درخت حوزه‌های تخصصی

حقوق اساسی در زمره حقوق عمومی و منشأ و خاستگاه حقوقی است که بنیان، ماهیت، نحوه تشکیل و «اداره حکومت و مردم» بر پایه آن استوار است. این موضوع در حکومت مهدوی دارای اهمیت ویژه است از آن جهت که آموزه های اسلامی و اندیشمندان اسلامی چه تصویری از نظام سیاسی و گستره حقوق اساسی در حکومت مهدوی ارائه کرده اند. هدف از این نوشتار ترسیم ماهیت نظام سیاسی و بیان گستره حقوقی است که براساس آن حکومت مهدوی مستقر و حقوق رعایت می شود. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که آیا حکومت مهدوی دارای نظام خاص سیاسی از یک سو و بهره مند از حقوق اساسی ویژه ای است که بتواند ساحت ها و شئون زندگی فردی و اجتماعی را در بر گیرد. روش کتابخانه ای برای انجام مطالعه در نظر گرفته شده و با مراجعه به اسناد و مدارک معتبر علمی و اسلامی، گردآوری و به روش تحلیل محتوا و فراتحلیل بررسی و نتایج زیر بدست آمده است. نتایج نشان می دهد، ماهیت نظام سیاسی و حقوق اساسی در حکومت مهدوی؛ الهی و اسلامی، عمومی، جامع و براساس آموزه های اسلامی بوده و با فطرت انسان سازگار است. حق بر تشکیل حکومت، حقی الهی برای آن حضرت(عج) بوده و دارای ولایت سیاسی اعتباری اعطایی از جانب خداوند است و به واسطه عصمت و مقام اعطایی امامت، حکومت تشکیل می دهد و کارگزاران ایشان نیز انتصابی است. مردم از طریق بیعت، رضایت و نظارت بر عملکرد کارگزاران ایفای نقش می کنند. از نظر سیاسی و حقوقی، قلمرو حکومت مهدوی؛ فراگیر، عام و توأم با تسلط و اقتدار کامل بر تمامی سرزمین ها و جمعیت می باشد. رویکرد آن حضرت به حقوق، مادی و معنویت گرایانه بوده و تمامی ابعاد فردی و اجتماعی را تا حد اعلی شامل می شود.

حدیث سلسله الذهب از برجسته ترین و استوارترین روایات منسوب به امام رضا (ع) است؛ روایتی که اهمیت کلامی آن در صورت بندی ویژه ای از نسبت میان توحید و امامت جلوه گر می شود، به گونه ای که پذیرش ولایت اهل بیت (ع) به مثابه شرط ورود به حصن توحید معرفی می گردد. این حدیث نه صرفاً گزارشی فضیلتی، بلکه متنی هویت ساز در ساختار معرفتی تشیّع است؛ که حقیقت توحید را در افق هدایت ولایی تفسیر می کند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی و بر پایه تتبّع در منابع تاریخی و حدیثی فریقین، ضمن بازخوانی گزارش های مربوط به سفر امام رضا (ع) به نیشابور و زمینه های اجتماعی علمی آن، به واکاوی نحوه بازتاب و بازنمایی حدیث سلسله الذهب در آثار مورخان و محدّثان اهل سنت پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که اصل ورود امام رضا (ع) به نیشابور و استقبال گسترده اقشار مختلف، اعم از شیعه و سنی، در منابع معتبر اهل سنت منعکس شده و از شهرت تاریخی قابل اعتنایی برخوردار است. نقل این حدیث در منابع یادشده در سه الگوی متمایز قابل طبقه بندی است: بازتاب آن در قالب «حدیث ایمان»، روایت «حدیث حصن» بدون ذکر قید تفسیری، و نقل «حدیث حصن» همراه با توضیح امام رضا (ع)؛ که گونه اخیر تنها در معدودی از منابع حدیثی اهل سنت مشاهده می شود. عنوان رایج «حدیث الحصن» در این آثار برگرفته از ساختار لفظی روایت و ناظر به تأکید بر مضمون امنیت بخش توحید است. نکته بنیادین و حاصل تحلیل تطبیقی منابع آن است که با توجه به گستره کم نظیر حاضران، کاتبان و ناقلان در مجلس نیشابور، غفلت از بخش تفسیری حدیث با عبارت «بشروطها و أنا من شروطها» را نمی توان با تبیینی تاریخی توجیه کرد. ازاین رو، عدم انعکاس فراگیر این بخش را باید در پرتو ملاحظات کلامی و پیش فرض های اعتقادی اهل سنت فهم کرد؛ پیش فرض هایی که پذیرش شرطیت امامت برای تحقق توحید را برنمی تابید و در نتیجه، در فرآیند نقل، موجب گزینش، تقلیل یا تعدیل دلالت های ولایی این روایت شده است.

