درخت حوزه‌های تخصصی

تحقیق حاضر با هدف بررسی ارتباط بین گرایش های هویتی اجتماعی در عراق جدید و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران با روش کتابخانه ای و استفاده از اسناد و مدارک معتبر به عنوان ابزار به دنبال پاسخ به این سؤال اصلی است که وضعیت گرایش های هویتی اجتماعی در ابعاد ملی، دینی و قومی در عراق جدید گونه است و پیامدهای امنیتی آن بر کشور ایران چیست؟ نتایج پژوهش در پاسخ به این سؤال اصلی که آیا گرایش های هویتی در عراق جدید بر امنیت ملی ایران تأثیرگذار است؟ نشان می دهد که در بین ابعاد مختلف هویت اجتماعی هویت قومی و هویت دینی در عراق غالب تر از سایر ابعاد به ویژه هویت ملی است و همین باعث شده است که یکی از مهم ترین شاخص های هویت که باعث وحدت جامعه می شود یعنی هویت ملی تا حدودی نادیده گرفته شود. این وضعیت به خصوص در بین کردها و اعراب اهل سنت بیشتر دیده می شود و همین وضعیت باعث گرایش های استقلال طلبانه به ویژه در بین کردها شده است. زیرا که کمترین گرایش به سوی هویت ملی و بیشترین گرایش به سوی هویت قومی از جانب کردها وجود دارد. بنابراین ضعف هویتی در عراق جدید باعث شده است که این کشور به سوی گرایش های فدرالیستی کشیده شود و فدرالیزم در عراق به یک برنامه مهم برای گروه های سیاسی و مذهبی به ویژه کردها تبدیل شود. مسأله ای که بر امنیت ملی همسایگان به ویژه ایران نیز تأثیرگذار است و پیامدهای منفی را به دنبال دارد.

وضعیت و ابعاد تأثیر مدرنیته بر جامعه ایران یکی از مسائل محوری رشته جامعه شناسی از بدو شکل گیری این رشته در ایران بوده است. این مقاله حاصل تلاشی است در راستای توصیف مفهوم مدرن-شدن و شیوه سنجش متناسب با آن در جامعه ایران. بر اساس نظریه هویت اجتماعی به طرح متغیر هویت مدرن، با بررسی مفاهیم بدیل به تعریف و مرزبندی این متغیر، با بررسی یافته های موجود به گسترش ابعاد و گذار از تعریف به مدل مفهومی و با گردآوری داده های تجربی به اعتباریابی و اصلاح مدل پرداخته شده و به تناسب هر بخش، از مطالعات اکتشافی، پیمایش و مدل سازی ساختاری استفاده شده است. یافته تحقیق عبارتست از مدل هفت مؤلفه ای سنجش وضعیت هویت مدرن. این مدل در سطح جامعه ایران و با حجم نمونه 1291 بر اساس روش چند مرحله ای بین استان ها و تصادفی درون استان ها اعتباریابی شده و با استفاده از شاخص های برازش مطلق و مقتصد، اصلاح و نهایی شده است.

این مقاله با هدف بررسى و تبیین تشابهات و تمایزات دیدگاه صدرالمتألهین و اسپینوزا در باب مسئله «وحدت وجود» به رشته تحریر درآمده است و به روش توصیفى و تحلیل محتوا و با استفاده از فن اسنادى به بررسى تطبیقى نظریه «وحدت شخصى» صدرالمتألهین و «وحدت وجودى» اسپینوزا مى پردازد. ازآنجاکه صدرالمتألهین و اسپینوزا در مفاهیمى همچون «وجود موجود قائم به ذات و وحدت آن»، «عینیت صفات با ذات آن»، «نامتناهى»، «تغییرناپذیرى»، «بسیط الحقیقه بودن و واجب الوجود بودن موجود واحد» اشتراک دارند، به نظر مى رسد برخلاف دیدگاه غالب، تشابهات دیدگاه صدرالمتألهین و اسپینوزا در وحدت وجود ظاهرى نبوده و این فیلسوف همه خداگرا نیست.

