درخت حوزه‌های تخصصی

مسأله خاستگاه دین یکی از مسائل اختلافی میان خداباوران و ملحدان می باشد. گاهی بحث درباره منشأ دین حق می باشد و گاهی بحث درباره منشأ ادیان باطل است. علامه طباطبایی از دین شناسان برجسته معاصر است که از دیدگاه خداباورانه و با نگاه به آیات قرآن، احادیث و شواهد تاریخی نظریاتی را در این زمینه مطرح کرده است. با توجه به این که این نظریات در بیست جلد المیزان و در کتاب های دیگر علامه به طور پراکنده مطرح شده است و تاکنون به گونه منسجم و جامع ارائه و گونه شناسی نشده است در این مقاله با تمرکز بر آثار علامه به ویژه تفسیر المیزان در صدد هستیم با شیوه توصیفی و تحلیلی، نظریات علامه طباطبایی را در باب خاستگاه ادیان باطل استخراج کرده و گونه شناسی کنیم. نتیجه تحقیق این است که این عوامل به سه گونه بینشی، گرایشی و کنشی تقسیم می شوند. عوامل بینشی اموری مانند قیاس فعل الهی به فعل بشری، خطا در تطبیق سنت دینی بر حکم فطرت، اصالت و استقلال قائل شدن برای شفیعان پنداری، اشتباه در تشخیص مصداق رب، باور به خودکفایی و تاریخمندی دین حق می باشد. عوامل گرایشی شامل اموری مانند هواهای نفسانی، انگیزه جلب منفعت و انگیزه دفع ضرر است. عوامل کنشی مشتمل بر اموری مانند اختلافات ناشی از ظلم و فساد برخی عالمان دین، تفرقه و تشتت جسمی، صبغه قومی یافتن دین، جلب قلوب پیروان بت پرستی، تقطیع دین حق، انحراف در توصیف ربوبیت، وضع سنت استحسانی برای تأمین سعادت زندگی ابدی، تکریم بزرگان قبیله با ساختن بت های آنها و بی پرده بیان کردن حقایق عرفانی است.

این پژوهش به بررسی چالش های کلامی ناشی از آثار (تکوینی و اعتباری) گناه در نظام عالم (اعم از دنیا و آخرت) با تأکید بر تفسیر المیزان علامه طباطبایی می پردازد. آثار گناه در دو حوزه فردی (فقر، قساوت قلب، کوتاهی عمر، فراموشی، مستجاب نشدن دعا، گرایش به الحاد، عذاب اخروی و فقدان حالت معنوی) و اجتماعی (بلایای طبیعی، خشکسالی، تورم، مرگ های ناگهانی، اختلافات خانوادگی و فساد اجتماعی) دسته بندی می شود. با روش توصیفی-تحلیلی و با محوریت تفسیر المیزان، چهار چالش کلامی مورد بررسی قرار می گیرد: تعارض ظاهری قوانین کیفری الهی با اختیار انسان، ناسازگاری آثار جمعی گناه با عدل الهی، تعارض آثار گناه با رحمت الهی، و چالش آثار گناه با حکمت الهی. یافته ها نشان می دهد که این چالش ها با تبیین صحیح مفاهیم کلامی و با استناد به سنن الهی تخلف ناپذیر، وحدت ارگانیک جامعه و نظام حکیمانه الهی قابل حل هستند و این امور (=آثار تکوینی و اعتباری گناه) با اختیار انسان و عدالت، رحمت و حکمت الهی نه تنها منافات ندارد بلکه در راستای آن و هماهنگ با آن است.