عصمت انبیاء یکی از باورهای کلامی مسلمانان است. باور مذکور علاوه بر بهره مندی از دلیل عقل در قرآن و حدیث جایگاه مهمی دارد. شیعیان به پیروی از قرآن وحدیث در آثار پژوهشی خود به این موضوع اهمیت فراوانی داده اند. در این نوشتار سعی می کنیم عصمت انبیاء را در حدیث و کلام با تکیه بر دیدگاه های آیت الله مصباح یزدی و فخررازی را بررسی و مقایسه کرده و نتایج آن را در قالب یک جمع بندی ارائه کنیم. از آنجا که درباب عصمت بحث های متعددی از منظر حدیثی-کلامی مطرح است و پرداختن به همه آنها در مختصری مثل این نوشتار نمی گنجد به پرداختن به سه بحث محوری عصمت یعنی ماهیت، قلمرو و ادله عصمت از منظر این دو عالم که دغدغه های کلامی و حدیثی دارند بسنده می کنیم. بر پایه این نوشتار که به روش تحلیلی-توصیفی ساماندهی شده است دیدگاه های این دو عالم در این سه مبحث مهم شباهت ها و تفاوت هایی دارد. در حالی که از منظر آیت الله مصباح عصمت یک ملکه نفسانی است که باعث می شود معصوم در تمام مدت حیات خود هر نوع معصیتی را از روی اختیار ترک کند و او این نظریه را با کمک عقل و نقل اثبات می کند فخررازی عصمت را نوعی از لطف الهی می داند که باعث می شود معصوم از روی جبر معصیت های عمدی را در دوران نبوت ترک کند و وی این ادعا را صرفا با دلایل نقلی اثبات می کند. استفاده از دلایل نقلی بدون توسل به دلایل عقلی فخر را خواه ناخواه با چالش دور مواجه می سازد.

یکی از دانش های تعیین کننده در قلمرو قرآن پژوهی به ویژه تفسیر قرآن کریم، ادبیات عرب است. مقاله حاضر، کاوشی نظری به روش توصیفی تحلیلی و کتابخانه ای است که برای تبیین نقش ظرافت های ادبی علامه در المیزان سامان یافته و در مقام پاسخگویی به این پرسش است که سهم ادبیات در المیزان نسبت به سایر تفاسیر چه اندازه است و چه تفاوت هایی با سایر تفاسیر از لحاظ ادبی دارد؟ پژوهشگر از رهگذر پردازش داده ها، به این نتیجه رسیده است که علامه در مواجهه با قواعد ادبی، شیوه خاص به خود را دارد که در اکثر تفاسیر دیگر این روش وجود ندارد. ایشان با روش هدف محور به قواعد ادبی می نگرد و تلاش می کند این قواعد را در خدمت فهم صحیح قرآن به کار گیرد. ایشان با استنباط نکات ظریف ادبی، نگاهی متفاوت از دیگران و قابل فهم تر به تفسیر ارائه می کند.

یکی از مباحث مهم قرآن و روایات، حکومت جهانی حضرت مهدی† است. این بحث در قرآن در آیات متفاوتی آمده است. این پژوهش در راستای این مهم با عنوان «وارثان زمین و حکومت مستضعفان» به روش تحلیلی توصیفی و با تکیه بر نظریات مقام معظّم رهبری حضرت آیه اللّٰه العظمی خامنه ای، درباره آیات 5 سوره قصص، 55 سوره نور و 105 سوره انبیاء نگاشته شده است. این مقاله پس از بررسی لغات مهم آیات و به دست آوردن معانی آن ها از کتب لغت کهن، به بررسی وعده الهی درباره خلافت و جانشینی صالحان و مؤمنان پرداخته و انتظار را از منظر مقام معظّم رهبری ذیل آیه 5 سوره قصص بیان کرده، سپس ضمن بیان وعده الهی در این باره و این که این وعده تخلف ناپذیر بوده، شروط تحقّق آن را نیز بیان کرده است. در پایان پژوهش به دیدگاه مقام معظّم رهبری درباره ناتوانی دشمنان اشاره کرده و آن را نتیجه تحقّق وعده الهی شناسانده و به عوامل عدم پیروزی جبهه حق علیه باطل پرداخته است.

