درخت حوزه‌های تخصصی

هدف از پژوهش حاضر، ارائه راهکارهای نهادینه سازی و تعمیق فرهنگ حیا، حجاب و عفاف در میان دانش آموزان با محوریت تولید محتوای درسی است. جامعه پژوهشی این تحقیق، کتب درسی مقطع متوسطه دوم -اعم از سه پایه تحصیلی- است. یافته های تحقیق که به روش توصیفی تحلیلی (کیفی) و با کمک ابزار کتابخانه ای انجام پذیرفته، نشان داد محتوای موجود در زمینه حجاب و عفاف، کفایت از نیاز فعلی جامعه را ندارد. تبیین مبانی و ارائه اصول حجاب و بیان کارکردهای عملیاتی آن در کتاب های درسی "دین و زندگی" مقطع متوسطه دوم، به عنوان یک متغیّر مهم در پذیرش فرهنگ عفاف در میان دانش آموزان می تواند باشد. این اصول، شامل فطری بودن حجاب، ابتنای حجاب بر وحی و ارائه کارکردهای آن در ساحت های متعدد انسانی است. گنجاندن موارد یادشده در کتب درسی، افزون بر این که سبب نهادینه سازی و تعمیق فرهنگ حیا، عفاف و حجاب در میان دانش آموزان می گردد؛ عامل مهمی جهت تقویت هویت ملی-دینی و اسلامی-انقلابی ایشان خواهد بود. نتایج پژوهش، حاکی از آن بود که توجه به اهمیت نهادینه سازی فرهنگ حیا، حجاب و عفاف در گام دوم انقلاب در میان نسل جوان کشور، تکمیل کیفی و کمی محتوای درسی موجود در این زمینه را می طلبد.

پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، مبانی غایت شناختی تکنولوژی را در حکمت متعالیه تبیین و الگوی صدرایی صنعت را استخراج کرده و آن را در چارچوب «عقلانیت سوم» و در تناظر با دو رویکرد مدرن و پست مدرن تحلیل نموده است. غایت تکنولوژی در این دستگاه بر سه ساحت طبیعت شناختی، معرفت شناختی و انسان شناختی مبتنی است؛ ساحت هایی که به مثابه جهت دهنده غایت، ساختار ارزشی فناوری را سامان داده و پشتوانه نظری الگوی صدرایی صنعت را تشکیل می دهند. تلقی انسان از طبیعت، معرفت و حقیقت انسان تعیین می کند که تکنولوژی به سوی سلطه جویی و بهره کشی میل کند، یا در جهت رشد انسانی و توازن هستی شناختی شکل گیرد. در این میان، تعریف «وضع مطلوب» در انسان شناسی نقشی بنیادین دارد؛ زیرا تحول در مبانی انسان شناختی، افق غایات و معیار اصلاح فناوری را دگرگون می سازد. برای تبیین اهمیت این مبانی، الگوی صدرایی صنعت در مقایسه با دو پارادایم مدرن و پست مدرن بررسی می شود تا روشن گردد که دیدگاه صدرایی نه ادامه عقلانیت ابزاری مدرن است و نه به نسبی گرایی پست مدرن فرومی غلتد، بلکه افق سومی از عقلانیت قدسی ارائه می کند. نوآوری پژوهش حاضر آن است که مبانی غایت شناختی حکمت متعالیه به صورت انضمامی بر سه صنعت بنیادین مورد اشاره ملاصدرا « کشاورزی، نساجی و ساختمان سازی» تطبیق شده و از خلال این تطبیق، الگوی صدرایی صنعت به عنوان مدلی منسجم برای تبیین فناوری بازسازی شده است. این الگو شبکه ای از صنایع پیشینی و پسینی را برای رفع نیازهای اساسی انسان و حفظ توازن با طبیعت سامان می دهد و چشم اندازی تازه برای بازاندیشی نسبت تکنولوژی و تمدن معاصر می گشاید.

