درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: هدف پژوهش شناسایی ادراک و تجربه کاربران از چرایی و چگونگی حفظ و رهاکردن اقلام اطلاعات شخصی در کتابخانه های عمومی استان خراسان جنوبی است. روش: این پژوهش با استفاده از روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. نمونه از طریق نمونه گیری هدفمند و از بین کاربران فعال کتابخانه های عمومی استان خراسان جنوبی با مقطع کارشناسی و بالاتر انتخاب شد. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. یافته ها: اقلام اطلاعات شخصی در دو گروه منابع کاغذی و دیجیتال تقسیم بندی شدند. نمونه مورد نظر برای حفظ منابع اطلاعاتی در هر دو گروه ارزش قائل بودند. نظرشان در مورد رهاکردن، این بود که این کار مشکلاتی را ایجاد می کند اما در برخی از موارد به دلیل عدم قدرت تصمیم گیری این کار را انجام می دهند. مهم ترین دلایل حفظ منابع اطلاعات کاغذی از نظر پاسخگویان عبارت بودند از: داشتن علاقه، احساس نیاز در آینده، داشتن ارزش اطلاعاتی، تاریخی و یا مذهبی، مطالعه، انجام کارهای تحقیقاتی، مرور خاطرات، عدم دسترسی به اینترنت و منابع دیجیتال و مهم ترین دلایل برای حفظ اقلام اطلاعاتی دیجیتال از نظر آنان، استفاده راحت و رایج از اینگونه منابع، در دسترس بودن نسبت به منابع کاغذی، صرفه جویی در وقت و هزینه، علاقه و نیاز و آموزش، عنوان شد. نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش کاربران به حفظ و مدیریت امن و محرمانه اطلاعات شخصی خود اعم از کاغذی و دیجیتال اهمیت زیادی قائل هستند. اکثر کاربران تجربیات مثبتی از دسترسی به اطلاعات شخصی خود داشته اند و معتقدند که حفظ این اطلاعات برای آنها مزایای بیشتری نسبت به رهاکردن دارد. با این حال، در مواردی که اطلاعات شخصی ارزشی برای کاربران نداشته باشد، آنها آمادگی رهاکردن آنها را دارند.

هدف: تعلق خاطر سازمانی، به عنوان پیوند عمیق فرد با سازمان و باور به ارزش های آن، نه تنها به ماندگاری کارکنان و افزایش بهره وری کمک می کند، بلکه به سازمان نیز امکان می دهد تا با اطمینان بیشتری به آینده نگاه کرده و برنامه ریزی کند. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر تعلق خاطر سازمانی کتابداران و کارکنان کتابخانه های عمومی است. روش: این پژوهش از نظر رویکرد کاربردی و با روش ترکیبی انجام شده است. برای انجام پژوهش ابتدا با استفاده از روش دلفی فازی، عوامل مؤثر بر میزان تعلق خاطر سازمانی شناسایی و غربالگری شده اند و سپس از فن ماتریس تصمیم گیری نرمال موزون مارکوس برای اولویت بندی این عوامل بهره گرفته شده است.  یافته ها: نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که عوامل مؤثر بر میزان تعلق خاطر سازمانی کتابداران و کارکنان کتابخانه های عمومی به ترتیب عبارتند از آشنایی با نحوه انجام کار، رضایت شغلی، نظام های حقوق و مزایا، انگیزه بخشی، هدف گذاری شغلی/ سازمانی، عدالت سازمانی، وجود برنامه ریزی منسجم برای ارزشیابی عملکرد. در مقابل، عواملی مانند روشن بودن فرایند تصمیم گیری و سلامت محیط کاری با امتیاز پایین تر، اگرچه مهم هستند، اما در اولویت های پایین تری قرار دارند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که مهم ترین عوامل مؤثر بر تعلق خاطر سازمانی شامل آشنایی با نحوه انجام کار، رضایت شغلی، نظام های حقوق و مزایا، انگیزه بخشی و هدف گذاری شغلی است. بر این اساس، تمرکز سازمان ها باید بر بهبود آموزش شغلی، نظام های انگیزشی و ارتقاء ارتباطات شغلی باشد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی امکان اجرای برنامه های آموزشی سواد مالی کودکان در کتابخانه های عمومی و تدوین راهبردهای مناسب برای آن، با استفاده از مدل تحلیل سوات انجام شده است. روش: این پژوهش از نوع کاربردی است که با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) اجرا شد. داده ها از طریق مطالعه اسنادی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۰ نفر از صاحب نظران (متشکل از اساتید علم اطلاعات، کارشناسان نهاد کتابخانه ها، کتابداران کودک و یک استاد مالی) گردآوری شد. تحلیل کیفی داده ها با روش تحلیل محتوای مضمونی و تحلیل کمی آن ها با فن دلفی و فرآیند وزندهی در چارچوب سوات انجام گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد مجموع امتیاز وزنی عوامل داخلی (قوت ها و ضعف ها) 3.86 و عوامل خارجی (فرصت ها و تهدیدها) 3.93 است که هر دو از میانگین نظری (عدد 3) بالاترند. این امر بیانگر برتری قوت های درونی (مانند تعهد به آموزش همگانی، فضاهای جذاب کودک و قابلیت برنامه ریزی خلاقانه) و غلبه فرصت های بیرونی (مانند استقبال خانواده ها و افزایش آگاهی آنان) بر تهدیدها و ضعف هاست. مهم ترین ضعف، محدودیت امکانات آموزشی و مهم ترین تهدید، ضعف زیرساخت ملی سواد مالی شناسایی شد. بر این اساس، راهبردهای چهارگانه SO، ST، WO و WT تدوین شد. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد کتابخانه های عمومی ایران از ظرفیت و موقعیت راهبردی مناسبی برای ورود به عرصه آموزش سواد مالی کودکان برخوردارند. موفقیت در گرو آغاز گام به گام با برنامه های خلاقانه و کم هزینه و هم زمان، جذب مشارکت و منابع برای رفع موانع زیرساختی است.