اثیرالدین ابهرى، حکیم و منطق دان برجسته قرن هفتم هجرى، نقش بسیار مؤثرى در رشد و تکامل منطق سینوى داشته است. شناخت آراى منطقى او، در فهم آراء و روش هاى منطقى منطق دانان پس از وى، حایز اهمیت است. پیروى از نظام منطق نگارى دو بخشى ابن سینا، کشف قضیه طبیعیه و اعتبار مستقل آن به عنوان قضیه اى خاص، کشف انعکاس سالبه جزئیه در خاصتین، افزودن سه ضرب بر ضروب منتج شکل چهارم قیاس در موجهات مرکبه، حکم به بداهت مرکب بودن تصدیق، نفى بدیهى انگارى همه تصورات، نفى تلازم طرفینى دلالت مطابقه و التزام، تقسیم قضیه حملیه محصوره بر سه قسم ذهنیه، خارجیه و حقیقیه از آراى منطقى ابهرى است که ما در این نوشتار با روش تحلیلى توصیفى به ذکر و بررسى آنها مى پردازیم.

پژوهش حاضر به بررسی وجود تفاوت در تعارض سازمانی بر اساس جنسیت در وزارت ورزش و جوانان کشور ایران پرداخته است. تحقیق حاضر از نوع آمیخته که به شکل کیفی- کمی انجام پذیرفته است. جامعه آماری در مرحله دلفی، 25 نفر از افراد متخصص در حوزه مدیریت ورزشی کشور و در معادلات ساختاری، جامعه شامل 75 نفر از مدیران و معاونین و 732 نفر از کارشناسان وزارت ورزش و جوانان را تشکیل می داد که نمونه 75 نفر به روش سرشماری و مطابق جدول کرجسی مورگان 232 نفر انتخاب شد. گام اول پژوهش، کیفی به روش دلفی که شامل مطالعات مقالات، اسناد و مصاحبه های همراه با پرسشنامه و گام دوم شامل معادلات ساختاری بوده است. نتایج تحقیق دلفی نشان داد که 10 منبع تعارض سازمانی شناسایی شدند که عبارت اند از: اهداف ناسازگار، تمایز، ابهام و تضاد نقش، مسائل ارتباطات، قوانین مبهم، تعارض اختیارات، سیستم ارزیابی و پاداش ناهماهنگ، فشارهای روانی محیط، تضادهای وظیفه ای، نقص در سیستم اطلاعاتی سازمان. نتایج تحقیق نشان داد، به جز (ابهام و تضاد نقش، مسائل ارتباطات و سیستم ارزیابی و پاداش ناهماهنگ) برای ارزیابی تعارض سازمانی و ابعاد آن تفاوت معناداری بین میانگین آن بر اساس جنسیت وجود نداشته است، به عبارت دیگر دیدگاه زنان و مردان در ارتباط با میزان مناسب بودن تعارض سازمانی و ابعاد آن یکسان بوده است.

انعقاد قرارداد دارسی در سال 1901 میلادی اکتشاف و پیدایش صنعت نفت، باعث تأثیرات عمیقی در ساختار اجتماعی آبادان گردید. صنعت نفت در حیات مجدد این شهر و تحولات جمعیتی آن نقش اساسی داشته است، بطوریکه این شهر نفتی معروف به «شرکت شهر مدنیت یافته» گردید. قرار گرفتن در طبقه کارگر و کارمند شرکت نفت و بهره مندی از مظاهر تمدن غربی سبب تغییرات اساسی در زندگی سنتی مردم این منطقه نفت خیز گردید. به طوری که به ناگاه جامعه ای کاملاً سنتی که بخش عمده آن را عشایر عرب تشکیل می داد، به واسطه کشف نفت و حضور انگلیسی ها در این منطقه با آخرین دستاوردهای علمی و فنی غرب مواجه شد. یافته ها حاکی از آن است که فعالیت شرکت نفت انگلیس و ایران در جنوب غربی ایران موجب ایجاد تأسیسات و پالایشگاه های مدرن در آبادان شد. استخدام عشایر و روستائیان به عنوان کارگر در صنعت نفت و بهره مندی از امنیت نسبی، امکانات مالی ثابت و خدمات بهداشتی سبب مهاجرت افراد از نقاط مختلف به منطقه نفت خیز آبادان شد. دراین پژوهش تلاش بران خواهد بود با تکیه بر اسناد و منابع موجود و بهره گیری از روش پژوهش تاریخی به شیوه توصیفی وتحلیلی مورد کنکاش قرار گیرد.

