درخت حوزه‌های تخصصی

در این مقاله، که برگرفته از طرح پژوهشی درازدامنی است، پس از بحثی کوتاه درباره رابطه حافظ و موسیقی، انواع ایهام تناسب و رابطه ایهام و دانش مخاطب به کشف و تبیین آن دسته از ایهام تناسبهای پنهان دیوان حافظ پرداخته ایم که بر پایه اصطلاحات پوشیده و کم کاربرد موسیقایی شکل گرفته است؛ اصطلاحاتی مانند «بقا»، «حلقه»، «خانه»، «خزان»، «دَور»، «دیر راهب»، «رَو»، «روان»، «سرو»، «شاخ»، «طرز»، «غمزده»، «گرفت» و «کارساز» که معانی موسیقایی آنها شناخته و آشکار نیست و به همین سبب در آثار پرشمار حوزه حافظ پژوهی و شروح متعدد دیوان حافظ چندان موردتوجه حافظ پژوهان قرار نگرفته است. ملاک تشخیص این اصطلاحات، فرهنگهای تخصصی موسیقی و در برخی موارد فرهنگهای لغتِ مبتنی بر متون قدیم بوده است .

زمان یکی از اساسی ترین مفاهیم در اشعار آنتونیو ماچادو و فروغ فرخزاد است که نه تنها در ساختار و محتوا، بلکه در شکل گیری نگرش فلسفی و جهان بینی این دو شاعر نیز نقشی کلیدی ایفا می کند. در اشعار ماچادو، زمان جریانی پیوسته و ناگزیر است که در قالب استعاره هایی همچون راه، سفر و درخت تجلی می یابد و با جریان بی وقفه ی مرگ همراه است. در مقابل، فروغ فرخزاد زمان را به عنوان نیرویی ناپایدار و ذهنی بازنمایی می کند که میان گذشته، حال و آینده در نوسان است و اغلب با حس سرگشتگی، اضطراب و آگاهی از بی ثباتی هستی پیوند خورده است. این پژوهش، با بهره گیری از چارچوب نظری اگزیستانسیالیسم هایدگر، به تحلیل تطبیقی نقش زمان در اشعار این دو شاعر پرداخته است. نظریه ی "زمانمندی" هایدگر نشان می دهد که تجربه ی زمان در شعر آن ها صرفاً کرونولوژیک نیست، بلکه بازتابی از زیست جهان دو شاعر و تأملات فلسفی شان درباره ی هستی و مرگ است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که ماچادو زمان را نوعی پیوستار هستی شناختی می داند که با حرکت و امید همراه است، در حالی که فرخزاد به زمان نگاهی بحرانی، گسسته و آمیخته با اضطراب دارد. این تفاوت ها، علاوه بر تمایزات فردی، متأثر از تجربه ی زیسته و فلسفه ی فردی آن ها بوده و در فرم و محتوای شعرشان بازتاب یافته است.

یکی از مواردی که در روایت پردازی به آن توجه شده است، بحث کانون روایت است؛ و در تحلیل توانمندی ها و شگردهایی که داستان پرداز برای شکل دادن به حکایت های خویش از آنها بهره گرفته است، اهمیت فراوان دارد. با توجه به اهمیت بحث تحلیل کانون روایت در شناخت بهتر و دقیق تر آثار روایی، در این پژوهش، دو داستان «شازده احتجاب» اثر «هوشنگ گلشیری» با سبکی سوررئال و «جای خالی سلوچ» اثر «محمود دولت آبادی» با سبکی رئال از حیث کانون روایی براساس دو مؤلفه: وجه و مشاهده به شیوه توصیفی- تحلیلی مقایسه و بررسی شده است؛ تا دریابد که با توجه به تفاوت سبکی این دو اثر، در بحث کانون روایت بر پایه ی مؤلفه های وجه و مشاهده چه تفاوت های معناداری بین آنها وجود دارد؟ با توجه به سبک های متفاوت شازده احتجاب و جای خالی سلوچ، فرض بر این است که تفاوت معناداری در استفاده از مؤلفه-های وجه و مشاهده کانون روایت بین این دو اثر وجود دارد. پس از بررسی و تحلیل های انجام شده در خصوص میزان بهره مندی از مؤلفه های کانون روایت در دو اثر، چنین حاصل شد که رئال و سورئال بودن این دو رمان، تأثیر چندانی در به کارگیری یا عدم استفاده از مؤلفه های کانون روایت نداشته است؛ در نتیجه تفاوت معناداری نیز در این دو اثر دیده نمی شود می توان نتیجه گرفت که تفاوت سبک برای استفاده از مؤلفه های کانون روایت، چندان محسوس نبوده، و بدین ترتیب به نظر می رسد، که رئال بودن جای خالی سلوچ و سوررئال بودن شازده احتجاب، ارتباط چندانی به استفاده از مؤلفه های کانون روایت نداشته و فرضیه ی ما در این خصوص رد می شود.

