درخت حوزه‌های تخصصی

داشتن مهارت های کوانتومی همچون به کارگیری شیوه های خلاقانه و توانایی ارتباط با دیگران می تواند محیطی حمایتگر ایجاد نماید که منجر به خروجی هایی مانند بهبود اثربخشی گردد و نشان می دهد که موقعیت فرد در فضای اجتماعی کجاست. هدف از این پژوهش، بررسی نقش تعدیل کنندگی منزلت اجتماعی ادراک شده در رابطه بین مهارت های کوانتومی و اشتیاق شغلی معلمان مدارس مقطع ابتدایی شهر شهرضا است. روش پژوهش، توصیفی_ همبستگی بوده است. جامعه آماری این پژوهش تمامی معلمان مقطع ابتدایی شهر شهرضا می باشد و اطلاعات مورد نیاز از نمونه ای 218 نفری مبتنی بر فرمول کوکران به روش نمونه گیری تصادفی ساده جمع آوری شده است. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه های استاندارد اشتیاق شغلی سالوناوا و شوفلی (2001)، منزلت اجتماعی عمرانی و یقوبی (۱۳۹۶)، مهارت های کوانتومی عظیمی و رضوی (1393) بوده است که روایی و پایایی آنها از طریق روایی محتوا و سازه، پایایی ترکیبی و آلفای کرونباخ مورد تأیید قرارگرفت. در این پژوهش از تحلیل های توصیفی (درصد، میانگین و انحراف معیار) و تحلیل های استنباطی (مدل معادلات ساختاری) استفاده گردید. نتایج حاصل از آزمون فرضیه های پژوهش، نشان داد که مهارت های کوانتومی نقش مؤثری در افزایش اشتیاق شغلی معلمان ایفا می کنند. ضریب تأثیر مثبت و معنادار 673/0 نشان دهنده آن است که هرچه سطح مهارت های کوانتومی معلمان بالاتر باشد، میزان اشتیاق آنها نسبت به شغل خود نیز افزایش می یابد. از سوی دیگر، نقش تعدیل کننده منزلت اجتماعی ادراک شده نیز در رابطه بین مهارت های کوانتومی و اشتیاق شغلی تأیید شد. ضریب تعدیل 406/0 بیانگر آن است که ادراک معلمان از جایگاه اجتماعی خود می تواند شدت و کیفیت تأثیر مهارت های کوانتومی بر اشتیاق شغلی آنها را تحت تأثیر قرار دهد.

هدف: هدف این پژوهش بررسی نقش میانجی گری منابع مسیر شغلی در رابطه بین مؤلفه های شخصیت (ارزیابی بنیادین خویشتن، انعطاف پذیری شناختی، روان رنجوری، برون گرایی، تجربه گرایی، توافق پذیری، وظیفه شناسی) با اشتغال پذیری دانشجویان در مدل انطباق طی گذار دانشگاه به کار بود. روش: پژوهش، توصیفی-همبستگی بود و داده ها با مدل سازی معادلات ساختاری تحلیل شد. جامعه آماری، دانشجویان کارشناسی دانشگاه اصفهان (ترم 4 به بالا) بودند؛ که 628 نفر به صورت نمونه گیری طبقه ای انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه منابع مسیر شغلی هیرشی و همکاران (۲۰۱۸)، پرسشنامه پنج عاملی بزرگ شخصیت مک کری و کاستا (۲۰۰۴)، مقیاس ارزیابی بنیادین خویشتن جاج و دورهام (۲۰۰۳)، مقیاس انطباق پذیری مسیر شغلی ساویکاس و پورفیلی (۲۰۱۲)، مقیاس اشتغال پذیری پول و همکاران (۲۰۱۴)، سیاهه انعطاف پذیری شناختی دنیس و همکاران (۲۰۱۰) و سیاهه ساخت مسیر شغلی دانشجویان (2018) بوده است. یافته ها: نتایج نشان داد منابع مسیر شغلی و ساخت مسیر شغلی دانشجویان رابطه متغیرهای ارزیابی بنیادین خویشتن، انعطاف پذیری شناختی، روان رنجوری، برون گرایی، تجربه گرایی و توافق پذیری با اشتغال پذیری را به صورت کامل و ارتباط بین وظیفه شناسی و اشتغال پذیری را به صورت جزئی میانجی گری می کنند، همچنین ساخت مسیر شغلی دانشجویان، به صورت جزئی رابطه ی منابع مسیر شغلی با اشتغال پذیری را میانجی گری می کند، اما ارتباط انطباق پذیری مسیر شغلی با اشتغال پذیری، در حضور سایر میانجی ها، معنادار نبود. نتیجه گیری: این پژوهش نشان دهنده ی نقش محوری منابع مسیر شغلی در مدل انطباق و در ارتباط مؤلفه های شخصیتی با اشتغال پذیری در گذار دانشگاه به کار است و تقویت هدفمند آن، نه تنها انطباق شغلی دانشجویان را متحول می کند، بلکه در اشتغال پذیری آن ها نقشی مؤثر خواهد داشت.