هدف پژوهش حاضر، بررسی موانع تحقق شایسته سالاری در سازمان های دولتی در سطح شهر شیراز است. عوامل درون و برون سازمانی شایسته سالاری در سازمان، احصاء و به تحلیل و چالش کشیده شده است. این پژوهش ازحی ث هدف، کاربردی و ازنظر شیوة جمع آوری داده هاتوصیفیاز نوع پیم ایشی است. جامعة آماری پژوهش، 200 نفر از کارکنان استانداری فارس است. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان در جامعة محدود به تعداد 127 نفر محاسبه شد. شیوة نمونه گیری پژوهش، تصادفی طبقه ای و از نوع متناسب با حجم هر طبقه بوده است. ابزار جمع آوری داده ها پرسش نامة محقق ساخته با 46 سؤال است. روایی پرسش نامه به دو روش محتوایی و صوری انجام شده است. برای تعیین پایایی پرسش نامه از روش آلفای کرونباخ و در تحلیل داده ها از نرم افزار SPSSاستفاده شده است. نتایج پژوهش بیان می کند ازنظر پاسخ گویان، موانع تحقق شایسته سالاری در سازمان ها عوامل درون سازمانی و برون سازمانی هستند. عوامل درون سازمانی، ساختار نامناسب و ویژگی های شخصیتی و عوامل برون سازمانی، گرایش های فرهنگی نامناسب، قانون گریزی و سیاسی کاری را شامل می شوند.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر بازی لیوان چینی بر مهارت های ادراکی حرکتی کودکان دبستانی 9 8 ساله بود. بدین منظور، 34 پسر (با میانگین سنی 4/0±8/8 سال) به صورت دردسترس انتخاب شدند و پس از اجرای پیش آزمون با استفاده از تست "پوردو پگبورد" و دستگاه زمان سنج واکنش، به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش قرار گرفتند. درادامه، پیش آزمون از هر دو گروه به عمل آمد. مداخلات تمرینی در این پژوهش، تمرینات بازی لیوان چینی بود که طی 16 جلسه تمرینی به مدت چهار هفته و به صورت چهار جلسه 45 دقیقه ای اجرا گردید. از آزمون کلموگروف اسمیرونوف جهت بررسی نرمال بودن توزیع داده ها استفاده شد و آزمون تحلیل کووریانس به منظور بررسی اثر تمرین به کار رفت. نتایج نشان می دهد که یک دوره تمرینات بازی لیوان چینی، تأثیر معناداری بر افزایش هماهنگی چشم دست کودکان داشته است (0.05>P)؛ اما تأثیر آن بر بهبود زمان واکنش معنادار نمی باشد (0.05<P). با توجه به نتایج می توان از تمرینات بازی لیوان چینی به منظور ارتقای هماهنگی چشم دست کودکان دبستانی در برنامه های ورزشی و برنامه های روزانه آموزش و پرورش، مراکز آموزشی و توانبخشی کودکان استفاده کرد.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی رابطه بین راهبردهای تنظیم هیجان و سرسختی ذهنی در تکواندوکاران لیگ برتر بود. بدین منظور، 110 تکواندوکار به صورت نمونه گیری تصادفی از جامعه تکواندوکاران ایرانی شرکت کننده در مسابقات لیگ برتر انتخاب شدند و پرسش نامه های تنظیم هیجان و سرسختی ذهنی را تکمیل نمودند. داده ها از طریق آزمون های آماری هم بستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره به روش هم زمان و آنوا تحلیل شد. نتایج نشان می دهد که راهبردهای تنظیم هیجان با سرسختی ذهنی رابطه معناداری دارند. نتایج تحلیل رگرسیون نیز حاکی از آن است که راهبرد بازارزیابی به صورت مثبت و راهبرد بازداری به صورت منفی، درمجموع 48/0 درصد از تغییرات سرسختی ذهنی را تبیین می کنند. علاوه براین، نتایج آنوا نشان می دهد که مردان نسبت به زنان به شکل معناداری از راهبردهای بازارزیابی بیشتر و بازداری کمتری استفاده می کنند. براساس نتایج پژوهش حاضر، راهبردهای تنظیم هیجان می تواند برای پی ریزی مداخلات و برنامه های آموزشی سرسختی ذهنی آن ها موردتوجه قرار گیرد.