پیشینه و اهداف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل سؤالات آزمون های نهایی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم بر اساس سطوح طبقه بندی شناختی بلوم در بازه زمانی سال های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۴ است روش ها : پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و با رویکرد آمیخته (کمی و کیفی) انجام شده است. داده های پژوهش شامل کلیه سؤالات آزمون های نهایی کشوری این درس در سال های یادشده است. در مرحله نخست، سؤالات بر اساس شش سطح شناختی بلوم (دانش، درک، کاربرد، تحلیل، ترکیب و ارزیابی) طبقه بندی شدند و برای اطمینان از روایی و پایایی، فرایند کدگذاری به صورت دو مرحله ای و با نظر متخصّصان انجام شد. سپس فراوانی و درصد هر سطح محاسبه و توزیع سؤالات در سال های مختلف با استفاده از آمار توصیفی و آزمون دقیق فیشر بررسی شد. یافته ها:  نتایج پژوهش نشان داد که بیش از ۸۰ درصد از سؤالات در سه سطح پایین تر طبقه بندی بلوم (دانش، درک و کاربرد) قرار دارند و هیچ سؤالی در سطوح ترکیب و ارزیابی طراحی نشده است. آزمون دقیق فیشر وجود رابطه آماری معنادار میان سال برگزاری آزمون و سطح شناختی سؤالات را تأیید کرد؛ هرچند تغییرات فاقد الگوی منظم و تصاعدی به سمت سطوح بالاتر شناختی بودند. نتیجه گیری: این یافته ها بیانگر غلبه رویکرد حافظه محور در طراحی سؤالات و کم توجهی به مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت در نظام ارزشیابی رسمی است. نتایج این پژوهش می تواند در بازنگری برنامه های درسی و طراحی آزمون های آینده با هدف تقویت سطوح بالای شناختی مورد استفاده قرار گیرد.

مفهوم «اکسیداسیون اجتماعی» به عنوان مقوله اصلی این پژوهش، نمایانگر فرسایش سرمایه اجتماعی و بحران های ساختاری جامعه ایران در دوران زیست سیمین بهبهانی است. هدف پژوهش، تحلیل نمودهای اکسیداسیون اجتماعی در شعر سیمین بهبهانی با تمرکز بر غزل «چشم لعلی رنگ خرگوشان» است. پژوهش با رویکرد هرمنوتیکی، پس از مرور پنجاه غزل اجتماعی از آثار بهبهانی، این شعر را به عنوان نمونه مطالعاتی برگزیده و روابط مفهومی آن را بر پایه نظریات دورکیم (آنومی)، مارکس (بیگانگی)، فوکویاما و پاتنام (سرمایه اجتماعی)، گیدنز، سیمن، لارسن و گافمن و با اتکا به نظریه مولف محوری بررسی نموده است. برای سنجش اعتبار یافته ها نیز از اعتبار تفاسیر موجود و تطابق مفروضات پارادایمی بهره گرفته شده است. نتایج حاکی از آن است که مفاهیمی چون فرسایش سرمایه اجتماعی، سراب اجتماعی، افول آفتاب اجتماعی، احساس بی قدرتی و غمنامه نمایش اجتماعی، با استفاده از آرایه های ادبی در شعر بهبهانی تجلی یافته و با به حاشیه راندن توسعه اجتماعی، قرابت نزدیکی با بحران های اجتماعی دهه های ۱۳۲۰‑ ۱۳۴۰، همچون اشغال ایران توسط متفقین، کودتای ۲۸ مرداد، انزوای سیاسی روشنفکران و … دارد. تحلیل جامعه شناختی شعر چشم لعلی رنگ خرگوشان، بیانگر روح کنشگری سیاسی اجتماعی و دغدغه مندی شاعر و هشدار او نسبت به افول سرمایه اجتماعی، کاهش مشارکت مدنی و لزوم ایجاد بیداری اجتماعی در سطح جامعه است.