مقدمه: هدف از پژوهش حاضر بررسی تدوین مدل ارتباطی کیفیت زندگی، ذهن آگاهی و شفقت به خود با میانجی گری رفتارهای خودمراقبتی در بیماران بیماران دیالیزی بود. روش: روش این مطالعه توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش بیماران دیالیزی شهر کاشان از فروردین تا مرداد سال 1403 بودند. حجم نمونه بر اساس مدل کلاین (2023) و با روش نمونه گیری در دسترس 300 نفر انتخاب شد. ابزار گردآوری داده های پژوهش شامل پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (2004)، سیاهه ذهن آگاهی فرایبورگ والش و همکاران (2006)، فرم کوتاه مقیاس شفقت به خود رائس و همکاران (2011) و مقیاس تجربه توان خودمراقبتی کئرنی و فلیسچر (1979) بود. داده ها با استفاده از همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری تحلیل شد. نرم افزار تحلیل داده ها برنامه SPSS و AMOS نسخه 28 بود. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که اثرات مستقیم ذهن آگاهی (51/0=β و 001/0=sig) و شفقت به خود (54/0=β و 001/0=sig) بر کیفیت زندگی معنادار بود. همچنین نتایج نشان داد که رفتارهای خودمراقبتی در رابطه بین ذهن آگاهی (61/0=β و 001/0=sig) و شفقت به خود (52/0=β و 001/0=sig) با کیفیت زندگی نقش میانجی و معنادار دارد. مدل نهایی پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار بود (03/0=RMSEA و 05/0>p). نتیجه گیری: با توجه به یافته های این پژوهش و اهمیت نقش ذهن آگاهی و شفقت به خود در کیفیت زندگی بیماران دیالیزی استفاده از آموزش ذهن آگاهی و درمان مبتنی بر شفقت به خود برای بهبود کیفیت زندگی در این بیماران پیشنهاد می شود.

هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه ای توجه در رابطه خلق و منش با تنظیم هیجان در کودکان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی بود. روش پژوهش توصیفی_همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی کودکان 7 تا 10 ساله دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی کودکان در منطقه 2 تهران در سال 1403 بودند که بر اساس جدول کرجسی و مورگان تعداد 220 نفر از طریق روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار های این پژوهش شامل پرسشنامه خلق و خو و منش (TCI، کنستانتینو و همکاران، 2002)، تنظیم هیجان (CERQ، گراس و جان، 2003) و اختلال کم توجهی (CADHDQ، کانزر، 1990) بود. تحلیل داده ها با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. نتایج نشان داد مدل پیشنهادی پژوهش از برازش مطلوب برخوردار بود. همچنین یافته ها نشان داد که خلق و منش بر توجه و تنظیم هیجان تأثیر مثبت و معنادار داشت (01/0p<). همچنین تأثیر خلق و منش به واسطه توجه بر تنظیم هیجان مثبت و معنادار بود (01/0p<). از یافته ها می توان نتیجه گرفت که خلق و منش و توجه نقش کلیدی در پیش بینی تنظیم هیجان کودکان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی دارند و بر همین اساس توجه بیشتر مراکز مشاوره به این متغیر ها در جهت بهبود عملکرد کودکان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی ضروری بنظر می رسد.

محیط های یادگیری الکترونیکی تکلیف محور، به دلیل ظرفیت بالای خود در ارتقای یادگیری فعال و تعاملی، مورد توجه روزافزون محققان و طراحان آموزشی قرار گرفته اند. با این حال، فقدان یک الگوی مفهومی جامع و مبتنی بر شواهد، چالش هایی را در طراحی و پیاده سازی مؤثر این محیط ها ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف تدوین الگوی مفهومی برای محیط های یادگیری الکترونیکی تکلیف محور بر اساس مدل C/ID 4 انجام شده است. پژوهش حاضر شامل مرور نظام مند مقالات منتشرشده در پایگاه های معتبر مانند Scopus، ERIC، Science Direct و Google Scholar بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ است. پس از غربالگری، ۱۴ مقاله که با معیارهای پژوهش همخوانی داشتند، یافته های پژوهش نشان داد که محیط های یادگیری تکلیف محور عملکرد یادگیرندگان را در ابعاد شناختی، روانی-حرکتی و انگیزشی بهبود می بخشند. استفاده از هوش مصنوعی انطباقی برای بازخورد شخصی سازی شده، واقعیت مجازی برای شبیه سازی تکالیف پیچیده و تحلیل یادگیری برای درک فرایندهای شناختی، نقش مهمی در بهینه سازی تجربه آموزشی دارند. مدل 4C/ID با ارائه اطلاعات حمایتی، روش کاری، تمرین های جزء-وظایف و طراحی تکالیف تدریجی، بار شناختی را کنترل کرده و یادگیری را مؤثرتر می کند. الگوی پیشنهادی می تواند اثربخشی یادگیری را افزایش داده، خودکارآمدی را بهبود بخشد و انتقال دانش را تسهیل کند.