تحلیل مفهوم " شاکله" و قلمروی آن در رفتار انسان در آیه شریفه شاکله، مساله پژوهش حاضر است. مفسرین در زمان های مختلف با مبانی فکری متعدد الهیاتی- فلسفی به این مساله پرداخته اند که منجر به پیامدهای متفاوت انسان شناسانه و رفتارگرایانه شده است. از میان خیل آنان سه نماینده ( فخررازی؛ ابن عاشور؛ علامه طباطبایی) برگزیده شد که با سه برداشت متفاوت الهیاتی به این مساله نگریسته اند. تبیین حاضردر طیّ دو بخش ارائه شده است: 1. چیستی مفهوم شاکله و به تبع آن بررسی لوازم و پیامدهای معنای مورد نظر در کیفیت رفتار انسان ؛ 2. دامنه و قلمروی شاکله مندی رفتار. در بخش اول، چیستی شاکله از نظر فخر رازی، " طبیعت و جبلّت فرد انسانی" است اما از نظر ابن عاشور، شاکله به معنای " طریقت و سیرت آدمی" به حساب آمده است. این در حالی است که علامه طباطبایی قائل به " دوگانه انگاری شاکله" می باشد بدین صورت که بخشی از شاکله می تواند برخاسته از بنیه مزاجی و ذاتی فرد باشد ( طبیعت)؛ و بخشی دیگر، از محیط بیرونی و در ظرف زندگی او شکل گرفته باشد. در بخش دوم ( قلمروی شاکله مندی رفتار) می توان گفت که آیه شریفه شاکله، سه سور دارد: سور کنشگر، سور رفتار، و سور شاکله. بدین معنا که " از هر انسانی برخی از رفتارها بر وفق برخی از شاکله هایش سر می زند".

 این پژوهش با هدف تحلیل قرآنی واژه «تعاون» و استخراج دلالت های مدیریتی آن انجام شده است. تعاون به عنوان یک اصل کلیدی در قرآن کریم، بر همکاری و همیاری متقابل برای تحقق عدالت و انسجام اجتماعی تأکید دارد. با استفاده از روش واژه پژوهی، ابتدا ریشه و معانی لغوی این مفهوم بررسی شده، سپس آیات مرتبط با تعاون در قرآن استخراج و تحلیل محتوایی گردید. یافته ها نشان می دهد که تعاون در قرآن دارای ابعادی همچون همکاری عملی، کمک به حل مشکلات، ایثار، همدلی و انسجام جمعی است. در حوزه مدیریت، الگوی مستخرج از این پژوهش بیانگر آن است که به کارگیری اصول تعاون قرآنی می تواند به تقویت فرهنگ سازمانی، افزایش کارایی، کاهش تعارضات، ارتقای انگیزه کارکنان و ایجاد هماهنگی مؤثر منجر شود. پیاده سازی این الگو با تکیه بر ارزش های اخلاقی و دینی، نه تنها دستیابی به اهداف سازمانی را تسهیل می کند، بلکه زمینه ساز پایداری و مسئولیت پذیری اجتماعی سازمان ها نیز خواهد بود. در نتیجه، مفهوم تعاون از منظر قرآن ظرفیت بالایی برای کاربست در مدیریت دارد و می تواند به عنوان چارچوبی راهنما برای مدیران در جهت ایجاد محیطی همدلانه و مشارکتی مورد استفاده قرار گیرد.

مقاله حاضر با توجه به گسترش ترور و تروریسم، به عنوان یکی از مهم ترین مصادیق خشونت در برخی کشورهای اسلامی در سال های اخیر، ضمن بررسی مفهومی خشونت و خشونت مذهبی تلاش می کند استدلال های فقهی ارائه شده درباره ترور را بررسی کند. مدعای اصلی مقاله این است که اگرچه برخی جریان ها و گروه های افراطی تلاش می کنند با ارائه برخی استدلاهای فقهی به توجیه ترور بپردازند، چنین دیدگاهی فاقد پیشینه فقهی بوده، استدلال های مذکور نیز از اثبات شرعی بودن ترور ناتوان می نمایند. اثبات این مدعا به وضوح نشان می دهد بر خلاف برخی دیدگاه های شرق شناسان، نمی توان با تکیه بر چنین دیدگاه هایی خشن بودن ذاتی دین اسلام را پذیرفت. دربرابر آنچه منطقی می نماید، برداشت های نادرستی از آموزه های دینی است که دستمایه برخی گروه های افراطی گردیده، در شرایط و زمینه های خاصی تولید خشونت نموده است.

