، ایجاد احساس امنیت و تعلق، و بازنگری در سیاست های فرهنگی پیشنهاد شده است. در نهایت، نتایج پژوهش حاکی از آن است که تداوم این ترس می تواند به پیامدهایی نظیر کاهش فرصت های ازدواج، وابستگی عاطفی ناسالم، و بروز مشکلات اجتماعی و روانی بینجامد. این تحقیق با تبیین علل و پیامدها، گامی مؤثر در جهت ارائه راهکارهایی برای توانمندسازی روانی و اجتماعی دختران برداشته است. تروما، ازدواج، ترس، دختران، عوامل اجتماعی، شرایط فرهنگی، گراندد تئوری، شکاف نسلی، ارتباطات بین نسلی.

پژوهش حاضر، در راستای کاوشی عمیق و روش مند، به تحلیل جامعه شناختی پدیده ترس از در حاشیه ماندن (FoMO) در زیست جهان دیجیتال کاربران رسانه های اجتماعی در شهر اهواز می پردازد. این مطالعه، با بهره مندی از تئوری های سترگ؛ مقایسه اجتماعی، سلسله مراتب نیازها، خودتعیین گری و سرمایه اجتماعی، زمینه ای استوار برای تبیین این تجربه نوپدید در سپهر دیجیتال فراهم آورده و فرضیاتی دقیق و منسجم از درون این دیدگاه ها استخراج نموده است. این تحقیق، در قالبی پیمایشی و با اتکا به پرسشنامه ای سنجیده و برخوردار از اعتبار علمی، به گردآوری داده ها پرداخته است. جامعه آماری، تمامی شهروندان بالای 15 سال شهر اهواز را در برمی گیرد که مطابق با آخرین سرشماری در سال 1395، تعداد آن ها 1200000 نفر بوده است و حجم نمونه، با بهره گیری از ابزار پیشرفته Sample Power و به منظور اجرای آزمون همبستگی پیرسون، 459 نفر تعیین گردیده است. داده ها در سال 1402، از طریق روش نمونه گیری سهمیه ای و با التزامی بی وقفه به اصول علمی گردآوری شده و با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS مورد تحلیل قرار گرفته اند. نتایج این پژوهش نشان داد؛ میان متغیرهایی چون؛ احساس انزوای اجتماعی، احساس محرومیت نسبی، مشارکت در رسانه های اجتماعی، رضایت از زندگی، جنسیت، سن و وضعیت اشتغال با متغیر فومو، پیوندهای معنادار وجود دارد. بخش ساختاری مدل حاکی از آن است که عواملی چون متغیر مشارکت در رسانه های اجتماعی با دارا بودن ضریب (71/0) و رضایت از زندگی با دارا بودن ضریب (21/0-) و احساس محرومیت نسبی با دارا بودن ضریب (17/0) دارای همبستگی بیشتری با سازه فومو هستند. در مقابل، متغیر احساس انزوای اجتماعی با دارا بودن ضریب (13/0) دارای همبستگی کمتری با سازه فومو می باشد . این یافته ها، نه تنها بازتاب دهنده پیچیدگی های پنهان در زیست جهان دیجیتال اند، بلکه بر ضرورت بازاندیشی عمیق در تجربه زیسته کاربران در مواجهه با پویایی های اجتماعی عصر دیجیتال تأکید دارد.

کشور ایران از جمله کشورهایی است که در پهنه گسترده خود با گسل های پرشمار و بزرگی مواجه است. این پژوهش با رویکرد جامعه شناختی، با هدف بررسی پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و روانی بازماندگان زلزله غرب کرمانشاه و با روش پیمایش انجام شده است. جمعیت آماری شامل تمامی افراد 18 سال به بالای شهرستان سرپل ذهاب می شود. برای تعیین نمونه آماری (600 نفر) از فرمول کوکران، و برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته استفاده گردید. تجزیه و تحلیل داده ها نیز با بهره گیری از نرم آماریspss در دو بخش آمار توصیفی و آمار استنباطی انجام گردید. یافته ها نشان داد که وقوع زلزله بر تمامی متغیرهای تحقیق با (001/0sig=) در سطح آلفای 0.05 بر احساس امنیت اجتماعی، مسئولیت پذیری اجتماعی، انطباق پذیری شهروندان ، همبستگی اجتماعی با دیگران ، تقدیرگرایی، احساس امنیت اقتصادی ، تغییرات شغلی، سلامت روانی ، تاب آوری و تکلیف مداری برابر خدا تأثیردارد.

گروه های روشنفکری و روحانیت همواره به عنوان دو گروه اثرگذار بر تحولات سیاسی اجتماعی ایران در دوره پهلوی دوم مطرح بودند در طی این دوران گروه های مختلف روشنفکری اعم از چپ گراها و ملی گراها فعالیت می کردند و روحانیون به عنوان پاسداران دین در ایران مواضع مختلفی در برابر این گروه های روشنفکری اتخاذ کردند. روحانیون در مقابل حزب توده که فعالیت های علنی و مخفی آن در واقع بر دو اصل مارکسیسم – لنینیسم استوار بود و ضدیت با باورهای مذهبی به عنوان یک مبنای اصلی تفکر مارکسیستی به شمار می آمد موضع گرفته و درجریان ملی شدن صنعت نفت علی رغم تفاوت در نوع نگاه روشنفکران ملی گرا و روحانیون به نقش دین در اجتماع روحانیون برای مبارزه با استبداد داخلی و استعمار خارجی از ملی شدن صنعت نفت و دکتر مصدق حمایت کردند،اما با نخست وزیری دکتر مصدق به دلیل نوع نگرش آن ها به سنت و مدرنیسم بین آن ها اختلاف ایجاد شد و منجر به کودتای 28 مرداد سال1332 شد.گروه های مختلف روشنفکری و روحانیون بعد ازکودتای28مرداد به حاشیه رفتند. و در مدتی کم تر از یک دهه ابتکار عمل یا توانایی فعالیت و قدرت تأثیرگذاری در امور از آن ها سلب شد.به طور کلی این مقاله به دنبال پاسخ به این سوال می باشد که چه عواملی بر رابطه میان گروه های روشنفکری غیر مذهبی و روحانیت در پهلوی دوم تاثیر داشته است.و در پاسخ به این سوال باید گفت که نوع نگرش به سنت و مدرنیسم و تفاوت در ماهیت نظام سیاسی در دوره پهلوی دوم عوامل تاثیر گذار در رابطه میان روحانیت و جریان های روشنفکری بوده است.

