مطالب

بررسی سیاق با توجه به نقش اساسی آن در تفاسیر قرآنی، از اهمیتی ویژه برخوردار است. این مبحث، در مقام یکی از ریشه ای ترین مسائل در علوم قرآنی و تفسیری، از دیرباز مورد اهتمام مفسران قرار گرفته است. درواقع، اساس سیاق در فهم قرآن، همان وجه مشترک معنایی آیات است که با توجه به قبل و بعد عبارات حاصل می شود و در صورتی که با تناقضی مواجه نشود، از اعتبار بالایی برخوردار است. علامه طباطبایی، از معدود مفسرانی است که جایگاه سیاق را به صورت برهانی تبیین کرده و بر این نظر است که معنا از طریق قرائن مستند، اعم از قرائن لفظی، حالی و عقلی، قابل دستیابی است. این مقاله، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی کاربرد قرینه سیاق در استنباط کلام الهی از دیدگاه علامه طباطبایی در تفسیر سوره واقعه در المیزان می پردازد تا به این پرسش پاسخ دهد که وی در تفسیر سوره واقعه، در چه مواردی از قاعده سیاق بهره برده است؟ پژوهش نشان می دهد که علامه طباطبایی در روش تفسیری خود، به گونه ای ویژه بر شیوه سیاق لفظی قرآن با قرآن و به طور خاص بر تکنیک سیاق لفظی مرکب تمرکز کرده است و کاربرد سیاق عقلی در تفسیر سوره واقعه نسبتاً محدود است.

آیه تکریم (اسراء/۷۰ )، از آیات بنیادین قرآن در تبیین منزلت انسان در نظام آفرینش است که با دو تعبیر «تکریم» و «تفضیل»، به کرامت ذاتی و برتری انسان بر سایر مخلوقات اشاره دارد. این پژوهش با هدف تبیین هستی شناختی کرامت انسانی و تحلیل مفهومی نسبت آن با تفضیل، درصدد قرائتی منسجم و دقیق از آیه تکریم است. این تحقیق با روش مطالعه کتابخانه ای و حل مسئله تحلیلی-تفسیری، مبتنی بر تفسیر موضوعی، به آن می پردازد. فهم روشن تر از حقیقت کرامت ذاتی و نسبت آن با برتری های نسبی انسان می تواند پایه ای نظری برای بازخوانی نظام ارزش گذاری انسانی در قرآن و دفاع عقلانی از مبانی حقوق بشر در نگاه توحیدی فراهم کند. بر اساس یافته های پژوهش، کرامت انسان در این آیه، موهبتی الهی، همگانی، غیرقابل سلب و متعلق به ذات نوع انسان است که در وجود همه افراد بشر به صورت بالقوه نهاده شده است. این کرامتْ تنها در صورت فعلیت یافتن از طریق حرکت اختیاری انسان در مسیر کمال، می تواند منشأ بهره مندی از حقوق و شئون انسانی گردد. در ادامه، «تفضیل» به مثابه تجلی بیرونی کرامت انسان در مقایسه با سایر مخلوقات تحلیل شده و روشن گردیده است که این دو مفهومْ در نسبت طولی با یکدیگرند. همچنین تفسیر واژه «کثیر» در عبارت <فَضَّلْناهُمْ عَلى کَثیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا> ناظر به فراوانی مفضَّل علیه است نه تحدید دایره آن، تا از آن نفی برتری نوع انسان بر برخی مخلوقات مانند فرشتگان را نتیجه گرفت.

از جمله وظایف مهم مردم و منتظران در عصر غیبت، بحث زمینه سازی ظهور است. اهتمام ورزی و فراگیری بحث زمینه سازی ظهور در میان بارومندان اسلامی نشان از تأثیر گذاری و ضروری بودن آن دارد. در واقع زمینه سازی ظهور در دو ساحت فردی و اجتماعی قابل بیان است که در ساحت اجتماعی، عالی ترین و کاربردی ترین نوع زمینه سازی، تشکیل حکمرانی اسلامی با هدایت گری ولی فقیه به عنوان نماینده امام زمان (ع) می باشد. پیرامون حکمرانی ولی فقیه به عنوان حکمرانی زمینه ساز سه نگرش مطرح شده است. نگرش اول که بر اساس ملاک فراگیری ظلم و جور پایه گذاری می شود نفی کننده هر حرکت اصلاحی از جمله حرکت ولی فقیه برای زمینه سازی ظهور می باشد. نگرش دوم بر خلاف نگرش اول، گر چه موافق هر نوع حرکت های اصلاحی از جمله حکمرانی ولی فقیه بوده ولی خود باز به دو قسم مختلف تقسیم می شود. قسم اول که بر اساس معیار ثابت بودن زمان ظهور و عدم تغییر آن با افعال و اعمال مردم سنجیده می شود، حکم به عدم تأثیر گذاری حکمرانی ِولی فقیه در رخداد ظهور و تقدم بخشی آن می کند. قسم دوم که بر اساس قانون شناور بودن زمان ظهور و تغییر پیدا کردن آن توسط اعمال و رفتار مردم، محاسبه می شود، رأی به تأثیر گذاری حکمرانی ولی فقیه و هر حرکت اصلاحی در رخداد ظهور و تقدم بخشی آن داده می شود. پس در اینجا سه نگرش «نفی حکمرانی زمینه ساز » ، «نفی اثر بخشی حکمرانی زمینه ساز در ظهور» و « تحقق اثر بخشی حکمرانی زمینه ساز در ظهور» مطرح است که نگرش سوم همان نگرش مختار می باشد که برای تحقیق و پژوهش آن در جمع آوری اطلاعات از فن کتابخانه ای و اسنادی و در پردازش اطلاعات از روش توصیفی و تحلیلی استفاده می شود.