هدف: هدف این پژوهش تبیین مفهوم «خواندن» در مطالعات برنامه درسی است. روش: رویکرد حاکم بر این پژوهش کیفی بوده و در آن از روش کتابخانه ای اکتشافی استفاده می شود. منابع گردآوری داده های این پژوهش، کتاب ها، مقالات و نوشته های مکتوب در مورد موضوع است. پس از بررسی و مطالعه منابع انتخاب شده با توجه به هدف پژوهش، داده های لازم گردآوری و در جهت پاسخ به مسئله اصلی پژوهش سازماندهی و ارائه می شود. یافته ها: خواندن که به عنوان یک مهارت شناختی است در حوزه برنامه درسی معانی دیگری نیز دارد. برنامه درسی دارای هویت های چندگانه از قبیل هویت سیاسی، اتوبیوگرافی، پدیدارشناسی، فمنیستی، زیبایی شناختی و پست مدرنیسم است. در هویت سیاسی برنامه درسی، خواندن به معنای درک و بازتفسیر پیام های سیاسی و ابزاری برای رهایی بخشی است. در هویت اتوبیوگرافی برنامه درسی، خواندن به معنای خودشناسی و باز تعریف هویت فردی است. در هویت پدیدارشناسی برنامه درسی، خواندن به عنوان یک فعالیت عمیق و انسانی، تشکیل و بازسازی هویت است. همچنین در هویت فمنیستی برنامه درسی، خواندن به عنوان برجسته کردن صداهای حاشیه ای، مقابله با هنجارهای جنسیتی است. در هویت زیبایی شناختی برنامه درسی نیز این مفهوم شامل فرآیند درگیرشدن با احساسات، شناخت دنیای درونی خود و دیگران است و در نهایت در هویت پست مدرنیسم برنامه درسی به معنای تفسیر و بازسازی معنا توسط خواننده، پرسش گری و ساختارشکنی و مرگ مؤلف است. نتیجه گیری: در مجموع خواندن علاوه بر معنای مکانیکی یا سطحی، به عنوان یک فرآیند پیچیده و چندبُعدی در نظر گرفته می شود که شامل جنبه های شناختی، اجتماعی، فرهنگی و زبانی است و به عنوان ابزاری برای خود پژوهی تلقی می شود.

