ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۸۲٬۵۴۱ تا ۸۲٬۵۶۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۸۲۵۴۱.

Conceptual Analysis, Identification, and Functional Study of Shurṭat al-Khamīs(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۹ تعداد دانلود : ۵۴
Shurṭat al-Khamīs was a military unit composed of elite soldiers loyal to Imam Ali (AS). This force was active at the beginning of his caliphate, before Kūfa became the administrative capital, between 35 and 40 AH. Although several studies have examined Shurṭat al-Khamīs , further research into its concept, instances, and functions is necessary to provide a clearer, more precise understanding of the institution. The present study aims to elucidate the nature and rationale of this term's naming, aiming to offer a more accurate understanding of this institution through process tracing. Among those identified as members of Shurṭat al-Khamīs are Aṣbagh ibn Nubāta, Jābir ibn ʿAbd Allāh , and Mālik al-Ashtar . The most significant functions of this institution include: "Protecting the Imam’s life, monitoring and supervising the marketplace, supporting military operations, pursuing criminals, enforcing legal punishments, boosting morale and assisting other military units, guarding the public treasury, combating internal security threats, and maintaining order in Kūfa." An examination of hadith, exegetical, and historical sources, alongside an analysis of the semantic range of the term, reveals that Shurṭat al-Khamīs does not refer merely to a military unit. Its policing and administrative dimensions are even more prominent, as several members possessed both military and non-military roles. By combining military and administrative duties, this institution often functioned as an executive arm of the government of the Commander of the Faithful (AS), playing a significant role in managing political and social crises.
۸۲۵۴۲.

امکان سنجی استفاده از روش های موجود در فهم فلسفه سیاسی اسلامی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۸ تعداد دانلود : ۶۸
درک چگونگی فهم اندیشه های پیشینیان یکی از موضوعات پژوهشی مهم است. در این مقاله، امکان بهره گیری از سه روش شاخص در فهم فلسفه سیاسی اسلامی بررسی شده است: روش جستاری توماس اسپریگنز؛ هرمنوتیک قصدگرای کوئنتین اسکینر؛ و فهم تاریخیِ واقعی لئو اشتراوس. با به کارگیری روش تحلیل تفسیری، توانایی ها و کاستی های هر روش در بازخوانی فلسفه سیاسی اسلامی واکاوی شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که با وجود برخورداری از مؤلفه های سودمند، هر سه روش محدودیت هایی دارند. روش اسپریگنز با این چالش ها روبه روست: فقدان کلیت در فرضیه محوری خود؛ دشواری در شناسایی بحران و نقض با نظریه های همسو با بحران. روش اسکینر به دلیل چندزبانی بودن و پیچیدگی های زبانی در فلسفه سیاسی اسلامی و رواج پنهان نگاری در آثار برخی فیلسوفان، با دشواری هایی در اجرا همراه است. روش اشتراوس نیز به دلیل ناسازگاری با وجود برخی فیلسوفان جسور و همچنین نبود معیارهای روشن برای دستیابی به قصد واقعی نویسنده، با موانعی روبه روست. این کاستی ها، توان تحلیلی این روش را در مطالعه جامع فلسفه سیاسی اسلامی کاهش می دهد. برای تدوین یک روش کارآمد در فهم فلسفه سیاسی اسلامی، این مقاله پیشنهاد می کند که اصول و روش های به کارگرفته شده توسط فیلسوفان اسلامی در خوانش و فهم فلسفه یونانی، مجدداً مطالعه شود.
۸۲۵۴۳.

تحلیل اصل «تکلیف محوری» و «نتیجه گرایی» در اندیشه علامه مصباح(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۳ تعداد دانلود : ۶۱
سیاست ورزی همانند دیگر پدیده های انسانی بر پایه هایی نظری استوار است. سیاست ورزی در پارادایم ایمانی آن بر اصل تکلیف محوری مبتنی است. پژوهش حاضر بر اساس منظومه فکریِ حکیمِ سیاست ورزِ معاصر، علامه محمدتقی مصباح یزدی در صدد است، پس از ایضاح مفهومی، اصل مزبور را تحلیل کرده رابطه آن را با «نتیجه گرایی» در اندیشه ایشان روشن کند. یافته های تحقیقِ حاضر که با روش توصیفی تحلیلی سامان یافته است، حاکی از آن است که هرچند بر اساس نظریه وجوب بالقیاس در فلسفه ارزش ها، باید غایت گرایی را نظریه صحیح در سیاست ورزیِ مؤمنانه دانست، اما توجه به دوگونگیِ نتیجه و منحصرنبودن آن در نتایج مادی و ظاهری، تام نبودن صِرفِ کنش گریِ فاعل سیاسی برای حصول نتیجه و علم محدود انسان نسبت به همه نتایج و مصالح و مفاسدِ واقعی، از عدم تنافیِ نتیجه گرایی با تکلیف محوری حکایت دارد. با این تحلیل، افزون بر انسجام درونیِ دیدگاه علامه مصباح، می توان نتیجه گرفت که بیانات امامین انقلاب درباره تکلیف گرایی نیز نه تنها با اصل فلسفیِ نتیجه گرایی ناسازگار نیست، بلکه در راستای همین اصل ارزیابی می شود. بدین سان، سیاست ورزِ مؤمن باید در گام نخست، وظیفه را به درستی تشخیص داده به دور از هرگونه فشار یا غرضِ سیاسی، بر اساس حجت شرعی، حق را محور قرار داده و طبق تکلیف عمل کند تا به مصالح واقعیِ مترتب بر آن دست یابد.
۸۲۵۴۴.