سنت شفاهی یکی از موضوعات مهمی است که از چند جنبه نیازمند بازنگری است. در این پژوهش با تکیه بر برخی منابع مهم انگلیسی عربی و فارسی، ابتدا نگاهی به سنت شفاهی در سایر فرهنگ ها داشته ایم؛ سپس به مقایسه آن با سنت شفاهی در ایران باستان پرداخته ایم. یکی از مهم ترین مبانی سنت شفاهی ارتباط مستقیم آن با تقدس کلام است که در این مقاله نمونه هایی از آن در میان اعراب قدیم و ایرانیان باستان تشریح شده است. از مهم ترین نتایج این پژوهش این است که؛ با نگاه به سنت شفاهی از منظر زبانی و کارکردِ ذهنِ انسانِ بدوی و با کندوکاو در سازوکار آن، می توان به رازورمزِ جهانِ بدوی راه یافت. به عنوان مثال یکی از مهمترین اسرار در بخش های کهن اوستا، ارتباط فرهنگ و سنت شفاهی با قالب سرودهای دینی و آئینی و به ویژه ستایش و پرستش خدایان است؛ به نحوی که می توان ادعا کرد ستایش خدایانِ باستان، ویژگیِ ذاتیِ سنت شفاهی در این دوره است. در نهایت با اینکه انسان امروزی از مرحله شفاهی به دنیای کتابت راه یافته است، همچنان جلوه هایی از این جهان بینی را می توان در آثاری چون گات ها مشاهده کرد.

زمینه/هدف: خواجه بهاءالدین نقشبند بنیان گذار سلسله نقشبندیه یکی از چهره های تأثیرگذار در حوزه تصوف است. اینک قدیمی ترین مقامات خواجه نقشبند به نام انیس الطالبین و عدّهالسالکین به چاپ رسیده است و مصحّحان این اثر در تصحیح و تحقیق درباره آن به نحوی شایسته اهتمام ورزیده اند. از آن جا که هر اثر تازه ای اگر با دقت بررسی شود و نتیجه آن به سمع و نظر صاحب اثر و مخاطبان آن برسد، جایگاه آن بهتر شناخته خواهد شد، نگارندگان بر آن شدند به بررسی این اثر بپردازند. روش/رویکرد: در این مقاله ابتدا به ویژگی ها و اهمیت کتاب انیس الطالبین و پس از آن به متن اثر پرداخته شده و پاره ای از خطاها و سهوهای مصحّحان به تفصیل بیان شده است. یافته ها/نتایج: نگارندگان ضمن برشمردن ویژگی های متنی و تأثیر انیس الطالبین بر متون پس از خود که در قالب جداول مقایسه ای آورده شده است، کوشیده اند بعضی از ابهامات متن را که در تصحیح اثر به آن پرداخته نشده است، برطرف کنند و پاره ای از واژه ها و اصطلاحات آن را شرح دهند؛ اصلاح این موارد، گزارش دقیق تر و رفع ابهام از بعضی گزاره ها در چاپ های بعدی بر ارزش اثر خواهد افزود.

هدف از این پژوهش، بررسی ارتباط تکنولوژی آموزشی در آموزش ادبیات پارسی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است. در این مطالعه، نقش تکنولوژی و «واقعیت افزوده» (AR) در ف هم درس ادبیات، مخصوصاً نظم و نثر کهن است. پژوهش های موجود با نشان دادن ارتباط درست میان فناوری و فهم متون کهن، راه را بر بسیاری از فرصت ها و خوانش های درست بازمی کند. افزایش مهارت های زبانی، درک معنا، گسترش دادن فهم دانش آموزان و تسلط بر برخی از جنبه های مبهم معانیِ موجود، تفکّر خلاق، ایجاد محیط های جذاب و بالابردن میزان مشارکت دانش آموزان در یادگیری و افزایش انگیزه آموزگاران در یاددهی، ارتباط دوسویه خوبی را ایجاد می کند. امروزه به سبب سلطه فناوری بر زندگی انسان ها، به نظر می رسد دانش آموزان علاقه فراوانی به حضور تکنولوژی در آموزش دارند و در اختیار نهادن راه های درست و مطمئن، می تواند بسیاری از کاستی را از بین برده، فرصت های یادگیری فعالی را به وجود آورد. رویکرد پژوهش، تحلیلی توصیفی و میزان نقش واقعیت افزوده درمدیریت و دگرگونی آموزشی معلمان در درس ه ای ادبیات است که در کتاب های دوره های مختلف مدرسه استفاده می شود.

