رویکرد تاریخی

نزدیک هفتاد سال پیش، فروغی رساله گفتار در روش دکارت را ترجمه و «برای مزید فایده مقدمه ای بر آن افزود و سیر حکمت در اروپا را از عهد باستان تا زمان دکارت به اختصار باز نمود». این کتاب کوچک دکارت، معرفت شناسی را که قبلا هم مطرح بود برای بیش از سیصد سال به صورت مساله محوری و اصلی فلسفه درآورد و خود دکارت را به حق پدر فلسفه جدید نمود. فروغی در پایان ترجمه خود می نویسد: «از احتیاط ها و التماس ها که [دکارت] می کند می توان استنباط کرد که احوال مردم آن زمان چگونه بوده و کسی که می خواسته است با استقلال فکر سخن گوید چه مشکلات در پیش داشته است».شک فلسفی در مقابل جزم اندیشی و تعصب و تحجر فکری است و بدین اعتبار، جوهر فلسفه است و بدون آن فلسفه می میرد. وقتی گالیله گفت زمین به دور خورشید می گردد، پاپ و دستگاه تفتیش عقاید او گالیله را محاکمه و مرتد اعلام نمودند و به مدت سیصد و چهل و هفت سال حکم ارتداد را پس نگرفتند...

۱۲۸۷.

رد واجب الوجود در فلسفه ی سارتر

نویسنده: هدایت علوی تبار

منبع: فصلنامه حکمت و فلسفه ۱۳۸۴ شماره ۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۸۲ تعداد دانلود : ۱۱۳۴

۱۲۸۸.

گودل؛ از نسبیت تا ایدئالیسم سازگاری نسبیت آینشتاین با فلسفة کانت در باب مسألة زمان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: علی اکبر احمدی افرمجانی امیر نعیمی

منبع: حکمت و فلسفه سال هفتم تابستان ۱۳۹۰ شماره ۲ (پیاپی ۲۶)

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۸۲ تعداد دانلود : ۱۱۵۲

۱۲۸۹.

فلسفه معاصر: محاکمه متافیزیک (به باور هایدگر متافیزیک را نمی توان همچون آموزه ای غیر قابل باور به فراموشی سپرد)

نویسنده: پیتر تراونی سید مجید کمالی

منبع: خردنامه همشهری شهریور و مهر ۱۳۸۸ شماره ۳۳ و ۳۴

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۸۲ تعداد دانلود : ۱۱۴۹

۱۲۹۰.

شرح کندی بر ارگانون ارسطو

نویسنده: نیکولاس رشر مترجم: هادی خاموشی

منبع: کتاب ماه فلسفه سال دوم آبان ۱۳۸۸ شماره ۲۶

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۸۱ تعداد دانلود : ۱۰۳۷

۱۲۹۱.

تضمنات سیاسی فلسفة فلوطین(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: شروین مقیمی زنجانی حاتم قادری

منبع: حکمت و فلسفه سال نهم تابستان ۱۳۹۲ شماره ۲ (پیاپی ۳۴)

کلیدواژه‌ها: سیاست فلوطین فلسفة سیاسی فلسفة نوافلاطونی افلاطون (جمهور و قوانین)

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۷۹ تعداد دانلود : ۱۲۲۷

بیشتر شارحان فلسفة کلاسیک به ویژه کسانی که بر فلسفة فلوطین تمرکز کرده اند، برآنند که وی بر خلاف فیلسوفان دورة شکوفایی فلسفة در یونان، به خصوص افلاطون در مقام بنیادگذار فلسفة سیاسی، به سیاست و تدوین طرحی از نظام سیاسی نیک به عنوان شالوده و مبنای فلسفة سیاسی قدیم، التفاتی نداشته است. اگرچه فلوطین به مقولاتی چون دولت، حکومت، آزادی و عدالت به صورت مستقل نپرداخته است و از این حیث نمی توان وی را فیلسوف سیاسی قلمداد نمود، اما به زعم ما می توان دلالت ها و تضمناتی سیاسی را در فلسفة] «غیرسیاسی » وی مورد ملاحظه قرار داد و از آن طریق طرحی از «فلسفة سیاسی » فلوطین تدوین کرد. تلاش ما در این مقاله، احصای برخی از مهم ترین این دلالت ها و مرتبط ساختن آن ها با یکدیگر به نحوی است که بتوان از آن منظومه ای ناظر بر آرمانی سیاسی تدوین کرد.

۱۲۹۲.