زمینه و هدف: هدف از پژوهش حاضر، هنجاریابی مقیاس ترس از شادی و بررسی رابطه آن با ناامیدی و ناکامی در میان دانش آموزان ایرانی است. مواد و روش ها: این مطالعه به روش توسعه ای و با رویکرد همبستگی انجام شده و جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دوره متوسطه دوم استان تهران در سال تحصیلی 1403–1404 (حدود 65 هزار نفر) بوده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 415 نفر تعیین شد و ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ترس از شادی جوشنلو، پرسشنامه ناامیدی بک، مقیاس احساس ناکامی، پرسشنامه شادکامی آکسفورد و پرسشنامه سرزندگی ذهنی بود. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS نسخه 25 و استفاده از آمار توصیفی و استنباطی انجام گرفت. یافته ها: ضریب آلفای کرونباخ 883/0 نشان دهنده همسانی درونی مطلوب است و تحلیل عاملی با KMO برابر با 872/0 و آزمون بارتلت معنادار، روایی سازه ابزار را تأیید کرد. توزیع نمرات نیز نرمال گزارش شد. فرضیه پژوهش مبنی بر وجود یک رابطه معنادار و مثبت بین ناامیدی و ناکامی تایید می شود. نتیجه گیری: در نهایت، این نتایج می تواند در مداخلات روان شناختی و مشاوره های تحصیلی کاربرد داشته باشد، به ویژه برای دانش آموزانی که ممکن است به طور همزمان با مشکلات روانی همچون ناامیدی و ناکامی روبرو باشند.

بیماری سرطان در فرزندان می تواند سلامت روان مادران را با آسیب جدی مواجه سازد. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان چندبعدی معنوی بر امید مادران دارای فرزند سرطانی بود. روش مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل مادران دارای فرزندان مبتلا به سرطان در سال 1402 - 1403 مراجعه کننده به مطب پزشکان شهر یزد که تعداد 30 نفر به عنوان گروه نمونه با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده با گمارش تصادفی در گروه های آزمایش و گواه گمارده شدند (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه گواه). گروه آزمایش طی 10 جلسه 90 دقیقه ای آموزش درمان چندبعدی معنوی توسط متخصص روان شناسی اسلامی دریافت کردند. در این پژوهش مقیاس امید اسلامی اجرا شد. نتایج نشان داد میانگین امید در گروه آزمایش پس از انجام آموزش ها افزایش داشته است. با توجه به نتایج می توان نتیجه گرفت که درمان چندبعدی معنوی بر امید مادران دارای فرزند سرطانی مؤثر است.

زمینه و هدف: نوجوانی یکی از کشاکش برانگیزترین دوران زندگی شناخته می شود و نیاز به اجرای مداخلات مؤثر در این گروه بیش ازپیش احساس می شود. برنامه یادگیری تنفس یکی از مداخلات مدرسه محور جدید و نویدبخش برای نوجوانان است؛ اما تابه حال مروری جامع بر مطالعات کارآزمایی تصادفی کنترل شده این مداخله انجام نشده است. بدین ترتیب این مطالعه با هدف مرور نظام مند کارآزمایی های تصادفی کنترل شده در حوزه اثربخشی برنامه یادگیری تنفس بر پیامدهای روان شناختی نوجوانان ۱۲ تا ۱۹ ساله از جمله افسردگی، اضطراب، تنش، هیجان، شفقت، تاب آوری، کنش های شناختی، حمایت اجتماعی، و رضایت از زندگی انجام شد. روش: پژوهش حاضر، مروری نظام مند بود که با استفاده از کلمات کلیدی «Learning to BREATHE»، «mindfulness»، «adolescen*»، «randomized controlled trial»، «depression»، «anxiety»، «stress»، «emotion»، «compassion»، «resilience»، «cognitive functions»،«social support» ، و «life satisfaction» در پایگاه های اطلاعاتیPubMed, PsycInfo, Google Scholar, ProQuest و Scopus انجام شد (از ژانویه 2009 تا جولای 2025). در ابتدا بر اساس معیارهای ورود، 490 پژوهش به دست آمد که پس از اعمال معیارهای خروج و ارزیابی کیفیت طبق دستورالعمل پریزما، 14 پژوهش جهت تحلیل کامل باقی ماندند. به دلیل ناهمگونی مطالعات، داده ها با استفاده از روش ترکیب روایی، تلفیق و توصیف شدند. یافته ها: مرور نظام مند بر ۱۴ کارآزمایی تصادفی کنترل شده شامل 1314 نوجوان ۱۲ تا ۱۹ ساله نشان داد که برنامه یادگیری تنفس در برخی حوزه ها اثربخشی مطلوبی دارد. برنامه یادگیری تنفس به طور معناداری (05/0 > p) در کاهش علائم افسردگی و اضطراب اثربخش بوده (با اندازه اثر 34/0- = g تا 26/1- = g) و همچنین اثربخشی مناسبی در تنش ادراک شده نشان داده است (80/0- = g). در مقابل نتایج در متغیرهایی نظیر شفقت به خود، تاب آوری، کنش های اجرایی، و حمایت اجتماعی، متناقض گزارش شد. شایان ذکر است که با وجود ماهیت مداخله، اثربخشی معناداری در متغیرهای ذهن آگاهی و پذیرش، و همچنین شاخص های عملکرد تحصیلی (نمرات و حضور در مدرسه) مشاهده نشد (05/0 < p). نتیجه گیری: نتایج این مرور نشان داد که برنامه آموزشی یادگیری تنفس می تواند در بهبود برخی از مؤلفه های کلیدی سلامت روان نوجوانان مانند افسردگی، اضطراب، و تنش مؤثر باشد؛ اما در ارتباط با متغیرهایی مانند ذهن آگاهی به مثابه بنیاد اصلی این مداخله، لازم است پژوهش های بیشتری انجام شود.