مقدمه و اهداف: در دنیای معاصر، پیشرفت های شتابان در رسانه های جمعی، صنعت و فناوری، ساختارهای فرهنگی و اجتماعی جوامع را به طور عمیق و گسترده ای دگرگون ساخته است. این تحولات، ارزش های اخلاقی را دستخوش تغییر نموده و چالش های جدیدی در حوزه های فکری، اخلاقی و اجتماعی پدید آورده است. این شرایط، ضرورت بازنگری در روش های آموزشی را برای آماده سازی کودکان در مواجهه با مسائل پیچیده فکری، اخلاقی و اجتماعی بیش از پیش آشکار ساخته است. تفکر مراقبتی، به عنوان یکی از ارکان کلیدی تفکر فلسفی که توسط لیپمن مفهوم سازی شده، استدلال عقلانی را با ملاحظات عاطفی و ارزش محور درهم آمیخته و تصمیم گیری هایی را ترویج می دهد که منطق و همدلی را تلفیق می سازد. پژوهش ها نقش این تفکر را در تقویت رشد شناختی، اجتماعی و اخلاقی کودکان تأیید کرده اند، به ویژه از طریق روایت هایی که با درگیر کردن احساسات و تخیل، گفت وگوی فلسفی را تسهیل می کنند. ادبیات کودک ایران، که ریشه در میراث فرهنگی و فلسفی این سرزمین دارد، فرصتی بی نظیر برای پرورش تفکر مراقبتی در بستری فرهنگی و بومی فراهم می آورد. با این حال، اتکای برنامه فلسفه برای کودکان (P4C) به داستان های ترجمه شده، اغلب ارزش های بومی را نادیده گرفته و گسستی فرهنگی ایجاد می کند. این پژوهش به بررسی کیفیت حضور مؤلفه های تفکر مراقبتی؛ شامل تفکر ارزش محور، عاطفی، هنجاری، فعال و همدلانه در داستان های ایرانی برای گروه سنی «ج» (9 تا 12 سال) می پردازد و هدف آن ارزیابی ظرفیت این داستان ها برای تقویت تفکر مراقبتی در چارچوب برنامه فلسفه برای کودکان است. این پژوهش دو مسئله اصلی را بررسی می کند: میزان حضور مؤلفه های تفکر مراقبتی در این داستان ها و ظرفیت آنها برای پرورش تفکر مراقبتی در برنامه فبک. روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای قیاسی مبتنی بر چارچوب مایرینگ (2000) انجام شده است تا داستان های منتخب به صورت نظام مند ارزیابی شوند. تجزیه وتحلیل داده ها از روش توصیفی-تفسیری بهره گرفته که توصیف دقیق داده ها را با تفسیری نظام مند ترکیب می کند تا کیفیت حضور مؤلفه های تفکر مراقبتی را آشکار سازد. قلمرو پژوهش شامل داستان های کودکان ایرانی برای گروه سنی «ج» است که به صورت هدفمند و براساس معیارهایی نظیر تعداد دفعات چاپ بالا، درون مایه فلسفی (مانند عدالت، آزادی، مسئولیت)، کندوکاومحوری، تنوع نویسندگان و ناشران، و دریافت جوایز ادبی انتخاب شده اند. داستان های منتخب شامل «اگر آدم برفی ها آب نشوند»، «چتری با پروانه های سفید»، «چرا بادبادک ها همه چیز را فراموش می کنند؟»، «دو سیاره»، «زیباترین آواز»، «شب به خیر فرمانده»، «سارا، مربای سیب و رودخانه»، «کبوتر و ساعت»، «معدن زغال سنگ کجاست؟» و «ماهی سیاه کوچولو» هستند. واحدهای تحلیل شامل جمله ها، بند ها و کل داستان بوده و هر بند از داستان به عنوان واحد معنایی و کل داستان به عنوان واحد زمینه در نظر گرفته شد. مؤلفه های تفکر مراقبتی لیپمن شامل؛ تفکر ارزش گذار (احترام، ارزش ذاتی)، عاطفی (کنترل عاطفی رفتار خوب)، هنجاری (مقایسه واقعیت با ایده آل ها)، فعال (انجام اقدامات برای خیر) و همدلانه (درک دیدگاه دیگران) است که تحلیل با استفاده از چک لیستی که جزئیات این مؤلفه ها را مشخص می کرد، انجام شد. داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA کدگذاری، دسته بندی و تحلیل شدند و این فرآیند تا رسیدن به نقطه اشباع ادامه یافت. به منظور اعتباریابی پژوهش از روش مسیر ممیزی و تأیید توسط کارشناسان حوزه آموزش استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داد مؤلفه های تفکر مراقبتی به طور عمیقی در داستان های منتخب ایرانی حضور داشته و می توانند بر رشد شخصیت ها و انتقال پیام های اخلاقی و اجتماعی تأثیرگذار باشند. تفکر فعال با 52 مصداق، برجسته ترین مؤلفه است که اقدامات هدفمند شخصیت ها را برای دستیابی به اهداف فردی و جمعی نشان می دهد. برای مثال، در داستان «اگر آدم برفی ها آب نشوند»، تلاش های جمعی کودکان برای ساخت آدم برفی، کار تیمی و مسئولیت پذیری را نشان می دهد، در حالی که در داستان «شب به خیر فرمانده»، تحول شخصیت اصلی از انتقام به شفقت و همدلی، تصمیم گیری تحول آفرین را نمایان می سازد. تفکر عاطفی با 49 مصداق، نقش مهمی در تقویت خودآگاهی و ارتباطات بین فردی ایفا می کند. در داستان «معدن زغال سنگ کجاست؟»، پیوند عاطفی دختر با پدر، محور جست وجوی او قرار دارد. تفکر هنجاری در داستان هایی مانند «کبوتر و ساعت» که شخصیت ها از میان انتظارات اجتماعی عبور می کنند، و در «اگر آدم برفی ها آب نشوند» که اهداف جمعی با هنجارهای اجتماعی هم راستا هستند، آشکار است. تفکر همدلانه با 33 مصداق، درک دیدگاه های دیگران را ترویج می دهد، همان طور که در «سارا، مربای سیب و رودخانه» که آرزوی قهرمان برای خشنود کردن مادرش نشان دهنده همدلی است، و در «ماهی سیاه کوچولو» که قهرمان برای خیر عمومی تلاش می کند، دیده می شود. تفکر ارزش گذار، اگرچه از حضور کمرنگی برخوردار است، در داستان هایی مانند «اگر آدم برفی ها آب نشوند» و «سارا، مربای سیب و رودخانه» که احترام به خانواده و سنت های فرهنگی انتخاب های اخلاقی را هدایت می کند، اهمیت دارد. از نظر کمی، داستان «اگر آدم برفی ها آب نشوند» با 25 مصداق، بالاترین سطح تفکر مراقبتی را نشان می دهد، پس از آن داستان های «شب به خیر فرمانده» (23 مصداق) و «معدن زغال سنگ کجاست؟» (22 مصداق) قرار دارند، در حالی که داستان های «چرا بادبادک ها همه چیز را فراموش می کنند؟»، «دو سیاره» و «کبوتر و ساعت» کمترین میزان حضور مؤلفه های تفکر مراقبتی را دارند (هر کدام 17 مصداق). این داستان ها در مجموع بر کار جمعی، روابط عاطفی و تأمل اخلاقی تأکید دارند که با اهداف فبک هم راستا است. بحث و نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است که داستان های ایرانی با روایت های غنی فرهنگی، بستری برای پرورش تفکر مراقبتی در چارچوب برنامه فلسفه برای کودکان فراهم می آورند. تفکر فعال، اقدامات هدفمند شخصیت ها را هدایت کرده و همکاری و مسئولیت پذیری را ترویج می دهد، این مهم در داستان های «اگر آدم برفی ها آب نشوند» و «شب به خیر فرمانده» قابل مشاهده است که با پژوهش اسکندری شرفی و همکاران (1400) همسو است. تفکر عاطفی، به ویژه در داستان «چتر با پروانه های سفید»، خودآگاهی و تصمیم گیری اخلاقی را تقویت می کند که با یافته های عظمت مدارفرد و قائدی (1396) هم خوانی دارد. تفکر هنجاری، همان طور که در داستان «کبوتر و ساعت» دیده می شود، تأمل بر مسئولیت اجتماعی را تشویق می کند که با پژوهش حیدری نسب و همکاران (1401) همسو است. تفکر همدلانه، که در داستان «معدن زغال سنگ کجاست؟» برجسته است، درک متقابل را ترویج می دهد و با دیدگاه حسام پور و مصلح (1393) هم راستا است. تفکر ارزش گذار، هرچند کمرنگ است اما اصول فرهنگی و اخلاقی را تقویت می کند. اهمیت فرهنگی این داستان ها، محدودیت داستان های ترجمه شده را برطرف ساخته و از آنها می توان به عنوان محرک حلقه کندوکاو در برنامه فلسفه برای کودکان استفاده نمود. برای به حداکثر رساندن تأثیر این داستان ها، طراحی فعالیت ها و تمرین های مرتبط با فبک می تواند ظرفیت آموزشی آنها را افزایش دهد. محدودیت های پژوهش حاضر تمرکز بر چارچوب لیپمن و نبود ارزیابی مقایسه ای از داستان های گروه سنی متفاوت است. تحقیقات آینده می تواند تأثیر عملی این داستان ها را در محیط های آموزشی بررسی کرده و پاسخ های کودکان به پرسش های مطرح شده در حلقه کندوکاو را نیز در نظر بگیرد. درمجموع، داستان های ایرانی ظرفیت قابل توجهی برای پرورش تفکر مراقبتی، پر کردن شکاف رشد شناختی، عاطفی و اخلاقی و ترویج شهروندی مسئولانه در بستری فرهنگی و بومی ارائه می دهند.

