درخت حوزه‌های تخصصی

زمینه: عشق پدیده ای است که برخی نوجوانان آن را تجربه می کنند؛ این سازه پیچیده از اهمیت انکارناپذیری در زندگی انسان برخوردار است و طی دهه های اخیر توجه بسیاری از پژوهشگران به خود جلب کرده است. هدف: هدف پژوهش حاضر، مرور نظام مند تحلیل درون مایه و برون مایه تجربه عشق در دوران نوجوانی بود. روش: این پژوهش با استفاده از روش مرور نظام مند انجام شد، مقالات چاپ شده در زمینه عشق در دوران نوجوانی، در مجلات داخلی و خارجی که در بازه زمانی سال 2000 به بعد در پایگاه های Science Direct, Ensani ,Magiran, SID و موتور جستجو Scholar Google جست وجو گردید، کلید واژه هایی نظیر عشق دوران نوجوانی، روابط رمانتیک در دوران نوجوانی ، Adolescent love، Adolescent romantic relationships مورد استفاده قرار گرفت و نهایتاً 14 مقاله مرتبط و غیرتکراری شناسایی و وارد پژوهش شدند. فرآیند انتخاب و ارزیابی مقالات مطابق بیانیه PRISMA انجام شد. و تحلیل اسناد منتخب براساس راهبرد تحلیل محتوای اولزاید صورت گرفت. یافته ها: مرور نظام مند نشان داد که پدیده عشق در نوجوانی در دو دسته کلی قابل تبیین است: درون مایه شامل تأثیرات درون فردی، تجربه تغییرات پی درپی، ترجیحات نوجوانان در روابط عاشقانه و تفاوت ها در نگرش به عشق؛ برون مایه شامل تأثیر افسانه های عشق، احتمال تجربه عشق موفق، تأثیر خانواده، مسیرهای رشد روابط والد- فرزندی، تأثیر ارتباط با محیط و اثرگذاری بر روابط آینده دسته بندی شدند. نتایج حاکی از آن است که درون مایه مانند تغییرات هورمونی، میزان تکانشگری، تغییرات پی در پی نوجوانان، می تواند زمینه ساز بروز روابط عاشقانه در نوجوانان باشد، اما احساس کنترل شخصی بر رفتارها، عاملی قوی در خودمدیریتی نوجوانان است. میزان عشق دو سویه در نوجوانان پسر بیشتر از دختران است. نوجوانان درگیر در عشق پراگما که به مرور به تکامل می رسد، نسبت به بقیه انواع عشق، شادکامی بیشتری را تجربه می کنند. داستان های عاشقانه، محیط اجتماعی از جمله خانواده، شکل روابط والدگری بر پدیده عشق در دوران نوجوانی موثرند. مرور سیستماتیک نشان داد، در روابط عاشقانه نوجوانان، ارتباطات جنسی در اولویت قرار ندارد. نتیجه گیری: فرهنگ سازی درباره توجه به پدیده عشق در دوره نوجوانی و آگاه سازی والدین، مربیان و نوجوانان، از طریق سیاست گذاری های کلان در کتاب های درسی نوجوانان و آموزش نحوه مواجهه با این پدیده، از پیشنهادهای پایانی پژوهش حاضر است.

هدف کلی پژوهش حاضر، مقایسه و تحلیل روایت های سه گروه ذی نفع اصلی برنامه درسی، یعنی معلمان، فراگیران و والدین آن ها، ذیل دو کلان استعاره «سفرتربیتی» و «جهان های موازی»، است. طرح پژوهش از نوع کیفی و روش اصلی پژوهش، از نوع «روایی» و مبتنی بر مصاحبه های نیمه ساختاریافته است. مکان پژوهش نیز به صورت عام، عرصه تعلیم و تربیت ایرانی-اسلامی و به طور خاص، مدرسه دولتی ابتدایی واقع در ناحیه دو آموزش و پرورش استان قم است. نمونه پژوهش نیز شامل 3 تَن از معلمان دوره ابتدایی،2 تَن از فراگیران و نیز والدین آن ها (به سبب متارکه یک گروه از والدین، جمعاً 3 نفر) می باشد. در خصوص روش تحلیل داده ها نیز باید گفت که تحلیل روایتی با نگاهی فراگیر در سراسر پژوهش جریان داشته و علاوه بر آن، فرآیند اصلی استخراج مفاهیم و مضامین اصلی، با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی (1987) انجام شده است. یافته ها حاکی از شکاف و فاصله جدی میان ساختار کلان حاکم بر نظام آموزشی و حوزه مطالعات برنامه درسی با میدان عمل برنامه درسی و داستانِ واقعی است که در مدرسه جریان دارد. در چنین مختصاتی، ضمن این که نمی توان تربیت را از برنامه درسی جدا دانست، مؤلفه های برنامه درسی، با دفع منطق حاکم بر برنامه درسی (تایلریسم خطی) ماهیتی پیچیده و غیرخطی یافته و به کلی دگرگون می شوند.

