طاهره سادات باقری شبستری

پیشینه و اهداف: به کارگیری فعالیت های آزمایشگاهی در تدریس زیست شناسی با تأکید بر مشاهده و فعالیت گروهی، یکی از روش های زمینه ساز نوآوری و خلاقیت محسوب می شود. به دلیل اهمیت مزایای روش آزمایشگاهی و محدودیت هایی مثل کمبود تجهیزات آزمایشگاهی، بخصوص در مناطق محروم؛ این پژوهش با هدف طراحی آزمایش های ساده، به عنوان جایگزین آزمایش های زیست شناسی کتاب های آزمایشگاه علوم تجربی (1) و (2) و بررسی دیدگاه دانش آموزان دختر منطقه 10 تهران بر فرایند یاددهی-یادگیری مفاهیم زیست شناسی، انجام شد. روش : پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی  و از نظر روش، ترکیبی است و در دو بخش کیفی و کمّی انجام شده است. از جامعه آماری دانش آموزان پایه های دهم و یازدهم منطقه ۱۰ تهران، ۱۲۰ دانش آموز دختر در سال تحص یلی 1402-1401 به صورت نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند. جمع آوری داده ها با روش کتابخانه ای و مصاحبه با 48 دبیر برای انتخاب آزمایش هایی که قابلیت اجرای آن ها در مدارس با مشکل، مواجه می شود، انجام شد. 6 آزمایش از کتاب های مذکور، انتخاب شد و مورد تحلیل قرارگرفت؛ سپس آزمایش های ساده به عنوان جایگزین، طراحی و اجرا شد. از پرسش نامه محقق ساخته ۵ درجه ای لیکرت برای نظرسنجی از دانش آموزان در خصوص آزمایش های جایگزین، استفاده شد. در بخش آمار توصیفی، شاخص هایی نظیر فراوانی، میانگین، انحراف استاندارد و در بخش آمار استنباطی از آزمون کالموگروف-اسمیرنوف و آزمون t تک نمونه ای مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها: نتایج یافته ها نشان داد میانگین نمرات به دست آمده در کلیه متغیرها در سطح (01/0>p) معنادار است؛ بنابراین تدریس به روش آزمایشگاهی از طریق طراحی آزمایش با حداقل امکانات، بر بهبود یادگیری مفاهیم زیست شناسی، قابلیت اجرای آزمایش ها، درک مفاهیم موردآزمایش، مهارت های روانی-حرکتی همچنین مهارت های ارتباطی دانش آموزان، تأثیر مثبت داشته است. نتیجه گیری: اختصاص بالاترین میانگین نمرات به قابلیت اجرای آزمایش به دلیل سادگی و کم هزینه بودن و درک مفاهیم زیستی توسط فراگیران، نشان دهنده اهمیت بالای این دو مقوله بوده که تأثیر زیادی در رشد علمی، مهارتی و نگرشی فراگیران دارند.