زمینه: ناتوانی ویژه یادگیری نوعی مشکل مزمن با پایه عصب شناختی و تحولی است. با توجه به شیوع قابل توجه ناتوانی ویژه یادگیری در کودکان سنین مدرسه و پیامدهای ناشی از این اختلال در وضعیت تحصیلی و آینده این کودکان، خلا یک برنامه آموزشی چندوجهی دانش آموز، خانواده و معلم محور برای دانش آموزان با ناتوانی یادگیری و بررسی اثربخشی آن بر تقویت حافظه فعال و استدلال کمی این دسته از دانش آموزان مشهود است. هدف: هدف این پژوهش، تدوین برنامه آموزشی چندوجهی دانش آموز، خانواده و معلم محور و سنجش اثربخشی آن بر حافظه فعال و استدلال کمی در دانش آموزان با ناتوانی ویژه یادگیری بود. روش: روش پژوهش حاضر، آمیخته بود. در بخش کیفی، روش پژوهش تحلیل مضمون و جامعه مورد پژوهش شامل تمامی اساتید روان شناسی دانشگاه آزاد اسلامی و متخصصان حوزه روانشناسی کودکان استثنایی بود و نمونه بر اساس اشباع نظری داده ها 10 نفر با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شد. روش بخش کمی نیز شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه گواه و پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری بخش کمی شامل تمامی دانش آموزان با اختلال ریاضی گروه سنی 8 تا 10 سال در آموزش و پرورش منطقه 11 شهر تهران بود که به روش نمونه گیری هدفمند 30 نفر از آن ها انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختار یافته و ابزار بخش کمی نیز آزمون هوش آزمای تهران- استانفورد بینه بود. اعضای گروه آزمایش، برنامه آموزشی محقق ساخته را در 15 جلسه دریافت کردند. در بخش کیفی از روش کدگذاری در سه مرحله کدگذاری مضامین اصلی، مضامین فرعی و کدهای باز استخراج شده و برای تجزیه و تحلیل داده های کمی نیز از روش آماری تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و نرم افزار SPSS-26 استفاده شد. یافته ها: نتایج این پژوهش در بخش کیفی، مضامین اصلی برنامه آموزش چندوجهی دانش آموز، خانواده و معلم محور را در سه مورد: تقویت توجه و تمرکز، تقویت حافظه فعال و تقویت استدلال کمی نشان داد. هم چنین نتایج بخش کمی نشان داد که برنامه آموزشی محقق ساخته، تأثیر معنادار و پایداری بر حافظه فعال و استدلال کمی دارد (05/0 P<). نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش حاضر پیشنهاد می شود روانشناسان کودکان استثنایی برای بهبود حافظه فعال و استدلال کمی دانش آموزان دارای ناتوانی یادگیری، از برنامه آموزشی چندوجهی دانش آموز، خانواده و معلم محور محقق ساخته استفاده کنند.

پژوهش حاضر با هدف مدل یابی علّی مشکلات برونی سازی نوجوانان براساس ترومای کودکی و نقش میانجی سبک های دلبستگی نا ایمن انجام شد. روش پژوهش توصیفی_همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. جامعه آماری این پژوهش شامل نوجوانان دختر و پسر بازه سنی 14 تا 18 سال شهر مشهد در سال 1403-1402 بود که از بین آن ها 631 نفر به روش در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری اطلاعات سیاهه مشکلات برونی سازی (WPI؛ وودورث، 1920)؛ مقیاس دلبستگی (RAAS؛ کولینز و رید، 1990) و پرسشنامه ترومای کودکی (CTQ؛ برنستاین و همکاران، 2003) بود. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد مدل مفهومی از برازندگی مطلوبی برخوردار بود. هم چنین ترومای کودکی و سبک های دلبستگی ناایمن اثر مستقیم معنی داری بر مشکلات برونی سازی نوجوانان داشتند (01/0>p). به علاوه نتایج آزمون بوت استرپ نیز نشان داد که سبک های دلبستگی ناایمن در ارتباط بین ترومای کودکی و مشکلات برونی سازی نقش میانجی معنی داری داشت (01/0>p). نتایج پژوهش لزوم بررسی و توجه بیشتر به ترومای کودکی و سبک های دلبستگی ناایمن را در برنامه های پیشگیرانه با هدف جلوگیری از بروز مشکلات برونی سازی نوجوانان ضروری می سازد.