متکلمان شیعه، به «حسن و قبح عقلی» باور داشته و حسن عدل و قبح ظلم را ذاتی می دانند. ایشان عدل را یکی از صفات فعلی خداوند برمی شمارند و عادل بودن او را به این معنا تفسیر می کنند که افعال الهی همواره مطابق عدالت اند نه این که عدالت تابع افعال خداوند باشد. به باور متکلمان شیعه، خداوند با جود خویش حق هر ذی حق را ادا می کند و هر چیز را در جایگاه شایسته خود می نشاند و هیچ موجودی را فراتر از توانش تکلیف نمی نماید. اهمیت عدالت در کلام شیعی، به اندازه ای است که «عدل الهی» به عنوان یکی از اصول پنج گانه و متمایزکننده مذهب امامیه شناخته می شود. اما در حکمت شیعی، صدرالمتألهین نظریه ای بنیادین ارائه کرده است که می تواند در مرحله تشخیص مصداق و مجرای عدالت اجتماعی و پاسخ به شبهات عدل الهی، نقشی تعیین کننده و تحول آفرین ایفا کند. بر اساس این نظریه به ویژه با تقریری صدرالمتألهین در آثار تفسیری خود ارائه می دهد - انسان ها در ذات و جوهر نفس خود متفاوت و متغیرند و انواع و اجناس گوناگونی دارند. این تفاوت جوهری و در بعضی مراحل، اختیاری می تواند مبنایی انسان شناختی در حکمت عملی به شمار آید و در مرحله اجرای عدالت لحاظ گردد، زیرا بر اساس آن، انسان ها، افزون بر حقوق و تکالیف مشترک، ممکن است متناسب با ذاتیات و صور نوعیه خود، از حقوق و تکالیفی ویژه برخوردار باشند و عدالت آن است که حقوق و تکالیف یادشده از سوی خداوند در تکوین و تشریع و از سوی انسان ها در جامعه رعایت شوند. در این پژوهش با روش تحلیلی - توصیفی، ضمن اشاره به آرای فیلسوفان، و متکلمان و مفسران، کوشیده ایم نظریه «تعدد نوعی نفوس» را با عنایت به آنچه در کلام اسلامی درباره عدل الهی بیان می شود به مثابه یکی از مبانی انسان شناختی عدالت تبیین نماییم و به برخی شبهات «عدل الهی» پاسخ دهیم.

در سنت تفسیری مسلمانان، تبیین خاستگاه نزول آیه ۲۸۵ سوره بقره، در نوسان میان دو روایت کاملاً متمایز قرار دارد: روایتی که آن را محصول «گفتمان آسمانی» و مکالمه ای قدسی در شب معراج می داند، و روایتی که آن را پاسخی به «زمینه زمینی» و اضطراب ناشی از تکالیف شاق در میان صحابه معرفی می کند. این پژوهش با اتخاذ رویکرد «موردپژوهی» و روش تحلیل محتوای تطبیقی، به جای نقد سندی صرف، به واکاوی منطقِ ترجیحِ مفسران در گزینش یکی از این دو بستر می پردازد. یافته ها نشان می دهد که این اختلاف، بازتاب دهنده دو الگوی هرمنوتیکی و کلامی در مواجهه با متن مقدس است: مفسرانِ «سیاق گرا» با محوریت بخشی به نظم ساختاری سوره، نزول آیه را از نوع «شأن نزولِ موقعیتی» (پاسخ به بحران تاریخی) دانسته و به «الهیاتِ تعامل» دست یافته اند؛ درحالی که مفسرانِ «روایی-باطنی» با اصالت دادن به اخبار خاصه، آن را از نوع «شأن نزولِ مَقامی» (بیانگر منزلت فرازمانی) دانسته و «الهیاتِ تکریم» را صورت بندی کرده اند. نوآوری این تحقیق در تبارشناسی این دو پارادایم و اثبات این نکته است که دوگانگی مذکور، نه نشانگر تعارض، بلکه گواهی بر کارکرد دوگانه متن در پوششِ هم زمانِ «اضطرابِ تاریخیِ انسان» و «عنایتِ ملکوتیِ خداوند» است.

اصغر الهی (۱۳۲۳-۱۳۹۱) از جمله نویسندگان معاصر ایران است که در زمینه روان پزشکی متخصص است و ذهن گرایی در آثار او نقشی اساسی ایفا می کند. این ذهن گرایی در آثار او گاه صرفاً در قالب تکنیکی مقطعی و گاه در قالب عنصری چون زاویه دید بروز می یابد. گونه هایی از انواع شگردهای مبتنی بر کارکرد ذهن در آثار او وجود دارد که کم تر بدان توجّه شده است. از جمله این شگرد ها، پرداخت ذهنیّت جمعی در داستان و بازتاب آن به اشکال مختلف است. در این پژوهش تلاش بر آن است سه گونه از این پرداخت های منحصر به فرد شناسایی گردند و سپس بررسی شوند. رویکرد معناشناسی روایی، توجّه را به مسئله راوی  و نقش کنشگرانه او در فرآیند روایت پردازی جلب می کند تا با روشی توصیفی-تحلیلی و خوانش جزئیات،  دریابیم ظرفیّت های روایت در قالب داستان پردازی در چه صورتی می تواند متن را از تک صدایی خارج کند و موقعیّت های بین الاذهانی را بازسازی کند. نتیجه نشان می دهد بازنمایی ذهنیّت جمعی در داستان های اصغر الهی با استفاده از چند تکنیک شخصیّت پردازی جمعی، زاویه دید راشومونی و به کارگیری اوّل شخص در دو ساحت مفرد و جمع حاصل می شود.