هر فردی برای سفر و گردشگری در یک مکان، نیاز دارد به آن مکان تعلق پیدا کند و این حس تعلق سبب می شود ادراک کلی از یک مکان برای هر گردشگری صورت پذیرد. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی نقش میزان تعلق مکانی روستائیان در توسعه گردشگری می باشد. این پژوهش را می توان یک نوع پژوهش کاربردی - توسعه ای دانست و روش مطالعه توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری مورد پژوهش شامل کلیه سرپرستان خانوار نقاط روستایی شهرستان جوانرود به تعداد 4812 نفرمی باشند. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران به تعداد 358 نفر به شیوه تصادفی در دسترس انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه با 45 سوال در چهار متغیر (تعلق کاربردی، تعلق عاطفی و تعلق اجتماعی و توسعه گردشگری) به ترتیب با 5، 6، 8، 6، 8 و 12 سوال می باشد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار spss 22 و AMOS و آزمون کولموگروف-اسمیرنف، معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج بیانگر آن است که تعلق کاربردی بر توسعه گردشگری روستایی با ضریب تاثیر 38/0، تعلق عاطفی بر توسعه گردشگری روستایی با ضریب تاثیر 16/0، تعلق ادراکی بر توسعه گردشگری روستایی با ضریب تاثیر 44/0، تعلق اجتماعی بر توسعه گردشگری روستایی با ضریب تاثیر 56/0، تعلق هویتی بر توسعه گردشگری روستایی با ضریب تاثیر 21/0 تاثیر دارد. بر این اساس تعلق عاطفی بر توسعه گردشگری با ضریب تاثیر 16/0 دارای کمترین تاثیر و تعلق اجتماعی بر توسعه گردشگری روستایی با ضریب تاثیر 56/0 بیشترین تاثیر را داشته است. تعلق مکانی بر توسعه گردشگری در بین روستائیان از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشد به گونه ای که شاخص های اجتماعی با توجه به دربرداشتن ابعاد مختلف فرهنگی و اجتماعی به خصوص در زمینه های مشارکت، تقبل، پذیرش، همراهی و .... توانسته می تواند بر توسعه گردشگری تاثیر زیادی داشته باشد.