جهاد اکبر و جهاد اصغر در طول تاریخ اسلام مورد توجه فقها و اندیشمندان اسلامی بوده است، ولی جهاد کبیر که یکی از واژه های قرآنی است، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. سؤال اصلی تحقیق این است که جهاد کبیر چیست و از چه مبانی پشتیبانی می شود؟ پژوهش حاضر برای پاسخ به سؤالات فوق انجام گرفته است. در این تحقیق اطلاعات لازم به شیوه کتابخانه گردآوری و به روش توصیفی تحلیلی پردازش شده است و نتایج ذیل به دست آمده است: جهاد کبیر همان جهاد غیر نظامی و نرم افزاری است که با دو ابزار عدم اطاعت از دشمن (وجه سلبی) و انجام مأموریت در تبیین ارزش های اسلام و دفع تهاجم شبهات دشمن (وجه ایجابی)، تحقق می یابد. جهاد کبیر از مبنایی قرآنی برخوردار است و در عرصه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی مطرح است.

در سال های اخیر، آثاری درباره دیدگاه ملاصدرا در مورد ولایت فقیه نوشته شده است که در نتیجه، برخی او را موافق و برخی دیگر این نسبت را فاقد مستندات کافی در آثارش می دانند. برای درک دقیق نظر صدرالمتألهین، باید هندسه رهبری جامعه اسلامی را به صورت یک شبکه به هم پیوسته در آثارش بررسی کرد. ملاصدرا همچون فیلسوفان پیشین، از «رئیس اول» به عنوان کسی نام می برد که صلاحیت رهبری جامعه اسلامی را دارد که در حقیقت، پیامبر اسلام(ص) و ائمه معصوم(ع) هستند. او شرایط و صفات خاصی را برای رئیس اول لازم می داند. ملاصدرا ریاست فقیه حکیم متأله را امتداد ریاست رئیس اول می داند که بدون آن، حکم نبوت در عصر غیبت قطع می شود. به باور او، در زمان غیبت، علما از سوی پیامبر(ص) به عنوان والیان جامعه اسلامی منصوب شده اند. البته در نگاه ملاصدرا، هر مجتهدی به مقام ولایت نمی رسد و شرایط دیگری نیز لازم است؛ اما تصور اینکه کسی وارث پیامبر باشد، ولی عالم به احکام اسلامی و مجتهد نباشد، ممکن نیست. شایان ذکر است که او مانند پیشینیان از اصطلاح «ولایت» استفاده نکرده و واژه «ریاست» را ترجیح داده است. در این مقاله، با روش تحلیل متن، دیدگاه صدرا درباره زعامت جامعه اسلامی بررسی شده است.

بررسی تاریخ اقتصادی مسلمانان نشان می دهد نظام مالیاتی کارآمد به عنوان یکی از مهمترین ابزار تأمین اهداف اقتصادی اسلام به ویژه ارتقاء سطح امنیت اقتصادی است و مورد توجه حاکمان مسلمان از جمله خلفای شیعی مذهب فاطمیان در مصر بوده است. دوره خلافت فاطمیان مصر، عصر طلایی مذهب اسماعیلی است که در طی آن اسماعیلیان موفق شدند دولتی مرفه از آن خویش پدید آورند و یکی از مظاهر تمدنی اسلام، یعنی شکوفایی اقتصادی را به نمایش بگذارند. در این نوشتار تلاش شده با بررسی نظام مالیاتی عصر اول خلافت فاطمی، به این سؤال اساسی پاسخ دهیم که اصلاحات نظام مالیاتی فاطمیان چگونه بر تأمین امنیت اقتصادی مصر تأثیر گذاشته است؟ یافته های پژوهش مبتنی بر روش توصیف و تحلیل داده های تاریخی نشان می دهد اصلاحات فاطمیان در نظام مالیاتی مصر به ویژه در شیوه های مالیات ستانی، نحوه مصرف مالیات های شرعی و حذف آن ها در مواقع بحران های اقتصادی، برقراری معافیت های مالیاتی در بخش تولید، تعدیل مبالغ مالیاتی بنا به اقتضائات سیاسی و اقتصادی، توسعه دیوان های مالی و اقتصادی، بازتعریف مالیات های جدید موسوم به مالیات های مکوس، قطع وابستگی مالیات های مکوس به بلایای طبیعی و بهینه کردن مخارج دولتی و توازن بودجه بر افزایش امنیت اقتصادی مصر مؤثر بوده است.