امروزه، ژانر رمان به دلیل ویژگی چندصدایی و عقل گرایی، بهترین و مناسب ترین فرم برای نمایش زندگی واقعی است؛ از آنجایی که زندگی واقعی هیچ ملّتی نمی تواند جدا و بریده از گذشته فرهنگی او باشد، از این رو رویدادهای اجتماعی سبب بازنویسی اسطوره ها در قالب رمان می شود. از طرفی پاسخ به پرسش «من کیستم؟»، از پرسش های اساسی بشر و از نوترین مباحث عصر مدرن و پسامدرن است که نگاه بسیاری از اندیشمندان علوم انسانی و اجتماعی را به سوی خود کشانده است. در جستار پیش رو، معناپردازی اسطوره ها در عرصه رمان های فارسی به گونه ای است که گاهی نویسندگان رمان های «تراژدی - کمدی پارس و سوگ مغان»، خوانش های نو و متفاوتی از اسطوره ها دارند و برای بازگشت به گذشته پرافتخار و تقویت انگیزه های بازیابی هویت ملی، به بازنمایی آن می پردازند. این پژوهش که با رویکرد بینامتنی و تحلیل محتوا صورت گرفته است، به نمادشناسی به عنوان یکی از زمینه های مرتبط با معناشناختی توجه کرده است. با توجه به ارتباط رمان و اسطوره و اهمیّت فرهنگ و هویت ملی، نویسندگان رمان ها یادآور شدند که هویت ملی ایرانیان دچار ضعف و سستی شده است، همچنین از آرمان های نابود شده ملتی سخن گفتند که همواره گرفتار کینه توزی و خیانت بوده است و با اشاره به مرگ قهرمانان و نیکان، از بی عدالتی و فجایع انسانی در دوره های مختلف تاریخی سخن رانده اند.

ادبیات داستانی همواره یکی از پرکاربردترین و محبوب ترین انواع ادبیات بوده است. متون داستانی به دلیل جذابیت های بصری و روایتی خود، نقش مهمی در انتقال احساسات و مفاهیم به مخاطب دارند. یکی از رویکردهای نوین در تحلیل متون ادبی، استفاده از نظریه کنش گفتاری جان سرل است که به بررسی انواع کنش های گفتاری در متون می پردازد. در این پژوهش به تحلیل اثر احمد حسن الزیات، "اول درس القیته"، براساس نظریه کنش گفتاری سرل پرداخته شده است. با وجود پژوهش های متعدد درباره تحلیل متون ادبی، تحلیل های دقیق تری از کنش های گفتاری در آثار احمد حسن الزیات کمتر انجام شده است. این پژوهش تلاش دارد تا با استفاده از نظریه کنش گفتاری، به بررسی دقیق تری از روابط و مفاهیم موجود در متن "اول درس القیته" بپردازد. اهداف پژوهش: شناسایی و تحلیل کنش های گفتاری موجود در متن "اول درس القیته". بررسی تأثیر کنش های گفتاری بر جذابیت و عمق مفاهیم در متن. تحلیل رابطه میان نویسنده و مخاطب با استفاده از کنش های گفتاری. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوا و تحلیل کنش گفتاری جان سرل انجام شده است. ابتدا پاره گفتارهای متن "اول درس القیته" شناسایی و دسته بندی شده و سپس با توجه به افعال کنش های گفتاری، نوع کنش هر پاره گفتار تعیین و تحلیل شده است. یافته های پژوهش: بیشترین فراوانی کنش های گفتاری در متن به کنش های اظهاری اختصاص دارد که نشان دهنده تأکید زیاد بر توصیف شخصیت ها، بیان حوادث و شرح وقایع است. کنش های عاطفی به دلیل بیان حالات روحی و روانی نویسنده، عمق بیشتری به متن بخشیده و ارتباطی عمیق تر با خواننده ایجاد می کنند. کنش های ترغیبی در جملات پایانی متن به ایجاد انگیزه و ترغیب خواننده به رشد و پیشرفت شغلی پرداخته اند. پیشنهادات برای پژوهش های آینده: تحلیل آثار دیگر نویسندگان معاصر با استفاده از نظریه کنش گفتاری سرل برای مقایسه و بررسی تأثیرات مختلف کنش های گفتاری. بررسی کاربرد کنش های گفتاری در متون مختلف ادبیات جهانی برای درک بهتر از تفاوت ها و شباهت های موجود در فرهنگ ها و زبان های مختلف.

