فلسفه غرب

بنچوینگا فیلسوف و اندیشمند معاصری است که در کتاب منطق و دیگر مُهملات، به بررسی و تحلیل چند و چون و چرایی طرح برهان وجودی از سوی آنسلم پرداخته است. این تحلیل وی، به ظاهر بحثی انگیزه شناختی درباره برهان وجودی است؛ اما در واقع، آنسلم و برهان وجودی وی، بهانه ای برای طرح سایر دیدگاه هایش است؛ از این رو، در طی فصول این کتاب، بسیاری از دیدگاه های خود را درباره ماهیت انسان و روح و شأن و جایگاه منطق و استدلال و نیز برهه هایی از الاهیات مسیحی مطرح کرده است. در مقاله حاضر، مباحث گوناگون وی بر اساس نظام فصول کتاب مزبور ارائه و نقد خواهد شد. همچنین با توجه به اهمیت تاریخ در بررسی اندیشه های دینی و فلسفی و با توجه به هم عصر بودن سهروردی با آنسلم و دغدغه های مشترک این دو اندیشمند، تلاش کرده ایم تا آنجا که ممکن است، مسائل و دغدغه های آنسلم را در اندیشه های سهروردی و نحوه برخورد وی با آنها پیگیری کنیم.

۲۶۲۸.

زبان، تفکر و فرهنگ: دیدگاه ها و برهان ها(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: کیوان زاهدی

منبع: تحقیقات فرهنگی ایران ۱۳۸۸شماره ۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۳۸۱۸ تعداد دانلود : ۲۳۴۷

"این مقاله هدفی دو گانه دارد: هم به بررسی دیدگاه های متاخر درباره رابطه میان زبان، تفکر و فرهنگ می پردازد و هم به ارائه راهکاری نوین در قالب طرحی جدید بر پایه آخرین دستاوردهای رویکرد کمینه گرا می انجامد. محورهای اصلی برای بررسی دیدگاه ها و برهان ها به صورت تمایزاتی سه گانه ارائه می شود: 1- تمایز میان نگرش های مبتنی بر وجود رابطه میان فرهنگ و زبان، در مقابل نگرش مبتنی بر نبودن رابطه میان این دو 2- تمایز میان نگرش همسازی ـ فراگشتی، در مقابل نگرش دگرسازی زبان 3- تمایز میان نگرش انگیختگی اجتماعی ـ ارتباطی زبان در مقابل انگیختگی زیستی ـ ژنتیکی. فرضیه اصلی این پژوهش در بخش راهکار نوین خود آن است که با در نظر گرفتن آنچه برنامه کمینه گرا به ویژه آنچه از سال 2000، به این سو ارائه کرده است، امکان تاثیرگذاری زبان بر تفکر و رمزگذاری فرهنگ در زبان و همچنین تاثیرپذیری زبان از فرهنگ که تحت عنوان قوم ـ نحو شناخته می شود، در عین مفروض دانستن شالوده زیستی ـ ژنتیکی میسر است. از این منظر، کارکرد اصلی زبان نه ایجاد ارتباط است و نه بیان تفکر، بلکه نقش اصلی و دلیل وجودی آن اتصال سامانه های شناختی و اجتماعی- فرهنگی به یکدیگر است. "

۲۶۲۹.

نقد نظریه «متناقض نمایی تجارب عرفانی» استیس در عرفان اسلامی؛.با تاکید بر آرای ابن عربی

نویسنده: یحیی کبیر

منبع: پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت سابق) سال هفتم پاییز و زمستان ۱۳۸۸ شماره ۱۴