وجود روایات با مضمون مسحور شدن پیامیر (ص) توسط فردی یهودی به نام لبید بن اعصم یهودی از هم پیمانان بنی زریق ، در منابع روایی مانند صحیح بخاری و مسلم وهمچنین کتب تفسیر در شان نزول معوذتین، سبب بروز نظرات مختلف در این زمینه شده که با مبنی قرار دادن عصمت انبیا، علمای شیعه و برخی از اهل سنت مانند جصاص، سید قطب و ...  این روایات را رد و آن را مخالف قرآن و عصمت دانسته و منکر مسحور شدن پیامبر(ص) شده و برخی با شرح و تاویل روایات، سحر شدن محمد مصطفی (ص) را پذیرفته اند اما نه به صورت مطلق بلکه به صورت محدود و صرفا در حیطه تاثیر بر جسم و اندام و نه عقل و روح. در این پژوهش، بدون در نظر گرفتن مبحث وقوع یا عدم وقوع آن، ادله قرآنی مورد استناد دو گروه موافق و مخالف سحر شدن پیامبر (ص) به روش تحلیلی- توصیفی با هدف مشخص نمودن امکان سحر شدن پیامبر (ص) مورد بررسی قرار گرفته و به نقاط اشتراک و افتراق دیدگاه ها پرداخته شده است. در مورد عصمت عقل و روان پیامبر(ص) میان دو گروه اتفاق نظر و اجماع وجود دارد. گروه مخالف با استناد به ادله قرآنی،  مسحور شدن نبی(ص) را رد کرده و مفاسدی را در پذیرش آن بر شمرده اند که عبارتند از: خلط میان وحی و خیال، از بین رفتن اصالت قرآن و احادیث نبوی و گروه موافق با درجه بندی عصمت، سحر شدن پیامبر(ص) را صرفا در حیطه بدنی و جسمی(و نه عقل و روان) پذیرفته اند.

علامه طباطبائی، از دانشمندان بزرگ جهان اسلام در حوزه فلسفه، عرفان، تفسیر و فقه، درباره مسائل کلان اجتماعی و سیاسی جهان اسلام، به ویژه مسئله ولایت و زعامت، مباحث مهمی را به رشته تحریر درآورده اند. ما در این مقاله با رویکرد کیفی مبتنی بر تحقیق کتابخانه ای و توصیف و تحلیل داده ها نشان می دهیم که از منظر علامه، در زمان حضور امام معصوم باید خود امام به عنوان خلیفهالله حاکم شود و در دوران غیبت ایشان باید نزدیک ترین و شبیه ترین شخص به امام معصوم که زبده ترین و برجسته ترین فرد از افراد جامعه است، حاکم جامعه شود. کسی که به لحاظ تقوایی در بالاترین درجات تقوا بوده و در زمینه علم به احکام خدا، فقیه و از جهت آگاهی به شرایط و اوضاع جهان و مصالح مردم، شخصی بصیر و کاردان و شجاع است، مصداق بارز زبده ترین فرد جامعه و نزدیک ترین شخص به امام معصوم نزد علامه طباطبائی است و صلاحیت زعامت و حکومت را دارد.