سقرط و مامایی فلسفه

نویسنده: عباس بخشی

منبع: کیهان فرهنگی فروردین ۱۳۸۳ شماره ۲۱۰

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی فلسفه و منطق فلسفه غرب رویکرد تاریخی یونانِ باستان و روم سقراط تا ارسطو سقراط (470-399ق.م)

تعداد بازدید : ۲۰۸۰ تعداد دانلود : ۱۲۹۸

۱۲۹۳.

عدالت: از افلاطون به کانت (دوگانه نگاشت «جمهوری» و «فلسفه حقوق»)

نویسنده: مصطفی یونسی

منبع: خردنامه همشهری دی ۱۳۸۵ شماره ۱۰

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۷۷ تعداد دانلود : ۱۲۲۹

۱۲۹۴.

خطابه وثوق الدوله در باره کانت

سایر: علی قیصری

منبع: کتاب ماه فلسفه سال اول شهریور ۱۳۸۷ شماره ۱۲

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی فلسفه و منطق فلسفه غرب رویکرد تاریخی عصر جدید کانت تا ابتدای دوره معاصر ایده آلیسمِ آلمانی (قرون 18 و 19)

تعداد بازدید : ۲۰۷۶ تعداد دانلود : ۸۹۱

۱۲۹۵.

بررسی مسئله علیت در آراء جان لاک و جورج بارکلی ‏

نویسنده: عباس شیخ شعاعی

منبع: خردنامه صدرا ۱۳۷۷ شماره ۱۳

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۷۵ تعداد دانلود : ۱۰۷۳

۱۲۹۶.

علیت در مقام اثبات و ثبوت از دیدگاه غزالی و مقایسه آن با نظریه هیوم

نویسنده: مهدی دهباشی

منبع: دانشکده ادیبات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان ۱۳۷۰ شماره ۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۷۴ تعداد دانلود : ۱۱۸۰

۱۲۹۷.

ماهیت تکنولوژی در فلسفه هیدگر(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: محمدرضا اسدی سید محمدمهدی موسوی مهر

منبع: حکمت و فلسفه سال ششم بهار ۱۳۸۹ شماره ۱ (پیاپی ۲۱)

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۷۴ تعداد دانلود : ۱۸۶۵

۱۲۹۸.

اراده به قدرت

نویسنده: مراد فرهادپور

منبع: کتاب ماه ادبیات و فلسفه خرداد ۱۳۷۸ شماره ۲۰

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۷۴ تعداد دانلود : ۱۵۳۳

۱۲۹۹.

توصیفها

نویسنده: برتراند راسل مترجم: سید محمدعلی حجتی

منبع: ارغنون ۱۳۷۴ شماره ۷ و ۸

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۷۵ تعداد دانلود : ۱۶۱۸

۱۳۰۰.

روسو و دین مدنی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: رضا سلیمان حشمت

منبع: مقالات و بررسی ها ۱۳۷۹ شماره ۶۷

کلیدواژه‌ها: جامعه مدنی حاکمیت وجدان دین مدنی قرارداد اجتماعی انسان طبیعی دین خصوصی ارادة کلّی ارادة همگانی دین عمومی

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۰۷۲ تعداد دانلود : ۱۱۱۲

روسو سه «گفتار» مشهور دارد که این سه گفتار به علاوة «قرارداد اجتماعی» در میان آثار او، در حقیقت بیانگر مراحل تکوّن اندیشة او دربارة «جامعه مدنی» است. وی در نخستین گفتار خود به تقبیح و مذمت تمدن و جامعة مدنی که در آن مالکیت پدید آمده و مساوات و عدالت از میان انسانها رخت بربسته زبان گشوده، امّا در دو گفتار دیگر به دنبال گفتار اول کوشیده است تا با لحاظ شرایطی خاص و بر اساس « قرارداد اجتماعی » جامعه مدنی را روایی و جواز بخشد. روسو بر خلاف لاک تشکیل جامعة مدنی را از ابتدا بر اساس قرارداد نانوشته امّا منطوی در روابط میان انسانها نمی داند؛ از طرفی با هابس نیز که حکومت و قدرت را فوق قرار داد قرار می دهد موافق نیست، لیکن مدعی است که می توان جامعة مدنی را بر اساس «وجدان»،«قرار داد اجتماعی» و «ارادة کلی» مستقر کرد امّا در این صورت لازم است مردم به «قرارداد» و «وحدت» ناشی از آن که قوام جامعه بدان وابسته است التزام اخلاقی داشته باشند. در اینجا است که روسو از ضرورت «دین» برای حفظ وحدت جامعه و لزوم حمایت قانونی از آن سخن به میان می آورد. از این معنا به «دین مدنی» تعبیر شده است.

درخت حوزه‌های تخصصی