نارکوتروریسم داعش خراسان و معضلات امنیتی آن در قبال دولت سازی طالبان(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۱ تعداد دانلود : ۱۰۱
با قدرت گیری طالبان در افغانستان موضوع داعش خراسان و درگیری این دو گروه و گسترش دامنه تهدیدات امنیتی آن بر علیه روند دولت سازی جنبش طالبان در منطقه بیشتر از گذشته اهمیت پیدا کرده است. پس از حاکمیت دوباره طالبان که چند سال از آن می گذرد، تروریست های داعش بیش از ۳۰۰ مورد حمله را در ولایت های مختلف افغانستان انجام داده و حملات آنها از نظر جغرافیایی نیز گسترش چشمگیری داشته، به طوری که دامنه این درگیری ها از شش ولایت در سال ۲۰۲۱ به ۱۱ ولایت تا اواسط سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی در صدد بررسی معضلاتی می باشد که نارکوتروریسم داعش خراسان در افغانستان در مسیر دولت سازی طالبان ایجاد کرده است. بنابراین سوال این است که، مهم ترین معضلاتی که نارکوتروریسم داعش خراسان علیه فرآیند دولت سازی طالبان در افغانستان ایجاد کرده چیست؟ فرضیه پژوهش که با تعریفی از تروریست به عنوان چارچوب نظری پژوهش به دست آمده، بدینگونه است، معضلات امنیتی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی که در ادامه به تحلیل آن می پردازیم مهم ترین معضلاتی هستند که داعش خراسان در افغانستان ایجاد کرده است. این مسأله روند دولت سازی طالبان را با مشکلات قابل توجهی مواجه کرده است.
۸۲۵۴۵.

بازتاب حضور و فعالیت پرتغالی ها در اقیانوس هند و دریای سرخ در بدائع الزهور ابن ایأس(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۲ تعداد دانلود : ۱۳۲
کشف دماغه امیدنیک(1498م./ 903ق.) و حضور پرتغالی ها در اقیانوس هند، سواحل آن و دریای سرخ پیامدهای متعددی برای جهان اسلام و به ویژه سرزمین مصر داشت. انتقال بی واسطه کالاهای شرقی به اروپا و ممانعت از انتقال این کالاها به مصر با حمله به کشتی ها و بازرگانان عرب و مصری سبب شد تا مصر در اواخر دوره ممالیک برجی، که عمده درآمدش از طریق ترانزیت کالا بود، دچار بحران اقتصادی شود. ......ابن أیاس در گزارشهای خود ذیل سالهای مختلف اوائل قرن دهم هجری/شانزدهم میلادی، هجوم پرتغالی ها به کشتی های مصری و مسدود کردن مسیر انتقال کالا از اقیانوس هند به مصر و تبعات ناشی از آن را ترسیم می کند. از این رو، می توان گفت که ابن أیاس با آگاهی از تحولات درون و بیرون سرزمین مصر، تشدید بحران های داخلی و تضعیف اقتصادی مصر اواخر دوره ممالیک برجی را ناشی از حضور پرتغالی ها در اقیانوس هند و تسلط آنها بر آبراه بازرگانی دریای سرخ یعنی شاهراه تجارت جهانی آن مقطع زمانی دانسته است.
۸۲۵۴۶.