پیشینه و اهداف: امروزه جهان با چالش اساسی مصرف مواد و الکل در نوجوانان مواجه است و اغلب کشورهای عضو دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، در راستای پیشگیری از مصرف مواد اقدام به انجام مداخلات آموزشی پیشگیرانه در سطح مدارس نموده اند. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش توانمند سازی روانی- اجتماعی بر ارتقای نگرش به مصرف مواد مخدر و مهارت حل مسئله اجتماعی نوجوانان انجام شده است. روش : این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه دهم شهرستان ملارد بود که 380 نفر از آنها (190 پسر و 190 دختر) به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت11جلسه تحت آموزش بسته توانمند سازی روانی- اجتماعی و گروه گواه تحت آموزش های مرسوم مدرسه ای قرار گرفتند. داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه های نگرش سنج موادمخدر و توانایی حل مسئله گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس انجام گرفت. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که آموزش برنامه توانمند سازی روانی- اجتماعی به طور معناداری بر نگرش به مصرف مواد مخدر(f= 22.017, p<0.01) و مهارت حل مسئله اجتماعی(f= 10.867, p<0.01) دانش آموزان گروه آزمایش را نسبت به گروه کنترل افزایش داد. نتیجه گیری: اجرای برنامه آموزشی توانمند سازی روانی- اجتماعی در مدارس می تواند به عنوان راهکاری مؤثر در ارتقای نگرش به مصرف مواد مخدر و مهارت حل مسئله اجتماعی به کار گرفته شود.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی چالش ها و موانع اصلی بازدارنده پژوهندگی در دانشجو معلمان است. این پژوهش در قالب پژوهش آمیخته تشریحی صورت گرفته است. در بخش کمی از آمار استنباطی و در بخش کیفی از روش پدیدارشناسی استفاده شده است. جامعه پژوهشی شامل دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی (پردیس زینب کبری و پردیس باهنر) به تعداد 1856 نفر بود که از این جامعه در بخش کمی پژوهش، به روش نمونه گیری تصادفی 334 نفر انتخاب شدند و در بخش کیفی با روش نمونه گیری هدفمند و با ملاک نفرات اول هر ورودی و رتبه های زیر 1000 در کنکور سراسری (در سال های 1400-1402)؛ 20 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش گردآوری داده ها در بخش کمی، پرسش نامه موانع فعالیت های تحقیقاتی در دانشگاه (Karimian et al, 2011) بود که شامل 46 گویه در طیف لیکرت است و تحلیل داده ها با مدل رگرسیون، تحلیل عاملی و آزمون فردیمن انجام شده است. روایی این پرسش نامه با استفاده از نظر متخصصان علوم تربیتی و ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسش نامه 91/0 به دست آمد  و در بخش کیفی از روش مصاحبه نیمه سازمان یافته جهت جمع آوری داده ها استفاده شد و با روش کلایزی تحلیل شد. نتایج به دست آمده در بخش کمی پژوهش نشان داد که شش بعد موانع پژوهندگی با یکدیگر همبستگی دارند و می توانند تحت عنوان کلی؛ موانع پژوهندگی قرار گیرند. همچنین نتایج نشان داد که موانع حرفه ای مهمترین مانع پژوهندگی است. تحلیل داده ها در بخش کیفی نیز منجر به شکل گیری 3 مضمون اصلی (چالش منابع، چالش شخصی و چالش دسترسی به استادان و راهنماهای پژوهشی) و 9 مضمون فرعی گردید. بنابراین می توان نتیجه گرفت که موانع حرفه ای مانند کمبود تجربه دانشجو معلمان در پژوهش، عدم شناخت منابع اطلاعاتی و عدم مدیریت زمان و مهارت های عملی آن ها، مهم ترین مانع پژوهندگی در میان دانشجو معلمان است.

امروزه روش کلاس درس معکوس به عنوان یک روش آموزشی جدید که می تواند فناوری را با آموزش ادغام کند موردتوجه قرارگرفته است. کلاس درس معکوس به عنوان یک رویکرد آموزشی جدید به طور فزاینده ای در آموزش ریاضی مورداستفاده قرار می گیرد. اگرچه مطالعات زیادی در مورد اثربخشی کلاس معکوس بر بهبود یادگیری ریاضیات در مقایسه با روش سنتی انجام شده است، بااین حال نتایج به دست آمده از این مطالعات یکسان نیستند. برای پرداختن به این موضوع، این فراتحلیل اثربخشی آموزش به روش کلاس معکوس را بر عملکرد ریاضی دانش آموزان موردبررسی قرار داده است. پژوهش حاضر یک  فراتحلیل نظام مند  از 15 مطالعه ایرانی با 16 اندازه اثر بود که به روش  نیمه آزمایشی یا آزمایشی  بین سال های 1390 تا 1402 اجرا شده بودند. جامعه آماری شامل  دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی  در ایران بود. داده ها با استفاده از  نرم افزار SPSS نسخه 28  و مدل  اثرات تصادفی  تحلیل شدند. سوگیری انتشار با روش های  نمودار فونل و آزمون اِگر  بررسی گردید. نتایج نشان داد که  اندازه اثر ترکیبی (73/0= g )  به دست آمده معنی دار و در حد متوسط است که حاکی از برتری روش کلاس معکوس نسبت به روش سنتی در آموزش ریاضی می باشد. همچنین،  هیچ شواهدی از سوگیری انتشار  در مطالعات موردبررسی مشاهده نشد. یافته های این فراتحلیل نشان می دهد که  روش کلاس معکوس در بافت آموزشی ایران  می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی مؤثر برای بهبود عملکرد ریاضی دانش آموزان به کار گرفته شود. پیشنهاد می شود معلمان و سیاست گذاران آموزشی با در نظر گرفتن زیرساخت های فناورانه، این روش را در نظام آموزشی ایران ترویج دهند.