بافت در حوزه متن شناسی از مؤلفه های اساسی به شمار می آید که نقش کارکردی به زبان متن می بخشد. نظریه کارگفت یکی از نظریات کاربردی است که معنای اصلی اظهارات زبانی را وابسته به کاربر آن می داند، لذا فهم زبان کاربری شده منوط به دریافت بافت پیرامونی و ایجاد تقابل مثبت بین آن و محتوا می باشد. گفتمان خلافت در نهج البلاغه به عنوان یک گفتمان تاریخی – سیاسی است؛ از این روی، ضروری بود که این گفتمان در سایه اظهارات زبانی امام(ع) و شرایط بیرونی حاکم بر آنها و بازسازی پس زمینه های تاریخی خلافت مورد واکاوی قرار گیرد. پژوهش حاضر سعی دارد با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر نظریه کارگفت و تقسیمات پنج گانه جان سرل، زبان کاربری شده در گفتمان خلافت را واکاوی ونقش کارگفت ها را در بازشناسی منظور امام تبیین کند. دستاوردهای این پژوهش نشان می دهد که گزاره های کاربری شده در گفتمان خلافت با بافت بیرونی رابطه بسیار قوی دارند، به طوری که زبان از حالت تولیدی صرف خارج و نقش پراگماتیکی به خود گرفته است. کنش های درگفته و توان منظوری تأکید، توضیح وتببین، پند و نصحیت و هشدار از بسامد بالایی در اظهارات زبانی امام(ع) بر خوردار است که اول این که در قالب کارگفت های اظهاری، ترغیبی، تعهدی و عاطفی در این گفتمان قابل پی جویی هستند، و دوم این که این کارگفت ها در بیشتر اوقات از طریق استراتژی غیر مستقیم و به شکل ضمنی متجلی می شوند.

جهانی شدن و جهان منطقه ای شدن، موجب خلق ابزارها و فرصت های جدید دیپلماتیک در عرصه بین المللی مانند پارادیپلماسی و فرصت های ناشی از دیاسپورا شده است. تلفیق این فرصت ها منجر به گشایش دریچه های نوینی در علم سیاست، روابط بین الملل و دولت ها می شود. این مقاله به بررسی ظرفیت های پارادیپلماتیک ایرانیان دیاسپورا در ترکیه می پردازد و توانایی آنها را در تقویت روابط فرهنگی، اقتصادی و سیاسی بین دو ملت بررسی می کند. پارادیپلماسی به عنوان پل غیررسمی بین کشورها و اشاعه همکاری های فرامرزی عمل می کند و اهمیت استفاده از جوامع دیاسپورا در سه محور اقتصاد، سیاست و فرهنگ در سراسر جهان امری در حال افزایش است. با روند تصاعدی اهمیت به کارگیری این موضوع در دستگاه سیاست خارجی کشورها، مقاله پیش رو با هدف معرفی افق جدیدی از فرصت های نوین به منظور تحقق منافع ملی به بررسی ظرفیت-های پارادیپلماتیک دیاسپورای ایرانی در ترکیه می پردازد. از این منظر پرسش اصلی مقاله مطرح می شود که دیاسپورای ایرانی در ترکیه چه ظرفیت های پارادیپلماتیکی دارد و این ظرفیت ها چگونه می تواند بر روابط دو کشور تاثیرگذار باشد؟ یافت های پژوهش بر این امر تاکید دارد که «دیاسپورای ایرانی در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و بعضا سیاسی دارای ظرفیت بالای پارادیپلماتیک است که می تواند سبب تقویت روابط ایران و ترکیه شود». قابل ذکر است روش نگارش این مقاله به صورت علی که مبتنی بر زنجیره علت و معلول است و ابزار گردآوری داده ها به صورت کتابخانه ای و مصاحبه ای می باشد.

نظریه های عدالت اجتماعی معمولاً براساس انتقاد و عدم رضایت از وضع موجود جامعه و به منظور ارائه مدل و الگویی برای برون رفت از وضع موجود و رسیدن به نظم مطلوب عادلانه عرضه می شوند. چرایی و ضرورت نیاز به چنین نظریه هایی با مخالفت جدی در سنت فکری لیبرالی روبه رو بوده است و در میان جریان های اسلامی نیز از زاویه ای دیگر و به سبب غنای شریعت، مورد انکار برخی قرار می گیرد. در مقاله حاضر ضمن تبیین مراد از «نظریه عدالت اجتماعی» و ابعاد آن و مروری بر چالش های انتقادی درباره آن، تلاش می شود نشان داده شود فقه سیاسی چه مشارکتی در نظریه پردازی عدالت اجتماعی می تواند داشته باشد؛ ازاین رو نوشتار حاضر بر آن است سهم و تأثیر مستقیم فقه سیاسی در صورت بندی نظری عدالت سیاسی را بررسی کند و چگونگی نقش آفرینی این دانش در فرایند استقرار عدالت سیاسی را تبیین نماید. همچنین تأثیر و کارکرد غیرمستقیم فقه سیاسی در دیگر ساحت های نظریه پردازی عدالت را نیز توضیح دهد؛ زیرا ساختار سیاسی جامعه تنها ساختاری است که در دیگر کلان ساختارهای حیات جمعی تأثیر گذار است و روزآمدی و توانمندی و پویایی فقه سیاسی می تواند از این طریق بر عادلانه و بهینه شدن دیگر عرصه های عدالت اجتماعی در کنار عدالت سیاسی مؤثر باشد.