جمله پرسشی، جمله ای است که گوینده آن را برای طلب فهم و آگاهی از امری که بر وی مجهول است، مطرح می کند و غرض او کسب اخبار است؛ اما گاهی از جملات پرسشی جهت القای معانی دیگری نیز بهره گرفته می شود که به آن معانی ثانویه می گویند. استفاده از این کارکرد بلاغی زبان موجب زیبایی و افزایش ادبیت اثر ادبی می شود و از این رو، شاعران از این روش برای زیبایی هر چه بیشتر زبان اثر خود بهره می گیرند. پژوهش حاضر، با روش توصیفی – تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای به بررسی جملات پرسشی و اغراض ثانویه آن در مخزن الاسرار نظامی گنجوی می پردازد. هدف این پژوهش آن است تا مشخص کند، نظامی گنجوی از طریق کاربرد جملات پرسشی در مخزن الاسرار، قصد ارائه چه مفاهیمی را داشته و تا چه اندازه در این امر موفق بوده است. بررسی داده ها نشان می دهد که از مجموع 225 جمله پرسشی یافته شده در مخزن الاسرار، 10 جمله با پرسش واقعی و بقیه در معانی ثانوی مانند توبیخ، تعجب، نفی، نهی، ارشاد، اغراق و ... به کار رفته اند. به طور کلی، نظامی با بهره گیری از جملات پرسشی، مجموعاً 39 مضمون و مفهوم ضمنی را بیان می کند که بیشترین به توبیخ و ملامت و کمترین به فخر و ناامیدی اختصاص دارد. علاوه بر این، کاربرد چند معنای ثانوی در یک جمله نیز در این اثر دیده می شود که نشان دهنده مهارت بالای نظامی در بهره گیری از ظرفیت های بلاغت زبانی است که کاربرد این مقدار از پرسش های بلاغی، بیانگر غنای مضامین و مفاهیم و در نتیجه، ارزش بالای بلاغی مخزن الاسرار و ماندگاری و تأثیرگذاری کلام نظامی شده است.

یکی از مهم ترین نظریات مطرح شده در بستر نظام اجتماعی ایران، نظریه «مردم سالاری دینی» است که در گام نخست، از جانب امام خمینی1 با عنوان «جمهوری اسلامی» مطرح شد و نظام سیاسی ایران پس از انقلاب اسلامی با محوریت این نظریه شکل گرفت. پژوهش ها و فعالیت های گوناگونی با محوریت تبیین مبانی مردم سالاری دینی انجام گرفته و آن را صورت بندی نموده است. هدف این پژوهش که با روش تحلیلی توصیفی انجام گرفته است، بررسی تحلیلی مردم سالاری دینی، در قرائتی است که آیه الله خامنه ای از دین ارائه داده اند. این قرائت در چارچوب نظام فکری ایشان و در دو لایه جهان بینی و ایدئولوژی تبیین شده است. بر این اساس، پرسش اصلی پژوهش آن است که جایگاه مردم سالاری دینی در صورت بندی اصول جهان بینی و ایدئولوژی اسلامی از منظر آیه الله خامنه ای چیست؟ نگارندگان این مقاله معتقدند که در نظام فکری آیه الله خامنه ای، مردم سالاری دینی به منظور تحقق هدف حاکمیت اسلام تبیین شده و در نظام فکری ایشان با محوریت «ولایت» سامان یافته است؛ ولایتی چندجانبه که پیوستگی مردم با یک دیگر، پیوستگی امت با امام و در نهایت، پیوستگی امت با حضرت حق را به ارمغان خواهد آورد.

امنیّت روانی به معنای حفظ جان، مال، آبرو و موقعیّت های اجتماعی و خانوادگی فرد از ناحیه خطرات، تهدیدها و عوامل بیرونی می باشد. هرگونه تهدیدی نسبت به امنیّت روانی جامعه به معنای تهدید سلامت جامعه و متلاشی شدن هم گرایی و انسجام و مسیر پیشرفت آن محسوب می شود. پرسش مهم این است که حکومت اسلامی چه وظیفه ای برای حق برخورداری شهروندان از امنیت روانی بر عهده دارد؟ در این نوشتار که به صورت توصیفی تحلیلی نگارش یافته، با بررسی برخی آیات، روایات و مستندات فقهی مرتبط با امنیت روانی و با اشاره به راهکارها و بسترهایی که برای ایجاد امنیّت روانی مورد توجّه شارع حکیم بوده است، مدیریّت و تدبیر امور مختلف، حفظ امنیّت ساختار حکومت، ایجاد امنیّت برای نهادها، ارزش ها و هنجارها، فرهنگ و اعتقادات و باورها و ایدئولوژی حاکم بر نظام و اجتماع و حفاظت و صیانت آن ها از هرگونه تعرّض و تعدّی، از جمله وظایف حکومت اسلامی در قبال تأمین و حفظ امنیّت روانی جامعه قلمداد شده است.