هدف از پژوهش حاضر، پیش بینی گرایش به عضلانی شدن برحسب نگرش عضلانی، وابستگی به تمرین و نگرش به مصرف مواد نیروزا در میان مردان ورزشکار بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه ورزشکاران شهر تهران در سال (1395) تشکیل دادند که از میان آن ها برمبنای نمونه گیری دردسترس، 240 ورزشکار به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسش نامه های گرایش به عضلانی شدن، وابستگی به تمرین، نگرش به عضلانی بودن و نگرش به ارتقای عملکرد مبتنی بر مصرف مواد نیروزا جمع آوری شد. تحلیل داده ها نشان می دهد که سه متغیر نگرش عضلانی، وابستگی به تمرین و نگرش به مصرف مواد نیروزا می تواند گرایش به عضلانی شدن را در ورزشکاران پیش بینی نماید .به طورکلی، به منظور کاهش تأثیرات منفیگرایش به عضلانی شدن در ورزشکاران و نیز افزایش آگاهی متصدیان ورزشی،شناساییسه عامل پیش بینی کننده آن؛ یعنی نگرش عضلانی، وابستگی به تمرین و نگرش به مصرف مواد نیروزا توصیه می گردد.

چکیده هدف: تحلیل محتوای ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی کارآفرینی ورزشی کشور می باشد. روش شناسی: از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوا با رویکرد توصیفی تحلیلی برای توصیف و ارزیابی محتوای مقالات جامعه ی هدف می باشد. جامعه ی برابر نمونه ی آماری شامل، ﺗﻤﺎم ﻣﻘﺎﻻت ﻣﻨﺘﺸﺮه درﺑﺎره ی ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ورزشی در نشریات علمی و پژوهشی ایران تا پایان سال1394 به تعداد 96 مقاله است. یافته ها: ﺑﻴﺸﺘﺮ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ در فصلنامه های مدیریت ورزشی دانشگاه تهران با 17 مقاله ﻣﻨﺘﺸﺮ گردید. ﻣﻮﺿﻮع اﺻﻠﻲ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ، ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی اقتصادی و جامعه ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﻮد. در (%5/86) ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ از روش ﻛﻤّﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ؛ گروه (هیئت علمی، فارغ التحصیلان و دانشجویان دانشکده های تربیت بدنی و کارآفرینان ورزشی کشور) و نیز ﻣﻠﻲ (کمیته و آکادمی ملی المپیک، وزارت ورزش و جوانان) با (%26) ﺳﻄﺢ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻏﺎﻟﺐ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ است و ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت روی ﻛﺎرکنان و مدیران اداره کل ورزش و جوانان استان ها و شهرستان ها، کارکنان هیأت ها و فدراسیون های ورزشی با (%20) ﺻﻮرت ﮔﺮفت. ﺑﻴﺸﺘﺮ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ از داده ﻫﺎی ﻣﻘﻄﻌﻲ (%5/85) ﺑﺎ اﺑﺰار پرسشنامه (%77) انجام شد و اﺳﺘﻔﺎده از داده ﻫﺎی ﻃﻮﻟﻲ ﻛﻤﺘﺮ راﻳﺞ بود .