عتبات عالیات به مثابه مکان حافظه: کارکرد فرهنگی-تمدنی در حفظ و بازتولید هویت شیعی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۵ تعداد دانلود : ۱۴۸
در شرایط کنونی که جوامع دینی، به ویژه شیعیان، با فشارهای ناشی از جهانی شدن، عرفی شدن مناسک و بحران معنا مواجه اند، بازخوانی نقش مکان های حافظه ای همچون عتبات عالیات ضرورتی نظری و تمدنی به شمار می رود. مسئله اصلی این پژوهش بررسی این نکته است که چگونه عتبات عالیات می توانند در برابر فرسایش معنا و گسست های هویتی، به بازتولید هویت جمعی شیعه کمک کنند. پرسش محوری آن است که مناسک و زیارت در کربلا و نجف از چه طریق و در چه سطحی می توانند حافظه فرهنگی را فعال کرده و انسجام روانی، تداوم تاریخی و بازآفرینی روایت های هویتی را تقویت نمایند. روش تحقیق به کاررفته در این مقاله کیفی و تحلیلی است و با رویکرد توصیفی-مفهومی، از چهارچوب نظری حافظه فرهنگی یان آسمن، مفهوم مکان حافظه پیر نورا، و روایت هویتی پل ریکور بهره گرفته است. تحلیل اسناد تاریخی، متون نظری و شواهد آیینی، به ویژه مطالعه موردی آیین اربعین، امکان تبیین دقیق تری از جایگاه عتبات در فرایند انتقال معنا فراهم ساخته است. یافته ها نشان می دهد که عتبات عالیات نه تنها به عنوان مکان های حافظه محور، حافظه تاریخی شیعه را زنده نگه می دارند، بلکه از طریق بازآفرینی آیین ها، تولید احساس تعلق و ایجاد شبکه های همبستگی فراملی، به یکی از مهم ترین منابع هویت ساز در تمدن اسلامی بدل شده اند. این نتیجه بیانگر آن است که توجه به ظرفیت حافظه ای و تمدنی عتبات، می تواند در برابر تهدیدهای ناشی از عرفی سازی و کالایی سازی آیین ها، راهبردی برای پایداری هویت شیعی باشد.
۸۲۵۴۷.

تفسیر تطبیقی و تقریبی؛ از تمایز تا تعامل(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۳ تعداد دانلود : ۹۹
تفسیر تطبیقی و تقریبی به رغم این که از جهت کاربردی، سابقه ای دیرین در تفاسیر متقدمان دارند و در زمان معاصر نیز به آن دو اهتمام ویژه شده، اما از جهت نظری و مبانی، کمتر به آن ها پرداخته شده است. همچنین با توجه به این که تطبیقْ به تفاوت آرای تفسیری، و تقریبْ به شباهت آرای تفسیری نظر دارد، بررسی و مقایسه علمی و دقیق این دو تفسیر، امری لازم است تا بتوان به این سؤال پاسخ داد که آیا همراهی این دو تفسیر در کنار هم امکان دارد یا خیر؟ نتایج این پژوهش که به روش توصیفی - تحلیلی انجام شده، گویای این است که در دو صورت، همراهی تفسیر تطبیقی با تقریبی امکان ندارد: یکی در حالتی که رویکرد تفسیر تطبیقی، جدلی یا مذهبی باشد، و دیگر این که مفسر، رویکرد تقریبیِ افراطی داشته باشد که در این صورت، در برابر آیاتی که دارای اختلاف آرای مذاهب است سکوت می کند. اما اگر تفسیر تطبیقی با رویکرد تقریبیِ متعادل و صحیح به بررسی و نقد آرا و نظرات مفسران بپردازد، همدیگر را هم پوشانی و یاری می کنند تا به اهداف تعریف شده خود، بدون آسیب زایی برسند. با توجه به این که در دو صورتِ عدم امکان، ثمره تفسیر خارج از اهداف آن هاست و منجر به شدت گرفتن اختلافات می شود، تنها راه برای رسیدن به یک تفسیر تطبیقی و یک تفسیر تقریبی اثرگذار، بهره گیریِ هر دوی آن ها در کنار هم است.
۸۲۵۴۸.

تحلیل نسبت قدرت و خودسامانی انسان در تعیین سرنوشت در نظام دینی و سکولار(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۴ تعداد دانلود : ۶۹
با پذیرش این مفروض که انسان موجودی اجتماعی است، رعایت قوانین در جهت تنظیم روابط اجتماعی و در نتیجه محدودشدن اراده فردی امری ضروری است. این امر در پژوهش پیش رو «خودسامانی» نامیده شده و به معنای تنظیم روابط اجتماعی با محدودساختن اراده فردی و پایبندی به قوانین الهی در نظم دینی و قرارداد اجتماعی در نظم سکولار است. پرسش اساسی پژوهش حاضر آن است که قدرت به مثابه متغیری اثرگذار در عرصه دینی، سیاسی و حقوقی چه نقشی در مسأله خودسامانی بشر در تعیین سرنوشت خود دارد. پژوهش با طرح این فرضیه که قدرت نیرویی سازمان دهنده و ابزاری جهت تحقق خودسامانی است و مردم یک کشور به مدد آن می توانند سرنوشت خود را چارچوب خواست خداوند سامان دهند؛ همان گونه که در نظم سکولار این قوانین در چارچوب قرارداد اجتماعی تعریف می گردد. نتیجه این پژوهش آن است که خودسامانی مانع تمرکز قدرت و سوء استفاده از آن و استبداد می شود و فقدان قدرت، هرج ومرج و ناتوانی در اجرای قوانین را به دنبال دارد.
۸۲۵۴۹.