مفهوم «برزخ» در الهیات کاتولیک، برخلاف تصور رایج که آن را صرفاً آموزه ای اخروی و متافیزیکی می پندارد، در بستر تاریخی خود واجد کارکردهایی اجتماعی، سیاسی و به ویژه اقتصادی بوده است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی در پی آن است تا با بازخوانی این آموزه، نشان دهد چگونه برزخ نه تنها در چارچوب نظام نجات شناسی کلیسا، بلکه در تنظیم رفتارهای اقتصادی مؤمنان و ساختارهای نهادی جامعه قرون وسطی نقش فعالی ایفا کرده است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که مفهوم برزخ در الهیات کاتولیک چگونه در شکل گیری و تحول نهادها و مناسبات اقتصادی قرون وسطی تأثیرگذار بوده است؟ در پاسخ به این پرسش، مقاله به بررسی چند محور فرعی نیز می پردازد: نخست، تحلیل تأثیر آموزه برزخ بر رفتارهای اقتصادی فردی مؤمنان، همچون خرید آمرزش نامه، وقف اموال، پرداخت نذورات و صدقات به منظور کاهش رنج برزخی. دوم، واکاوی نقش کلیسا در نهادینه سازی این آموزه و بهره گیری از آن برای مشروع سازی قدرت اقتصادی و معنوی خویش از طریق نهادهایی چون صلح نامه ها، انجمن های دعای جمعی و بازار آمرزش نامه ها. سوم، واکاوی این دیدگاه که برزخ تنها ابزاری برای تحکیم ساختار قدرت کلیسا بوده است، با توجه به تجربه های دینی مردم و ابعاد معنوی-روان شناختی این باور. این پژوهش با تکیه بر منابع تاریخی، الهیاتی و اقتصادی، کوشید نشان دهد آموزه هایی چون برزخ می تواند به گونه ای مضاعف در زندگی مؤمنان عمل کند: از یک سو به عنوان منبعی برای امید به رهایی و تطهیر اخروی و از سوی دیگر به مثابه ابزاری نهادی برای مدیریت ترس، هدایت رفتار اقتصادی و تقویت اقتدار کلیسا. تحلیل انتقادی این پیوند، افق هایی تازه در مطالعات میان رشته ای دین، جامعه و اقتصاد می گشاید و امکان تأملی مجدد بر نسبت مفاهیم الهیاتی و ساختارهای مادی را فراهم می آورد.

تحول دینی دگرگونی عمیقی در هویت، ارزش ها و معیارهای عقلانی فرد ایجاد می کند و با دو ویژگی اصلی همراه است: عدم امکان پیش بینی کامل پیامدها پیش از وقوع، و تغییر بنیادین در ساختار شخصیت و معرفت پس از آن. این امر تصمیم برای ورود به چنین تجربه ای را به یک پارادوکس تبدیل می کند که در آن عقلانیت سنتی کارایی ندارد و اراده و شجاعت معرفتی اهمیت می یابند. در این فرایند پرسش از اعتبار خویشتنِ پیشین و جدید مطرح می شود اما هیچ یک به طور مطلق برتر نیستند. گفت وگوی عقلانی درونی، که ریشه در معیارهای اجتماعی و بین الاذهانی دارد راهی برای مقابله با این شکاف است. به عنوان مثال، روایت آگوستین در اعترافات نشان می دهد که اختلاف با خویشتن پیشین نه تنها گسست نیست، بلکه فرصتی برای تعمیق عقلانیت و بازسازی خودفهمی است. بنابراین، عقلانیت در حوزه ی دین به معنای ایستادگی در برابر تغییر نیست، بلکه توانایی رشد درون آن است.