تحقیقات نشان داده اند که محیط بیمارستان ها و اتاق های بستری بر سلامت جسمی، روانی و روحی بیماران تأثیرگذار هستند و با توجه به اینکه بیماران تحت فشارها و آسیب های جسمی و روانی به این مراکز مراجعه می کنند؛ ضروری است که طراحی، ساخت و بهره برداری این فضاها به گونه ای صورت گیرد که از این گونه فشارها بر بیماران و خانواده های آن ها بکاهد. هدف این مقاله تعیین عوامل محیطی اتاق های بستری بیمارستانهای شهری استان تهران است که می توانند روند بهبودی بیماران را تسهیل کنند. در این مقاله، پس از مرور ادبیات و استخراج متغیرهای مؤثر، از روش دلفی و تحلیل عامل Q برای استخراج نظرات متخصصان استفاده شد. قلمرو جغرافیایی این پژوهش، بیمارستانهای استان تهران است. از نظر متخصصان، هفت عامل محیطی در اتاق بستری، از اهمیت زیادی برخوردارند و می توانند به طور مثبت بر روند بهبودی بیماران بستری در بیمارستان های شهری استان تهران تأثیر بگذارند. این عامل ها به ترتیب از قوی ترین تا ضعیف ترین بدین شرح هستند: طراحی فضای داخلی، حریم فضای بستری، آسایش محیط فیزیکی، حواس پرتی مثبت محیط، پاسخ دهی محیط بستری، بهداشت محیط بستری و آسایش بصری محیط. بر اساس نتایج این پژوهش، لازم است که در مرحله برنامه ریزی، آمایش و سیاستگذاری، همچنین مراحل طراحی و ساخت و بهره برداری این فضاها، عوامل محیطی مؤثر بر روند درمان را در اولویت توجه قرار داد. نتایج این پژوهش نشان داد که از نظر متخصصین، 25 ریزعامل (متغیر): طراحی و جانمایی پنجره، طراحی داخلی، حریم بیمار، مبلمان و چیدمان اتاق ها، دسترسی به فضای باز و طبیعت، نور طبیعی، رنگ، چشم انداز پنجره، جایگاه خانواده بیمار در اتاق، استاندارد تخت ها، سرویس بهداشتی مناسب، فرم، تزیینات و دکوراسیون، نور مصنوعی، تعداد تخت اتاق، آکوستیک مناسب، سیستم حرارتی، سیستم تهویه، گرافیک و سیمای محیطی، اجرای خوب، انتخاب مصالح مناسب، طبیعت شبیه سازی شده، هوشمندسازی اتاق ها، تجهیزات اتاق و تجهیزات بالای تخت ها، رعایت بهداشت محیطی؛ بر روند درمان بیماران بستری در بیمارستان ها تأثیر مثبت دارند. به عبارت نهایی در برنامه ریزی فیزیکی بناها جهت طراحی مراکز درمانی و بیمارستانی بایستی رعایت ضوابط مورد پژوهش از جنبه های نظری یا راهبردی و اجرایی یا راهکاری در نظر گرفته و رعایت شوند.

استعاره، در معناشناسی شناختی عنصری بنیادی در مقوله بندی و درک انسان از جهان بیرونی است. مطابق نظریه لیکاف، انسان ها از طریق تجربه های روزمره و مادّی زندگی، مفاهیمی بنیادی ایجادمی کنند که آن را برای اندیشیدن در امور انتزاعی استفاده می کنند. این مفاهیم بنیادی، زیرساخت طرح واره های تصویری هستند که از طریق تجارب حسی و تعامل با محیط شکل می گیرند و امکان ارتباط میان تجربیات فیزکی ما را با حوزه های شناختی پیچیده تری مانند زبان فراهم می آورند. طرح-واره ها، به سه دسته حجمی، قدرتی و حرکتی تقسیم می شوند. طرحواره حجمی، تجربه ای است که انسان از وجود فیزیک خود مبنی بر اشغال بخشی از فضا دارد. عرفا نیز بسیاری از مفاهیم انتزاعی، از جمله تجربه های عرفانی را در قالب طرح واره ها بیان کرده اند. در این پژوهش به چگونگی بازتاب تجربه شخصی عطار از خداوند در قالب طرح واره ی حجمی پرداخته شده است. دستاورد پژوهش ناظر براین است که تلقّی از خدا در غزلیات عطار، از طریق کشف و شهود است. پیر نیشابور با تشبیه و تجسّم بخشیدن به مفاهیم انتزاعی درک خود را از خداوند زبان مند کرده است. شاعر برای این هدف از نگاشت های مختلفی چون دل، آینه، دریا، معشوق و گوهر سود جسته است که با الگوبرداری از حوزه مبدأ «عینی و تجربی» و تعمیم آن به حوزه مقصد «فراحسی و باطنی»، در بیان مفهوم انتزاعی خداوند سود جسته است.