بررسی تفسیری ادله قرآنی امکان سحر شدن پیامبر (ص)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۱ تعداد دانلود : ۶۱
وجود روایات با مضمون مسحور شدن پیامیر (ص) توسط فردی یهودی به نام لبید بن اعصم یهودی از هم پیمانان بنی زریق ، در منابع روایی مانند صحیح بخاری و مسلم وهمچنین کتب تفسیر در شان نزول معوذتین، سبب بروز نظرات مختلف در این زمینه شده که با مبنی قرار دادن عصمت انبیا، علمای شیعه و برخی از اهل سنت مانند جصاص، سید قطب و ...  این روایات را رد و آن را مخالف قرآن و عصمت دانسته و منکر مسحور شدن پیامبر(ص) شده و برخی با شرح و تاویل روایات، سحر شدن محمد مصطفی (ص) را پذیرفته اند اما نه به صورت مطلق بلکه به صورت محدود و صرفا در حیطه تاثیر بر جسم و اندام و نه عقل و روح. در این پژوهش، بدون در نظر گرفتن مبحث وقوع یا عدم وقوع آن، ادله قرآنی مورد استناد دو گروه موافق و مخالف سحر شدن پیامبر (ص) به روش تحلیلی- توصیفی با هدف مشخص نمودن امکان سحر شدن پیامبر (ص) مورد بررسی قرار گرفته و به نقاط اشتراک و افتراق دیدگاه ها پرداخته شده است. در مورد عصمت عقل و روان پیامبر(ص) میان دو گروه اتفاق نظر و اجماع وجود دارد. گروه مخالف با استناد به ادله قرآنی،  مسحور شدن نبی(ص) را رد کرده و مفاسدی را در پذیرش آن بر شمرده اند که عبارتند از: خلط میان وحی و خیال، از بین رفتن اصالت قرآن و احادیث نبوی و گروه موافق با درجه بندی عصمت، سحر شدن پیامبر(ص) را صرفا در حیطه بدنی و جسمی(و نه عقل و روان) پذیرفته اند.
۸۲۵۵۰.

توسعه روستایی از منظر مشارکت محلی و تأثیر آن بر کاهش جرم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۲ تعداد دانلود : ۱۲۳
در این پژوهش هدف تحلیل اثرات توسعه روستایی از منظر مشارکت محلی و تأثیر آن بر کاهش جرم در مناطق روستایی دهستان جمع آبرود شهرستان دماوند می باشد. پژوهش حاضر از نظر ماهیت، نظری کاربردی و از لحاظ روش مطالعه، توصیفی تحلیلی است. برای جمع آوری داده ها و اطلاعات از دو شیوه کتابخانه ای و میدانی استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق شامل خانوارهای مناطق روستایی بوده اند که براساس فرمول کوکران 310 پرسشنامه بین آنان توزیع گردید. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های آماری SPSS و تکنیک پرومته بهره گرفته شد. نتایج تحقیق به صورت ترکیب شاخص ها گویای آن است که سطح معناداری کمتر از 05/0 بوده است. همچنین میانگین عامل اقتصادی برابر با 73/2، عامل اجتماعی با 05/3، عامل زیرساختی با 53/2، عامل نهادی با 60/2 و عامل محیطی با 87/3، نشان دهنده آن است که منطقه مورد مطالعه به لحاظ عوامل اجتماعی و محیطی وضعیت مناسبی دارد و در سایر عوامل به خصوص عوامل کالبدی و نهادی نیازمند توجه بیشتری است. میانگین مجموع شاخص ها نیز 93/2 محاسبه شده است. نتایج تکنیک پرومته نیز گویای آن است که روستاهای وادن با جریان خالص 1، اوچونگ با 84/0 و لومان و زان با 61/0 به ترتیب از وضعیت مناسب تری برخوردارند. درنهایت جهت سنجش رابطه بین توسعه و احساس امنیت در مناطق روستایی از ضریب همبستگی پیرسون بهره گرفته شد. نتایج نشان حاکی از آن است که بین توسعه روستایی و احساس امنیت (کاهش جرم) رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد.
۸۲۵۵۱.

نظریه انسانِ طیفی؛ درباره کیفیت انتزاع تنوع انگاری انسان از اصالت وجود و تشکیک وجود(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۸ تعداد دانلود : ۱۱۴
حقیقت انسان، بر اساس نظریه های اصالت وجود و تشکیک وجود، در تعاریف جبری و معین فلسفی منطقی محدود نمی شود. انسان در حکمت متعالیه موجودی طیفی -احتمالی است که در مسیر تکامل، توانایی فعلیت بخشی به تمامی استعدادها و ساحات بالقوه وجودی خود را دارد. انسان با قرارگیری در موقعیت های متنوع وجودی، تعیّن و حد متناسب با همان موقعیت را تجربه می کند. این موقعیت ها بر پایه کنش ، حرکت و طبقه بندی هویتی و وجودیِ او متفاوت هستند؛ ازاین رو، تعاریفی مانند «حیوان ناطق» در حکمت متعالیه نمودی ندارند. انسان بر اساس مدل زیستِ طیفی، موجودی متنوع است که در طبقات وجودی سیلان دارد. پرسش این پژوهش، با تکیه بر اصول اصالت وجود و تشکیک وجود، این است: انسان طیفی چیست و چگونه می توان کیفیت انتزاع تنوع انگاری انسان را بر اساس این مبادی تبیین کرد؟ روش پژوهش توصیفی - تحلیلی است و با تکیه بر مبانی حکمت متعالیه، به تبیین فلسفی نظریه انسان طیفی می پردازد. در این چارچوب، نشان داده می شود که چگونه اصول «اصالت وجود» و «تشکیک وجود» امکان صورت بندی انسان به مثابه موجودی طیفی را در انسان شناسی صدرایی فراهم می سازند. در این پژوهش، برای ارتقای سطح کیفی فهم، از الگوهای مفهومی، گزاره ها و نمادهای منطق ریاضی استفاده شده است.
۸۲۵۵۲.