در طول چند دهه گذشته، نظریه ها و الگوهای آموزشی مختلفی بر اساس نظریه های رفتارگرایی، شناخت گرایی، و سازنده گرایی، برای تسهیل یادگیری توسعه داده شده است. با این وجود، انجام مطالعاتی برای بازنگری، جمع بندی، و ترکیب مولفه های راهبردی این نظریه ها و الگوهای آموزشی ضرورتی انکارناپذیر است. هدف از انجام این پژوهش، مطالعه نظام مند نظریه ها و الگوهای آموزشی با رویکردهای مختلف، به منظور جمع بندی و ارائه یک فراترکیب از مولفه های آموزشی راهبردی برای تسهیل یادگیری بوده است. روش پژوهش، رویکرد کیفی، و از تکنیک فراترکیب استفاده شده است. جامعه مورد مطالعه، کلیه نظریه های آموزشی، و الگوهای آموزشی بود که در طول 7 دهه اخیر توسعه داده شده اند. این نظریه و الگوها، از طریق واکاوی محتوایی دسته بندی و غربالگری شدند و نمونه ای در حدود 21 نظریه و الگو به صورت هدفمند انتخاب، کدگذاری و طبقه بندی شدند. بر اساس یافته های پژوهش، مولفه های تسهیل یادگیری در شش مولفه راهبردی اساسی استخراج و طبقه بندی شد. این مولفه های راهبردی شامل الف. مولفه های زمینه ای  با 7 خرد- مولفه، ب. مولفه های پایه با 13 خرد- مولفه، ج. مولفه های مولد شناختی با 15 خرد- مولفه، ه. مولفه های مولد شناختی -سازنده گرایی با 3 خرد- مولفه، د. مولفه های مولد سازنده گرایی با 5 خرد- مولفه، و ذ. مولفه های رسانه- پیام با 10 خرد- مولفه هستند. مدل ترکیبی مولفه های راهبردی تسهیل یادگیری، به عنوان یک جمع بندی و فراترکیب از راهبردهای آموزشی با رویکردهای مختلف رفتاری، شناختی، و سازنده گرایی، می تواند به عنوان راهنمای معلمان و طراحان برای تسهیل بخشیدن یادگیری دانش آموزان استفاده شود.

تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده ها پیمایشی و به روش تحقیق توصیفی انجام شده است. هدف تحقیق بررسی رابطه بین خودپنداری با خلاقیت مدیران مدارس دوره اول متوسطه میباشد که جامعه آماری کلیه مدیران دوره اول متوسطه ناحیه دو شهر قزوین در سال تحصیلی 1403-1402 به تعداد 30 نفر بودند و به دلیل محدود بودن تعداد آن از روش تمام شماری استفاده شد. ابزار تحقیق پرسشنامه های استاندارد خودپنداره لمبرد و مان (2006) و  پرسشنامه  استاندارد خلاقیت مدیران لی و همکاران (2014) بود که ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه خودپنداره 89/0 و برای پرسشنامه خلاقیت 849/0 محاسبه شد. نتایج تحقیق نشان داد بین خودپنداری با خلاقیت مدیران مدارس دوره اول متوسطه ناحیه دو قزوین رابطه معنی دار وجود دارد. همچنین تغییرات متغیر خودپنداری با خلاقیت رابطه مستقیم دارد به ازاء یک واحد افزایش خودپنداری 484/1  خلاقیت افزایش و همچنین با افزایش خودپنداری میزان خلاقیت نیز افزایش می یابد. 

هدف از انجام پژوهش حاضر تعیین رابطه بین چابکی سازمانی و جو سازمانی با رفتارهای نوآورانه معلمان در آموزش مجازی بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه معلمان شهر محلات در سال تحصیلی 1403-1402 (700 نفر) بود. نمونه آماری از طریق فرمول کوکران 248 نفر محاسبه شد که این تعداد به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه رفتار نوآورانه کانتر، پرسشنامه چابکی سازمانی شریفی و ژانگ، پرسشنامه جو سازمانی هالپین و کرافت بودند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار spss نسخه 26 انجام شد. نتیجه حاصل از تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که حدود 39 درصد واریانس رفتارهای نوآورانه توسط مولفه های چابکی سازمانی (انعطاف پذیری، سرعت، قدرت پاسخگویی و شایستگی) و مولفه های جو سازمانی (رفتار شمول، رفتار ناکام، رفتار صمیمی، رفتار حمایتی و رفتار دستوری) پیش بینی می شود. انعطاف پذیری و سرعت رابطه مثبت و معناداری با رفتارهای نوآورانه دارند. قدرت پاسخگویی و شایستگی رابطه معناداری با رفتارهای نوآورانه ندارند. رفتار شمول، رفتار ناکام، رفتار صمیمی و رفتار دستوری رابطه مثبت و معناداری با رفتارهای نوآورانه دارند. رفتار حمایتی رابطه معناداری با رفتارهای نوآورانه ندارد. از بین متغیرهای پژوهش، رفتار ناکام در پیش بینی رفتارهای نوآورانه در رتبه اول قرار داشت.