تعهد مذهبی بیان می کند یک فرد تا چه اندازه درگیر با امور و مفاهیم مذهبی است یا به عبارت دیگر فردی با تعهد مذهبی بالا در زندگی و امور روزمره خود به دین پایبند است. یکی از مهم ترین مواردی که می توان بر ارتباط های انسان همچون با خدا اثر بگذارد، سبک دلبستگی است. دلبستگی از نظر بالبی ، پیوند عاطفی پایداری می باشد که ویژگی آن گرایش به جستجو و حفظ مجاورت به شخص خاص به ویژهبه ویژه در زمان استرس می باشد، پاتریک با مفهوم سبک دلبستگی به خدا بر این باور بود که تفاوت های فردی سبک های دلبستگی بزرگسال و تاریخچه دلبستگی دوران کودکی در یک نقطه زمانی با تفاوت های فردی عقاید مذهبی و الگوهای روان شناختی از خدا هماهنگ هستند؛ از این رو بین ادراک دلبستگی دوران کودکی و اعتقادات انسان به خدا نیز رابطه وجود دارد. از نظر پاتریک زمانی که شخص درمانده است، همان ارتباطی را با خدا برقرار می کند که در خلال کودکی با والدین خود داشته است و سبک های دلبستگی به والد احتمالاً پایه شکل گیری ارتباط با خدا می شود، انواع سبک های دلبستگی به خدا عبارت اند از: دلبستگی ایمن به خدا، دلبستگی اضطرابی به خدا و دلبستگی اجتنابی به خدا. لارنس تصور از خدا را مفهومی شناختی از خداوند تعریف می کند که برداشتی شهودی از خدا است و از راه مجموعه ای از یادآوری ها، تداعی های مرتبط با آن و تجربه ها مشخص می شود. بر اساس پیشینه نظری و عملی پژوهش تصویر خدا متغیری شناخته می شود که هم با تعهد دینی و هم با سبک دلبستگی به خدا در ارتباط است و می توان آن را به عنوان یک متعیر میانجی در نظر گرفت نظر به این آنکه این روابط در قالب یک مدل ساختاری بررسی نشده اند، هدف این پژوهش تدوین مدل تعهد دینی بر سبک دلبستگی به خدا با نقش میانجی تصویر ذهنی خدا. روش: پژوهش حاضر نظری و از نوع بنیادی و داده های مورداستفاده کمّی است. طرح پژوهش مطالعه توصیفی از نوع همبستگی مدل معادلات ساختاری است، می باشد. جامعه این پژوهش شامل دانشجویان دختر و پسر مقطع کارشناسی نیم سال دوم 1403-1402 دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام بود که انتخاب نمونه به روش تصادفی خوشه ای انجام شد و داده ها با استفاده از مقیاس مقیاس تعهد مذهبی، مقیاس سبک دلبستگی به خدا و مقیاس تصویر ذهنی از خدا جمع آوری شدند. تحلیل داده ها با نرم افزارهای آماری SPSS-22 و AMOS-29 انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که مدل از شاخصه های برازش مطلوب برخوردار است و پس از برازش مدل نتایج نشان داد سبک دلبستگی اجتنابی به خدا با تعهد دینی رابطه مستقیم و منفی دارد، دلبستگی ایمن به خدا با تصویر مثبت رابطه مستقیم و مثبت دارد. دلبستگی اجتنابی به خدا با تصویر مثبت رابطه مستقیم و منفی دارد، دلبستگی دوسوگرا به خدا با تصویر مثبت از خدا رابطه مستقیم و منفی دارد، سبک دلبستگی ایمن با نقش میانجی تصویر مثبت از خدا با تعهد دینی رابطه غیرمستقیم و مثبت دارد. سبک دلبستگی دوسوگرا به خدا با نقش میانجی تصویر مثبت از خدا با تعهد دینی رابطه غیرمستقیم و منفی دارد، سبک دلبستگی اجتنابی با نقش میانجی تصویر منفی از خدا با تعهد دینی رابطه غیرمستقیم و منفی دارد. بحث: افراد ایمن در پرتو ایمنی و آرامش کسب شده از وجود خداوند فرصتی برای پرداختن به سطوح عالی نیازها می یابند؛ یعنی آنچه مازلو آن را خود شکوفایی می نامد ؛ مردم تمایل ذاتی به تبدیل شدن به خود واقعی شان دارند، یعنی تمام آنچه که می توانند باشندبرای دستیابی به این اهداف نهایی، تعدادی از نیازهای اساسی دیگر مانند نیاز به غذا، ایمنی، عشق و عزت نفس باید برآورده شود که خلاصه و عصاره آن در معنویت براساس علم وحی است که و ابزار مهم ایستادگی در مسیر سخت و پرچالش زندگی (انشقاق، 6) را مفهوم ایمان (عصر، 3) می داند که ایمان از معنای لغوی تصدیق و اعتقاد قلبی به کسی یاچیزی است و از معنای اصطلاحی آن، اعتقاد و تصدیق قلبی به خدا است. افرادی با دلبستگی اجتنابی به خدا دلیل نگاه منفی به خود و خدا، با ترس از صمیمیت در پی ردّ ارتباطات نزدیک می باشند این افراد گاها نگاه خرافی به مذهب دارند و آن را مانع زندگی و آزادی خود می دانند،؛ بنابراین با دیدی منفی از خود و خدا، رابطه ای سرد و فاصله فاصله دار ایجاد می کنند که در نتیجه منجر به اجتناب از خدا می شود. پیلاگ و همکاران (2016) نیز توضیح می دهند که در افراد نا ایمن مضطرب در جست و جوی مداوم صمیمت در رابطه با خدا همراه با اضطراب زیاد و تنش های فراوانی است؛ از این رو لذا افراد مضطرب برای این که از علاقه خدا اطمینان داشته باشند و نیز به علت ترس از طرد شدن، دوست دارند در روابط نزدیک کنترل شوند و کنترل را نشانه دوست داشتن می دانند که البته این احساس با خشم و اضطراب همراه است،. این افراد اعمال مذهبی را در جهت ترس از دست دادن خدا و یا ترس از مجازات الهی انجام می دهند. یکی از مهم ترین محدودیت های پژوهش ها با موضوع دینداری در ایران نبودن ابزارهای بومی مطابق با فرهنگ ایران و اسلامی است. منحصر بودن نمونه حاضر به دانشجویان ساکن تهران و میانگین سنی جوانی از محدودیت های این پژوهش است که نتایج حاصله را بایستی با احتیاط به گروه های مختلف و شهرهای دیگر تعمیم داد.  در پایان پیشنهاد می شود مطالعات بیشتری با مقیاس های متنوع و نمونه های مختلف انجام پذیرد تا بتوان به چنین یافته هایی عمومیت بخشید. تقدیر و مشارکت نویسندگان: نویسندگان ابتدا شکرگزار خداوند و سپس تمام افرادی که در این پژوهش همراه بوده اند کمال قدردانی و تشکر را دارم. نویسنده اول مسئولیت طراحی، جمع آوری داده ها و تحلیل را انجام داده است و دارند نویسنده دوم مسئولیت هدایت فرایند کلی پژوهش را برعهده داشت و نویسنده سوم مسئولیت نظارت بر ابعاد مذهبی پژوهش را داشته است.  تضاد منافع و تأمین مالی: نویسندگان اعلام کرده اند که هیچ تضاد منافع در این مقاله وجود ندارد و کلیه هزینه های پژوهش توسط نویسندگان تأمین شده است.

