محمدحسین موحدی

مفهوم توریه که به عنوان یکی از حیل شرعی در تألیفات متعدد فقهی مورد توجه فقیهان قرار گرفته است، در سیاست جایگاه مشخصی نداشته و روشن نیست که در چه موارد و مصادیقی می توان از این راهکار شرعی استفاده نمود. از آنجا که ساحت سیاست دارای اهمیت ویژه ای می باشد، لذا به کارگیری توریه در آن، منوط به تحقق شرایطی است که نیازمند دقت فقهی عمیقی خواهد بود. برای استعمال توریه در سیاست داخلی و خارجی، شرایطی وجود دارد که مهم ترین آن ها عبارت است از این که آن کلام، قابلیت توریه نمودن و برداشت معنای ظاهری از آن را داشته باشد، استعمال توریه در آن مورد خاص از نظر عرف مفید کذب نباشد و موجب لطمه به اعتماد عمومی نگردد و این که استعمال توریه در سیاست به جهت مراعات مصلحت عموم مردم کشور باشد و نه به جهت رعایت مصلحت شخصی. از تتبّع در آثار فقیهان و اندیشمندان شیعه، این چنین به دست می آید که استعمال توریه در وقت اضطرار مطرح می گردد. بنابراین، استفاده از توریه در سیاست در مواقع غیر اضطراری، نه تنها وجهی نخواهد داشت، بلکه باعث لطمه به اعتماد عمومی نیز می گردد؛ علاوه بر این، جامعه توریه محور، جامعه مطلوب از نظر اسلام نبوده و از نظر دین مبین، اجتماع مطلوب بر محور صداقت دایر می باشد؛ صداقت مردم با یکدیگر و صداقت مسؤولین با مردم.