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه انسجام خانواده، حمایت تحصیلی و تاب آوری تحصیلی با پیوند با مدرسه و مؤلفه های آن (تعهد، توان، تعلق و باور به قواعد) بود. روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی می باشد. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانش آموزان پایه یازدهم متوسطه که در سال تحصیلی 1402-1401 مشغول به تحصیل بودند، تشکیل داد. از این جامعه، تعداد 350 نفر به روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از مقیاس انسجام خانواده سامانی، مقیاس حمایت تحصیلی ساندز و پلانکت، پرسشنامه تاب آوری تحصیلی ساموئلز و مقیاس پیوند با مدرسه براون و ایوانز استفاده شد. داده های پژوهش با استفاده از ضریب همبستگی کاننی و تحلیل رگرسیون چندگانه به دو روش ورود و گام به گام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین ترکیب خطی انسجام خانواده، مؤلفه های حمایت تحصیلی (حمایت از سوی همسالان، پدر، مادر و معلم) و مؤلفه های تاب آوری تحصیلی (جهت گیری آینده، مهارت های ارتباطی و مسئله محوری/مثبت نگری) با مؤلفه های پیوند با مدرسه (تعهد، توان، تعلق و باور به قواعد) در دانش آموزان رابطه معنی داری وجود دارد و مجموعه متغیرهای پیش بین قابلیت پیش بینی متغیرهای ملاک در این پژوهش را دارند. همچنین، نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون به روش گام به گام نشان داد که مجموع متغیرهای پیش بین به ترتیب 41/0، 25/0، 24/0، 36/0، و 26/0 درصد از مؤلفه های تعهد، توان، تعلق و باور به قواعد و متغیر پیوند با مدرسه را تبیین می کنند که در سطح 001/0 P= معنی دار است.

یکی از ارکان اصلی آموزش در مدارس، مدیران هستند. با نظر به اهمیت و گستردگی امر آموزش، یکی از تغییرات ارزشمند و جذاب در آموزش و پرورش توجه به رشد مداوم و مستمر برنامه های بهسازی مدیران آموزشی به دلایلی همچون، افزایش پیچیدگی آموزش، افزایش تقاضا از سوی جامعه و همچنین مواجهه با دانش آموزان به عنوان سرمایه های آینده است. آموزش مدیران انواع مختلفی دارد که همگی در جهت ارتقای سطح دانش، آگاهی، مهارت های فنی، حرفه ای و شغلی و همچنین ایجاد رفتار مطلوب با کارکنان و دانش آموزان در یک سازمان یا موسسه فرهنگی اعم از دولتی و یا غیر دولتی انجام می شود. در بین انواع مختلف آموزش مدیران، روش منتورینگ در کشور، پدیده نسبتاً جدیدی به نظر می رسد که هنوز در سطح آکادمیک و نیز سازمان های بزرگ مختلف ایران، بصورت جامع به آن پرداخته نشده است. هدف از انجام این مقاله، طراحی الگوی منتورینگ مدیران مدارس ابتدایی در شهر یزد در نظر گرفته شد. در این تحقیق که به شیوه آمیخته انجام گرفت، نتایج بدست آمده نشان داد: مدل نهایی مشتمل بر سه عامل خوش بینی، هوش معنوی و مهارت حل مسأله می باشد که می توانند در ارتقاء سطح آموزشی مدیران مدارس تاثیر قابل توجهی داشته باشند.

توسعه فناوری دیجیتال، منجر به ایجاد گزینه های یادگیری مختلفی در زمینه آموزش علوم شده است. فناوری هایی مانند یادگیری مبتنی بر بازی[1] در چندین حوزه علمی مورد استفاده قرار گرفته اند و مزایای مختلفی را در خصوص استفاده از آن آشکار کرده اند. با این حال، برای درک اینکه چگونه یادگیری مبتنی بر بازی باعث افزایش یادگیری دانش آموزان در زمینه های علمی می شود، تحقیقات کمی انجام شده است. بر همین مبنا ، تمرکز مطالعه حاضر بر استفاده از یادگیری مبتنی بر بازی در ادبیات حوزه آموزش علوم، از طریق بررسی تحقیقات نمایه شده در چندین پایگاه علمی بین المللی بوده است. در این مطالعه مجموعاْ 31 پژوهش انجام شده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱ مورد بررسی قرار گرفتند و داده های ارزشمندی را در مورد تکنیک های افزایش مهارت های دانش آموزان در آموزش علوم ارائه می دهد. هرچند اکثر کارهای گذشته از نتایج مثبت و پتانسیل یادگیری مبتنی بر بازی برای برآورده کردن الزامات آموزشی علوم با توجه به توانایی ها و مهارت های یادگیری، اجتماعی، شناختی و روان شناختی حمایت کرده اند ، مع الوصف نتایج حاکی است که یادگیری مبتنی بر بازی ، بیشتر برای  تقویت مهارت های یادگیری دانش آموزان مورد استفاده قرار می گیرند. ضمن اینکه این مطالعه شکاف ها و نقایص موجود در ادبیات این حوزه را نیز برجسته نموده است.