زمینه/ هدف : مقاله با خوانش کتاب الذخائر والتُحف ابن زبیر، به شناسایی و دسته بندی موضوعیِ وام واژگان فارسی در این اثر پرداخته است. روش/ رویکرد : نوشتار بر آن است تا به شیوه توصیفی از رهگذر خوانش و بررسی اثر پیش گفته، به شناسایی، تحلیل و دسته بندی موضوعیِ واژگان پارسیِ کتاب بپردازد و به این سه پرسش، پاسخ دهد: در کتاب الذخائر والتحف ، واژگان معرّبِ پارسی تبار چه تعداد است؟ واژگان موجود به کدام حوزه های معنایی تعلق دارند؟ معنای وام واژگان تا چه اندازه در لغت نامه ها دقیق ضبط شده است؟ یافته ها/ نتایج : از میان 110 واژه فارسی تبارِ شناسایی شده در کتاب، چهار واژه در متون کهنِ فارسی و عربی غایب است و معنای برخی واژگان هم ناقص ضبط شده است. بیشتر معربات فارسیِ این کتاب، مرتبط با زندگی روزمره شهری است. 

«زمان» یکی از تأثیرگذارترین پدیده های هستی است که در کنار مکان، ظرفی برای انجام کارها در جهان است. در اندیشه ایرانیان باستان، زمان خود آیینی به نام «زُروانیسم» داشت که تقدیرگرایی یکی از مقوله های پایه ای آن به حساب می آمد. اثر زمان در فرهنگ اندیشگانیِ ایرانِ دوره ساسانی در اندرزهای دینی و حِکَمی- عملیِ بعضی از دین مردان و دانایان به خوبی پیداست. از آنجا که اثر زمان در هیچ کدام از دیگر انواع ادبی آن دوره به اندازه نوعِ اندرزی پُررنگ نیست، این مقاله پدیده زمان را با روشی توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه ای از منظر رابطه زمان و انجام کار در متون اندرزی پهلوی مورد بررسی قرار داده است. نتایج نشان می دهد که اندرزگویان خطاب به اندرزشوندگان، در خصوص اهمیت و تأثیر زمان در انجام کارها، از زمان ازلی تا زمان فرجامین و دوره های میانی آنها مانند هزاره، سال، فصل، ماه، اوقات شبانه روز، ساعت، ... سخن به میان آورده اند. در مواردی به دلایل یا نتایج انجام کارها یا پرهیز از انجام آنها نیز اشاره شده است. در نهایت، این که آثار بسیاری از اندرزهای پهلوی، در ادبیات، سیاست، فرهنگ و اجتماع ایرانِ بعد از اسلام به روشنی دیده می شود.

تصاویر کتب آموزشی به عنوان تولیدکننده معنا و منبع تفسیر و تعبیر متن، اگر با رنگ و طراحی مناسب همراه شوند، می توانند آثار مثبت و معناداری بر درک، احساس و رفتار دانش آموزان داشته باشند. پژوهش حاضر در پی تحلیل و بررسی ویژگی های تصاویر و رنگ های به کاررفته در کتاب فارسی هشتم و میزان ارتباط میان آنها با متن درس و چگونگی اثرگذاری آنها بر سطح یادگیری و درک مفاهیم توسط دانش آموزان است. روش گردآوری داده ها، کتابخانه ای و از نظر شیوه جمع آوری، کیفی و از نوع تحلیل محتواست و روش نمونه گیری، تمام شماری است؛ یعنی همه تصاویر فارسی هشتم و رنگ های مورد استفاده در آنها بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد مجموعاً 85 درصد تصاویر با متن درس به شکل های مختلف، از جمله بخشی از متن، بیشتر متن و نمادین مرتبط هستند و یازده طیف رنگ در تصاویر کتاب استفاده شده است. همچنین، نتایج حاکی از آن است که در میان ارزش های مندرج در تصاویر، طبیعت گرایی و بیان زیبایی و شگفت آوری آن، با 29 درصد بیشترین بسامد را در میان سایر ارزش ها دارد که در راستای ملموس سازی مفاهیم و هویت بخشی به دانش آموزان است. در ضمن، طیف رنگ سبز با بسامد 21 درصد بیشترین رنگ مورد استفاده و نیز با فراوانی 12، غالب ترین رنگ در تصاویر به شمار می رود که سبب ایجاد آرامش، تحکیم عقاید دینی، امیدواری و شادابی، و القای حس اعتمادبه نفس به دانش آموزان می شود. 76 درصد رنگ های غالب با متن درس ارتباط نزدیکی دارند که به ترتیب طیف رنگ سبز، قهوه ای و آبی، فراوانی بالاتری در مقایسه با سایر رنگ ها داشته اند.

آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان در بافت های فرهنگی مختلف، نیازمند توجه به جنبه های بین فرهنگی است تا فرایند یادگیری به شکلی مؤثرتر و با سازگاری بیشتر با فرهنگ مقصد پیش رود. این پژوهش به طراحی الگوی آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان با تأکید بر حساسیت بین فرهنگی و با رویکرد کیفی و استفاده از روش نظریه داده بنیاد، پرداخته است. جامعه آماری تحقیق شامل 25 فارسی آموز غیرایرانی از 11 کشور مختلف با دامنه اقامت بین 6 ماه تا 13 سال در ایران بوده که به روش نمونه گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته، یادداشت های روزانه و مشاهدات میدانی گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری تحلیل شده اند. تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی به انجام رسیده است. یافته ها نشان می دهد مقوله هسته ای تحقیق «فرایند یادگیری زبان فارسی در بافت بین فرهنگی» است که در قالب مدل پارادایمی شامل شرایط علّی (نیازهای ارتباطی، علاقه فرهنگی، الزامات مهاجرت)، راهبردهای یادگیری (شناختی، فراشناختی، بین فرهنگی)، عوامل مداخله گر (صلاحیت مدرسان، منابع آموزشی، نگرش جامعه میزبان) و پیامدها (تسلط زبانی-فرهنگی یا شکست در انطباق) سازمان دهی می شوند. بر اساس این نتایج، الگوی پیشنهادی تحت عنوان «آموزش یکپارچه زبان فارسی با بنیان های حساسیت بین فرهنگی (IPLIF) در چهار بعد شناختی-زبانی، عاطفی-هویتی، رفتاری-تعاملی و نهادی-پشتیبانی طراحی گردید. نتایج پژوهش نشان می دهد که ادغام مؤلفه های فرهنگی در فرایند آموزش زبان فارسی نه تنها موجب افزایش تسلط زبانی می شود، بلکه به سازگاری فرهنگی و کاهش شوک فرهنگی نیز کمک می کند. این الگو می تواند مبنای مناسبی برای بازنگری در برنامه های درسی و تربیت مدرسان زبان فارسی باشد.

 نوشتن یکی از چهار مهارت اصلی زبان است که نقش مهمی در بیان اندیشه ها، انتقال پیام و برقراری ارتباط مؤثر ایفا می کند. با وجود اهمیت این مهارت، بسیاری از زبان آموزان در تولید متن با مشکلاتی مواجه می شوند. استفاده از سازه های قالبی می تواند به آن ها در تولید متن و بهبود کیفیت متون آن ها کمک کند. این پاره گفت ها ساختارهای زبانی از پیش آماده شده ای هستند که به دلیل ویژگی های خاص خود از جمله کاهش فشار عاطفی - روانی و کمک به روان شدن و تسریع کلام، می توانند ابزار مناسبی برای افراد در زمینه تولید متن باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش گفتارهای قالبی بر بهبود مهارت نوشتنِ دانشجویان اجرا شد. این مطالعه با روش شبه تجربی و طرح پیش آزمون - پس آزمونِ تک گروهی انجام شد. ابزار پژوهش، متن های تولیدی دانشجویان بود که بر اساس مقیاس 100 نمره ای در موؤلفه های ساختار، محتوا، واژگان، دستور زبان، روانی و سهولت نگارش ارزیابی شدند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که گفتارهای قالبی، تأثیر مثبت و معناداری در دو حوزه نگارش خلّاق و نامه نگاری رسمی داشته است. یافته ها در مجموع بیانگر آن است که گفتارهای قالبی می توانند ابزار کارآمدی برای آموزش مهارت نوشتن در زبان فارسی باشند.

