درخت حوزه‌های تخصصی

رشد و توسعه اقتصادی کشورهای جهان از طریق استفاده از الگوهای مختلف توسعه اقتصادی دنبال می شود. جهت گیری این الگوها در کشورها پیشرفته ، غالباً بخش صنعت است ، اگرچه این کشورها در بخش کشاورزی نیز مستقل هستند اما اساس توسعه اقتصادی خود را بخش صنعت قرار داده اند. در کشورهای جهان سوم از جمله ایران ، الگوهای رشد و تسعه اقتصادی به صورت مشترک هم در بخش کشاورزی و هم در بخش صنعت دنبال می شود . اگرچه هر از چندگاهی اولویتهای بخش کشاورزی و بخش صنعت جایگزین یکدیگر می شوند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران رسیدن به استقلال صنعتی به عنوان یک هدف ملی بیشتر مورد توجه قرار گرفت و نتیجه این توجه به بخش صنعت ، صدور بیش از 20000 موافقت اصولی احداث صنایع کوچک و متوسط است . با شروع جنگ تحمیلی و بروز مشکلات برای ادامه فعالیت واحدهای صنعتی بزرگ تولیدی ، که به لحاظ تکنولوژی تا اندازه زیادی به خارج از کشور وابسته بودند ، با مشکل روبرو شد و این وضعیت ، زمینه را برای توجه بیشتر به صنایع کوچک و با تکنولوژی ساده فراهم آورد. این روند تا قبل از پایان جنگ تحمیلی ادامه داشت اما پس از اتمام جنگ و عادی شدن وضعیت اقتصادی ، واحدهای صنعتی بزرگ ، بهره برداری از ظرفیتهای خالی خود را از سر گرفتند و همین امر موجب بروز مشکل رقابت قیمت برای واحد های صنعتی کوچک شده است . در این تحقیق تلاش شده است ضمن بررسی دقیق مشکل اشاره شده ، راه حل مناسبی ارائه شود.

گاهی اوقات یک پست خاص دریک سازمان با کمبود نیروی انسانی روبرو می شود، در حالی که همین پست در زمانهای دیگربا تورم نیرو روبرو بوده است . موجودی انبار سازمانها نیز بعضی اوقات به صفر می رسد و به توقف خط تولید منجر می شود در صورتی که در اوقات دیگر موجودی انبار بسیار زیاد است ، و یا با خراب شدن ماشینی ملاحظه می شود که شرکت هزینه های زیادی را بابت تعمیرات و نگهداری و کاهش تولید متحمل می شود ، همچنین فروش سازمانها گاهی اوقات کمتر از تولید متحمل می شود، همچنین فروش سازمانها گاهی اوقات کمتر از تولید بوده و زمانی هم تقاضا برای محصولاتشان بیش از تولید بوده است. ملاحظه می شود که اغلب سازمانها با چنین مشکلاتی روبرو هستند . چگونه می توان سیاستهایی را برگزید که رویارویی با چنین مسائلی را به حد اقل ممکن ساند . یکی از الگوهایی که در این موارد به یاری سازمانها می شتابد ، زنجیره های مارکوف است که به عنوان یکی از فرایندهای تصادفی در مدیریت مطرح است. در سیستم نیروی انسانی سازمان یک فرد در سالها ( زمانها) ی پی در پی ممکن است در پستهای گوناگونی قرار گیرد و گاهی اوقات یک پست با کمبود نیرو یا مازاد نیرو روبرو خواهد بود که زنجیره های مارکوف می تواند موجودی نیروی انسانی هر پست را در زمان آینه بطور احتمالی بر اساس روند گذشته نشان داده ، سازمان را از موقعیت احتمالی خود در آینده از لحاظ نیروی انسانی با خبر کند تا بتواند تعدیلات لازم را در مورد مازادها و کمبودها انجام دهد. در اینجا ویژگی و مشخصه ( پارامتر ) مورد بررسی سیستم نیروی انسانی ، تعداد نیروی موجود است که به عنوان یک فرایند تصادفی مورد نظر است. میزان موجودی انبار در یک سیستم انبارداری در هر لحظه ای از زمان ممکن است متفاوت باشد . زنجیره های مارکوف میزان موجودی در هر لحظه ای از زمان را به عنوان پارامتر مورد نظر در سیستم بررسی کرده و سطح موجودی احتمالی را برآورد می کند و هادی سازمانها برای نگهداری موجودی در سطح بهینه است. زنجیره های مارکوف پیش بینی می کند که یک ماشین در خط تولید ، احتمالاً در آینده در چه وضعیتی خواهد بود و بنابر هزینه های مختلف بهترین سیاست تعمیر و نگهداری چیست؟ میزان فروش یک سازمان در آینده بر اساس زنجیره های مارکوف قابل پیش بینی است تا بتوان تولیدی متناسب با فروش داشت.