(%55) ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ بطور ملی اﻧﺠﺎم ﺷﺪ که ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﻮﺳﻂ دو ﻳﺎ ﺳﻪ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه (%75/70) ﻣﻨﺘﺸﺮ گردید. (%5/43) ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ دارای یک ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ی زن ﺑﻮدﻧﺪ. روﻧﺪ ﭘﮋوﻫﺸﻲ، ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ورزشی، از ﺳﺎل 1390 ﺑﻪ ﺑﻌﺪ رﺷﺪ ﭼﺸﻢ ﮔﻴﺮی دارد. نتیجه گیری: ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ ورزشی ﺑﺎﻳﺪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﺴﺎئل، ﻣﺸﻜﻼت و ﻣﺤﺪودﻳﺖهای ﻣﻮﺟﻮد و روﻧﺪﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ در دﻧﻴﺎی ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر و ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ، روﻳﻜﺮدی آﻳﻨﺪهﻧﮕﺮ را ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ، ﻛﺸﻒ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎی ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﻲ و ﺟﻬﺖدﻫﻲ ﻛﺎرآﻓﺮﻳﻨﺎن ﺑﻪ ﺳﻮی ﻧﻮآوری و ﺧﻠﻖ ارزش در ورزش ﻫﺪاﻳﺖ ﻛﻨﻨﺪ.

مقدمه و هدف:درمحیط اقتصادی وکسب و کار،تبلیغات درورزش واز طریق ورزش یکی ازراه هایی است که اکثر شرکت ها برای معرفی محصول و گسترش بازار خود به آن رو می آورند. هدف از تحقیق حاضر بررسی رابطه و مقایسه میزان اثر رسانه های تبلیغاتی و ترویجی بر انتقال هویت برند و میزان تعهد ورزشی از دیدگاه مصرف کنندگان ورزشی و ارائه مدل کاربردی جهت استفاده ازرسانه ها درتبلیغات میباشد. روش شناسی:تحقیق حاضربه لحاظ ماهیت وهدف،کاربردی وازحیث روش،توصیفی وهمبستگی است.تعداد 500نفر به عنوان نمونه به پرسش نامه محقق ساخته اثر رسانه های تبلیغاتی و ترویجی بر انتقال هویت برند ومیزان تعهد ورزشی به طور کاملا داوطلبانه و تصادفی باسخ دادند.پایایی ابزاربااستفاده از آزمون آلفای کرونباخ 92/0 بدست آمد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش های آمار توصیفی وآمار استنباطی و ضمناٌ برای انجام پردازش اطلاعات ازبسته های نرم افزاری Spssو LISREL استفاده شد. یافته ها:یافته ها پژوهش ضمن برقراری شرایط معادله ساختاری نشان دادرسانه های ترویجی وتبلیغاتی برانتقال هویت برند و تعهد ورزشی از دیدگاه مصرف کنندگان ورزشی تاثیرمعنی داری دارد. نتیجه گیری:باتوجه به نتایج پژوهش،ضمن تاییدیافته های سایر پژوهشگران می توان گفت که مدیران،بازاریابان وبرنامه ریزان تبلیغاتی با استفاده از میزان اثر گذاری هر یک از رسانه های ترویجی و تبلیغاتی و ارائه یک برنامه یکپارچه استفاده ازرسانه ها می توانند باعث افزایش وتکرار مشارکت مصرف کنندگان از طریق انتقال هویت برند یا نام تجاری شوند.

پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی توسعة مدیریت دانش در وزارت ورزش و جوانان انجام شد. روش پژوهش حاضر، کیفی و مبتنی بر نظریة داده بنیاد با رویکرد سیستماتیک است. جامعة آماری این پژوهش شامل تمام مدیران، مشاوران و کارشناسان خبرة وزارت ورزش و جوانان و اعضای هیئت علمی مطلع از حوزة مدیریتِ دانش در این وزارتخانه بود. در این تحقیق از روش نمونه گیری هدفمند مبتنی بر رویکرد نظری استفاده شد، جمع آوری اطلاعات تا اشباع نظری داده ها ادامه یافت و تعداد 19 مصاحبة فردی نیمه ساختاریافته انجام گرفت. به منظور تجزیه وتحلیل داده ها از روش کدگذاری سه مرحله ای باز، محوری و انتخابیِ استراس و کوربین با استفاده از نرم افزار مکس کیودا (MAXQDA 10) استفاده شد. با کمک نرم افزار در مرحلة کدگذاری باز تعداد 172 کد مستقل باز اولیه (مفاهیم)، 32 کد باز ثانویه (مقوله های فرعی) و در نهایت بر اساس کدهای باز ثانویه، 12 مقولة اصلی ایجاد شد. نتایج این پژوهش نشان داد به منظور توسعة مدیریت دانش در وزارت ورزش و جوانان، باید 12 عامل یادشده به عنوان مؤلفه های کلیدی مد نظر قرار گیرند که ارتباط بین آنها در قالب الگوی نهایی پژوهش ارائه شده است. در این الگو، توسعة مدیریت دانش با مقولات فرعیِ سطح مشارکت کارکنان در برنامه های دانشی و فرهنگ سازمانیِ دانش مدار، به عنوان مقولة اصلی یا پدیدة محوری انتخاب شد که به عنوان یک متغیر وابسته تحت تأثیر شرایط گوناگونی مانند ارادة سازمانی، تدوین برنامة استراتژیک مدیریت دانش، تشویق و انگیزش کارکنان، عوامل فردی، عوامل سازمانی، بسترهای اجرایی و بسترهای نرم افزاری قرار دارد.

ابوعلی دقّاق نیشابوری (م405) از نامدارترین عارفان قرن چهارم هجری در نیشابور و ملقّب به صفاتی چون: «استاد»، «امام فن» و «لسان وقت» بوده است. این القاب، بیانگر استادی و سخنوری وی در «مجالس»ِ عرفانی بوده و آن طور که از شواهد تاریخی و میراث فکری او برمی آید، دقاق با بیان «صریح» و «لسان فصیح» خود، پرشورترین مجالس را در نیشابور و مرو و شهرهای اطراف برپا می کرده و در این مجالس از عمده ترین بن مایه های عرفانی و مضامینی همچون: حال «لطیف» محبّت و اینکه دل آدمی گنجینه و وقف آن است؛ ادب در طاعت و اینکه این نوع ادب، آدمی را به خدا می رساند؛ صدق و راست کرداری و اینکه بنده باید آن نماید که هست؛ اهمیت طلب و برتری آن نسبت به یافت و وصال؛ فتوّت و جوانمردی و خصومت و دشمنی نورزیدن با خلق، سخن می گفته است. دقاق در زندگی و سلوک خود، عارفی منزوی و دور از شهرت و محبوبیّت بوده و گویا صفات «حُزن و قبض و نوحه گری» وی، بی ارتباط با انزوای او نبوده است. با این همه، وی در طریقت، پیرو ابوالقاسم نصرآبادی بوده و از علم و ادب و اخلاق او بهره های فراوانی یافته و از سوی دیگر، بزرگانی چون: ابوالقاسم قشیری و ابوسعید ابوالخیر، خوشه چین فضل و ادب و مجلس گویی های وی بوده اند. در این مقاله کوشیده ایم، بعد از کلیّاتی درباره زندگی و استادان و آثار و اندیشه های دقاق، به کمک نسخه خطّی و گران بهای «الشواهد و الأمثال» - که در بردارنده مجالس و گفتارهای دقاق است – برای نخستین بار به بخشی از عمده ترین مضامین فکری و میراث عرفانی وی اشاره کنیم؛ میراثی که علیرغم اهمیّت فراوان در سنّت مجلس گویی و مطالعات تاریخی تصوّف، مغفول مانده و توجه چندانی بدان نشده است.