هدف از این پژوهش معرفی و اعتباریابی ابزار سنجش «ادراک معلمان از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش» بود. روش پژوهش، توصیفی پیمایشی بود. جامعه آماری، دانشجومعلمان سال سوم و چهارم دانشگاه فرهنگیان استان کردستان بودند. با استفاده از روش نمونه گیری دردسترس، نمونه ای به حجم 321 نفر انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها مقیاس 15 ماده ای ادراک معلمان از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش بود که توسط اوزوم و همکاران (Üzüm & et al., 2025) تدوین شده است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی، ضریب آلفای کرونباخ و آزمون t تک نمونه ای انجام شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که نسخه فارسی مقیاس دقیقاً مشابه با ساختار عاملی نسخه اصلی، قابل تقلیل به سه زیرمقیاس است. بنابراین به پیروی از نسخه اصلی، این زیرمقیاس ها به ترتیب «ادراک از تدریس»، «ادراک از یادگیری» و «ادراک از مسائل اخلاقی» نام نهاده شدند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نیز بیانگر برازش خوب مدل سه بعدی ادراک معلمان از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش بود. نتایج بررسی پایایی نشان داد که پایایی کل مقیاس با ضریب 89/0 تأیید می شود. پایایی زیرمقیاس ها نیز در دامنه 75/0 تا 89/0 بود. سایر یافته ها بیانگر ادراک مثبت افراد نمونه از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش بود. بر مبنای یافته های پژوهش، نسخه فارسی مقیاس ادراک معلمان از کاربرد هوش مصنوعی در آموزش در نمونه ایرانی مورد مطالعه دارای روایی و پایایی مناسبی است و می توان از این ابزار در پژوهش های آتی استفاده نمود.

پژوهش حاضر باهدف شناسایی دیدگاه معلمان پایه سوم ابتدایی نسبت به تغییرات برنامه درسی ریاضی در پنج سال اخیر است. در این پژوهش، تعداد 10 نفر مشارکت کننده معلم از منطقه ۵ شهر تهران در سال تحصیلی 1403-1404 با توجه به معیارهایی چون تجربه زیسته در تدریس پایه سوم ابتدایی و سابقه کاری مرتبط، از طریق شیوه گلوله برفی انتخاب و برای مصاحبه های نیمه ساختار یافته در چارچوب رویکرد پدیدارشناسی دعوت شدند. داده ها نیز با روش گام به گام کلایزی و نرم افزار MAXQDA تحلیل گردید. یافته ها نشان داد که معلمان، تغییرات برنامه را از نظر کاربردی تر شدن مفاهیم، افزایش فعالیت های گروهی و مشارکتی و تأکید بر حل مسأله و فعالیت های بازی محور مثبت ارزیابی می کنند اما با چالش هایی همچون حجم بالای مطالب نسبت به زمان تدریس، سازمان دهی ضعیف برخی محتواها، کمبود منابع و راهنمایی های پشتیبان، عدم تناسب برخی مباحث با سطح سنی و ضعف آموزش ضمن خدمت مواجه هستند. همچنین موانع ساختاری و اجرایی مانند کمبود امکانات فیزیکی، تراکم بالای کلاس، ضعف حمایت مدیریتی و مقاومت خانواده ها ازجمله محدودیت های اصلی اجرای موفق برنامه است. این نتایج بر اهمیت درک دیدگاه ها و تجربیات معلمان برای طراحی و اجرای موثرتر تغییرات آتی در برنامه درسی تأکید می کند.

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی گروه درمانی متمرکز بر هیجان بر تحمل پریشانی و شایستگی اجتماعی دانش آموزان پسر دارای مشکلات رفتاری برونی سازی شده انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش کلیه دانش آموزان پسر دوره اول متوسطه در سال تحصیلی ۱۴۰4-۱۴۰3 در شهر خرم آباد بود که از بین آنها تعداد نمونه 30 نفر که در فرم گزارش معلم از پرسشنامه رفتاری کودکان و نوجوانان (TRF، آخنباخ و رسکورلا، 2001) نمره بالایی را کسب کردند، به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه 15 نفری (گروه آزمایش و کنترل) جای گذاری شدند. ابتدا هر دوگروه به وسیله ابزار پرسشنامه های تحمل پریشانی (DTS، سیمونز و گاهر، 2005) و شایستگی اجتماعی ادراک شده (PSCS، آندرسون-بوچر، 2008) مورد سنجش قرار گرفتند و سپس گروه آزمایش در ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت درمان متمرکز بر هیجان قرار گرفت. نتایج حاصل از تحلیل کوواریانس چند متغیری داده ها نشان داد که با کنترل اثر پیش آزمون بین میانگین پس آزمون تحمل پریشانی و شایستگی اجتماعی در دو گروه تفاوت معناداری در سطح 001/0 وجود داشت. لذا می توان نتیجه گرفت که گروه درمانی متمرکز بر هیجان بر تحمل پریشانی و شایستگی اجتماعی دانش آموزان پسر دارای مشکلات رفتاری برونی سازی شده موثر بوده است.