امامت پژوهی در کوفه در اوایل قرن دوم با تکیه بر آراء تفسیری سدّی کبیر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۸۸
بازشناسی فضای اعتقادی کوفه در قرن اول و ابتدای دوم، یکی از امور راهگشا در بسیاری از پژوهش های اسلامی ست. آن سان که شناخت شخصیت های علمی آن دوران، از ابزارهایی است که ما را به درک آن زمان نزدیک می کند. این دغدغه که برخی بعضی فضائل امیرالمومنین (ع) را ساخته قرن های بعد و غالیان شیعی می دانند، مسئله پژوهش حاضر است که با روش توصیفی_ تحلیلی و واکاوی روایات اسماعیل بن عبدالرحمن، معروف به سدی کبیر(م 127ق) از دانشمندان مورد قبول فریقین در شهر کوفه، در دوره اتباع تابعان بدان پرداخته شده است. ارباب سیر و رجالیان از او با عنوان کوفی یاد کرده اند و شیخ طوسی نام او را در زمره اصحاب ائمه علیهم السلام برده است اما با واکاوی روایات و آراء کلامی به جای مانده از سدی روشن می شود که نمی توان او را در زمره شیعیان اعتقادی به معنای اخص محسوب کرد. روایات تفسیری او درباره امیرالمومنین علی علیه السلام و اهل بیت علیهم السلام و ارتباط وثیقی که بین ایشان و آیات مرتبط قائل شده، توصیه به تولی اهل بیت علیهم السلام، تبری نسبت به دشمنان ایشان و علو مقامات دنیوی و اخروی و تعابیر ولایی سدی درمورد ایشان، می تواند جایگاه اهل بیت (ع) را در دوران بنی امیه، در اذهان عموم مردم کوفه برای ما تبیین کند.
۸۲۵۵۳.

بررسی خوانش اقدامات آموزشی آیت اللّه العظمی میلانی (قدس سره) در حوزه علمیه مشهد بر پایه دو سبک «تاریخ فرهنگ نگاری» و «تاریخ فرهنگی نگاری»

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۴ تعداد دانلود : ۸۲
مرحوم آیت اللّه العظمی میلانی؟ره؟ یکی از شخصیت های مهم در تاریخ روحانیت شیعی در فاصله پس از کودتای ۲۸ مرداد۱۳۳۲ تا ۱۳۵۴ش در عرصه فرهنگ دینی ایران به شمار می آید که اقدامات پردامنه ای را در عرصه بازسازی و بهسازی نهاد روحانیت به عنوان نهاد ساخت و پرداخت و گسترش و مراقبت از فرهنگ دینی و شیعی در ایران به انجام رسانده که هر یک از آن ها با درجات متفاوت بر تاریخ تحول این فرهنگ، اثرگذار بوده، به گونه ای که تاریخ این نهاد را به پیش و پس از خود تقسیم کرده است. امّا آنچه تا کنون به عنوان تاریخ اقدامات ایشان در مقالات پژوهشگران و مصاحبه با شاگردان ایشان بازتاب یافته و می یابد و در قالب سبک تاریخ نگاری کتبی و شفاهی خود را نمایان ساخته، گزارش ها و دیدگاه هایی محدود و سطحی را ارائه می کند که ربطی به دانش نویسندگان و نیز مصاحبه شوندگان از سرگذشت آن اقدامات، ندارد، بلکه مربوط به کاستی ذاتی رویکرد تاریخ نگری ایشان است که بر پایه آن به تاریخ نگاری (در پژوهش ها) یا تاریخ روایی (در مصاحبه ها) پرداخته اند. در این پژوهش به بررسی تأثیر تاریخ نگری موجود به یکی از مجموعه اقدامات مرحوم آیت اللّه العظمی میلانی (نظام آموزشی حوزه علمیه مشهد) پرداخته شده و ضمن تبیین کاستی های آن، تصویری از رویکرد تاریخ نگری جانشین و پیشنهادی که می تواند ابعاد مغفول مانده در تاریخ فرهنگ نگری و فرهنگ نگاری موجود را نشان دهد، ارائه شده است. دستاورد این پژوهش با استفاده از چهارچوب مفهومی، مقایسه ای-تطبیقی میان دو سبک تاریخ فرهنگ نگری-فرهنگ نگاری وتاریخ فرهنگی نگری-فرهنگی نگاری، اثبات ظرفیت بالای تاریخ فرهنگی نگری-فرهنگی نگاری (افزون بر توجّه به علل و عوامل و دلیل و دلایل ظاهری) برخورداری از توان بالا در خوانش علل و عوامل و دلایل پنهانی در وقوع رخدادها است که می تواند پایه گذار پیدایش دیدگاه های کلان تمدّنی نسبت به رخدادهای تاریخی و از جمله اقدامات آموزشی آیت اللّه العظمی میلانی در حوزه علمیه مشهد باشد.
۸۲۵۵۴.

