علت انگاری علت های ذکر شده در ادله فقهی(مقاله پژوهشی حوزه)
منبع:
پژوهش های اصولی سال ۱۱ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۴۱
117 - 142
حوزههای تخصصی:
مسئله علت انگاری یا حکمت انگاری علل شرعی با توجه به کثرت آنها در روایات و ظرفیت وسیعی که برای آنها در استنباط احکام شرعی وجود دارد از مهم ترین مباحث فقه و اصول به شمار آمده و از دیرباز محل اختلاف فقها و اصولیون بوده است؛ به گونه ای که در مواجهه با آنها دیدگاه های متفاوتی مطرح شده است. پژوهش حاضر با بررسی و تحلیل ادله مختلف و مبانی مورد پذیرش از سوی اصولیون در پی بررسی نقش علّیت علل منصوص و تأثیر آن در استنباط احکام شرعی است. یافته های پژوهش اثبات می کند اصل، این است که تمام علل مذکور در ادله نقلی به دلیل ظهور ادله و حکم عقل، نقش علّیت تامه را داشته و وجود آنها مثبت حکم شرعی است. حال اگر انحصار آن ثابت شود، نبودش نیز موجب نفی حکم است و اگر بر اساس قرائن علّیت ناقصه ثابت شد، باز هم نمی توان آن را بدون استفاده دانست، بلکه در صورت تجمیع تمام علل منصوص، می توان حکم شرعی را ثابت دانست.