زبان ابتدایی ترین و درعین حال پیشرفته ترین ابزار ارتباطی بین انسان هاست که انتقال معنا را ممکن می سازد. از این رو پژوهش حاضر باهدف تدوین روش کدینگ آموزش لغات زبان و مقایسه آن با روش آموزش سنتی بر یادگیری واژگان زبان انگلیسی در دانشجویان دانشگاه امام علی (ع) انجام شد. این پژوهش از حیث هدف از نوع کاربردی و از حیث روش آمیخته است که از دو قسمت کیفی و کمی تشکیل شده است. جامعه آماری دانشجویان سال اول دانشگاه بودند. نمونه آماری شامل 25 نفر برای هر یک از گروه های آزمایش و کنترل بود؛ که به روش تصادفی انتخاب و در گروه های آزمایش و کنترل جایگزین شدند. مدرس 120 واژه از کتاب 504 واژه را به دو روش کدینگ و سنتی متداول (جعبه لایتنر و استفاده از فلش کارت) طی سه جلسه ی دوساعته برای هر روش به دانشجویان دو گروه آزمایشی آموزش داد. درحالی که به گروه کنترل هیچ گونه آموزشی داده نشد. بعد از اتمام آموزش نیز از هر سه گروه پس آزمون به عمل آمد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تجزیه وتحلیل شد. نتایج نشان داد که هر دو روش آموزش سنتی و کدینگ در مقایسه با گروه کنترل تأثیر معناداری در یادگیری لغات داشتند و در مقایسه ی دو روش نیز روش سنتی و کدینگ، روش کدینگ نتایج بهتری داشت. در پیگیری سه ماهه نیز نتایج تکرار شد. بنابراین می توان با استفاده از روش آموزش کدینگ، ضمن کوتاه نمودن زمان یادگیری، میزان عملکرد یادگیری را نیز افزایش داد.

هدف تحقیق حاضر، راهبردهای انطباق سازی رفتار مدیران آموزشی با تراز سبک رهبری حاج قاسم سلیمانی بوده است.روش تحقیق، کیفی از نوع نظریه داده بنیاد بوده است. جامعه آماری مشتمل بر کلیه اساتید رشته علوم تربیتی کشور، نمونه گیری به شیوه هدفمند تا حد اشباع  داده ها تا 23 نفر با اساتید رشته علوم تربیتی ادامه یافت ابزار پژوهش، مصاحبه عمیق و نیمه ساختار یافته بوده که بصورت ویس از طریق شبکه اجتماعی واتس آپ صورت پذیرفت. فرایند تحلیل داده ها؛ بصورت کُدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت پذیرفت. شرایط علّی انطباق سازی رفتار مدیران آموزشی با تراز سبک رهبری حاج قاسم سلیمانی مشتمل بر ده کُد گزینشی حکمرانی خدامحورانه، عقلانیت محوری، ایثار، اقتدار داشتن، رهبری کنشگر، رهبری خدمتگزار، کاریزما بودن، تدبر داشتن، روحیه نهادی-اجتماعی بوده است.شرایط زمینه ای مشتمل بر دو کُد گزینشی زمینه ای فرهنگی-هنری، و زمینه اجتماعیبود.شرایط راهبردی مشتمل بر دو کُد گزینشی راهبردی انگیزشی عوامل بهداشتیو عوامل انگیزشی بود. شرایط  مداخله ای مشتمل بر دو کُد گزینشی تمرکز سازمانی،و عدم وجود نظام مدیریت آموزشی بوده است. پیامدهای انطباق سازی مشتمل بر دو کُد گزینشی زنده نگهداشتن رسالت مدافعان حرم، و ولایتمداری مدیریت آموزشی بود