تلاش در راه شناختن یاران امام خمینی در انقلاب اسلامی از میان مراجع تقلید، توحید کلمه ی علمای بزرگ و یکپارچگی آنان در نهضت دینی و هماهنگی آنان با رهبر کبیر انقلاب اسلامی امام خمینی را آشکار می سازد. آیت الله العظمی سیدمحمدهادی حسینی میلانی براساس اسناد موجود حامی و پشتیبان علمی و عملی امام خمینی بوده است. در اسناد انقلاب اسلامی نامه های آیت الله میلانی به امام خمینی و نامه های امام خمینی به آیت الله میلانی وجود دارد.تاکنون همه این مکتوبات این دو مرجع در یک پژوهش اسنادی کنار هم قرار نگرفته است. با تأمل و درنگ در این نامه ها، اشتراکات اندیشه سیاسی امام خمینی و آیت الله میلانی به دست می آید.از آیت الله میلانی نه نامه به امام خمینی وجود دارد و امام خمینی نیز هفت نامه خطاب به آیت الله میلانی نوشته اند. شاید نامه های دیگری از این دو مرجع مجاهد وجود داشته است که از میان رفته یا پژوهشگر تاکنون به آن ها دسترسی پیدا نکرده است. تمام این پانزده نامه در این مقاله بررسی و تحلیل محتوا شده است . از درون متن این نامه ها گفتمان سیاسی مشترک شناخته می شود.

بیان مسئله و هدف: زبان­‌شناسی شناختی از عناصر اصلی علم زبان­‌شناسی است که برای دریافت پیام به بررسی ارتباط میان ساختار و زبان با متن می­‌پردازد. هر شاعری با توجه به حوزه ادبی و شرایطی که در آن قرار گرفته عناصر ویژه­‌ای را که متناسب با مفاهیم مدنظرش است گزینش و میان زبان شعری خویش با مقصود اصلی پیوستگی ایجاد می­‌کند. بررسی هر کدام از ابعاد و لایه­‌های گفتمانی برای رساندن مقصود به مخاطب قابلیت واکاوی دارد. پل ورث از نظریه‌پردازان مشهور حیطه زبان‌شناسی شناختی است که نظریه‌اش جامع و شامل نظریه‌های پیشین است و با تکیه بر نظریه وی می­‌توان به درک بهتری از یک اثر ادبی دست یافت. ورث، در نظریه متن خود، مفهوم اساسی زبان­‌شناسی متن و زبان­‌شناسی شناختی را با هم تلفیق و فرایندی را تکمیل می‌­کند که همانند آن در آثار برجسته قبلی مانند مقدمه­‌ای بر زبان­‌شناسی متن بوگراند و درسلر (1981م) و آثار ون دایک و کینچ (1983م) وجود ندارد. وی، در رویکرد جهان متن، متن را در سه حیطه جهان متن، جهان گفتمان و جهان زیر‌شمول کاوش می‌کند؛ این رویکرد به‌دلیل جامع‌بودن قابلیت بررسی زبان­‌شناسانه آثار ادبی را دارد. یحیی سماوی از شاعران سرآمد دوران معاصر عراق است که زبان شعری‌­اش با مدد‌جستن از عاطفه و خیال قوی شاعرانه‌­اش گاه پیچیده و گاه عامه‌فهم است و محور اساسی سروده‌هایش حول محور بیان فجایع و اقداماتی می‌گردد که از‌سوی اشغالگران آمریکایی صورت گرفته و شرایط زندگی در سرزمینش را تحت‌تأثیر قرار داده­ است. پژوهش حاضر در پی آن است که با ابعاد زبان‌­شناسی شناختی پل ورث که بر پایه جهان متن، جهان گفتمان و جهان زیر‌شمول استوار است به بررسی جهان‌­های سه‌­گانه در اثر «شاهِدَهُ قَبرٍ مِنْ رخامِ الْکَلِماتِ» از یحیی سماوی بپردازد. روش­‌شناسی: پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و بر‌اساس رویکرد الگوهای جهان­‌های متن، گفتمان و زیر‌شمول پل ورث به بررسی مجموعه شعری «شاهِدَهُ قَبرٍ مِنْ رخامِ الْکَلِماتِ» یحیی سماوی پرداخته است. بحث و تحلیل: زبان­‌شناسی شناختی یکی از راه‌­های اندیشیدن در ادبیات است که از منظر زبان­‌شناسی به بررسی متون ادبی می­‌پردازد. پل ورث (Paul Werth)، نظریه‌پرداز معاصر، در رویکرد جهان متن، متن را در سه حیطه جهان متن، جهان گفتمان و جهان زیر‌شمول کاوش کرده؛ این رویکرد به‌دلیل جامع‌بودن قابلیت بررسی زبان­‌شناسانه آثار ادبی را دارد. از آنجایی که نقد ادبی به‌دلیل محدودیت­‌هایی قادر به اتصال جهان متن به جهان خواننده و بررسی همه زوایای یک متن نیست، از این رهگذر نیازمند به نظریه­‌ای است که از دیدگاه علمی و خلاقیت ادبی بتواند وارد فضای متن شود و نظریه پل ورث این امکان را فراهم می­‌سازد. یحیی سماوی با توجه به اشغال سرزمینش از‌سوی آمریکایی‌ها، که شرایط جامعه را دچار خفقان کرده، مفاهیم بنیادی و اساسی اشعارش را با شیوه‌های شاعرانه و ادبی پوشانیده است. بررسی مجموعه شعری «شاهدهُ قبر مِن رُخامِ الکلمات» اثر سماوی بر‌اساس رویکرد شعرشناسی شناختی پل ورث به مخاطب در دریافت مفاهیم اساسی شعر کمک شایانی می‌کند. دستاوردها: با شناسایی عناصر جهان متن در این اثر، سیر اصلی و هدف بنیادی شاعر به‌تصویر‌کشیدن وضعیت سرزمینش به‌دست اشغالگران است. زمان در این اثر بیشترین بسامد را در گریز به گذشته و جلو‌رفت دارد که دلیل آن قرار‌دادن مخاطب در اتفاقات گذشته و ایجاد امید و تشویق به استقامت و تصویرسازی آینده‌ای روشن برای گفته‌خوانان است. مکان در این مجموعه همواره در حال تغییر است و بیشتر حس خفقان و درد و اندوه را با خود به همراه دارد و از آنجایی که مکان زندگی شاعر اشغال شده است، بیشترین توجه را به این عنصر جهان‌ساز دارد. شاعر، در جهان گفتمان، اطلاعات آنی از مفهوم مدنظرش را در اختیار خواننده قرار داده و مخاطب را با خاطرات، امیال و اهداف خویش آشنا ساخته و وارد عرصه شعری خویش کرده است. وی در جهان متن با استفاده از عناصر جهان­ساز به سروده‌هایش گستره معنایی بخشیده و بخشی از بازنمایی جهان متن را در محور گروه­‌های گزاره‌­گستر قرار داده که بسامد متن تعلیمی به‌دلیل هدف‌­گستر بودن اثر حاضر بیشتر است. هر سه بُعد جهان زیر‌شمول در این مجموعه وجود دارد و شاعر در بُعد اشاری از نظر زمانی عقب‌رفت و جلو‌رفت دارد و شخصیت‌­ها را از اول شخص به سوم شخص تغییر می‌­دهد.