هدف: پژوهش حاضر به منظور تحلیل محتوای کتاب های ادبیات فارسی دوره متوسطه دوم از منظر انگاره مرگ آگاهی و بررسی نحوه بازتاب این مفاهیم انجام شد. روش: این پژوهش کاربردی، با روش تحلیل محتوای قیاسی-تماتیک و بر پایه رویکرد مایرینگ انجام شد. واحد زمینه پژوهش شامل: تمام متون، اشعار، تمرین ها و کارگاه های پژوهشی کتاب های فارسی و نگارش پایه های دهم تا دوازدهم چاپ ۱۴۰۳ (در مجموع ۹۰۴ صفحه) بود. واحد تحلیل، مضامین مرتبط با مؤلفه های مرگ آگاهی را در بر می گرفت. روایی مفهومی مضامین با نظر متخصصان تربیتی تأیید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب اسکات (80/0) سنجیده شد. یافته ها: تحلیل داده ها ۴۱۵ مصداق مرتبط با چهار مقوله مرگ آگاهی را نشان داد که در قالب های مختلف متنی و ادبی پراکنده بودند. بررسی بسامد مؤلفه ها نشان داد بعد زیست شناختی بیشترین و بعد فرهنگی کمترین نمایانگری را دارد. تحلیل آنتروپی شانون نیز اهمیت نسبی مؤلفه ها را به ترتیب عاطفی (260/0)، زیست شناختی (252/0)، فرهنگی (245/0) و متافیزیک (244/0) نشان داد. همچنین، بیشترین اهمیت مؤلفه ها به پایه دوازدهم (346/0) و کمترین آن به پایه یازدهم (314/0) اختصاص یافت. نتیجه گیری: یافته ها حاکی از آن است که هرچند مفهوم مرگ آگاهی در کتاب های ادبیات فارسی بازتاب یافته است، اما از عمق و تنوع کافی برای پرورش درک چندبعدی دانش آموزان برخوردار نیست. بنابراین، پیشنهاد می شود مؤلفان و برنامه ریزان درسی با بهره گیری از قالب های ادبی و پرسش های فلسفی، محتوای مرتبط با مرگ آگاهی را بازآفرینی و غنی سازی کنند تا زمینه ارتقای آگاهی فلسفی و نگرش معناگرانه در دانش آموزان فراهم گردد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی مؤلفه‌ها و شاخص‌های جذب دانشجوی خارجی با رویکرد برنامه درسی در دانشگاه‌ها صورت گرفته است. روش پژوهش: این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری شامل تمامی استادان و دانشجویان خارجی واحد بین‌الملل دانشگاه رازی کرمانشاه بود. بر اساس جدول مورگان، 427 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته بود و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از تحلیل عاملی تأییدی انجام گرفت. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد بین شرایط علّی، پدیده محوری، شرایط زمینه‌ای و شرایط مداخله‌گر با متغیر راهبردها رابطه معنی‌داری وجود دارد (05/0>p). جهت تمامی روابط مثبت بود و قوی‌ترین همبستگی مربوط به شرایط علّی با ضریب 62/0 گزارش شد. آزمون T تک‌نمونه‌ای نشان داد میانگین دو متغیر پدیده محوری و شرایط زمینه‌ای در سطح متوسط قرار دارد (05/0<p)، در حالی که چهار متغیر شرایط علّی، شرایط مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها بالاتر از حد متوسط بودند. بالاترین میانگین نیز مربوط به پیامدها با مقدار 43/3 بود. بررسی شاخص‌های برازش نشان داد مدل تجربی از برازش مناسب برخوردار است و داده‌های به‌دست‌آمده با مدل مفهومی همخوانی دارد. نتیجه‌گیری: جذب دانشجوی خارجی یکی از راهبردهای مؤثر در بین‌المللی‌سازی دانشگاه‌هاست که می‌تواند به توسعه علمی وفرهنگی، تقویت ظرفیت‌های پژوهشی و آموزشی و افزایش شناخته شدن مراکز علمی و دانشگاهی در سطح بین‌المللی منجر شود. تعامل با دانشجویان خارجی همچنین نقش مهمی در ارتقای کیفیت برنامه درسی و گسترش ظرفیت‌های آموزش عالی کشور در عرصه جهانی دارد.