طببعت و محیط زیست به عنوان موهبتی الهی در اختیار بشر قرارگرفته است و برای مسلمانان سراسر جهان، قرآن، حدیث و سنت به عنوان پیام های معتبر برای راهنمایی معنوی و رفتاری در مورد چگونگی واکنش انسان برای حفاظت از محیط زیست و سلامت شناخته می شوند. اندیشمندان و عرفای مسلمان نیز با استناد به این منابع مباحثی را مطرح نموده اند که می تواند راهگشای حفاظت از طبیعت و محیط زیست با رویکرد عرفانی باشد. این پژوهش با هدف بررسی دیدگاه عرفانی ابن عربی درباره طبیعت و نتایج آن برای مقابله با بحران زیست محیطی انجام شده و در شمار مطالعات اسنادی و کتابخانه ای از نوع توصیفی است. در این پژوهش، اطلاعات از طریق مراجعه به آرای ابن عربی و کتاب ها و مقالاتی که در مورد دیدگاه عرفانی- زیست محیطی نوشته شده اند ب دست آمده است. نتایج پژوهش نشان داد که در خوانش ابن عربی از هستی، مفهوم تجلی قابلیت بالایی در اخلاق زیست محیطی دارد. اندیشه های ابن عربی درباره تجلّی خدا در طبیعت ادامه اندیشه های پیشین است، اما ابن عربی تأکید بیشتری به طبیعت می نماید و اندیشه خود را با تجلی الهی در طبیعت با بسط بیشتری توضیح می دهد. از نظر ابن عربی طبیعت مجرای فیض خداوند است. مشارکت فعال انسان در دنیای معنوی باعث ورود نور به قلمرو طبیعی می شود. به دلیل رابطه صمیمی انسان با طبیعت، حالت درونی انسان در نظم بیرونی اشیا منعکس می شود. اندیشه های ابن عربی درکی از وجود مظاهر خداوند در طبیعت را ارئه می دهد که می تواند به دلیل جایگاه آن به عنوان مظهرخداوند، زیربنای ضرورت حفاظت از طبیعت باشد.

بدون تردید، یکی از مسائل مهم در انسان شناسی سلوکی که همواره مدّنظر اربابان سلوک و هدایت گران این راه قرارگرفته است، مسأله لطیفه قلب بوده است، که شیخ شطّاح شیخ روزبهان بقلی (عارف قرن 6 ق ) آن را به طرز جامع و گسترده و عمیقی، بیان داشته است. وی از سرآمدان عرفای عصر خویش به شمار می رفته است اما کمتر کسی به عظمت مقام روحی او پی برده است. نوشتار حاضر به این پرسش پرداخته است که: پس از برطرف کردن حجاب طبع و نفس و عقل، چگونه می توان به لطیفه قلب معنوی دست یافت؟ مقصود از قلب هم در اینجا، حقیقت قلبی مساوق حقیقت انسانی نیست ، بلکه منظور لطیفه قلبی است که مرتبه ای از مراتب انسانی است. بنابراین، طبق نظر شیخ روزبهان، لطایف انسانی عبارتند از: طبع، نفس، عقل، قلب، روح، سرّ و سرالسّر. یعنی: از عالم یا لطیفه طبع شروع شده و به لطیفه «سرّالسّر» ختم می شود. در مقاله حاضر اسرار لطیفه قلب از دیدگاه شیخ روزبهان به گونه ای ساده بیان شده است که هر طالب راهی شیفته رسیدن به آن شود و با زبان تمثیل ها و رمزهای شیخ بیشتر آشناشود. تقسیم های پانزده گانه قلب که شیخ روزبهان به شرح آن ها پرداخته است، درواقع اسراری است که شیخ پرده از روی آن ها برداشته است و به رهپویان نوید سیر در عوالم غیب و رسیدن به سعادت ابدی را می دهد.

یکی از شاخه های عرفان اسلامی در مکتب های عرفان شیعی قابل مطالعه است. در میان آن ها طریقت حروفیه که به همت فضلّ الله استرآبادی یا حروفی (شهادت 804 ق.) تأسیس شده، جهان بینی خاصی بر اساس حروف تدوین نمود. یکی از دیدگاه های خاص آن ها «وحدت وجود بالحروف» است که به خوبی مطالعه نشده است و مخالفت هایی با حروفیه را در پی داشته است. در این مقاله با روش تحلیل عقلی و با استناد به منابع اولیه حروفیه، نگاهی دیگر به دیدگاه آنان ارائه می دهد و با ریشه یابی نظریه وحدت وجود در عرفان اسلامی به بررسی ادعای حروفیه می پردازد و با استناد به فضایی که این مکتب در آن پرورش یافته است به خوانشی جدید از نظریه آنان می پردازد و به این نتیجه می رسد که نظریه وحدت وجود در عرفان اسلامی تاریخی مستمر و پرمایه دارد که یک فصل از آن را باید در عرفان شیعی و طریقت حروفیه پیداکرد که از اصول خود تخطی نکرده، بلکه از حروف و اعداد برای بیان همان اندیشه بهره گرفته است.

پیکره سازی در ایران تقریبا با گام های اولیه تمدن در این سرزمین کهن آغاز می شود. در این میان ظرف پیکره ها، گونه های هنری فاخری هستند که علاوه بر دارا بودن جنبه های زیباشناسانه، کاربردی بودند و به فرم های گوناگونی از جمله اشکال انسانی، حیوانی، پرندگان و ریخت های تلفیقی (هارپی)، ساخته شده اند. در این میان، ظروف پیکره گون با فرم هارپی به سبب به همراه داشتن توأمانی دو پیکره انسان و حیوان، کمیاب بودن و هم چنین به لحاظ دارا بودن ساختار فرمی زیبا و ترکیب بندی دقیق، جایگاه ویژه ای را در بین دیگر اشکال دارا می باشند. با ورود اسلام به ایران و ساخت لعاب زرین فام، این لعاب درخشان با انعکاس طلاگونه اش به بستر آثار سفالی از جمله ظرف پیکره ها نیز راه پیداکرد و به دنبال آن ظرف پیکره های زرین فام کم نظیری به ویژه در عصر ایلخانی خلق گشتند که تا به امروز جایگاه بسیار ارزشمندی را به خود اختصاص داده اند. در این پژوهش قصد بر این است که ویژگی های ریختی و فرمی ظرف پیکره های زرین فام که با فرم هارپی و در دوره تاریخی ایلخانی ساخته شده اند، مورد مطالعه قرارگیرند. پرسش های مقاله حاضر این است که چه ویژگی های ریخت شناسانه ای در ظرف پیکره های زرین فام دوره ایلخانی که با فرم هارپی ساخته شده اند، مشهود است؟ و فرم و ریخت قالب در این ظروف پیکره گون چیست؟ برای دستیابی به پاسخ این سوالات در گام نخست تلاش شده که ظرف پیکره های زرین فام عصر ایلخانی که با فرم هارپی ساخته شده اند، معرفی گردند و در ادامه به منظور کشف ویژگی های ریخت شناسانه آن ها، فرم و ساختار آثار مورد تحلیل و بررسی قرار گیرند. نتایج تحقیق نشان می دهند ظروف پیکره گون با فرم هارپی در عین رعایت دقیق اندازه ها، تناسبات و مولفه های ساختاری، نقوش زیبا و متعددی را به نمایش گذاشتهد و توأمانی همزمان دو پیکره، ارزندگی این آثار را در بین دیگر ظرف پیکره های زرین فام چندین برابر کرده است.