امروزه جهان به بازاری بزرگ از تصاویر و برندها مبدل شده است. دستیابی کشور ها به تصویر و انگاره ای قوی از خود در فضای خارج و داخل، از جمله سیاست های راهبردی آنان به شمار می آید. همانند سازمان ها و افراد، کشورها نیز دارای تصویر و برندی از خود هستند. این انگاره و تصویر در سطح کشورها، به «تصویر ملی» شهرت دارد. این تصویر ابزاری است که دیگران و سایر ملت ها، به واسطه ی آن، کشور مورد نظر را درک می کنند. علاوه بر جنبه بیرونی تصویر ملی، ادراک و ذهنیت مردم آن کشور در فرایند ساخت آن موثراست. تصاویر ساخته شده دربرگیرنده ابعاد مختلفی است. یکی از ابعاد مرتبط با آن، حوزه فرهنگ است. با گسترش وسایل نوین ارتباطی، فضای مجازی و به خصوص شبکه های اجتماعی نقش مهمی در فرایند ساخت و مدیریت تصویر ملی بر عهده دارند. طبق آمار منتشر شده در خصوص شبکه های اجتماعی، تلگرام یکی از محبوب ترین شبکه های اجتماعی ایرانیان به شمار می آید. لذا مطالعه داده های مبتنی بر این پلتفرم، جهت فهم زیست ایرانیان در فضای مجازی حائز اهمیت است. پژوهش حاضر مبتنی بر این نگاه و با بهره گیری از روش تحلیل مضمون، 9 مضمون فراگیر خلقیات منفی ایرانیان، تحریف تاریخ، ناکارآمدی سیستم فرهنگی کشور، نقض گسترده آزادی ، حقوق زنان، حسرت و ناکامی نهادینه شده در ایران، رواج فرهنگ غربی در ایران، ناکارآمدی سیستم آموزشی کشور و مرجعیت سلبریتی ها را به عنوان انگاره های فرهنگی تاثیرگذار در ساخت تصویر ملی استخراج نموده است.