پژوهش حاضر، توصیفی از نوع همبستگی است که با هدف تعیین رابطه تاب آوری اخلاقی تحصیلی با وجدان تحصیلی و بی صداقتی، در نمونه ای از دانشجومعلمان دختر دانشگاه فرهنگیان اجرا شده است . در این پژوهش 180 نفر دانشجومعلم دختر رشته های علوم پایه به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شده اند. متغیرها با استفاده از پرسشنامه های تاب آوری اخلاقی تحصیلی (راه پیما و همکاران ، 1398 ) ، وجدان تحصیلی (مک ایلروی و بانتینگ ، 2002) و پرسشنامه بی صداقتی تحصیلی ( مک کاب و تریوینو 1996) اندازه گیری شده اند. تحلیل آماری داده ها به کمک نرم افزار SPSS نسخه 24 و با روش رگرسیون گام به گام انجام شده است. نتایج تحلیل نشان دادند ، رابطه منفی معنی داری بین بی صداقتی تحصیلی با تاب آوری اخلاقی تحصیلی ( p<0.01 , r= -0.273 ) و همچنین رابطه منفی معناداری بین وجدان تحصیلی و بی صداقتی تحصیلی وجود دارد ( p<0.01 , r = -0.493 ) . همچنین رابطه بین وجدان تحصیلی و تاب آوری اخلاقی تحصیلی مثبت و معنادار است ( p<0.01 , r = 0.346 ). نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی نیز حاکی از این است که وجدان تحصیلی قوی ترین پیش بین کننده تاب آوری اخلاقی تحصیلی محسوب می شود؛ اما متغیر بی صداقتی تحصیلی در حضور متغیر وجدان تحصیلی، فاقد سهم افزوده معنادار در پیش بینی تاب آوری اخلاقی بود . چشم انداز این پژوهش ایجاد زمینه برای انجام تحقیقات آزمایشی در راستای متغیرهای پژوهش است تا اثربخشی مداخلات مبتنی بر ارتقاء وجدان تحصیلی و کاهش بی صداقتی بر تاب آوری اخلاقی تحصیلی مورد بررسی قرار گیرد .

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای فصل دوم (حواس) از کتاب زیست شناسی پایه یازدهم بر اساس مدل خلاقیت گیلفورد انجام شد. این مدل شامل چهار مؤلفه اصلی حافظه شناختی، تفکر همگرا، تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب است که ابعاد مختلف تفکر و خلاقیت دانش آموزان را مورد ارزیابی قرار می دهد. مطالعه حاضر از نوع توصیفی-کاربردی و با رویکرد تحلیل محتوای کمی طراحی شد. جامعه پژوهش شامل کل محتوای فصل «حواس» کتاب زیست شناسی پایه یازدهم دوره دوم متوسطه (چاپ 1404-1403) بود و ابزار گردآوری داده ها، فرم محقق ساخته بر اساس مؤلفه های خلاقیت گیلفورد بود که روایی آن توسط پنج نفر از کارشناسان تعلیم و تربیت و اساتید زیست شناسی تأیید شد. برای بررسی پایایی، دو کدگذار مستقل ۲۰٪ از داده ها را به طور جداگانه کدگذاری کردند و میزان توافق آن ها با استفاده از روش توافق بین کدگذاران ارزیابی شد. برای تحلیل داده ها، محتوای فصل به سه بخش متن، تصاویر و فعالیت ها تقسیم شد و هر واحد محتوا به صورت جمله به جمله با مؤلفه های خلاقیت کدگذاری گردید. نتایج نشان داد از مجموع 220 واحد کدگذاری شده، 106 واحد (48%) مربوط به حافظه شناختی، 68 واحد (31%) به تفکر همگرا، 25 واحد (11.5%) به تفکر واگرا و 21 واحد (9.5%) به تفکر ارزشیاب اختصاص یافته است. این یافته ها نشان می دهد که کتاب مورد بررسی تأکید بیشتری بر حافظه شناختی دارد و سایر ابعاد خلاقیت، به ویژه تفکر واگرا و ارزشیاب، کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. این نتایج می توانند به طراحان محتوای آموزشی، معلمان و برنامه ریزان درسی در جهت تقویت فعالیت های خلاقانه و توسعه تفکر واگرا و ارزشیاب در کتاب های درسی کمک کنند.

پیشینه و اهداف: برنامه های درسی، نقش مؤثری در شکل دهی صلاحیت های حرفه ای معلمان دارند. هدف پژوهش حاضر، تعیین میزان تناسب برنامه درسی دوره کارشناسی علوم تربیتی با صلاحیت های حرفه ای معلمان ابتدایی شهر اصفهان بود. روش ها: این پژوهش از نوع کاربردی با رویکرد کمّی بود که با استفاده از روش توصیفی-پیمایشی انجام گرفت . جامعه آماری شامل 257 معلم دارای مدرک کارشناسی علوم تربیتی در مقطع ابتدایی شهر اصفهان بود که از این جامعه، ۱۵۲ نفر به عنوان نمونه پژوهش با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسش نامه محقق ساخته بر اساس نظریه هانتلی در سه بعد دانش، عمل و تعهد حرفه ای جمع آوری شد. برای بررسی روایی محتوایی، از نظر متخصصان علوم تربیتی و برای تعیین پایایی، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزا های  SPSS22 وAMOSS22  انجام گرفت. یافته ها: ابتدا ساختار عاملی مدل ارزیابی دانش، عمل و تعهد حرفه ای معلمان با روش تحلیل عاملی تأییدی در چارچوب مدل یابی معادلات ساختاری، مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج شاخص های برازش مدل نشان داد که مدل مورد نظر، دارای برازش مناسبی است. همچنین به منظور پاسخ به سؤالات پژوهش درباره میزان تناسب برنامه درسی با دانش، عمل و تعهد حرفه ای معلمان، از آزمون t تک نمونه ای استفاده شد. نتایج نشان داد میانگین تناسب برنامه درسی با صلاحیت های حرفه ای معلمان مورد مطالعه در ابعاد دانش حرفه ای، عمل حرفه ای و تعهد حرفه ای، بالاتر از حد متوسط است. میانگین تناسب برنامه درسی در بعد دانش حرفه ای برابر با 021/4؛ در بعد عمل حرفه ای برابر با 996/3 و در بعد تعهد حرفه ای برابر با 226/4 بود. نتیجه گیری: برنامه درسی دوره کارشناسی علوم تربیتی با مؤلفه های صلاحیت حرفه ای معلمان ابتدایی، تناسب دارد و در برنامه درسی مورد نظر به ابعاد دانش، عمل و تعهد حرفه ای معلمان ابتدایی، توجه شده است؛ بنابراین جهت تربیت معلمان شایسته، توجه به برنامه های درسی آن ها، ضرورتی اساسی است.