هدف: هدف این پژوهش ارزیابی کیفی قصه های دیجیتالی ویدئوکستی کتابداران عمومی کشور است.  روش: پژوهش حاضر از نظر روش، ارزیابانه بوده و با استفاده از یک روبریک ارزیابی قصه های دیجیتالی محقق ساخته انجام شده است. جامعه پژوهش به روش کل شماری انتخاب و شامل 75 قصه دیجیتالی ویدئوکستی کتابداران عمومی در شبکه مجازی کتابخوانان کشور است. داده ها با استفاده از آمارهای توصیفی (فراوانی و میانگین) تحلیل شدند. یافته ها: بر اساس مرور منابع موجود، معیارهای ارزیابی قصه های دیجیتالی شامل «نقشه کلی قصه»، «محتوای قصه»، «گویندگی و صداگذاری»، «عناصر چندرسانه ای» و «محصول نهایی» شناسایی و در قالب یک روبریک ارزیابی مورد بررسی قرار گرفت. روایی صوری روبریک با دریافت نظرات صاحب نظران و پایایی آن نیز بر اساس ضریب توافق کاپا محاسبه شد (0.78). تحلیل داده ها نشان داد بالاترین میانگین، مربوط به «ویژگی های محتوایی قصه» با میانگین 3.8 و کمترین آن مربوط به « نقشه کلی قصه» با میانگین 1.13 است. درون مایه منسجم (میانگین 3.9)، محتوای احساسی و پرسش های چالشی (میانگین 3.8) در وضعیت «عالی» و پایان بندی متناسب با قصه، خلاقیت، بازسازماندهی قصه و مقدمه چینی متناسب با قصه به ترتیب، با میانگین های 1.08، 1.1، 1.12 و 1.2 بخش های «ضعیف» قصه های مورد بررسی بوده اند. نتیجه گیری: به طور کلی قصه های تولید شده توسط کتابداران عمومی در وضعیت نسبتاً خوبی هستند. در عین حال، برخی موارد مهم نیازمند تقویت است؛ از جمله می توان به مقدمه چینی، پایان بندی و بازسازماندهی قصه اشاره کرد؛ لذا به منظور بهبود محصولات، لازم است مهارت درونی سازی و تولید خلاقانه در کتابداران قصه گو افزایش یابد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان آمادگی کتابخانه های عمومی تحت پوشش نهاد کتابخانه های عمومی ایران برای اجرای برنامه های یادگیری مادام العمر انجام شد.  روش: روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی- پیمایشی است. جامعه پژوهش کلیه کتابداران شاغل در کتابخانه های عمومی ایران به تعداد 7000 نفر بودند که از این جامعه، تعداد 364 نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شد. در نهایت،  223 نفر در تکمیل پرسش نامه ها مشارکت کردند. ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه ای محقق ساخته با هشت مؤلفه کلیدی شامل مهارت های پایه یادگیری مادام العمر، صلاحیت های کارکنان، همکاری بین سازمانی، زیرساخت های یادگیری، توسعه شخصی و حرفه ای، پشتیبانی از آموزش رسمی، دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی و ارتقای فرهنگ مطالعه و خواندن بود. یافته ها: یافته ها حاکی از آمادگی بیشتر از حد متوسط کتابخانه های عمومی در حوزه های مهارت های پایه، صلاحیت های کارکنان، همکاری با سازمان ها، زیرساخت های یادگیری، پشتیبانی از آموزش رسمی و ارتقای فرهنگ مطالعه و خواندن بود. با این حال، در ارائه فرصت های یادگیری اثربخش برای توسعه شخصی و حرفه ای و همچنین دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی، میزان آمادگی کمتر از حد متوسط بود. نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که کتابخانه های عمومی تحت پوشش نهاد کتابخانه های عمومی ایران ظرفیت نسبتاً مناسبی برای اجرای برنامه های یادگیری مادام العمر دارند. با این حال، دو حوزه مهم یعنی توسعه شخصی و حرفه ای کاربران و نیز دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی نیازمند توجه، سرمایه گذاری و برنامه ریزی بیشتر هستند. بر این اساس، پیشنهاد می شود نهاد کتابخانه های عمومی با تقویت دسترسی به منابع دیجیتال و ارائه برنامه های متنوع آموزشی، زمینه های لازم را برای تحقق هرچه بهتر یادگیری مادام العمر در سطح ملی فراهم آورد.

هدف: نحوه ارزشیابی سواد اطلاعاتی می تواند کیفیت آموزش و سنجش سواد اطلاعاتی را در محیط های آموزشی ارتقا دهد. لازم است مربی سواد اطلاعاتی بتواند سنجش مناسبی از سطح توان پایه فرد و اثربخشی آموزش ارائه شده به دست آورد و نیز به نحو مطلوب به مخاطب بازخورد دهد. این نوشتار در نظر دارد سه نوع روبریک (نشانه نمره گذاری)، را ساخته و امکان مقایسه آن ها را در اجرای آزمایشی برای ارزشیابی سواد اطلاعاتی دانش آموزان فراهم آورد. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی، و با روش اقدام پژوهی انجام شده است. برای رفع مشکل نحوه ارزشیابی سواد اطلاعاتی دانش آموزان، با مطالعه کتاب های درسی و مصاحبه از 16 معلم سه نوع روبریک ساخته شد و مقایسه انواع این روبریک ها را در اجرای آزمایشی آن برای سنجش سواد اطلاعاتی 19 دانش آموز مقطع دوره دوم دبستان صورت پذیرفت. یافته ها: نتایج قابلیت های هر یک از انواع روبریک کل نگر، نقطه ای و توصیفی- تحلیلی را برای تبیین وضعیت دانش آموز مشخص می کند. روبریک کل نگر، وضعیت را به صورت تک کلمه ای بیان می دارد. روبریک توصیفی- تحلیلی با انتخاب مؤلفه هایی توصیفی دقیق تری از وضعیت ذکر می کند. روبریک تک نقطه ای، فرصت حل مشکلات و ارتقای وضعیت دانش آموز را به صورت دقیق تری برای وی فراهم می سازد.  نتیجه گیری: یافته های مقایسه ای نشان می دهد روبریک کل نگر می تواند نمای کلی مناسبی از کار به دست دهد. روبریک های توصیفی- تحلیلی به نحو دقیق تری وضعیت دانش آموز را نشان می دهد. نحوه بهبود وضعیت و رفع نواقص در روبریک تک نقطه ای بیشتر به چشم می خورد.