پایگاه پژوهشی مطالعات ادیانی به عنوان یک سکوی اینترنتی نوآورانه و نسبتا جامع، به منظور تسهیل پژوهش و آموزش در حوزه مطالعات ادیان راه اندازی شده است. این پایگاه با هدف فراهم کردن دسترسی آسان و متمرکز به منابع علمی، مقالات، پایان نامه ها و سایر محتوای تخصصی، به ویژه برای پژوهشگران، دانشجویان و اساتید حوزه ادیان، ایجاد شده است. از مهم ترین ویژگی های این پایگاه می توان به مدیریت کاربران با نقش ها و دسترسی های متفاوت، امکانات ایجاد محتوای تخصصی نظیر مقالات، منابع، واژه نامه، اخبار و رویدادها، و همچنین امکان برگزاری کلاس ها و جلسات آنلاین اشاره کرد. نوآوری های برجسته این پایگاه شامل روندنمای زمانی رویدادهای تاریخی، آمار جمعیت ادیان به شیوه های ابداعی، امکان ثبت پژوهش و قابلیت پیام رسانی داخلی برای تسهیل ارتباطات بین اعضا می باشد. این مقاله به بررسی ضرورت وجود چنین پایگاهی، فواید آن، مقایسه با پایگاه های مشابه داخلی و خارجی، و نوآوری های موجود در این سکو می پردازد. این پایگاه با ارائه امکانات چندرسانه ای و ابزارهای مشارکتی، به عنوان یک مرجع علمی و پژوهشی مهم در حوزه مطالعات ادیانی به شمار می آید و چشم انداز توسعه آن در آینده، بر ارتقای کیفیت پژوهش ها و گسترش شبکه های علمی تأثیرگذار خواهد بود.

پژوهش حاضر با هدف بررسی دیدگاه و تجربه کادر آموزشی مدارس از دلایل و زمینه های دیرینه و نوظهور بازماندگی از تحصیل صورت گرفته است. روش تحقیق بر اساس چگونگی گردآوری داده ها اکتشافی، و از نظر رویکرد، کیفی از نوع تحلیل محتوای عرفی است. جامعه هدف، کادر آموزشی مدارس شهر خرم آباد می باشد که از میان ایشان بر اساس روش نمونه گیری هدفمند، 21 نفر به عنوان گروه مشارکت کنندگان انتخاب شده و برای گردآوری اطلاعات از ایشان از ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شده است. پس از تحلیل و تنظیم نتایج، 33 مضمون فرعی حاصل آمده و در قالب چهار دسته مضامین اصلی «عوامل خانوادگی، عوامل فردی، عوامل آموزشی و عوامل اجتماعی» قرار گرفته است. در این میان می توان «فقر، فرهنگ غلط خانواده، نبود امکانات آموزشی و تأثیر همسالان» را از دلایل دیرینه بازماندگی از تحصیل دانست که همچنان نیز بر روند ادامه تحصیل فرزندان این مرزوبوم مؤثر است، و از میان دلایل نوظهور نیز می توان به «ظهور هوش مصنوعی، کاهش ارزش علم، تمکن مالی، بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاهی و مسائل پیرامون کنکور» اشاره داشت.

این پژوهش به بررسی رابطه دوسویه میان مبانی انسان شناختی سورن کرکگور با نگرش ایمان گرایانه اراده محور او می پردازد. کرکگور، به عنوان بنیان گذار اگزیستانسیالیسم مسیحی، انسان را موجودی دوبعدی (مادی و روحانی)، صاحب فردیت اصیل، آزاد در انتخاب، فاقد ماهیت پیشینی، و دارای تناقض و هراس وجودی می داند. این ویژگی ها بستر لازم برای شکل گیری ایمان اراده گرایانه را فراهم می سازند؛ ایمانی که در آن عقل به حوزه آفاقی محدود و ورود به سپهر دینی از رهگذر جهش و گزینش ارادی ممکن می شود. در مقابل، برخی مؤلفه های انسان شناسی او نیز تحت تأثیر دیدگاه ایمانی اش شکل گرفته اند؛ از جمله تأکید بر درون نگری، تعلیق اخلاق و عقل در مواجهه با آموزه های مسیحیت، و تفسیر هراس به عنوان زمینه پذیرش آموزه های غیر قابل درک عقلانی یا تناقض نما. نتیجه تحقیق نشان می دهد میان انسان شناسی و ایمان گرایی کرکگور رابطه تعاملی و هم پوشانی برقرار است که ساختار اندیشه او را به صورت یک منظومه پیوسته شکل داده است.