بسیاری از باورهایی که پایه و اساس عقیدتی و یا خارج از آزمون، مشاهده و تجربه است، تحت عنوان خرافات شناخته می شود. یکی از عوامل مهم عقب ماندگی اجتماعی در دوره قاجار که به آن دامن زده شد و ایران را در برابر سایر ملل متمدن تاریخ معاصر به عقب راند، برخی از سنت های به شدت خرافی بود که زمینه ساز دوره انحطاط فکری و عقیدتی در مبادی دینی و مذهبی ایرانیان شیعه نیز شد. سنت قمه زنی که ظهور آن به دوره صفوی باز می گردد، در دوره قاجار به اوج خود رسید؛ تا جایی که سلامت و بهداشت عمومی را به خطر انداخت. سنت قمه زنی در ایران به یک باره از سوی حکومت گران و بعضی از علما مورد حمایت قرار گرفت و بسیار رواج پیدا کرد و این مسئله سبب خدشه دار شدن چهره تشیع در جهان آن روز گردید. این موضوع از سوی مورخان ایرانی دوره قاجار و سیاحان خارجی به عنوان یکی از سنت های خرافی جامعه ایرانی شیعه بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش با کمک اسناد، خاطرات، متون تاریخ محلی و سفرنامه سیاحان خارجی به بررسی وضعیت سنت قمه زنی و پیامدهای آن در تحولات اجتماعی در دوره قاجار پرداخته می شود.

تجربه نزدیک به مرگ از تجربه های دیرپای بشری است که گزارش های متعددی از آن از دوران باستان تاکنون وجود دارد. اکنون از مسائل مهمی که فلسفه دین و الهیات جدید در این زمینه پی می جوید معنای این تجربه ها و نقش آنها در اثبات برخی از باورهای دینی مانند نفس فرافیزیکی انسان و حیات پس از مرگ است. در این میان رویکرد طبیعت گرا تلاش چندجانبه ای برای تبیین طبیعی با نگاهی تقلیل گرایانه و فیزیکالیستی را جستجو کرده است. از جمله این تلاش ها توضیح تجربه نزدیک به مرگ به مثابه بازخوانی و بازسازی تجربه های بایگانی شده در مغز است. با توجه به اهمیت این مسئله در مواجهه با باورهای دینی، تحقیق پیش رو بر آن است تا دیدگاه یادشده را در معرض بررسی و سنجش قرار دهد. روش تحقیق در مقام گردآوری کتابخانه ای و در مقام داوری عقلی-تحلیلی خواهد بود. ماحصل تحقیق این است که دیدگاه یادشده به هیچ روی در تبیین این تجربه ها کامیاب نیست، بلکه از سویی فاقد پشتوانه های معتبر علمی است و از دیگر سو به جهات متعددی گرفتار قیاس مع الفارق است.

کنکاش وقایع تاریخی در منابع حدیثی یکی از چالشهای حدیث شناسی است. بهترین و مطمئن ترین منبع برای دریافت وقایع تاریخ اسلام حدیث معصومان علیهم السلام است. از وقایع مهم صدر اسلام، ورود شهربانو دختر پادشاه ساسانی به بلاد مسلمین و ازدواج او با امام حسین علیه السلام است. مورخان درباره این واقعه، سخنان گوناگونی ایراد نمودهاند. اما در میان محدّثان سترگ؛ صفار، کلینی، صدوق و مفید، ورود آن بانوی همام را در عهد خلیفه دوم، سوم و چهارم روایت نمودهاند. نوشتار پیش رو به سبب آنکه عبارت شیخ مفید را حدیث تشخیص نداده، از محل بحث خارج و روایت صفار، کلینی و صدوق را به بوته نقد و آزمون میکشاند. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و گردآوری دادهها به شیوه کتابخانهای به اعتبار سنجی سند روایت صفار، کلینی و صدوق پرداخته و روایت صدوق را به سبب راویان مهمل و ضعیف، غیر معتبر میداند و روایت صفار و کلینی را با چند چالشِ جدی رجالی مواجه میبیند. چنانچه نهاوندی و عمرو بن شمر در کتب رجالی قدما تضعیف شدهاند. مقاله حاضر با استناد به قواعد رجالی همچون: دلالت اکثار روایت اجلاء بر وثاقت، رد اتهام غلوّ توسط قدما، نبودن در مستثنیات ابن ولید و... بر اساس تراکم ظنون، وثاقت نهاوندی و عمرو بن شمر را احراز نموده و اعتبار سندی روایت صفار و کلینی، مبنی بر وقوع ازدواج در زمان خلیفه دوم را اثبات میکند.