امروزه نقش واحدهای تجاری در اجتماع، دستخوش تغییرات بسیار زیادی شده است. به گونه ای که انتظار می رود واحدهای تجاری نه تنها به فکر افزایش سود خود بوده بلکه نسبت به اجتماع نیز پاسخگو و برای جامعه ای که در تعامل با آن هستند مفید باشند. امروزه مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت با اضافه شدن مباحثی چون محیط زیست و مباحث حقوق بشر دامنه وسیع تری نسبت به گذشته پیدا کرده است. یکی از مهم ترین موضوعات در مدیریت، مسئولیت پذیری اجتماعی بنگاه ها و شرکت ها است. مسئولیت پذیری اجتماعی بنگاه به معنای الزام به پاسخگویی است. هدف این تحقیق ارزیابی مسئولیت پذیری اجتماعی مبتنی بر بعد زیست محیطی شرکت ها و تحلیل وضعیت موجود این شاخص ها در گزارش های شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران برای شناسایی وضعیت موجود است. در این تحقیق، بعد زیست محیطی افشاء مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها را با مطالعه استانداردها و رهنمودهای شناخته شده بین المللی و از طریق پرسشنامه، تحلیل عاملی و سایر روش های آماری در یک قالب جامع ارائه داده است. همچنین، سطح افشاء مسئولیت پذیری اجتماعی و وضعیت حال حاضر آن، از طریق تحلیل محتوا گزارشات هیئت مدیره شرکت های ایرانی مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته است. ضمنا بررسی ارتباط بین سطح افشاء مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها مبتنی بر بعد زیست محیطی و پایداری شرکت ها بر اساس معیارهای مبتنی بر داده های حسابداری وداده های بازار با در نظر گرفتن برخی از ویژگی های شرکت ها صورت گرفته است و با استفاده از نرم افزار SPSS و داده های نرم افزار ره آورد نوین در بین سال های 94 الی 98 مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان دهنده میزان کم افشاء بعد زیست محیطی مسئولیت پذیری اجتماعی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. به همین دلیل، تدوین استانداردهای مناسب برای گزارشگری و افشاء این شاخص ها در گزارشات سالانه شرکت ها برای پاسخگویی به انتظارات در بازار سرمایه ایران ضروری می باشد. در نهایت فرضیه اصلی تحقیق مورد تایید قرار گرفت که نشان داد میزان افشا بعد زیست محیطی مسئولیت پذیری اجتماعی دارای تاثیر معنی دار بر پایداری شرکت ها می باشد.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت بندی سیاست های نظم بخشی به تعاملات اجتماعی از منظر مدیران آموزشی انجام شد. ضرورت این مطالعه از آن رو است که تعاملات اجتماعی، بنیان فرهنگ سازمانی مدارس را شکل می دهد و سیاست های مؤثر بر آن، بستر تحقق نظم پایدار را فراهم می سازد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و از نظر گردآوری داده ها، آمیخته (کیفی کمّی) و بر اساس روش شناسی کیو (Q) اجرا گردید. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران و معاونان مدارس ابتدایی شهرستان پلدشت در سال تحصیلی ۱۴۰۲ ۱۴۰۱ بود که از میان آنان ۲۰ نفر به روش هدفمند انتخاب و بر اساس اشباع نظری انتخاب شدند. به منظور شکل گیری فضای گفتمان اولیه، از ترکیب سه شیوه استفاده شد: مطالعه نظام مند منابع، مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان آموزشی و تحلیل محتوای داده ها. پس از کدگذاری و حذف موارد تکراری، ۳۶ گزاره نهایی استخراج شد و به عنوان نمونه Q در اختیار مشارکت کنندگان قرار گرفت. آنان با مرتب سازی اجباری گزاره ها در طیفی از «موافقت کامل» تا «مخالفت کامل» ذهنیت خود را آشکار ساختند. داده ها با تحلیل عاملی اکتشافی وبا استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شد. یافته ها حاکی از شناسایی پنج الگوی ذهنی متمایز بود که در مجموع ۷۱ درصد واریانس کل را تبیین کردند: باورهای دینی و مذهبی (۴۱٪)، قانون مداری مدیران (۹٪)، آموزش های نظری و عملی نظم (۸٪)، سیاست های تشویقی (۷٪) و روش های تنبیه و مجازات (۶٪). نتایج نشان داد مؤثرترین سیاست، تأکید بر مبانی درونی و اخلاقی به ویژه باورهای دینی است، در حالی که سیاست های مبتنی بر اجبار و تنبیه کم اثرترند. بر اساس این یافته ها، توصیه می شود سیاست گذاران و مدیران آموزشی با تمرکز بر آموزش های نظری عملی، تقویت باورهای دینی و الگوسازی رفتاری، زمینه تحقق نظم اجتماعی پایدار را در مدارس فراهم آورند و از این طریق، کیفیت تعاملات اجتماعی و کارآمدی نظام آموزشی در تربیت نسل مسئولیت پذیر و قانون مدار ارتقا یابد.