خوانش متون ادبی با رویکرد نقد اخلاقی یکی از راه های شناخت بهتر متن و شخصیت های داستان برای مخاطب و افزودن به گستره دید و دانش اوست. نظریهاخلاقی وظیفه گرا که توسط امانوئل کانت فیلسوف شهیر آلمانی مطرح شد انقلابی شگرف در حوزه اخلاق پدید آورد.کانت برای نخستین بار در تعریف کار نیک، از نیت و قصد انسان سخن گفت بی آنکه نتیجه عمل در تعیین ارزش آن تأثیرگذار باشد.بسط این قانون اخلاقی در جامعه همواره با چالش های گوناگون همراه بوده است خاصه آنکه بخواهیم چنین مبحث اخلاقی پیچیده ای را در یک اثر داستانی مورد تحلیل قرار دهیم.رمان شبچراغ اثر جمال میرصادقی تصویر دقیقی از سرخوردگی یک نسل پس از کودتای28 مرداد در ایران ترسیم می کند.شخصیت محوری این داستان(علی) انسانی آرمان گرا و اخلاق مدار است که می تواند نمونه بسیار خوبی برای چنین پژوهشی باشد.مقاله پیش رو به روش تحلیلی-توصیفی شخصیت علی را به لحاظ اخلاق کانتی مورد مطالعه قرار داده و بر این اساس برایند کار نشان می دهد اگر چه علی در این داستان انسانی باورمند به نیک رفتاری و فضائل پسندیده است اما در برخی بزنگاه های اخلاقی مطابق آموزه های کانت وظیفه ای که در قبال عمل خیر اخلاقی دارد با وظیفه او در قبال حفظ خانواده در تعارض قرار می گیرد. تمایز میان عواقب یک عمل و نیت پشت آن از نظر کانت مضمونی مهم است که شخصیت اصلی این داستان را به چالش می کشد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر استفاده از پادکست های فقهی آموزشی بر نگرش و پایبندی مذهبی دانش آموزان دبیرستانی انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه دهم شهر ساری در سال تحصیلی ۱۴۰4–۱۴۰3 بود. از این جامعه، ۴۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۲۰ نفر) تقسیم شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه های استاندارد نگرش مذهبی گلریز و براهنی (۱۳۸۳) و پایبندی مذهبی جان بزرگی (۱۳۸۸) بود که در پیش آزمون و پس آزمون اجراءء شد. آموزش گروه آزمایش طی شش جلسه با استفاده از پادکست های فقهی آموزشی با محتوای جذاب، کاربردی و مبتنی بر مسائل روز نوجوانان انجام شد؛ در حالی که گروه کنترل آموزش سنتی کلاسی را دریافت کرد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها، از آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و نیز از آزمون های استنباطی مانند تحلیل کواریانس یک متغیره و چندمتغیره استفاده شد. نتایج نشان داد که استفاده از پادکست های فقهی آموزشی باعث افزایش معنادار نگرش مثبت و پایبندی مذهبی دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است.

در دنیای پیچیده و چند مجهولی معاصر و بیش از هر زمان دیگری، نیاز به تفکر عمیق، چند وجهی و چند لایه ای احساس می شود. هدف اصلی این پژوهش، تبیین اهمیت تفکر شبکه ای به عنوان ابزاری کلیدی در رشد فردی و اجتماعی، مبتنی بر واکاوی سیره و تعالیم امام رضا علیه السلام در ترویج فرهنگ تفکر حقیقی است. در این مقاله با بررسی مفهوم تفکر و انواع آن در ادبیات علمی معاصر و همچنین با معناشناسی آن در سیره امام رضا علیه السلام، نتیجه گرفته شده است که اولاً تفکر اساسی در سیره ایشان نهادینه سازی اندیشه و تفکر قرآنی است. ثانیا این تفکر در تضاد یا تنافی با استدلال های منطقی و تحلیلی در دنیای متعارف علمی از جمله تفکر تحلیلی، انتقادی، منطقی، سیستمی، خلاقانه و تفکر آینده نگر نیست بلکه این «تفکر حقیقیِ قرآن بنیاد»، بالاتر از استدلال های مذکور بوده که جایگاه آن در قلب انسان است به نحوی که عقل و قلب در بالاترین مراتب خود به اتحاد می رسند. در حقیقت، حضرت رضا علیه السلام به «ارتباط نظام مندِ قلب، زبان و تفکر» اشاره می فرمایند. طبق این بیان، قلب محل اصلی تفکر و تعقل است که تمام اعمال و کلام انسان از آن ناشی می شود. راهکارهای ترویج این نوع تفکر در اموری مانند یاد خداوند متعال، محاسبه نفس، پاکسازی قلب از آلودگی ها، تفکر در آیات الهی و خلقت، صبر و شکیبایی در برابر شدائد زندگی، دعوت به پرسشگری، انعطاف در پذیرش حقیقت و پرهیز از جمود فکری، یادآوری مرگ، بیان فلسفه احکام و سکوت است که به نوعی سایبان و چتری فراگیر بر دیگر انواع تفکر مانند تفکر منطقی، انتقادی، راهبردی، سیستمی، خلاقانه، معناگرا و...تلقی می شود زیرا این امور به تفکر روح و معنایی بی پایان بخشیده و آن را از محدودیت و تنگنای دنیایی و ماتریالیستی رها می کند.