رهیافت هایی در تقلیل آسیب های فراروی تفسیر ساختارگرایانه قرآن

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۵۳
تفسیر ساختارگرایانه رویکردی نوپدید در عرصه تفسیر قرآن است که به دنبال کشف ارتباط نظام مند بین مفاهیم مطرح در آیات قرآن است. این خصیصه باعث شده تا این رویکرد تفسیری در عرصه پاسخ گویی به مسائل نوظهور در حوزه مطالعات قرآنی که در آن ها مجموعه ای نظام یافته از مقولات مطرح هستند، مورد توجّه قرار گیرد. اما این رویکرد تفسیری نو به دلیل سامان نیافتن روش ها و معیارهای خود با چالش هایی روبرو است. تأثیر پیش فرض های شکل گرفته بر اساس تفسیر غیر ساختارگرایانه، ناکامی در کشف موضوع محوری سوره های بلند، بیان موضوعات محوری مشابه در سوره های مختلف، ارائه ساختارهای تحمیل شده و پیشنهاد ساختارهای گوناگون برای یک سوره از سوی مفسّران از جمله این چالش ها است. پژوهش حاضر که از روش کتابخانه ای در گردآوری داده ها و رویکرد توصیفی-تحلیلی بهره می برد، با صحّه گذاردن بر استحکام نظری تفسیر ساختارگرایانه قرآن به آسیب شناسی این رویکرد تفسیری و ریشه یابی چالش های آن پرداخته است. این مطالعه روشن ساخته است که ضعف در پشتوانه دانشی نسبت به نظاماتی که خداوند در عالَم قرار داده و جایگاه آیات قرآن در این نظامات، خاستگاه اصلی بروز چالش ها و شکل گیری آسیب های تفسیر ساختاری است. این پژوهش با توجّه به تفسیر ساختارگرایانه قرآن به مثابه یک حرکت علمیِ قرار گرفته در سیر تطوّر و تکامل خود، بروز این آسیب ها را امری طبیعی قلمداد کرده و راه کارهایی را برای عبور از این چالش ها پیشنهاد می کند. کوشش های صورت گرفته در عرصه تفسیر ساختارگرایانه در حقیقت نخستین طلیعه های بروز این رویکرد نوین تفسیری در حوزه سنّت تفسیری است که قدمتی بیش از هزار سال دارد.
۸۲۵۵۵.

بررسی تطبیقی تحریف ناپذیری قرآن از دیدگاه علامه حسن زاده و آیت الله معرفت

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۳ تعداد دانلود : ۵۶
مسئله «تحریف ناپذیری قرآن» یکی از مباحث ریشه دار در متون دینی است که اندیشمندان قرآن پژوه، بر اساس مبانی و روش های تفسیری خود، به آن پرداخته اند. این مقاله با جستجو در منابع کتابخانه ای و به روش توصیفی – تحلیلی به صورت تطبیقی، دیدگاه علامه حسن زاده آملی و آیت الله معرفت را در باب تحریف قرآن بررسی می کند. این پژوهش با بررسی دیدگاه هر دو اندیشه مند، به این نتیجه می رسد که هر دو عالم، قائل به عدم تحریف کلام خداوند هستند و برای تبیین چگونگی حفظ و صیانت قرآن از شبهه تحریف، آثاری را نگاشته اند. با این حال، تفاوت هایی در آراء این دو اندیشمند مشاهده می شود، هرچند در اصل مطلب اختلافی ندارند. علامه حسن زاده، در تبیین عدم تحریف، به کیفیت جمع آوری قرآن در زمان رسول اکرم (ص) اشاره کرده و معتقد است که ترتیب آیات و سور «توقیفی» بوده و به دستور پیامبر (ص) انجام شده است. وی این امر را نشانه ای بر عدم وقوع تحریف می داند. همچنین، اختلاف قرائاتی که پس از رحلت پیامبر (ص) پدید آمد را دال بر تحریف ندانسته و قرائات هفتگانه را جز در موارد شاذ، پذیرفتنی می شمارد. در مقابل، آیت الله معرفت، با وجود اینکه جمع آوری قرآن را پس از رحلت پیامبر (ص) می داند، اما به توقیفی بودن ترتیب آیات رأی داده و معتقد است ترتیب سور با اجتهاد صحابه صورت گرفته است. ایشان تنها قرائت متداول میان مردم (قرائت عاصم به روایت حفص) را متواتر دانسته و تواتر قرائات دیگر را رد می کند. بدین ترتیب، ایشان تواتر قرائت عاصم را یکی از دلایل ابطال شبهه تحریف قرآن برمی شمارد.
۸۲۵۵۶.