این مقاله با تکیه بر چارچوب تحلیلی استیون جاد در کتاب علمای دینی و امویان به واکاوی تعارض نقش های ابن شهاب زهری به عنوان «عالم امت» و «کارگزار خلافت اموی» می پردازد. پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه زهری حافظ و ناقل سنت نبوی و صحابه باقی ماند و در نقش های مختلف در خدمت خلفای اموی عمل کرد و این دوگانگی چه تأثیری بر میراث حدیثی و موقعیت علمی او گذاشت؟ پژوهش با استفاده از روش تحلیل تاریخی و تکمیل داده های استیون جاد از طریق منابع موافق و مخالف و نقد برخی گزارش ها علیه زهری، نشان می دهد که او در میدانی از تنش های گریزناپذیر میان مسئولیت علمی در قبال جامعه مسلمانان و تعهدات سیاسی در خدمت به خلافت اموی عمل می کرد. راهکار زهری در قبال این تعارض، مدیریتی عمل گرایانه بود. از یک سو، ضمن حفظ و انتقال سنت نبوی و صحابه، اعتبار علمی فوق العاده ای یافت و حتی در نقل برخی روایات در حمایت از اهل بیت (ع) یا نقد رفتار خلفا، مصرّانه عمل کرد و از سویی دیگر، در مواردی تحت تأثیر اقتدار سیاسی قرار گرفت و وفاداری به امویان، او را به پذیرش برخی مناصب، مشارکت در دسیسه های جانشینی و مهم تر از همه، پنهان ساختن برخی روایات سیره و عمل به دستور خلفاء برای تدوین مکتوب حدیث وا داشت. این پژوهش نتیجه می گیرد که زهری را نباید صرفاً عالم درباری یا جاعل احادیث انگاشت. او نمادی از یک الگوی نوین در نسبت علم و قدرت است که میراثی دوگانه اما تعیین کننده برجای گذاشت.

زمینه و هدف: نظام حقوقی عراق با تلفیق فقه اسلامی، قوانین مدون و عرف های محلی، در زمینه اثبات مالکیت با چالش های ساختاری عمیقی پس از جنگ ۲۰۰۳ مواجه است. این مقاله با هدف بررسی این چالش ها و ارائه راهکارهای اصلاحی در راستای تحقق عدالت و امنیت حقوقی تدوین شده است. مواد و روش ها: این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با مرور قوانین مدنی، ثبتی و آیین دادرسی عراق، همچنین رویه قضایی و اسناد مرتبط انجام شده است. ملاحظات اخلاقی: در تهیه این مقاله، اصول اخلاق پژوهش از جمله استناد دقیق به منابع و حفظ بی طرفی علمی رعایت شده است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که عوامل مهمی همچون فساد اداری، نابودی آرشیوها، ناهماهنگی قوانین، نفوذ فشارهای سیاسی-قبیله ای و فقدان نظام ثبت دیجیتال، اثبات مالکیت را دشوار و ناعادلانه ساخته و حقوق مالکان به ویژه در مناطق جنگ زده و برای اقشار کم درآمد نقض می شود. این وضعیت با موازین بین المللی حقوق بشر در تضاد است. نتیجه : ضرورت اصلاحات بنیادین در تقنین، نوسازی نظام قضایی، مبارزه با فساد، توسعه فناوری اطلاعات (مانند بلاک چین) و تقویت نهادهای نظارتی مستقل برای تضمین حق مالکیت و تحقق عدالت در عراق امری اجتناب ناپذیر است.