إنَّ تحلیل الخطاب یعدّ أحد المنهجیات المتقدّمه فی دراسه الخطاب والتی تتعامل مع اللغه، ویساعد بمساهمه النصّ والکلام علی خلق السلطه الاجتماعیّه والسیاسیّه. اهتم «حنا مینه» الروائی السوری (1924-1991) فی روایاته بالواقعیهِ الاجتماعیهِ وبالصراعِ الطبقی، وکان لجزءٍ من تجاربه الخاصه أثرٌ ممیزٌ فی کتاباته عن معاناهِ الناسِ الیومیهِ، حیث أنّه لم یتوقف عن تجسیدِ الواقعِ المرّ لطفولته، واعتبره ملهماً لروایاته. «صراع إمرأتین» وهی الجزء الثانی من روایته «حاره الشحادین». تطل الأحداث ممتزجه بألوان الحیاه وحبّ وغیره ووطنیه وتضحیه، یفتح حنا مینه وبأسلوبه السردی الممتع نافذه التاریخ على قصه النضال السوری البطولی ضد المستعمر الفرنسی ومساندیه من أهل اللاذقیه مصائر شخصیات متداخله خلال المطارده المثیره فی سوریا وأحیائها. یدور البحث فی ثلاث مستویات: الأوّل «مستوی الوصف» الذی یعالج النسج الخارجی للنصّ، الثانی «مستوی الشرح» الذی یبحث عن الإیدئولوجیا الموجود فی نصّ الروایه، الثالث «مستوی التفسیر» و هو دراسه النسج الداخلی للنصّ و تُعدّ الفکره و العاطفه مغزی هذا النصّ. المنهج الذی اعتمدناه فی هذه المقاله هو المنهج الوصفی-التحلیلی الذی یعالج روایه "صراع امرأتین" علی ضوء رؤیه نورمان فیرکلاف. من أهمّ النتائج التی وصل الیها هذا البحث، هی أنَّ الوصف فی بنیه نصّ الروایه یرکّز علی عنصر التکرار والتناص، وکذلک من جهه تشبیه العبارات التی تتمیّز الروایه عن سائرها. کان مستوى الشرح الذی یعبر عن أیدیولوجیه المؤلف، یروی لنا الکاتب عن کفاح السوریین ضد الاحتلال الفرنسی من خلال امرأتین سوریتین وصراعهما على التفوق فی الکفاح وفی نفس الوقت على قلب رجل. إنَّ مستوی التفسیر یبحث عن السیاق الظرفی فی هذه الروایه والروایه تدور فی اللاذقیه، فی السنه الأخیره من الحرب العالمیه الثانیه.

چشتیه، نام سلسله ای از طریقت های صوفیه در هند است. آن ها مانند دیگر فرقه های تصوف، دارای آداب ورسوم و عقاید خاصی هستند و شریعت را بر طریقت ترجیح می دهند. نظام الدین اولیا یکی از بزرگان این فرقه در شبه قاره هند است. اصول فرقه چشتیه در مجالس و ملفوظاتش انعکاس ویژه ای دارد و از تک نگاری های مجالس او به خوبی می توان اندیشه های او و آموزه های فرقه چشتیه را دریافت. امیرحسن سجزی و امیرخسرو دهلوی، از مریدان او ، سخنان شیخ خود را با عنوان فوائد الفؤاد، افضل الفواید و راحه المحبین گرد آورده اند. مقاله با رویکردی توصیفی، تحلیلی و تطبیقی افکار عرفانی، آموزه های اخلاقی و کلامی شیخ را بر مبنای این آثار بررسی و تحلیل کرده است. پژوهش حاضر نشان می دهد که نظام الدین اولیا عارفی حنفی مذهب است و از دیدگاه کلامی در بحث جبر، اختیار و رؤیت خدا دنباله رو مکتب اشعری است. محوری ترین آموزه های نظام الدین، تأکید فراوان او در پایبندی به شریعت است. تأکید به انجام فرایض و مستحبات، تلاوت قرآن و توجه به اذکار از پایبندی او به شریعت حکایت می کند. بیان روشن احوالات و مقامات سلوک، تبیین دقیق موانع سلوک، توجه فراوان به آموزه های اخلاقی و سرانجام توجه به ابعاد اجتماعی انسان و پیوند آن با آموزه های عرفانی از مهم ترین نکاتی است که در مجالس شیخ برجسته شده است. ازاین رو می توان گفت شریعت، طریقت، اخلاق، انسان و اجتماع واژه های کلیدی مجالس شیخ هستند و این واژه ها از وسعت دید شیخ و آموزه های فرقه چشتیه حکایت دارد.

