زیبایی شناسی عرفانی هنر برمبنای رسالۀ لوایح جامی
منبع:
مطالعات نظری هنر دوره ۳ بهار و تابستان ۱۴۰۲ شماره ۴
155 - 166
حوزههای تخصصی:
رساله ی «لوایح» اثر عبدالرحمان جامی، شاعر و عارف برجسته قرن نهم هجری، یکی از آثار مهم در زمینه ی زیبایی شناسی عرفانی هنر به شمار می رود. «لوایح» به بررسی مفاهیم عمیق و پیچیده ی زیبایی، عشق و تجلیات الهی در بستر عرفان اسلامی می پردازد و تلاش دارد تا ارتباط میان این مفاهیم را در هنر به تصویر بکشد. در زیبایی شناسی عرفانی، خداوند به عنوان منبع زیبایی در تمام عوالم هستی در نظر گرفته می شود. عالم ناسوت، آینه ی عالم لاهوت است و همه انعکاس نور الهی را در خود دارد. شاعران و عارفان، در آثار خود، مفهوم زیبایی و ارتباط آن با جمال الهی را به تصویر می کشند. از منظر جامی، هنر وسیله ای است که از طریق آن هنرمند می تواند به کشف و بیان زیبایی های نهفته در جهان بپردازد. او معتقد است که خلاقیت هنری یک فرآیند روحانی است که در آن هنرمند با الهام از عشق الهی، به خلق آثار هنری می پردازد. این مقاله به بررسی این سوال اصلی می پردازد: «چگونه جامی در رساله ی «لوایح» به زیبایی شناسی عرفانی هنر پرداخته و چه مفاهیم کلیدی در تبیین زیبایی و هنر در این رساله به کار رفته اند؟» روش تحقیق در این پژوهش شامل تحلیل محتوای متنی رساله ی «لوایح» و بررسی مفاهیم کلیدی زیبایی شناسی عرفانی از دیدگاه جامی است. این روش شامل بررسی دقیق متون رساله و استخراج مفاهیم مرتبط با زیبایی، عشق و تجلیات الهی می باشد. لوایح را می توان به عنوان یک اثر زیبای هنری و عرفانی در نظر گرفت. اثری که هنر و عرفان دوشادوش هم برای رسیدن به کمال در حرکتند.