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان شناختی رفتاری گروهی بر کاهش آشفتگی هیجانی و احساس تنهایی در دانشجویان دارای علائم اختلال اضطراب فراگیر انجام شد. مواد و روش ها: طرح پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون–پس آزمون–پیگیری با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دارای علائم اختلال اضطراب فراگیر مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر تهران در سال 1405 بود. از طریق نمونه گیری در دسترس و بر اساس تحلیل توان، 30 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گواه (15 نفر) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس دشواری در تنظیم هیجان گراتز و همکاران و احساس تنهایی راسل و همکاران بود. گروه آزمایش طی 8 جلسه 90 دقیقه ای درمان شناختی رفتاری گروهی بر اساس پروتکل بک آموزش دیدند و گروه گواه مداخله ای دریافت نکرد. داده ها در سه مرحله گردآوری و با استفاده از تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر مختلط (Mixed ANOVA) در نرم افزار SPSS-26 تحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد بین گروه ها در متغیرهای آشفتگی هیجانی و احساس تنهایی تفاوت معناداری وجود دارد (01/0>P). اثر تعاملی زمان و گروه نیز معنادار بود که بیانگر تغییرات متفاوت دو گروه در طول زمان است. اندازه اثر چندمتغیره بر اساس آزمون پیلایی 62/0 گزارش شد که نشان دهنده تأثیر بالای مداخله است. آزمون های تعقیبی بنفرونی نشان داد در گروه درمانی بین پیش آزمون با پس آزمون و نیز پیش آزمون با پیگیری تفاوت معنادار وجود دارد (01/0>P)، در حالی که بین پس آزمون و پیگیری تفاوت معناداری مشاهده نشد که بیانگر پایداری اثر درمان در دوره سه ماهه پیگیری است. در گروه گواه در هیچ یک از مراحل تفاوت معناداری مشاهده نشد. نتیجه گیری: درمان شناختی رفتاری گروهی با تمرکز بر شناسایی و اصلاح افکار ناکارآمد، آموزش مهارت های تنظیم هیجان و مواجهه تدریجی با نگرانی ها، توانست به طور معناداری آشفتگی هیجانی و احساس تنهایی دانشجویان دارای علائم اضطراب فراگیر را کاهش دهد. پایداری نتایج در مرحله پیگیری نشان می دهد این رویکرد می تواند به عنوان مداخله ای مؤثر و قابل اجرا در مراکز مشاوره دانشگاهی برای ارتقای سلامت هیجانی و اجتماعی دانشجویان مورد استفاده قرار گیرد.