پیشینه و هدف: معلمان برای ایفای نقش مؤثر در جامعه، نیاز به کسب شایستگی های ضروری در عصر فناوری های دیجیتال دارند تا بتوانند از طریق کسب این شایستگی ها، مسائل را حل نموده و بر چالش های موجود، غلبه نمایند. هدف پژوهش حاضر، تدوین الگوی صلاحیت های دانشجومعلمان آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان در عصر فناوری دیجیتال بود. روش ها: این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر اجرا آمیخته بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش کیفی پایه و طرح نوخاسته گلیزر متوالی (زنجیری) اکتشافی، مؤلفه های صلاحیت های دانشجومعلمان آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان در عصر فناوری دیجیتال، شناسایی شد. در بخش کمّی، با استفاده از به کارگیری تکنیک معادلات ساختاری، به وسیله نرم افزار لیزرر، تأثیر عوامل بررسی شد. جامعه آماری این پژوهش در بخش کیفی شامل 30 نفر از خبرگان و استادان حوزه تکنولوژی آموزشی تهران و در بخش کمّی شامل تمامی متخصصان حوزه تکنولوژی آموزشی و معلمان ابتدایی استان تهران، مناطق جنوبی 16 و ۱۹، بود. در بخش کیفی به روش گلوله برفی به تعداد 30 نفر از پرسنل آموزشی و در بخش کمّی به روش سیستماتیک به تعداد 204 نفر به عنوان نمونه پژوهشی، انتخاب شدند. ابزار پژوهش در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمّی، پرسش نامه محقق ساخته از مصاحبه ها به تعداد 119 گویه بود. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که معیارهای آموزشی، معیارهای دانشی، معیارهای روان شناختی، ارزشی و نگرشی، معیارهای مهارتی و معیارهای اجتماعی و فرهنگی، از مؤلفه های اصلی الگوی شایستگی های دانشجومعلمان رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان در عصر دیجیتال هستند. نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است که دستیابی به آموزش اثربخش، مستلزم بازنگری در گزینش، برنامه های درسی و تداوم ارتباط با فارغ التحصیلان دانشگاه فرهنگیان است تا زمینه برای پرورش معلمانی توانمند به عنوان رهبران آموزشی فراهم گردد.

پیشینه و اهداف: به کارگیری فعالیت های آزمایشگاهی در تدریس زیست شناسی با تأکید بر مشاهده و فعالیت گروهی، یکی از روش های زمینه ساز نوآوری و خلاقیت محسوب می شود. به دلیل اهمیت مزایای روش آزمایشگاهی و محدودیت هایی مثل کمبود تجهیزات آزمایشگاهی، بخصوص در مناطق محروم؛ این پژوهش با هدف طراحی آزمایش های ساده، به عنوان جایگزین آزمایش های زیست شناسی کتاب های آزمایشگاه علوم تجربی (1) و (2) و بررسی دیدگاه دانش آموزان دختر منطقه 10 تهران بر فرایند یاددهی-یادگیری مفاهیم زیست شناسی، انجام شد. روش : پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی  و از نظر روش، ترکیبی است و در دو بخش کیفی و کمّی انجام شده است. از جامعه آماری دانش آموزان پایه های دهم و یازدهم منطقه ۱۰ تهران، ۱۲۰ دانش آموز دختر در سال تحص یلی 1402-1401 به صورت نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند. جمع آوری داده ها با روش کتابخانه ای و مصاحبه با 48 دبیر برای انتخاب آزمایش هایی که قابلیت اجرای آن ها در مدارس با مشکل، مواجه می شود، انجام شد. 6 آزمایش از کتاب های مذکور، انتخاب شد و مورد تحلیل قرارگرفت؛ سپس آزمایش های ساده به عنوان جایگزین، طراحی و اجرا شد. از پرسش نامه محقق ساخته ۵ درجه ای لیکرت برای نظرسنجی از دانش آموزان در خصوص آزمایش های جایگزین، استفاده شد. در بخش آمار توصیفی، شاخص هایی نظیر فراوانی، میانگین، انحراف استاندارد و در بخش آمار استنباطی از آزمون کالموگروف-اسمیرنوف و آزمون t تک نمونه ای مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها: نتایج یافته ها نشان داد میانگین نمرات به دست آمده در کلیه متغیرها در سطح (01/0>p) معنادار است؛ بنابراین تدریس به روش آزمایشگاهی از طریق طراحی آزمایش با حداقل امکانات، بر بهبود یادگیری مفاهیم زیست شناسی، قابلیت اجرای آزمایش ها، درک مفاهیم موردآزمایش، مهارت های روانی-حرکتی همچنین مهارت های ارتباطی دانش آموزان، تأثیر مثبت داشته است. نتیجه گیری: اختصاص بالاترین میانگین نمرات به قابلیت اجرای آزمایش به دلیل سادگی و کم هزینه بودن و درک مفاهیم زیستی توسط فراگیران، نشان دهنده اهمیت بالای این دو مقوله بوده که تأثیر زیادی در رشد علمی، مهارتی و نگرشی فراگیران دارند. 