هم نشینی و جانشینی، همان گونه که زبان شناسانی چون رومان یاکوبسون از آغاز اشاره کرده اند، تار و پود زبان را تشکیل می دهد. ازاین رو، می توان با مشخص کردن مؤلّفه های معنایییک واژه خاص و سپس بررسی ارتباط های واژه های هم نشنین و جانشین با آن، کارکردهای واژه را در زبان در سطح گسترده ای مشخص کرد. با این روش، ابتدا هم نشین ها و جانشین های واژه مدّنظر مشخص می شود، سپس بر پایه مؤلّفه های معنایی به دست آمده از واژه های هم نشین و جانشین، مؤلّفه های مشترک نشان داده می شود، این مؤلّفه ها، مؤلّفه های معنایی واژه مدّنظر است.واژه «امام»، از کلیدی ترین واژه های قرآن کریم، که بسامد رخداد آن 12 مرتبه است، یکی از کاربردهای آن در آیه 12 سوره مبارکه یس است. «امام» در این آیه همراه با واژه های هم نشین و جانشینش در قرآن مبنای تحلیل واژه «امام» در آیه 12 سوره مبارکه یس است. با توجه به بررسی های صورت گرفته و پنج مؤلّفه معنایی به دست آمده (احصاء، مبین، خلیفه، آیه، کتاب) آنچه در «امام» ثبت می شود، مرتبه ای از علم حق تعالی است که مربوط به فعل و مشیت الهی است و در عالم غیب محفوظ و مکنون است. وجود «امام» عامل نظم و پیوند دهنده کلمات الهی است و نسخه ای است جامع از اسمای حسنای الهی. امام در تمام شئونِ افعال و اوصاف الهی «آیه کامل» حق تعالی است. مدلول این آیه عظیم چیزی جز رسیدن به توحید ربوبی نیست؛ ازاین رو شناخت امام متمّم توحید حق تعالی محسوب می شود.

حروف اضافه مکانی منبع غنی در فهم و تفسیر قرآن به روش شناختی هستند. در نوشتار حاضر با محوریت حرف «عن»، یکی از پرکاربردترین حروف در قرآن، کوشش شده است که معانی این حرف و نحوه گسترش آنها با تکیه بر اصول و قواعد گسترش معنا در رویکرد معناشناسی شناختی، بررسی و تحلیل شود. بدین منظور، به روش توصیفی- تحلیلی کاربردهای حرف «عن» در آیات بررسی شده و پس از مروری بر مبانی نظری پژوهش، چون شناسایی مسیرپیما و مرزنما و اثبات وجود شبکه ای از مفاهیم که به معنای پیش نمونه پیوند خورده اند، معنای کانونی این حرف معرفی شده است. بر این اساس، نحوه گسترش معنای حرف «عن» در عبارات قرآنی، تحلیل و ارزیابی شده و قواعدی بدین منظور پیشنهاد شده است، از جمله این قواعد: مسئله انطباق، مسئله منطقه فعال و پویایی معنا است که هرکدام دارای مؤلّفه های دیگری است که موجب بسط و توسعه معنای این حرف در آیات قرآنی شده است.

رجز نوعی شعر است که سلحشوران و پهلوانان در آغاز نبرد می خواندند و اغراض متعدّدی از بیان آن داشتند. در روز عاشورا نیز یاران حضرت سیّدالشهداء7 و خود آن بزرگوار با رجزهایی به نبرد پرداخته اند که در کتب مقاتل نقل شده است. مقاله حاضر نگاهی گذرا به این اشعار و محتوای آن ها دارد.

