اندیشه

This study focuses on the intellectual journeys of Allama Iqbal and Ahmet Mithat by  concentrating on the significant changes in their thought and philosophy following their travels  to Europe. Allama Iqbal (1877-1938), a prominent philosopher-poet from undivided India, and  the famous Ottoman writer Ahmet Mithat Efendi (1844-1912), represent important figures in  Turkey's intellectual world. Their journeys to Europe, a prime example of encounter with modern  ideas and political currents, marked a transformative period in their lives and profoundly  influenced their subsequent literary and philosophical works.  The aim of this study is to conduct an in-depth comparative analysis of their writings before and  after their residence in Europe. It seeks to uncover how exposure to Europe's socio-political and  intellectual climate triggered a shift in their perspectives on culture, religion, and politics. This  research will utilize primary sources such as personal diaries, letters, and literary works,  alongside secondary analyses, to construct a comprehensive picture of their evolving ideologies.  This research is not only about tracing the intellectual metamorphosis of these two figures but  also about understanding the broader implications of such transformations within the context of  Islamic renaissance and modern thought. By analyzing the intercultural exchange and the  resulting intellectual fermentation, it aims to make a significant contribution to the discourse on  how cross-cultural experiences shape philosophical and ideological narratives. This study, by  offering a nuanced understanding of the legacy and lasting impact of Iqbal and Mithat Efendi's  European experience, seeks to build a bridge between historical understandings and  contemporary interest. ****   Bu araşdırma Məhəmməd İqbal və Əhməd Mithatın Avropa səyahətlərindən sonra fikir və  fəlsəfələrində baş verən mühüm dəyişikliklərə diqqət yetirərək onların intellektual səyahətlərini  təhlil edir. Bölünməmiş Hindistanın görkəmli filosof-şairlərindən olan Məhəmməd İqbal (1877 1938) və məşhur Osmanlı yazıçısı Əhməd Mithat Əfəndi (1844-1912) Türkiyənin intellektual  dünyasının mühüm simvolarındandırlar. Müasir fikirlər və siyasi axınlarla qarşılaşmanın  əlamətdar bir nümunəsi olan Avropa səfərləri onların həyatında transformativ bir dövr açmış və  sonrakı ədəbi və fəlsəfi əsərlərini dərin şəkildə təsirləndirmişdir.  Bu tədqiqatın məqsədi onların Avropada qalmalarından əvvəl və sonra yazdıqlarının dərindən  müqayisəli təhlilini aparmaqdır. Avropanın sosio-politik və intellektual mühitinə məruz qalmağın  onların mədəniyyət, din və siyasətə baxışlarında necə dəyişikliklərə səbəb olduğunu ortaya  çıxarmağı hədəfləyir. Bu araşdırma şəxsi gündəliklər, məktublar və ədəbi əsərlər kimi birinci  dərəcəli mənbələrin yanında ikinci dərəcəli təhlillərdən də istifadə edərək, onların inkişaf edən  ideologiyalarının hərtərəfli bir şəklini quracaqdır.  Bu tədqiqat təkcə bu iki şəxsin intellektual çevrilişinin izini verməklə kifayətlənmir, həm də belə  dəyişikliklərin İslam intibahı və müasir düşüncə kontekstindəki daha geniş nəticələrini başa  düşməklə məşğul olur. Mədəniyyətlərarası mübadiləni və nəticədə ortaya çıxan intellektual  mayalanmanı təhlil edərək, təcrübələrin fəlsəfi və ideoloji hekayələri necə formalaşdırdığı  mövzusundakı diskurslara mühüm bir töhfə verməyi məqsəd qoyur. İqbal və Mithat Əfəndinin  Avropa təcrübəsinin irsini və davamlı təsirini incə bir şəkildə anlayaraq, tarixi anlayışlarla müasir  maraq arasında körpü qurmağa çalışır. ****   Bu araştırma, Muhammed İkbal ve Ahmet Mithat’ın Avrupa seyahatlerinin ardından düşünce  ve felsefelerinde yaşanan önemli değişimlere odaklanarak entelektüel yolculuklarını ele alıyor.  Bölünmemiş Hindistan’ın önde gelen filozof-şairlerinden Muhammed İkbal (1877-1938) ve  ünlü Osmanlı yazarı Ahmet Mithat Efendi (1844-1912), Türkiye’nin entelektüel dünyasının  önemli isimlerini temsil ediyor. Modern fikirlerin ve siyasi akımların önemli bir örneği olan  Avrupa’ya yolculukları, hayatlarında dönüştürücü bir döneme işaret etmiş ve daha sonraki edebi  ve felsefi çalışmalarını derinden etkilemiştir.  Bu çalışmanın amacı onların Avrupa’daki ikametlerinden önce ve sonra yazdıklarının  derinlemesine karşılaştırmalı bir analizini yapmaktır. Avrupa’nın sosyo-politik ve entelektüel  iklimine maruz kalmanın kültür, din ve siyasete bakış açılarında nasıl bir değişimi tetiklediğini  ortaya çıkarmayı amaçlıyor. Bu araştırma, gelişen ideolojilerinin kapsamlı bir resmini  oluşturmak için ikincil analizlerin yanı sıra kişisel günlükler, mektuplar ve edebi eserler gibi  birincil kaynaklardan yararlanacaktır.  Bu araştırma, yalnızca bu iki figürün entelektüel başkalaşımının izini sürmekle ilgili değil, aynı  zamanda bu tür değişimlerin İslami rönesans ve modern düşünce bağlamındaki daha geniş  sonuçlarını anlamakla da ilgilidir. Kültürlerarası alışverişi ve bunun sonucunda ortaya çıkan  entelektüel mayalanmayı analiz ederek, deneyimlerin felsefi ve ideolojik anlatıları nasıl  şekillendirdiği konusundaki söylemlere önemli katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu araştırma,  İkbal ve Mithat Efendi'nin Avrupa deneyimlerinin mirasına ve kalıcı etkisine ilişkin incelikli  bir anlayış sunarak, tarihsel anlayışlarla çağdaş ilgi arasında köprü kurmaya çalışmaktadır.