در این مقاله، تلاش شده است با تمرکز بر نظریه تکاملی هنر از منظر موهان متهن (Mohan Matthen)، فیلسوف معاصر کانادایی هندی تبار، به بررسی نحوه پدیدارشدن تجربه زیباشناختی با عنوان یک ظرفیت ادراکی-زیستی و نسبت آن با نگره «لذت بی غرض زیباشناختی» کانت، پرداخته شود. متهن بر این باور است که هنر، به جای آنکه صرفاً امری فرهنگی یا قراردادی باشد، ریشه در فرایندهای ادراکی و شناختی دارد که طی تاریخ تکامل انسان، شکل گرفته اند. در سوی دیگر، امانوئل کانت با معرفی مفهوم «لذت بی غرض» در نقد قوه حکم و تبیین گام های چهارگانه کمیت، کیفیت، نسبت و جهت، زیباشناسی را از دل تجربه ذهنی و فاقد منفعت بیرونی تفسیر می کند. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، در پی آن است تا نشان دهد چگونه دیدگاه متهن می تواند بنیانی زیستی شناختی برای نظریه لذت بی غرض کانت فراهم آورد. یافته ها نشان می دهند این دو رویکرد، با وجود خاستگاه های متفاوت، در سطحی عمیق تر، می توانند مکمل یکدیگر باشند.

یکی از مسائل مهم درباره ارزش معرفتی وحی، میزان مطابقت آن با واقعیت است. در تلقی سنتی به وحی، ذهن انسان همچون آینه ای است که جهان خارج در دسترس او قرار دارد و صرف نبود مانع، در دستیابی به معرفت بسنده می کند، اما در دنیای جدید، با تحولات معرفتی و انقلاب کپرنیکی کانتی، سهمی قابل توجه برای فاعلیت، به مدرک داده می شود. در این نگاه، ذهن انسان، منعکس کننده صرف واقعیت نیست،بلکه واقعیت در تعامل با دستگاه ادراکی انسان ساخته و پرداخته می شود. ورود این مباحث به عرصه وحی شناسی، این پرسش را ایجاد می کند که تطابق وحی با واقعیت چیست؟ سروش از جمله کسانی است که با طرح دیدگاه «رؤیا انگاری وحی» در این باب سخن گفته است. نظر به اهمیت این مسئله، در این پژوهش به صورت توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر دیدگاه اندیشمندان اسلامی به تبیین آن پرداخته ایم. براساس نتایج به دست آمده، سروش با بهره گیری از عنصر خیال صوفیانه و با توجه به مبانی معرفتی خود، نه تنها فهم پیامبر از امور وحیانی را مطابق با واقع نمی داند، بلکه با رؤیا خواندن آن، امکان راه یافتن خطا و اشتباه در فهم ایشان را نیز می پذیرد که در نتیجه، وحی، فاقد ارزش معرفتی خواهد بود. در مقابل، اندیشه اسلامی معتقد است معارف پیامبر9 در فهم امور وحیانی به دو دسته حضوری و حصولی تقسیم می شوند. علوم حضوری نبی، مطابق با واقع و در نتیجه، مصون از خطاست؛ افزون براین، علوم حصولی نبی در فرایند فهم امور وحیانی نیز از سنخ وجدانیات هستند که ضمن مصونیت از خطا، با واقع، مطابقت دارند و ارزش معرفتی آنها تضمین شده است. تفکیک نکردن میان این معارف از سوی رؤیا انگاران، سبب شده است ارزش معرفتی این معارف مورد شک قرار گیرد و رؤیا دانستن آن هم نتواند مشکل معرفتی آنها را حل کند.

پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی راهبری ورزشکاران با رویکرد انطباق پذیری مسیر شغلی - ورزشی انجام پذیرفت. طرح ﭘﮋوﻫﺶ از نوع آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) بود. در بخش کیفی روش جمع آوری داده ها هدفمند و گلوله برفی بوده است. بدین منظور پس از مصاحبه با اولین خبره، متخصص بعدی توسط ایشان معرفی و مصاحبه تا رسیدن به درجه اشباع نظری ادامه یافت. تعداد خبرگان تا رسیدن به درجه اشباع نظری با 17 نفر خبره مصاحبه انجام شد. رویکرد مورد استفاده در بخش کیفی ساخت گرا استفاده شد. نهایتا پس از پیاده سازی مصاحبه ها 102 مفهوم باز، 16 مقوله (کدگذاری محوری) و 7 مولفه (کدگذاری گزینشی) کشف شد. براساس اطلاعات بدست آمده در بخش کمی و کیفی، الگوی مدیریت راهبردی با رویکرد انطباق پذیری مسیر شغلی- ورزشی طراحی گردید. داده ها از طریق مدل ساختاری با استفاده از SmartPLS، تجزیه و تحلیل شد. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که الگوی مدیریت راهبردی از شاخص های برازش خوبی برخوردار است و با استفاده از ضریب CVR و CVI، روایی محتوایی بررسی شد که برای الگوی مدیریت راهبردی؛ به ترتیب 0/79 و 0/82 به دست آمد. به طور کلی به نظر می رسد الگوی مدیریت راهبردی ضمن پایایی و روایی محتوایی مناسب، کاربردهای آموزشی، اجرایی و پژوهشی داشته و در ارتقا انطباق پذیری مسیر شغلی- ورزشی ورزشکاران موثر می باشد. در نهایت خودکارآمدی تصمیم گیری مسیر شغلی با سه بعد دغدغه، کنترل و اعتماد قابل پیش بینی است. با در نظر گرفتن خودکارآمدی تصمیم گیری مسیر شغلی در مرحله ایجاد رشد مسیر شغلی و با توجه به پنج حیطه ارزیابی مناسب خود، جمع آوری اطلاعات مسیر شغلی، انتخاب هدف، طرح ریزی برای آینده و حل مساله، می توان گفت هر چه میزان دغدغه مدیران و ورزشکاران بالاتر باشد، آنها آینده نگرتر، هدفمندتر و بابرنامه تر هستند، وجود کنترل نیز منجر می شود.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه ای استفاده آسیب زا از گوشی هوشمند در رابطه بین استرس ادراک شده، ایستادگی، عزت نفس و عملکرد تحصیلی انجام شد. روش ها: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی و معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان دبیرستانی دوره دوم شهر اصفهان بود که 250 نفر از آنان به روش خوشه ای چند مرحله ای و براساس ملاک های ورود و خروج انتخاب شدند و به پرسشنامه های مقیاس استرس ادراک شده کوهن (1983)؛ مقیاس کوتاه اعتیاد به گوشی هوشمند کووان و همکاران (2013)؛ مقیاس عزت نفس روزنبرگ (1965)؛ مقیاس پایداری دارکوث و کیون (2009) و معدل تحصیلی پاسخ دادند. یافته ها: نتایج نشان داد که مدل از برازش مناسبی برخوردار است؛ همچنین تحلیل داده ها نشان داد رابطه منفی و معناداری بین استفاده آسیب زا از گوشی هوشمند و استرس ادراک شده و رابطه مثبت و معنی داری بین ایستادگی و عزت نفس با عملکرد تحصیلی وجود دارد (05/0و001/0 p<). همچنین نتایج معادلات ساختاری نشان داد استرس ادراک شده، ایستادگی و استفاده آسیب زا از گوشی هوشمند بر عملکرد تحصیلی اثر مستقیم (01/0 p<) و استرس ادراک شده، ایستادگی و عزت نفس با میانجی گری استفاده آسیب زا از گوشی هوشمند بر عملکرد تحصیلی اثر غیرمستقیم داشتند (001/0 p<). نتیجه گیری: نتایج این پژوهش می تواند مورد استفاده خانواده ها، مربیان، مدیران و سیاست گذاران آموزش و پرورش قرار گیرد تا در برنامه ریزی برای بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان این متغیرها را مدنظر قرار دهند و همچنین با توجه به استفاده زیاد نوجوانان از گوشی های هوشمند استراتژی های جهت پیشگیری و مداخله برای اعتیاد به گوشی های هوشمند در نظر گیرند.

هدف پژوهش حاضر پیش بینی درگیری تحصیلی دانش آموزان بر اساس سرمایه روان شناختی و سواد رسانه ای با نقش میانجی شناخت اجتماعی بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانشآموزان متوسطه دوم شهرستان آق قلا در سال تحصیلی 1403-1402 به تعداد 4022 دانش آموز بود. جهت انتخاب نمونه پژوهشی از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای استفاده شد و320 دانش آموز به عنوان نمونه پژوهشی انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه های سرمایه روان شناختی لوتانز، شناخت اجتماعی نجاتی، کمری و جعفری (1397) و سواد رسانه ای فلسفی (1393) درگیری تحصیلی توسط ریو (2013) بود. جهت تجزیه و تحلیل داده های آماری از تحلیل همبستگی و معادلات ساختاری به کمک نرم افزارهای SPSS و LISREL استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد سرمایه روان شناختی (03/0>P , 58/0=β)، سواد رسانه ای (04/0>P , 45/0=β) و شناخت اجتماعی (001/0>P , 55/0=β) اثر مستقیم مثبت و معناداری بر درگیری تحصیلی دانش آموزان دارد. همچنین بررسی اثر مستقیم متغیر سرمایه روان شناختی (003/0>P , 52/0=β) و سواد رسانه ای (002/0>P , 61/0=β) بر متغیر میانجی شناخت اجتماعی نیز، بیانگر اثر مثبت و معنادار این متغیرها بود. نتایج پژوهش نشان داد که سرمایه روان شناختی و سواد رسانه ای به طور غیرمستقیم و با میانجی گری شناخت اجتماعی اثر غیرمستقیم مثبت و معناداری بر درگیری تحصیلی دارد.

تدابیر قانونگذار در جرم انگاری جرایم علیه امنیت حدّی به رغم پیشرفت های قابل توجه در قانون مجازات اسلامی 1392 در مقایسه با قوانین پیشین، همچنان با چالش های مبنایی و اجرایی مواجه است. چالش های مبنایی ناظر به عدم بهره برداری شایسته از ظرفیت فقه در جرم انگاری محاربه نسبت به سایر جرایم علیه امنیت حدی؛ یعنی افساد فی الارض و بغی پدیدار شده، هرچند از جهت عملی و اجرایی این دسته از چالش ها در پاسخ به پرونده های قضایی تأثیر محسوسی ندارند. نیز با گذشت بیش از ده سال از تصویب قانون، چالش های مهمی در رسیدگی به پرونده های قضایی محاربه پدید آمده که برخی جدید و برخی دارای سابقه در آرای فقهاست، ولی قانون برای آن ها تعیین تکلیف نکرده است. ازجمله این موارد می توان به ابهام قانون در مواردی که قصد مرتکب متوجه شخص خاص است و عدم طرح بحث از موردی که بین عمل مرتکب و ناامنی رابطه مستقیم وجود ندارد، اشاره کرد. دسته اخیر به این دلیل که عملاً در رسیدگی به پرونده های قضایی اشکالاتی ایجاد کرده اند، چالش های اجرایی نامیده شده اند. در این پژوهش ضمن احصای مصادیق چالش های دوگانه فوق، با استفاده از آرای فقهای متقدم و متأخر در محاربه، راهکارهایی در خصوص رفع آن ها ارائه شده است.