مقدمه: دیابت به عنوان یک بیماری مزمن، علاوه بر بعد جسمی می تواند بر سلامت روان بیماران نیز تأثیر داشته باشد. از این رو، در پژوهش حاضر، اثربخشی معنویت درمانی گروهی بر اضطراب و راهبردهای مقابله ای بیماران مبتلا به دیابت نوع دو بررسی شد. روش: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی و با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری سه ماهه بود. نمونه آماری شامل 37 نفر از بیماران دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز درمانی شهر تهران در سال 1402 بود که با روش نمونه گیری در دسترس برگزیده شده و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (18=N) و کنترل (19=N) جایگزین شدند. ابزار پژوهش، شامل پرسش نامه های اضطراب بک و مقابله با موقعیت های استرس زا بود. یافته ها: نتایج تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر نشان داد که معنویت درمانی توانست باعث کاهش اضطراب (0/03=P= 5/06 ، F) در بیماران دیابت شود و اثر درمان آن تا سه ماه پس از مداخله ماندگار بود. با این حال، این درمان بر روی راهبردهای مسئله محور (0/55=P F=0/36)، هیجان محور (0/28=F=1/23 ، P) و اجتنابی (0/73=F= 0/11، P) بیماران اثر معناداری نداشت. نتیجه گیری: نتایج حاکی از تأثیر اندک معنویت درمانی در کاهش فشار روانی بیماران دیابت نوع دو بود. بنابراین پیشنهاد می شود در درجه نخست، از دیگر درمان های روان شناختی جهت کاهش فشار روانی این بیماران استفاده شود.

مرورهای نظام مند سنگ بنای تصمیم گیری علمی هستند؛ ارزیابی دقیق کیفیت آنها تضمین کننده اعتبار یافته های علمی است. پژوهش حاضر با هدف معرفی چارچوب جامعی از نشانگرهای مناسب برای ارزشیابی کیفیت مقالات مرور نظام مند و ارزیابی مرورهای منتشرشده در روان شناسی انجام شد. این مطالعه کاربردی با طرح آمیخته اکتشافی در دو بخش کیفی و کمّی اجرا گردید. در بخش کیفی، نشانگرها و ملاک های زیربنایی برای سنجش کیفیت مطالعات مروری تدوین و ارائه شد. در بخش کمّی و برای ارزیابی مقالات منتشرشده، فرایند جستجو و گردآوری داده ها از خرداد تا مرداد 1403 انجام شد. با جستجو در پایگاه های مگ ایران و انسانی و اعمال ملاک های ورود و خروج، 18 مقاله روان شناسی منتشرشده بین سال های 1400 تا 1402 انتخاب شدند. مقالات با فهرست وارسی محقق ساخته ارزشیابی و یافته ها با شاخص های آمار توصیفی و آزمون دوجمله ای تحلیل شدند. نتایج مطالعه کیفی، به تدوین چارچوبی با 44 نشانگر و دسته بندی آن در قالب 8 ملاک برای ارزشیابی کیفیت مقالات مروری منجر گردید. برپایه نتایج بخش کمّی، دامنه رعایت اصول پژوهشی در مقالات مروری منتشرشده بین 65/41% تا 100% متغیر بوده و میزان رعایت کلی نشانگرهای زیربنایی 35/61% تعیین شد. بررسی های انجام شده نشان می دهد که بخش های منابع، بحث و چکیده بیشترین رعایت نشانگرها را داشتند، اما بخش های روش، یافته ها، بودجه و تضاد منافع کیفیت پایینی داشتند. در بخش روش، کیفیت پروتکل مرور نظام مند و شرح تحلیل داده ها، و در بخش یافته ها، بیان خطر سوگیری نقص های جدی داشتند. این پژوهش با معرفی فهرست وارسی برای ارزیابی مقالات مرور نظام مند و ارزیابی وضعیت موجود، به بهبود کیفیت نگارش مقالات مروری کمک می کند.