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۷۰۱ تعداد دانلود : ۱۰۲۸

این مقاله، نظریه متناقض نمائی تجارب عرفانی که توسط استیس، مؤلف کتاب «عرفان و فلسفه»، ارائه شده است را با توجه به مباحث عرفان اسلامی، به نقد کشیده و نشان می دهد این نظریه که متضمن غیرعقلانی بودن عرفان است، با مبانی عرفان اسلامی سازگار نیست. دلیل اصلی این عدم تطابق، نگرش نادرست استیس در تفسیر اندیشه وحدت وجود می باشد که در آن، تفکیک عمیق مقام احدیت و واحدیت را ناشی از توجیه عرفا دانسته و به هیچ می انگارد؛ حال آن که این تفکیک، به ویژه در عرفان اسلامی، ناشی از تفکیک وجود و مظاهر آن است. وجود حقیقتی یگانه و موصوف به وحدت است، و مظاهر وجود متکثر و موصوف به کثرت هستند. کثرات از حیث هستی، اضافه و عین الربط به آن هستی یگانه بوده و هستی مستقل ندارند. از این رو، نظریه «وحدت در عین کثرت» حامل هیچ-گونه تناقضی نیست؛ هر چند که وحدت ضدین در ساحت هستیِ احد را به عنوان یک ضرورت عقلی می پذیرد.

۲۶۳۰.

کتاب شناخت فیلسوفان: وجود چون راز (میراث مومنانه اگزیستانسیالیسم)

نویسنده: مهدی ساعتچی

منبع: خردنامه همشهری خرداد و تیر ۱۳۸۸ شماره ۳۰ و ۳۱

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی فلسفه و منطق فلسفه غرب رویکرد تاریخی دوره معاصر (قرون 20 و 21) فلسفه قاره ای اگزیستانسیالیسم

تعداد بازدید : ۱۶۳۶ تعداد دانلود : ۹۶۳

۲۶۳۱.

الاهیات عرفانی از دیدگاه علاء الدوله سمنانی و بوناونتوره(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: قاسم کاکایی حمید محمودیان

منبع: اندیشه دینی ۱۳۸۸ شماره ۳۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۷۱۶ تعداد دانلود : ۱۱۳۷

۲۶۳۲.

وحدت جهان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: سید مرتضی حسینی شاهرودی

منبع: اندیشه دینی ۱۳۸۸ شماره ۳۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۴۰۰ تعداد دانلود : ۷۸۴

۲۶۳۳.

بررسی نقش های معرفت شناختی اصل عدم تناقض در فلسفه ارسطو(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: حسن عبدی

منبع: اندیشه دینی ۱۳۸۸ شماره ۳۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۱۹

۲۶۳۴.

نظریه انتقادی فرانکفورت و نقد فرهنگ جدید(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: علی اصغر مصلح لیلا گل یار

منبع: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز ۱۳۸۸ شماره ۲۱۴

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۳۱۷۶ تعداد دانلود : ۱۶۸۸

۲۶۳۵.

بررسی شکاف بین نظر و عمل اخلاقی از دیدگاه ارسطو(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: محسن جوادی علیرضا صیادنژاد

منبع: اندیشه دینی ۱۳۸۸ شماره ۳۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۳۱۲ تعداد دانلود : ۱۱۴۷

۲۶۳۶.

روش اصل موضوعی و روایت پلانتینگا از برهان آنسلم(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: فاطمه نام آور عبدالرسول کشفی

منبع: اندیشه دینی ۱۳۸۸ شماره ۳۳

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۷۶۲ تعداد دانلود : ۸۸۸

۲۶۳۷.

علوم شناختی و دشوار آگاهی ( دربارة ترجمة کتاب «فلسفة ذهن، یک راهنمای مقدماتی» نوشتة ایان ریونزکرافت )

سایر: ابوتراب یغمایی نویسنده: حسین شیخ رضایی

منبع: ماهنامه اطلاعات حکمت و معرفت اسفند ۱۳۸۸ شماره ۱۲ (پیاپی ۴۸ )

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۸۹۷۹

۲۶۳۸.