بررسی ولایت بر ممنوع در نظریه انتخاب و انتخاب(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۵۸
دو دیدگاه ولایت انتخاب و انتخاب فقیه، قائلین به ولایت فقیه را به دو دسته تقسیم می کنند: غالب فقهایی که حکومت ولی فقیه در زمان غیبت را قبول دارند، قائل به نظریه انتخاب هستند و مشروعیت ولی فقیه و حکومت را ناشی از نصب او توسط امام معصوم علیه السلام می دانند. در مقابل، بعضی مشروعیت حکومت ولی فقیه را منوط به انتخاب مردم می دانند. از آن جایی که تشکیل حکومت اسلامی توسط فقیه جامع الشرائط مستلزم وضع قوانین و احکام است که برای اداره جامعه و با توجه به ابراز اختیارات و با لحاظ مصلحت جامعه وضع می کند، لذا با توجه به دو نظریه موجود و وجود مخالف و منکر ولی فقیه، این سؤال مطرح می شود که آیا از لحاظ فقهی احکام مجعول حاکم بر این که برای موافق او لازم الاجراء و نافذ است، برای ممنوع یا منکر حاکم نیز نافذ و لازم الاجراء است؟ آیا لازم الاجراء حاکم، طبق نظریه ای که قائل به انتخاب بنی بودن منصب ولایت برای فقیه است، یا نظریه ای که قائل به انتخاب بنی بودن منصوب ولایت است، تفاوت دارد؟ در نوشته پیش رو که به روش مراجعه به منابع کتابخانه ای است و در جمع آوری رایانه ای اطلاعات پیرامون اهداف مورد نظر انجام گرفته است، از طریق ذکر لوازم دیدگاه انتخاب، نظریه انتخاب را به عنوان دیدگاه صحیح معرفی می کند و با استفاده از ادله قرآنی و روایی و عقلی ثابت می کند. احکام ولی فقیه، حتی برای قائلین به ولایت انتخاب، لازم الاجراء خواهد بود و عمومیت وجوب تبعیت را برای موافق و ممنوع ولی فقیه ثابت می کند.
۸۲۵۵۷.

آیه سیف از نگاه محمد عبدالسلام فرج و نقد مذاهب به آن

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۳ تعداد دانلود : ۱۴۸
از جمله آیات مربوط به جهاد که بسیار موردتوجه اندیشمندان مذاهب اسلامی، به خصوص گروه های سلفی جهادی واقع شده، آیه پنجم سوره توبه است که نزد برخی به آیه سیف شهرت یافته است. محمد عبدالسلام فرج، رهبر گروه «الجهاد» که از اولین گروه های سلفی جهادی است دررابطه با این آیه می گوید: تمام آیات مربوط به صفح و گذشت و صبر در برابر کفار با آیه سیف نسخ شده و تنها راه انتشار اسلام، مقابله با کفار و قتال است و اگر کسی این آیه را، ناسخ آیات صفح نداند، به نفی و تعطیل جهاد قائل گشته است. پژوهش پیش رو با روش توصیفی تحلیلی به بررسی دیدگاه عبدالسلام فرج دررابطه با آیه مذکور پرداخته است. از جمله نتایج به دست آمده این بود که هیچ کدام از دیدگاه های عبدالسلام فرج دررابطه با آیه سیف صحیح نیست، چراکه ادعای ناسخ بودن آیه سیف، علاوه بر مخالفت با معنا و قواعد نسخ، برخلاف زعم عبدالسلام فرج مخالفین زیادی از میان اندیشمندان مذاهب اسلامی دارد و نیز با رد ناسخ بودن آیه، ادعای انحصار راه مقابله با کفار در قتال باتکیه بر آیه مذکور نیز جایگاهی نخواهد داشت. همچنین قائل شدن به ناسخ نبودن آیه سیف هیچ ملازمه ای با نفی و تعطیل جهاد ندارد؛ بلکه نوع جهاد باتوجه به شرایط، متفاوت می شود.
۸۲۵۵۸.