پژوهش حاضر با هدف تبیین مفهوم بازی در تربیت اسلامی بر اساس دیدگاه اندیشمندان معاصر انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی تفسیری و از نوع تحلیل محتوای متون بود که در سال 1404 انجام شد. جامعه پژوهش شامل آثار اندیشمندان معاصر تربیت اسلامی بود که بر اساس نمونه گیری هدفمند، دو متن شاخص یعنی تعلیم و تربیت در اسلام اثر شهید مطهری (۱۳۹۲) و تربیت دینی کودک اثر آیت الله حائری شیرازی (۱۳۹۵) به عنوان واحدهای تحلیل انتخاب شدند. داده ها از طریق تحلیل کیفی با روش کدگذاری باز، مقایسه مستمر و انتزاع مفهومی گردآوری و در نرم افزارMAXQDA تحلیل شدند. بر اساس مراحل تحلیل، ۱۸۰ واحد معنایی، ۳۸ کد اولیه، ۱۰ زیرمقوله و در نهایت چهار مقوله اصلی استخراج شد. یافته ها نشان داد که مفهوم بازی در تربیت اسلامی واجد چهار ساحت بنیادین ۱) بازی به مثابه میدان شکوفایی فطرت و تجربه لذت های معنادار، ۲) بازی به عنوان بستر سیادت، شادی و امنیت عاطفی کودک، ۳) بازی به منزله میدان آزادی هدایت شده و رشد تدریجی استقلال، و ۴) بازی به مثابه روش تربیت غیرمستقیم و ساخت شخصیت اخلاقی است. نتایج پژوهش نشان می دهد که بازی در اندیشه اندیشمندان معاصر اسلامی، نه فعالیتی فرعی یا صرفاً تفریحی، بلکه سازوکاری طبیعی، تدریجی و فطرت محور برای رشد همه جانبه کودک است.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی عوامل فرهنگی بسترساز روابط زناشویی مثبت با همسر از دیدگاه زنان بود. جامعه پژوهش تمامی متون فرهنگی و روان شناختی زنان بود. نمونه پژوهش متون مرتبط با عوامل فرهنگی و روابط مثبت زناشویی از دید گاه زنان بود. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بود. جهت گردآوری متون مرتبط با موضوع، از روش کتابخانه ای استفاده شد و سپس به تحلیل اطلاعات و داده ها پرداخته شد. نتایج یافته ها 9 عامل فرهنگی را شناسایی کرد. این عوامل شامل ارزش های سنتی، الگوهای ارتباطی، نگرش به جنسیت، فشارهای اجتماعی، رسانه، انتظارات از نقش مادری، تحصیلات، نگرش دینی و تربیت خانوادگی بود. هم چنین یافته ها نشان داد که عوامل فرهنگی تأثیر زیادی بر کیفیت روابط زناشویی مثبت دارند که این تأثیر اغلب از طریق ارزش های سنتی، الگوهای ارتباطی، نگرش به جنسیت، فشارهای اجتماعی، رسانه، انتظارات از نقش مادری، تحصیلات، نگرش دینی و تربیت خانوادگی شکل می گیرد. این عوامل از جمله عوامل فرهنگی کلیدی هستند که می توانند روابط زناشویی را تسهیل یا محدود کنند. به عبارتی شناخت عمیق و جامع از عوامل فرهنگی بسترساز روابط زناشویی مثبت از دیدگاه زنان می تواند به طراحی برنامه های آموزشی، مشاوره ای و رسانه ای مؤثر در جهت تقویت روابط زناشویی کمک کند.

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه ای تاب آوری در پیش بینی بهزیستی روان شناختی براساس سبک زندگی توحید محور در معلمان مدارس استثنائی بود. روش پژوهش توصیفی- همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری در این پژوهش را تمامی معلمان مدارس استثنائی شهر کرمان در سال تحصیلی 1403-1402 تشکیل دادند. با استفاده از نمونه گیری در دسترس تعداد 264 نفر بصورت تصادفی انتخاب شدند. ابزارهای اندازه گیری در پژوهش پرسشنامه سبک زندگی اسلامی (ILTS، کاویانی، 1388)، پرسشنامه تاب آوری (CD-RISC، کانر و دیویدسون، 2003) و پرسشنامه بهزیستی روان شناختی (RSPWB، ریف، 1989) بود. داده های به دست آمده با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار بود. نتایج نشان داد بین سبک زندگی توحیدمحور و تاب آوری با بهزیستی روان شناختی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (01/0P<). همچنین مشخص شد تاب آوری در ارتباط بین سبک زندگی توحیدمحور و بهزیستی روان شناختی نقش واسطه ای ایفا می کند (01/0P<). براساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که گرایش به سبک زندگی توحیدمحور با افزایش تاب آوری نقش مهمی در بهبود بهزیستی روان شناختی دارد.

زمینه و هدف : دیابت افزون بر پیامدهای جسمانی، با فشارهای روانشناختی و الگوهای شناختی ناسازگاران های مانند اجتناب شناختی و نشخوار فکر ی همراه است. پژوهش حاضر باهدف تعیین اثربخشی درمان فعال سازی رفتاری بر اجتناب شناختی و نشخوار فکری بیماران مبتلا به دیابت انجام شد. مواد و روش ها : این پژوهش کاربردی و نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به دیابت مراجع هکننده به انجمن دیابت شهر ارومیه در پاییز 14۰4 بود. از میان افراد واجد شرایط، 3۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 1۰ جلسه درمان فعا لسازی رفتاری را دریافت کرد و گروه گواه در فهرست انتظار قرار گرفت. داده ها با استفاده از مقیاس اجتناب شناختی و مقیاس پاسخ های نشخواری گردآوری و با تحلیل کوواریانس چندمتغیری و تک متغیری در نر مافزار SPSS نسخه 2۷ تحل یل شدند . یافته ها : پس از کنترل اثر پیش آزمون، بین دو گروه در ترکیب متغیرهای وابسته تفاوت معناداری مشاهده شد. همچنین، میانگین نمرات اجتناب شناختی و نشخوار فکری در گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه به طور معناداری کاهش یافت. نتیجه گیری: درمان فعا لسازی رفتاری با کاهش الگوهای اجتنابی، افزایش مشارکت در فعالیت های ارزش محور و هدایت توجه از افکار تکراری به رفتارهای هدفمند، میتواند مداخل های مؤثر برای کاهش اجتناب شناختی و نشخوار فکری بیماران دیابتی باشد و به عنوان مکمل مراقب تهای پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.