فلسفه و موسیقی

نویسنده: فیلیپ نمو مترجم: علی وکیلی

منبع: ماهنامه اطلاعات حکمت و معرفت اسفند ۱۳۸۸ شماره ۱۲ (پیاپی ۴۸ )

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی فلسفه و منطق فلسفه غرب رویکرد موضوعی فلسفه های مضاف فلسفه هنر

تعداد بازدید : ۲۸۲۲۹

۲۶۳۹.

نسبت میان عقلانیت و کرامت انسان در فلسفه ملاصدرا و کانت(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: سیما محمدپوردهکردی رضا اکبریان شهین اعوانی

منبع: معرفت فلسفی ۱۳۸۸ شماره ۲۴

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۴۳۹۷ تعداد دانلود : ۲۳۳۲

در فلسفه ملاصدرا و کانت، «عقل» عالی ترین قوه نفس و «معرفت عقلانی» بالاترین مرحله شناخت است. از نگاه هر دو فیلسوف، عقلانیت یا خردورزی بنیادی ترین ویژگی انسان و مبنای کرامت ذاتی اوست، با این تفاوت که ملاصدرا عقلانیت نظری، و کانت عقلانیت عملی را معیار اصلی می پندارند، یعنی از نظر ملاصدرا، شان و کرامت انسان به چیزی است که می داند، در حالی که از نظر کانت، شان و کرامت انسان به چیزی است که می خواهد. یکی از جلوه های عقلانیت در اندیشه این دو فیلسوف، خلاقیت یا همان آفرینشگری است. دو فیلسوف یاد شده خلاقیت را، هم در حوزه نظری (در محدوده قوه خیال و عقل) و هم در حوزه عملی، مورد توجه قرار داده اند، با این تفاوت که در حکمت صدرایی، آفرینشگری انسان در ارتباط با ماورای طبیعت و از راه اتخاذ با عقل فعال صورت می گیرد، در حالی که در فلسفه کانت، خلاقیت انسان در پیوندی عمیق با استقلال و خود بنیادی اوست، منشا و مبدا متعالی ندارد، و صرفا ریشه در انسانیت و استقلال اراده انسان دارد.

۲۶۴۰.

گستره و دامنه شهود گروی اخلاقی مور(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: علی اکبر عبدل آبادی

منبع: پژوهشهای فلسفی ۱۳۸۸ شماره ۲۱۰

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی فلسفه و منطق فلسفه غرب رویکرد موضوعی فلسفه های مضاف فلسفه اخلاق

تعداد بازدید : ۱۹۳۴ تعداد دانلود : ۱۲۵۳

یکی از پرسش های بسیار اساسی درباره شهود گروی اخلاقی مور این است که گسترده و دامنه شهود گروی اخلاقی وی تا کجاست. آیا شهود گروی اخلاقی وی صرفا ناظر به مفاهیم اخلاقی ارزشی و احکام یا قضایای اخلاقی مشتمل برآنهاست یا اینکه به مفاهیم اخلاقی ناظر به الزام و تکلیف و احکام یا قضایای اخلاقی مشتمل بر این مفاهیم نیز مربوط می شود؟ در این مقاله خواهیم کوشید تا با روشی تحلیلی–انتقادی نشان دهیم که بر خلاف رای برخی مفسران/منتقدان مور، گسترده و دامنه شهود گروی اخلاقی وی هرگز مفاهیم اخلاقی ناظر به الزام و تکلیف و احکام یا قضایای اخلاقی مشتمل بر این مفاهیم را در بر نمی گیرد، بلکه صرفا به مفاهیم اخلاقی ارزشی و احکام یا قضایای اخلاقی مشتمل بر آنها محدود می شود. در عین حال، نشان خواهیم داد که از میان مفاهیم اخلاقی ارزشی و احکام یا قضایای اخلاقی مشتمل بر آنها نیز فقط و فقط مفهوم وصفی «خوب» مشمول شهود گروی اخلاقی مورند.

درخت حوزه‌های تخصصی