شواهد نشان می دهد که دانش آموزان ایرانی نرخ بالاتری از عدم پاسخ به سؤالات یا پاسخ های سفید را نسبت به میانگین کشورهای شرکت کننده ثبت می کنند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی الگوها و عوامل مرتبط با بروز پاسخ های سفید در مطالعه پرلز 2021، بر داده های 5962 دانش آموز پایه چهارم ایران با استفاده از روش تحلیل ثانویه مبتنی است. در این مطالعه، تفاوت میزان پاسخ های سفید به صورت تطبیقی (ایران در مقایسه با سایر کشورها)، روندی (در مقایسه ادوار مختلف پرلز) و درون آزمونی (بر اساس ویژگی های سؤال) بررسی شد. نتایج نشان داد که نسبت پاسخ های سفید دانش آموزان ایرانی بیش از میانگین سایر کشورهاست و این تفاوت به ویژه در سؤالات تشریحی برجسته تر است. همچنین، با افزایش درجه دشواری متن و پیچیدگی فرایندهای شناختی خواندن، احتمال بروز پاسخ سفید افزایش می یابد. تحلیل روندی حاکی از آن است که بیشترین میزان پاسخ سفید در سال 2021 و کمترین آن در سال 2011 مشاهده شده و از سال 2011 به بعد روندی افزایشی داشته است. در تحلیل استنباطی با استفاده از رگرسیون، نوع پاسخ گویی (تشریحی بودن سؤال) و دشواری سؤال به عنوان مهم ترین پیش بین های بروز پاسخ سفید شناسایی شدند و این دو متغیر بخش قابل توجهی از واریانس عدم پاسخ را تبیین کردند. در مجموع، یافته ها نشان می دهد که پاسخ های سفید در میان دانش آموزان ایرانی احتمالاً به دلیل محدودیت های توانایی شناختی و بار ذهنی بالاترِ سؤالات مرتبط است. این نتایج بر آموزش مهارت های خواندن سطح بالا و مداخلات هدفمند در راستای ارتقای توانمندی های دانش آموزان و افزایش تمرکز آنان برای کاهش نرخ عدم پاسخ در مطالعات بین المللی تأکید می کند.

این پژوهش با هدف واکاوی ژرفانگی و نظام مند تجلی مضامین قرآنی و عرفان اسلامی در زبان اشعار حسین پناهی انجام شده است. مقاله با تمرکز بر مجموعه های شعری «به وقت گرینویچ»، «افلاطون کنار بخاری»، «من و نازی»، «کابوس های روسی» و «سال هاست که مرده ام»، به روشی توصیفی-تحلیلی و در چارچوب رویکردی تطبیقی، به بررسی این مسئله می پردازد که چگونه پناهی با تکیه بر پیشینه تحصیلات حوزوی و آشنایی با متون دینی و عرفانی، این مفاهیم را در بافت شعر مدرن خود بازآفرینی و تلفیق کرده است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که اشعار پناهی مشحون از اشارات مستقیم و غیرمستقیم به آیات قرآن کریم است که از جمله مهم ترین آن ها می توان به ارجاعات مکرر به سوره های بقره (آیات خلافت انسان، انفاق و وسعت کرسی الهی)، ص (نفخه روح)، ملک (مفهوم ملکوت)، اسراء (ناتوانی در توصیف کلمات الهی) و الرحمن (مفهوم فنا و بقا) اشاره کرد. در کنار این، مفاهیم بنیادین عرفانی همچون «وحدت وجود» با تأثیرپذیری از اندیشه ابن عربی، «عشق الهی» به عنوان محرک کائنات، «فنا فی الله» و محو در ذات حق، «سکوت عارفانه»، «شفقت بر حیوانات» و «سیر آفاقی و انفسی» از کانونی ترین درون مایه های شعری او به شمار می روند. نتایج نهایی پژوهش نشان می دهد که پناهی این مفاهیم را در قالب شگردهای بیانی نوین از جمله شطح، واسازی، پارادوکس و برهم زدن زبان عادی باز سازی کرده و از این رهگذر میان سنت عرفانی ایران و شعر معاصر پیوند برقرار ساخته است.

زمینه/هدف: شعر در ادبیات اردوگاهی جایگاه بسیار بالایی دارد. افرادی که به هر دلیلی مبتلا به حبس و زندان می شوند، اوّلین جرقه ادبی که برای تحمّل شرایط سخت اسارت در وجودشان زده می شود، شعر است. بر دیوارهای اردوگاه پس از خطوط موازی که نشانگر تعداد روزهای اسارت اسیر است، تک بیت هایی صائب گونه دیده می شود که به فراخور حال زندانیان، مفاهیم متفاوتی دارند و البتّه شعر هجران و گلایه از روزگار (حبسیّه) در این میان پر رنگ تر از دیگر انوع شعر به چشم می خورد و در این میان، نامه ها حاوی بخش مهمی از اشعار اسارتند و بخشی از ادبیات پایداری به شمار می روند. روش/ رویکرد: این پژوهش براساس تحلیل محتوای کیفی نامه های اسرا و با استنادات عینی و ملموس به انجام رسیده است. یافته ها/ نتایج: در ادبیات اردوگاهی: 1- از شعر فاخر گرفته تا شعر عامیانه وجود دارد.2- در شعر عرفانی آن، اسیر زندان بودن، بهتر از اسیر نفس بودن است. 3- در این گونه از ادبیات، زندان دنیوی و اسارت می تواند از وسایل تهذیب نفس باشد . 4- اشعار عرفانی ناب در نتیجه شکسته دلی و عزلت گزینی پدید خواهد آمد. 5- اشعار با مضامین استقامت و پایداری، در صورتی معنا پیدا می کنند که نشأت گرفته از دین باشند. 

استعاره ممکن است در نگاه بعضی از صاحب نظران، انحراف از هنجارهای متعارف زبان به شمار رود؛که این امر، می تواند شیوه ای از فرآیند گریزناپذیر در شکل گیری استدلال و اندیشه قرار گیرد؛ به این معنا که نظام اندیشه ای بشر ماهیتی اساساً استعاری دارند، زیرا انسان ها در قالب مفاهیم استعاری می اندیشند و چه بسا به شبیه سازی دست خواهند زد. در راستای این امر، پژوهش حاضر به بررسی حوزه های استعاره «غم» در اشعار قاآنی پرداخته است، روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی است و هدف از آن، شناسایی حوزه های مبدأ به کار رفته در آثار شاعر مذکور می باشد؛ تا بتوان با تحلیل شناختی آن ها، لایه های پنهان معانی اشعار وی را مورد بررسی قرار داد. بر اساس یافته های پژوهش حاضر، قاآنی به منظور عینی سازی مفهوم ذهنی غم، از حوزه های مبدأ مختلفی بهره برده است که پر استعمال ترین آن ها، انسان، جاندار، اشیاء و انسان هستند که مفهوم ذهنی را به صورت عینی مورد استفاده قرار داده است. یافته های این جستار مؤید این مطلب است که قاآنی، دیدی کاملاً متفاوت به مفهوم غم دارد، طوری که بارها آن را در قالب اجسام سنگین و حتی کُشنده به ترسیم می کشد که این امر به صورت حیوانات وحشی نیز مشهود است. این نوع نگرش قاآنی به غم می تواند بازتاب زندگی پر از رنج او باشد که در ذهنش رسوخ و در زبانش نمود پیدا کرده است.

 ادبیات کودک به عنوان منبعی غنی از درون داد زبانی، نقش حیاتی در آموزش زبان ایفا می کند. داستان ها یادگیرنده را در معرض ساختارهای دستوری و واژگانی در بافتی معنادار قرار می دهند. از میان عناصر زبانی، افعال به عنوان ستون فقرات جمله، نقش تعیین کننده ای در انتقال معنا دارند. این پژوهش با هدف شناسایی، دسته بندی و تحلیل افعال و زمان های پرکاربرد فارسی در داستان های کودک و نوجوان انجام شد.  پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل محتوای کمی بر روی ۲۰ کتاب داستان برگزیده گروه سنی ۶-۱۲ سال منتشر شده در سال های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۲ انجام شد. نمونه ها به روش هدفمند انتخاب و داده ها با چک لیست محقق ساخته استخراج شدند. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی و نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام گرفت.  تحلیل پیکره ۶۰,۰۰۰ کلمه ای نشان داد که ده فعل پرکاربرد شامل «بودن»، «داشتن»، «کردن»، «گفتن»، «شدن»، «رفتن»، «آمدن»، «خوردن»، «دیدن» و «دانستن» بیش از نیمی از افعال را تشکیل می دهند. زمان ماضی ساده با سهم ۶۵% غالب ترین زمان بود. رابطه معناداری بین ژانر داستان و نوع افعال به کار رفته مشاهده شد. همچنین افعال مرکب مبتنی بر این افعال هسته ای، سهم قابل توجهی در پیکره زبانی داشتند. یافته ها نشان می دهد که تمرکز بر آموزش این افعال و زمان های پرکاربرد می تواند به بهینه سازی فرآیند آموزش زبان فارسی بینجامد. استفاده از این یافته ها در تولید مواد آموزشی و برنامه ریزی درسی توصیه می شود. این رویکرد می تواند به توسعه مهارت های زبانی کودکان و نوجوانان در درک و تولید جملات معنادار کمک شایانی نماید.

پیشینه و اهداف : حافظ شیرازی در دوازده غزل، عناصر مربوط به رمضان، عید فطر و روزه داری را به صورت استعاره های روایی به کار برده است. این عناصر در ساختار معنایی غزل ها کارکردی فراتر از اشاره های دینی دارند و به ابزاری برای بیان دیدگاه انتقادی شاعر تبدیل می شوند. هدف این پژوهش تبیین و تحلیل یکی از شیوه های رندی حافظ از طریق بررسی نقش این استعاره ها در شکل گیری پیرنگ غزل هاست. روش ها : این پژوهش با تکیه بر دیدگاه پل ریکور درباره نقش استعاره در پیرنگ سازی روایت و با روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است. در این چارچوب، غزل هایی که در آن ها تعابیر و عناصر مربوط به رمضان و روزه داری حضور دارد بررسی شده تا کارکرد استعاره ها در شکل دهی به روایت و انتقال معنا روشن شود. یافته ها : نتایج نشان می دهد که حافظ با بهره گیری از عناصر رمضان، روزه داری و عید فطر، فضایی استعاری ایجاد می کند که در آن رفتار مدعیان زهد و تصوف به نقد کشیده می شود. اشاره به شادی و عشرت پس از پایان رمضان و رؤیت هلال شوّال در بسیاری از موارد ناظر به کسانی است که در ماه رمضان به جای عبادت، به عشرت پنهانی روی آورده اند و پایان ماه را فرصتی برای بازگشت آشکار به همان رفتارها می دانند. همچنین تأکید بر ضرورت شادی در ماه شعبان، کنایه ای از کسانی است که از فرارسیدن رمضان ناخشنودند و می کوشند پیش از محدودیت های آن، به عیش و نوش بپردازند. نتیجه گیری : تحلیل این غزل ها نشان می دهد که حافظ از استعاره های مرتبط با رمضان و عید فطر برای ساختن پیرنگی انتقادی بهره می گیرد که هدف آن افشای ریاکاری مدعیان زهد است. بدین ترتیب، این استعاره ها نه تنها نقشی زیبایی شناختی دارند، بلکه به ابزاری برای نقد اجتماعی و اخلاقی تبدیل می شوند و یکی از جلوه های مهم رندی حافظ را در سطح روایت و معنا آشکار می سازند.

پیشینه و اهداف هدف این پژوهش، بازاندیشی در فعالیت های مهارت صحبت کردن، بررسی شیوه های پیشنهادی اجرای این فعالیت ها در کتاب راهنمای معلم و پیشنهاد روشی کارآمد است. جامعه پژوهش، تمرین های کتاب فارسی پایه های اول تا ششم ابتدایی است و فعالیت های «نگاه کن و بگو»؛ «گوش کن و بگو»؛ «به دوستانت بگو»؛ «کتابخوانی» و «صندلی صمیمیت» به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزار تشخیص این فعالیت ها نیز کتاب راهنمای معلم است. روش ها: پژوهش حاضر به روش کتابخانه ای انجام شده و تحلیل داده ها به شکل کیفی صورت گرفته است.یافته ها: یافته ها نشان می دهد؛ اول اینکه مجموع این فعالیت ها از پایه اول تا ششم سیر نزولی دارند: پایه اول (88 تمرین)؛ دوم (30)؛ سوم (26)؛ چهارم (12)؛ پنجم (12) و ششم(3)؛ دوم برای تحقق هدف خاصی طراحی نشده است و سوم شیوه های پیشنهادی برای اجرای این فعالیت ها ناکارامد و خود مانعی برای سخن گفتن است.نتیجه گیری: پژوهش حاضر با تأکید بر مفهوم «سکوسازی»، الگوها و ابزارهایی جدید، عینی و بصری به منظور پرورش مهارت های گفتاری و ایجاد فضای امن پیشنهاد می کند که تعامل، تخیل، جسارت در بیان و بازخورد سازنده را محور قرار می دهد. مبنای این الگوی معتبر، تجارب شینا کامرون و لوئیز دمپسی است که به طور کاربردی در کلاس های درس شان اجرا و موفق شده است. اجرای این فعالیت ها در فضایی امن و حمایتی، مهارت گفتاری را از سطح تمرین زبانی به تجربه ای عمیق و اندیشمندانه ارتقا می دهد.