این پژوهش تأثیر انگیزه های درونی و بیرونی را بر رضایت شغلی و کارآمدی معلمان زبان انگلیسی در محیط های آموزشی دولتی و خصوصی ایران بررسی کرده است. با بهره گیری از رویکرد ترکیبی، داده ها از طریق پرسشنامه و مصاحبه با 150 معلم از مناطق مختلف ایران گردآوری شد تا شکاف موجود در درک انگیزش معلمان در زمینه های غیرغربی مورد توجه قرار گیرد. نتایج این پژوهش نشان داد که انگیزه های درونی، مانند رضایت شخصی از تدریس، کارآمدی معلمان را تقویت کرده و آن ها را به استفاده از نوآوری های آموزشی ترغیب می کند. در مقابل، انگیزه های بیرونی، مانند افزایش حقوق و ارتقاء شغلی، در حفظ وفاداری سازمانی و دستاوردهای کوتاه مدت مؤثرند، اما تأثیر کمتری بر رشد حرفه ای بلندمدت معلمان دارند. همچنین مشخص شد که معلمان در مدارس خصوصی، به دلیل حمایت های بیشتر و دسترسی بهتر به منابع، انگیزش بالاتری گزارش کردند. این یافته ها می توانند به طراحی سیاست های آموزشی مؤثری برای بهبود انگیزه و رضایت شغلی معلمان کمک کنند.

هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی الگوی سنجش برخط مبتنی بر نظریه ارتباط گرایی در ارتقای یادگیری عمیق دانش آموزان در محیط های آموزش مجازی بود. پژوهش حاضر با طرح شبه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه اجرا شد که در آن ۴۰ دانش آموز پایه هفتم به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش تحت تاثیر الگوی سنجش برخط قرار گرفتند و در نهایت عملکرد و میانگین نمرات آنها در پس آزمون مورد بررسی قرار گرفت. ابزارهای پژوهش شامل آزمون عملکردی و پرسشنامه یادگیری عمیق بودند که روایی و پایایی آن ها پیش تر تأیید شده بود. داده های کمّی با استفاده از آزمون کوواریانس تحلیل شدند و بخش کیفی که مربوط به طراحی الگوی سنجش برخط بود، با تحلیل مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان آموزشی انجام گرفت. نتایج نشان دادند که میانگین نمرات گروه آزمایش به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود (73/13 در برابر 96/10) و ضریب اثر بالا (566/0) اثربخشی مدل را تأیید کرد. همچنین تحلیل کیفی داده ها، منجر به طراحی الگویی با چهار مؤلفه «مربی»، «فراگیر»، «روش ها» و «ابزارها» شد که تعامل میان آن ها یادگیری فرایندی را در حین سنجش ارتقاء می داد. انطباق الگوی طراحی شده با ابعاد یادگیری معنادار طبقه بندی فینک نیز مورد تأیید قرار گرفت. نظر سنجی دانش آموزان، نشان ازواقع گرایانه و منصفانه بودن نمره های کسب شده داشت. یافته ها مؤید آن است که مدل پیشنهادی با بازتعریف نقش های سنتی سنجش، می تواند مبنایی برای تحول در آموزش الکترونیکی و تحقق «سنجش به مثابه یادگیری» باشدکه مهم ترین مشخصه آن، همزمانی فرایند سنجش و تدریس است.