تاریخ گذاری سوره های قرآن کریم در شناخت صحیح آنها و برگزیدن آرای تفسیری و رد سخنان ناصواب بسیار مؤثر است. این امر خود بر پایه تعیین مکی یا مدنی بودن یک سوره استوار است. علم مکی و مدنی، بسیاری از سوره های قرآن را بدون اختلاف، مکی برمی شمرد و شمار کمتری را بدون هیچ سخنی، مدنی می داند، اما در خصوص اندک سوره هایی، اختلاف در مکی یا مدنی بودن را نشان می دهد. سوره عادیات در دسته سوم قرار دارد. تعیین مکی یا مدنی بودن این سوره از یک سو با دشواری، و از سوی دیگر با ضرورت همراه شده است. روایات ترتیب نزول و اسباب نزول نیز در مورد این سوره گوناگون است و در نگاه نخست، با توجه به قواعد و ضوابط شناخت مکی و مدنی، هر دو احتمال به چشم می آید، امّا با بررسی سندی و متنی روایات و دقت در تطبیق قواعد و ضوابط شناسایی سوره ها، مدنی بودن عادیات اثبات می شود. مدنی محسوب شدن این سوره، هم حسن ختام اختلاف دیدگاه ها و آراء است، هم به تاریخ گذاری این سوره می انجامد، و به فرجام نیز یکی از فضایل حضرت علی (ع) را نمایان می سازد.

از مسائل و مباحث مهم فلسفی که قدمتی بیش از دوهزار سال دارد و از آغاز پیدایش حکمت در یونان باستان مورد بحث بوده است مسأله ی جوهر است، اما سرنوشت جوهر در حکمت سینوی به برکت تمایز وجود و ماهیت دگرگون شده و یک باره راه خود را از وجود جدا کرده است. ابن سینا مقسم جوهر و عرض را ماهیت اشیاء دانسته و مقولات ارسطویی را بر ماهیت اشیای موجود تطبیق داده است. نوشتار حاضر باتوجه به جایگاه و اهمیت بحث جوهر در تفکر ابن سینا و بارکلی با رویکردی مسأله محور، به بررسی ابعاد و زوایای مختلف این مقوله در حکمت سینوی و بار کلی می پردازد.بدین ترتیب کاوش از چیستی و تطوّر معرفتی جوهر، مقسم جوهر و اعراض، چگونگی حصر تقسیمات جوهر و موضع ابن سینا و بار کلی در باب جوهریت واجب تعالی، مهمترین مسائلی است که در این نوشتار مورد پژوهش قرار می گیرد.

آرایه های بدیع زیورهایی هستند که سخن را آراسته و فهم کلام را آسان تر و زبان عادی را به زبان هنری نزدیک تر می سازند. کاربست این آرایه ها در کلام از شاخصه های توانمندی گوینده است. سخنان گهربار ائمه(ع) که سرشار از بلاغت، فصاحت و انواع مسائل فنی و ادبی است متأثر از آشنایی با قرآن و علم الهی از منظر ادبی وبلاغی در درجه بالایی قرار دارد و دریایی از علوم ادبی وبلاغی است. این بزرگواران با به کارگیری صنایع بدیعی تاثیر کلام خویش را دوچندان کرده اند. نکته قابل توجه این که خطابه عربی بیشتر در زمینه بررسی آرایه های بیانی مورد توجه پژوهشگران بوده وکمتر از منظر آرایه های بدیعی مورد پژوهش قرار گرفته است. دراین پژوهش به روش توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی آرایه های بدیعی(معنوی) در کلام امام سجاد (ع) وامام رضا (ع) به ارزیابی و شناخت عناصر زیبایی شناسی معنوی و تاثیرآن ها درکلام این دو بزرگوار پرداخته ایم.