به نظر می رسد مهم ترین مجموعه نسخه های خطی که تاکنون به آستان قدس رضوی واگذار شده، مجموعه وقفی ابن خاتون باشد که شامل چهارصد نسخه خطی است و به سال 1067 ق، توسط «اسدالله بن محمد مؤمن خاتون عاملی» وقف آستان قدس رضوی گردیده است. این نسخه ها در واقع، کتابخانه شخصی علامی فهامی شیخ محمد خاتون (متوفی 1059 ق)، پیشوای دولت عبدالله قطب شاه، سلطان حکومت حیدرآباد جنوب هند می باشند که به دلایل متعددی دارای اهمیت تاریخی، مذهبی، فرهنگی و سیاسی هستند. از چهارصد نسخه وقف شده توسط اسدالله خاتون به کتابخانه شیخ محمد خاتون در آستان قدس رضوی، حدود 375 نسخه شناسایی شد. نسخه های مجموعه اما شامل 419 عنوان اثر هستند. با وجود این مجموعه نفیس، به نظر می رسد یکی از موضوعات قابل پژوهش درباره کتابخانه ابن خاتون، شناسایی مؤلفان نسخ خطی کتابخانه ابن خاتون عاملی باشد. به همین منظور، فهرست حدود 218 تن از مؤلفین نسخ خطی کتابخانه شخصی علامی فهامی شیخ محمد خاتون عاملی برای توجه و استفاده پژوهشگران، در این نوشتار ارائه می گردد.

امنیت یکی از نیازهای اولیه و اساسی بشر است که طول عمری به بلندای تاریخ بشریت دارد. در طول تاریخ، علاوه بر جست وجوی عملی سیاستمداران و حاکمان برای به دست آوردن امنیت، نظاره گر فعالیت علمی و فکری اندیشمندان در جست وجوی نظری برای یافتن راه های رسیدن به امنیت هستیم. علاوه بر تحلیل ماهیت و چیستی امنیت از سوی اندیشمندان، راه هایی برای تحصیل امنیت از طرف مکاتب و جریان های مختلف فکری عرضه شده است. اسلام ازآنجاکه راه های معرفت را تنها در عقل و تجربه منحصر نمی کند و علاوه بر آن دو، راه زلال وحی را نیز مسیری مطمئن در شناخت حقایق می داند و تعریف متفاوتی از جهان هستی و انسان و هدف آفرینش او و جهان هستی ارائه می دهد و بر این اساس، معنا و غایت زندگی بشر را منحصر در امور مادی و لذت های دنیوی نمی کند، تحلیل خیلی از مکاتب از امنیت و راه های رسیدن به آن را یک سویه و ناقص ارزیابی می کند و بنابراین، تحلیل متفاوتی در این زمینه ارائه داده است. در این نوشتار، تحلیل متفاوت حکمت سیاسی اسلام از امنیت و راه های رسیدن به آن را به مطالعه نشسته و آن را با محصولات فکری دیگر مکاتب مقایسه کرده ایم.

مفهوم توریه که به عنوان یکی از حیل شرعی در تألیفات متعدد فقهی مورد توجه فقیهان قرار گرفته است، در سیاست جایگاه مشخصی نداشته و روشن نیست که در چه موارد و مصادیقی می توان از این راهکار شرعی استفاده نمود. از آنجا که ساحت سیاست دارای اهمیت ویژه ای می باشد، لذا به کارگیری توریه در آن، منوط به تحقق شرایطی است که نیازمند دقت فقهی عمیقی خواهد بود. برای استعمال توریه در سیاست داخلی و خارجی، شرایطی وجود دارد که مهم ترین آن ها عبارت است از این که آن کلام، قابلیت توریه نمودن و برداشت معنای ظاهری از آن را داشته باشد، استعمال توریه در آن مورد خاص از نظر عرف مفید کذب نباشد و موجب لطمه به اعتماد عمومی نگردد و این که استعمال توریه در سیاست به جهت مراعات مصلحت عموم مردم کشور باشد و نه به جهت رعایت مصلحت شخصی. از تتبّع در آثار فقیهان و اندیشمندان شیعه، این چنین به دست می آید که استعمال توریه در وقت اضطرار مطرح می گردد. بنابراین، استفاده از توریه در سیاست در مواقع غیر اضطراری، نه تنها وجهی نخواهد داشت، بلکه باعث لطمه به اعتماد عمومی نیز می گردد؛ علاوه بر این، جامعه توریه محور، جامعه مطلوب از نظر اسلام نبوده و از نظر دین مبین، اجتماع مطلوب بر محور صداقت دایر می باشد؛ صداقت مردم با یکدیگر و صداقت مسؤولین با مردم.