این پژوهش باهدف شناسایی مولفه های معلمان الهام بخش انجام گرفت. رویکرد پژوهش ، کیفی و روش آن سنتز پژوهی و راهبرد مورداستفاده فراترکیب بود. جامعه پژوهش شامل کتاب ها، پژوهش ها و مطالعات مرتبط با الهام بخشی معلمان بود که با استفاده از کلیدواژه های مشخص و در بازه زمانی 2007 تا 2024، تعداد 77 سند از پایگاه های اطلاعاتی معتبر علمی خارجی انتخاب و بر اساس معیارهای ورود و خروج مورد بررسی قرار گرفتند. پس از چندین مرحله غربالگری بر اساس عنوان، چکیده و محتوای پژوهش، درنهایت 31 سند به صورت هدفمند انتخاب شدند. سپس داده های پژوهش با انجام فرآیند کدگذاری و طبقه بندی ویژگی هایی که در اسناد به عنوان شاخص های معلمان الهام بخش و مفاهیم مرتبط مطرح شده بودند، در سه سطح مضمون پایه، مضمون سازمان دهنده و مضمون فراگیر پالایش و تحلیل شدند. در این پژوهش از قابلیت اعتماد به عنوان معیاری برای جایگزینی روایی و پایایی استفاده شده است. پس از تجزیه وتحلیل اسناد، 122 مضمون باز استخراج و در قالب 30 مضمون سازمان دهنده دسته بندی شدند. درنهایت، مضامین هر دسته در چهار مضمون فراگیر شامل ویژگی های شخصیتی، ویژگی ها و مهارت های حرفه ای، مدیریت مؤثر کلاس و بهینه سازی فرآیند یادگیری و خلاقیت دسته بندی شدند. بر این اساس، این ویژگی ها معلمان را در جایگاه الهام بخشی قرار می دهند که می توانند دانش آموزان و جامعه را به سوی پیشرفت و ترقی سوق دهند.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه ای حمایت های اجتماعی در رابطه بین سبک های دلبستگی و کیفیت زندگی زنان خیانت دیده انجام شد. همچنین، تأثیر ناملایمات دوران کودکی به عنوان یکی از متغیرهای پیش بینی کننده کیفیت زندگی در مدل ساختاری مورد بررسی قرار گرفت. روش: روش پژوهش توصیفی-همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه زنان خیانت دیده مراجعه کننده به مراکز مشاوره منطقه ۸ شهر تهران در سال ۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۳۰۰ نفر با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه کیفیت زندگی WHOQOL، پرسشنامه سبک های دلبستگی بزرگسالان (Collins & Read)، پرسشنامه حمایت اجتماعی فیلیپس و پرسشنامه ناملایمات دوران کودکی (CTQ) بود. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد ناملایمات دوران کودکی و سبک های دلبستگی ناایمن اثر منفی و معناداری بر کیفیت زندگی زنان خیانت دیده دارند. همچنین، حمایت اجتماعی نقش واسطه ای معناداری در رابطه بین سبک های دلبستگی و ناملایمات دوران کودکی با کیفیت زندگی ایفا می کند. سبک دلبستگی ایمن با حمایت اجتماعی بالاتر و کیفیت زندگی مطلوب تر مرتبط بود. نتیجه گیری: یافته ها بر اهمیت مداخلات روان شناختی در بازسازی سبک دلبستگی و تقویت شبکه های حمایت اجتماعی برای بهبود کیفیت زندگی زنان خیانت دیده تأکید دارند. این نتایج می توانند مبنایی برای طراحی مداخلات فردی و اجتماعی در حوزه سلامت روان باشند.

هدف: سلامت روان دانشجو معلمان به عنوان یکی از ارکان اساسی کیفیت نظام های آموزشی، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری هویت حرفه ای، اثربخشی آموزشی و پایداری شغلی معلمان آینده دارد. هدف این پژوهش، انجام یک مرور نظام مند به منظور شناسایی الگوها، ابعاد و مداخلات ارتقاء سلامت روان دانشجو معلمان در آموزش عالی بر اساس شواهد علمی موجود است. روش: این مطالعه با رویکرد مرور نظام مند کاربردی و بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. جامعه آماری شامل ۲۷ مقاله علمی معتبر (۲۰۱۷–۲۰۲۵ میلادی و منابع فارسی هم دوره) بود که از پایگاه های بین المللی (Scopus، Web of Science، ERIC، PsycINFO) و پایگاه های علمی داخلی (SID، Magiran) استخراج شدند. داده ها با استفاده از تحلیل مضمون به روش براون و کلارک (2006) در سه مرحله کدگذاری باز، مقوله بندی و استخراج مضامین تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد سلامت روان دانشجو معلمان پدیده ای چندبعدی است که شامل ابعاد روان شناختی، شناختی، هیجانی، فردی، اجتماعی، شغلی، سازمانی و آموزشی می باشد. مهم ترین مضامین شناسایی شده شامل بهزیستی ذهنی، سرمایه روان شناختی، تاب آوری، سواد سلامت روان، خودکارآمدی، تنظیم هیجان، حمایت اجتماعی، درگیری شغلی و بهزیستی سازمانی بودند. همچنین مداخلات مؤثر در چهار سطح فردی (ذهن آگاهی، مثبت نگری)، شناختی–رفتاری، اجتماعی و سازمانی–آموزشی طبقه بندی شدند که در میان آن ها، مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی و روان شناسی مثبت گرا بیشترین شواهد اثربخشی را نشان دادند. نتیجه گیری: یافته های این مرور نظام مند بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع، پیشگیرانه و نظام مند در ارتقاء سلامت روان دانشجو معلمان تأکید دارد. برنامه های تربیت معلم می بایست با تمرکز هم زمان بر توانمندسازی فردی، تقویت مهارت های هیجانی و شناختی، و ایجاد محیط های آموزشی و سازمانی حمایتی طراحی شوند. نتایج این پژوهش می تواند مبنای علمی مناسبی برای سیاست گذاری آموزشی، طراحی مدل های بومی سلامت روان و پژوهش های مداخله ای آینده فراهم آورد.