ناقشت الدراسه النفسیه والاجتماعیه للشخصیات فی روایه "الثجه" للکاتبه الیمنیه فکریه شحره القضایا المعقده التی تعکسها الشخصیات، حیث تواجه تحدیات وتقلبات فی حیاتهم نتیجه الضغوط الاجتماعیه والسیاسیه. تتناول الروایه تأثیر الأعراف التقلیدیه على الأفراد، مُظهره صراعات مختار، الذی یسعى للتوازن بین تربیه ابنه عمر وتقالید المجتمع، ویحمل خوفًا داخلیًا من فقدان هویته، وبالتالی تصبح دوافعه للحفاظ على الروابط الأسریه مدفوعه بالقلق والتوتر. یتجلى الدافع وراء هذه الدراسه فی رغبه فکریه شحره فی تقدیم دراسات تتناول انفعالات الشخصیات المختلفه، وکیف تشکل الظروف الاجتماعیه والسیاسیه حیاتهم. تسلط الروایه الضوء على التأثیرات النفسیه للعلاقات الأسریه، حیث یسعى کل من سالم وغالیه إلى تحقیق ذواتهم متحدین الضغوط الاجتماعیه، مما یجعل مناهضه الأعراف التقلیدیه هدفًا مهمًا فی السیاق العام للروایه. ینعکس الهدف من الدراسه فی تقدیم وعی ثقافی ونفسی عن الهویه الیمنیه فی خضم التحولات السیاسیه والاجتماعیه، حیث تعکس الشخصیات تجارب العزله والفشل، إلى جانب تطلعات الأمل والإراده للتغییر. تشیر نتائج الدراسه إلی أن لروایه تتبنى امنهجًا سردیًا یتلاعب بالعواطف، مما یجعل القارئ یواجه قضایا معقده حول الصراع بین الماضی والمستقبل. تُظهر الشخصیات فی روایه "الثجه" صراعات نفسیه بسبب العلاقات التقلیدیه والضغط الاجتماعی، مما یجعل الشخصیات ک مختار وسالم مثالاً على قلق الشباب وفقدان الهویه فی المجتمع الیمنی. کما أن غالیه تُظهر وعیًا اجتماعیًا متقدمًا، مما یعکس رفضها التقلید وتطلعاتها للحریه. تبرز الروایه أن النزاع بین عائلتی الرضی والإبی کیف یظهر تأثیر الفقر والحرب على الهویه العائلیه، مما یعمق الفجوات الاجتماعیه داخل المجتمع. کما تدعو الروایه إلى مراجعه الروابط الأسریه، مُدشنهً حوارًا حول أهمیه التغییر والتجدید کوسیله للتغلب على الأزمات المجتمعیه والسیاسیه.

تمدن جدید غربی با کمک علم مدرن-اعم از علوم طبیعی و علوم انسانی-توانسته است آدم و عالم را درنوردد و دنیای جدیدی برای انسان رقم بزند. علوم انسانی به عنوان نرم افزار تمدن جدید غربی دارای بنیان های معرفت شناختی، هستی شناختی، انسان شناختی و ارزش شناختی خاص به خود است. لازمه ی پذیرش این تمدن و به تبع آن این علوم تن دادن به این مبانی است. آیا می توان علوم انسانی را همراه را با این مبانی پذیرفت؟ این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی در صد پاسخ گویی به این پرسش از منظر قرآنی براساس اندیشه ی تفسیری یکی از مفسران مطرح عصر حاضر-علامه مصباح یزدی-است. براین اساس ابتدا به شناسایی مبانی انسان شناختی علم مدرن و در ادامه به بررسی آن براساس دیدگاه های تفسیری علامه مصباح یزدی«ره» پرداخته شده است. نتایج حاصله حکایت از آن دارد همه مبانی انسان-شناختی علم مدرن که شامل طبیعت گرایی، نفی اهداف و غایت عالی، انسان محوری، فردمحوری، ماشین -انگاری و شی وارگی انسان است، براساس آیات قرآن بر مبنای تفسیر علامه مصباح یزدی قابلیت پذیرش ندارند و دچار اشکلات متعدد می باشند.

محمدقلی خان قشقایی (1283-1224ق) فرزند جانی خان از خاندان شاهی لو (جانی خان لو) بود. او منصب ایل بیگی و ایلخانی گری ایل قشقایی و ایالت فارس را بر عهده داشت. محمدقلی خان از نظر سیاسی و مادی، شخصی بانفوذ در دوره قاجار به حساب می آمد. سؤال مورد نظر آن است که محمدقلی خان ایلخانی چه نوع فعالیت های فرهنگی و هنری انجام می داد؟ مقاله حاضر با استفاده از منابع کتابخانه ای (منابع چاپی و نسخه های خطی) و با روش توصیفی- تحلیلی نوشته شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد محمدقلی خان ایلخانی بناها و باغ هایی عام المنفعه و خصوصی در فیروزآباد و شیراز بنا کرد. او فردی باسواد و با ذوق ادبی به ویژه در شعردوستی بود و به هنرهای خوشنویسی و نقاشی علاقه وافری داشت. از ویژگی های هنردوستی و ذوق ادبی محمدقلی خان توجه به نسخه های خطی بود؛ به همین دلیل نسخه هایی به نام یا به سفارش او استنساخ شد. بارزترین نمونه کتاب دوستی محمدقلی خان حمایت مالی از داوری شیرازی برای تکمیل کتاب مشهور به شاهنامه داوری است.