آزمون کارشناسی ارشد در رشته های مختلف از سال 1368 تا بحال به صورت سراسری برگزار شده است . برگزاری این آزمون های سراسری معیار مناسبی را برای مقایسه دانشجویان فارغ التحصیل دانشگاههای مختلف فراهم آورده است. در سال 1368 داوطلبان ورود به رشته های مدیریت دولتی ، صنعتی ، بازرگانی و حسابداری در کدهای متفاوتی شرکت کردند که آزمون جداگانه ای از انها به عمل آمد. در سال 1369 داوطلبان ورود به رشته های مختلف شاخه مدیریت و حسابداری در یک کد ( 1134 ) ثبت نام و در آزمونهای مشترک شرکت کردند . بدینگونه می توان وضعیت علمی کلیه شرکت کنندگان هر دانشگاه را در آزمون های مختلفه بررسی کرد.

اگرچه زمینه های تفکر و نگرش سیستمی را می توان در آثار دانشمندان قدیم یافت ، اما ورود جدی آن به عرصه عملی و کاربردی عمدتاً به دوران معاصر باز می گردد . یکی از جالبترین موارد کاربرد نگرش سیستمی ، ایجاد رشته جدیدی به نام پویایی سیستم ( system Dynamics) است . پس از انتشار کتاب پویایی صنعتی (Industrial Dynamics) در سال 1961 ، توسط جی . دبیلو فارستر (Jay. W. Forrester) مطالعات پویایی سیتم در زمینه های نظری و کاربردی در بیش از 30 کشور جهان گسترش یافت . این روند با یاری کامپیوتر و شبیه سازی کامپیوتری سرعت و عمق بیشتری پیدا کرد و امکان کاربرد روشهای ارائه شده را در حل مسائل و معضلات گوناگون جوامع بشری فراهم ساخت. مطالعات پویایی سیستم ( System Dynamics Study )اینک در سطح جهانی اعتبار علمی و کاربردی برجسته ای یافته و مورد اقبال محافل آکادمیک و حرفه ای قرار گرفته است . علاوه بر تدریس آن در دانشگاه های معتبر ، گروه های حرفه ای در کشورهای مختلف صنعتی اروپایی ، ژاپن و آمریکا به انجام مطالعات کاربردی در زمینه های مختلف این رشته پرداخت اند . در این گفتار ابتدا مبانی نظری مطالعات پویایی سیستم مطرح شده ، سپس روشهای کاربرد آن مورد بحث قرار خواهد گرفت.

از آنجا که موضوع ادراک بر رفتار سازمانی تأثیر بسیار زیادی دارد بررسی و بویژه کاربردهای آن حائز اهمیت بسیار تواند بود. اغلب گفته می شود که « هر کس دنیا را با دیدگان متفاوتی می بیند » ، این عقیده کم و بیش حقیقت دارد، زیرا هر کسی در منظری ایستاده و واقعیتهای پویا و سیال زندگی را از آن دیدگاه می نگرد و منظر آنان است : از نظر گه گفتشان شد مختلف آن یکی دالش لقب داد این الف « مولوی » هنگامی که اشخاص در معرض اطلاعات ، وضعیتها یا رخدادهای واحدی قرار می گیرند اغلب واکنشهای کاملاً متفاوتی از خود نشان می دهند و هر کس مایل است که نظر خودش را درست بداند. بنابراین شناخت رفتار سازمانی بدون شناخت ادراک و چرایی تفاوت دیدگاههای مختلف در برابر مشاهده رخداد واحد امکان پذیر نیست. همچنین وجود چنین تفاوتهای دیدگاهی ، این نکته را نشان می دهد که برخلاف آنچه که شعور متعارف حکم می کند آدمی دنیای اطراف خود را بی پیرایه و مستقیم درک نمی کند یا به دیگر سخن ، آدمی از طریق ادراکات صرفاً نظاره گری انفعالی بر گستره زندگی خود نیست بلکه بازیگری فعال است که فعالانه تصویر یا جلوه ای از دنیای پیرامون خود را از طریق فرایند پیچیده و پویای ذهنی ساخته و بر اساس آن به تدوین برنامه زندگی خود کمک کرده و ایفای نقش می کند . ادراک هر موجودی به اندازه سعه وجودی اوست: عالمش جندان بود کش بینش است بحر چندین ، چشم هم چندیش است « مولوی» این ادراکات نه تنها بر رفتار شخص بلکه بر رفتار دیگران نیز مؤثر است.