باز پژوهی کفر شاک در الوهیت و رسالت(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۹ تعداد دانلود : ۱۰۶
شناختن اسباب کفر به جهت احکام فراوان آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است. انکار الوهیت و رسالت، از جمله مواردی است که به اتفاق دیدگاه فقیهان اسلامی، سبب کفر می شود. علاوه بر این، شک در الوهیت و رسالت نیز در برخی نصوص معتبر، سبب کفر دانسته شده است. با این حال، در منابع فقهی از این عاملِ کفر، کمتر بحث شده است. از این رو شناخت دقیق این عامل و تحقیق پیرامون کیفیت تأثیرگذاری آن در تحقق کفر، ضروری به نظر می رسد. نوشتار پیشِ رو با روش توصیفی تحلیلی و با ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه ای به کیفیت تأثیر گذاری شک در الوهیت و رسالت، در تحقق کفر پرداخته است. یافته های این پژوهش نشانگر آن است که شک در الوهیت و رسالت به استناد روایات معتبر به لحاظ ثبوتی موجب کفر می شود. با این حال، تکفیر شاکّ به لحاظ اثباتی تنها در صورتی مجاز است که فرد شاک اقدام به انکار الوهیت یا رسالت کند. بنابراین تا زمانی که فرد شاک، دست به انکار الوهیت یا رسالت نزند، تکفیر نمی شود.
۸۲۵۵۹.

طرحی برای مهندسی فتاوای شاذ؛ مدلی برای بهره گیری از سرمایه اختلاف آراء در حکمرانی اسلامی(مقاله ترویجی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۲ تعداد دانلود : ۸۸
این مقاله به بررسی مبانی اختلاف آرای فقهای شیعه پرداخته و با رویکردی تحلیلی-استنباطی، این پدیده را نه به عنوان یک آسیب، بلکه به عنوان عاملی برای پویایی، غنای علمی و انعطاف پذیری فقه در رویارویی با مسائل مستحدثه و بحران های حکومتی می نگرد. نوشتار حاضر با تأکید بر وحدت منابع استنباط، علل اصلی اختلاف را در سطوح فهم و برداشت از نصوص شرعی جست و جو می کند و به تبیین حجیت رأی مجتهد برای خود و مقلدانش می پردازد. در نهایت، با پررنگ کردن نقش «فتاوای شاذ» (نادر) در ادوار مختلف، ظرفیت این آراء را برای خروج نظام اسلامی از بن بست های پیچیده در عصر حاضر تحلیل می کند. پرسش اصلی این است که فتاوای شاذّ و اختلاف آراء و فتاوی، چه کارکردهایی در نظام فقهی و به تبع آن، در نظام حکمرانی اسلامی می تواند داشته باشد؟ یافته کلیدی این مقاله آن است که کثرت آرای فقهی از سویی و از سمت دیگر، خروج فتاوی و أنظار شاذّ، نه یک تهدید، بلکه یک فرصت فقهی است که در سایه نظام ولایی، می تواند به یکی از اصلی ترین منابع ایجاد راهکار برای عبور از بحران های حکومتی تبدیل شود. «فتاوای شاذ» در ادوار مختلف فقهی، می توانند به عنوان راهکارهای نوین در رویارویی با بن بست های پیچیده حکومتی در عصر حاضر عمل کنند.  
۸۲۵۶۰.

ولایت فقیه، سازوکاری فقهی-سیاسی برای ارتقای مدیریت و کاهش خطاهای حکمرانی در نظام اسلامی(مقاله ترویجی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۷ تعداد دانلود : ۸۹
ولایت فقیه در نظام حکمرانی اسلامی فراتر از یک نهاد سیاسی، سازوکاری فقهی-سیاسی است که با تلفیق مشروعیت دینی و مبانی حکمرانی عقلانی، زمینه ساز ارتقای مدیریت و کاهش خطاهای حکمرانی می شود. مشکل اصلی در این نظام، شکاف میان اصول فقهی و اخلاقی با عملکرد عملی مدیریتی است که منجر به کاهش کارآمدی، گسترش فساد و انحراف از مسیر شرعی می شود. این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی نشان می دهد که ولایت فقیه، با استناد به اصولی چون عدالت، تقوا، نظارت شرعی، مشورت و مسئولیت پذیری، می تواند چارچوبی هدایت گر برای اصلاح فرآیندهای حکمرانی فراهم آورد. این سازوکار با تقویت حکمرانی مشورتی، نهادینه کردن نظارت پذیری، بازتولید سرمایه اجتماعی و ارزیابی عملکرد براساس معیارهای دینی و قانونی، به ارتقای کیفیت مدیریت اسلامی کمک می کند. ولایت فقیه ضمن حفظ مشروعیت دینی، با بهره گیری از اصول فقهیِ انعطاف پذیر و ابزارهای مدیریتی مدرن، الگویی کارآمد برای حکمرانی در نظام اسلامی ارائه می دهد. یافته ها نشان می دهد که این سازوکار، ضمن جلوگیری از سوءاستفاده از قدرت، زمینه ساز تحقق عدالت اداری و کاهش خطاها در سطوح گوناگون تصمیم گیری است.  

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان