امین بنی طالبی دهکردی

تصاویر کتب آموزشی به عنوان تولیدکننده معنا و منبع تفسیر و تعبیر متن، اگر با رنگ و طراحی مناسب همراه شوند، می توانند آثار مثبت و معناداری بر درک، احساس و رفتار دانش آموزان داشته باشند. پژوهش حاضر در پی تحلیل و بررسی ویژگی های تصاویر و رنگ های به کاررفته در کتاب فارسی هشتم و میزان ارتباط میان آنها با متن درس و چگونگی اثرگذاری آنها بر سطح یادگیری و درک مفاهیم توسط دانش آموزان است. روش گردآوری داده ها، کتابخانه ای و از نظر شیوه جمع آوری، کیفی و از نوع تحلیل محتواست و روش نمونه گیری، تمام شماری است؛ یعنی همه تصاویر فارسی هشتم و رنگ های مورد استفاده در آنها بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد مجموعاً 85 درصد تصاویر با متن درس به شکل های مختلف، از جمله بخشی از متن، بیشتر متن و نمادین مرتبط هستند و یازده طیف رنگ در تصاویر کتاب استفاده شده است. همچنین، نتایج حاکی از آن است که در میان ارزش های مندرج در تصاویر، طبیعت گرایی و بیان زیبایی و شگفت آوری آن، با 29 درصد بیشترین بسامد را در میان سایر ارزش ها دارد که در راستای ملموس سازی مفاهیم و هویت بخشی به دانش آموزان است. در ضمن، طیف رنگ سبز با بسامد 21 درصد بیشترین رنگ مورد استفاده و نیز با فراوانی 12، غالب ترین رنگ در تصاویر به شمار می رود که سبب ایجاد آرامش، تحکیم عقاید دینی، امیدواری و شادابی، و القای حس اعتمادبه نفس به دانش آموزان می شود. 76 درصد رنگ های غالب با متن درس ارتباط نزدیکی دارند که به ترتیب طیف رنگ سبز، قهوه ای و آبی، فراوانی بالاتری در مقایسه با سایر رنگ ها داشته اند.