هدف: هدف اصلی این پژوهش، تحلیل تطبیقی اسناد ملی سیاست گذاری خواندن در شش کشور منتخب (ایران، فنلاند، فرانسه، کره جنوبی، برزیل و سنگاپور) است. این مطالعه با تمرکز بر شناسایی مؤلفه های کلیدی، تمایزهای ساختاری و استخراج تجارب جهانی در ترویج فرهنگ خواندن، می کوشد زمینه ای برای بهره برداری سیاست گذاران فرهنگی از تجارب بین المللی فراهم آورد. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تطبیقی–تحلیلی انجام گرفته است. انتخاب اسناد مورد بررسی به صورت هدفمند و بر اساس ملاک هایی نظیر تنوع جغرافیایی، روزآمدی (بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴) و جامعیت محتوایی صورت پذیرفته است. داده ها از طریق تحلیل مضمون اسناد رسمی گردآوری شده و تحلیل آن ها با استفاده از سیاهه ای نظام مند شامل مؤلفه هایی چون اهداف کلان، گروه های هدف، نهادهای مسئول، راهبردها، فناوری های پشتیبان و شاخص های ارزیابی صورت گرفته است. یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از آن است که کشورهایی مانند فنلاند، سنگاپور و کره جنوبی با اتخاذ رویکردی داده محور، بهره گیری نظام مند از فناوری، توجه به چندزبانی و تقویت مشارکت نهادی، توانسته اند سیاست هایی منسجم، هدفمند و اثربخش در حوزه ترویج فرهنگ خواندن تدوین و اجرا کنند. در مقابل، اسناد سیاست گذاری ایران و برزیل بیشتر معطوف به تقویت ارزش های فرهنگی و هویتی اند و از انسجام نهادی و رویکرد فناورانه کمتری برخوردارند. از مهم ترین تفاوت های ساختاری میان کشورها می توان به تنوع در ساختار نهادی، گستره گروه های هدف، و میزان بهره گیری از فناوری های پشتیبان اشاره کرد. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که موفقیت سیاست های خواندن در سطح جهانی، در گرو انسجام نهادی، توجه به عدالت آموزشی، بهره گیری از فناوری های نوین و مشارکت همه جانبه نهادهای فرهنگی و آموزشی است. بر این اساس، بازنگری در اسناد سیاست گذاری ایران با الهام از تجارب کشورهایی چون فنلاند، سنگاپور و کره جنوبی می تواند زمینه ساز ارتقای فرهنگ مطالعه و افزایش اثربخشی مداخلات فرهنگی در کشور باشد.

هدف: هدف پژوهش حاضر آگاهی از عوامل مؤثر بر رفتار خواندن دیجیتال دانشجویان دانشگاه تبریز است. روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ شیوه گردآوری داده ها از نوع توصیفی-همبستگی است که به روش پیمایش انجام شد. نمونه آماری پژوهش 369 نفر از دانشجویان دانشگاه تبریز بود که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شده بودند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته بود. روایی صوری آن توسط متخصصان این حوزه تأیید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به میزان 0.74 سنجیده شده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم افزار SPSS و برازش مدل و آزمون فرضیه ها از SmartPLS استفاده شد. یافته ها: نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین تمامی متغیرهای مورد بررسی و رفتار خواندن دیجیتال رابطه معنادار وجود دارد. مقادیر معناداری ضرایب هر یک از مسیرهای پیش بینی شده عوامل سهولت استفاده درک شده، سودمندی درک شده، مزیت نسبی، ارزش درک شده، نفوذ اجتماعی، انگیزه، انتظار عملکرد، نگرش به استفاده از اینترنت، مهارت های سواد دیجیتال با رفتار خواندن دیجیتال نشان دهنده رابطه معنادار بود و بدین طریق تمامی فرضیه های پژوهش تأیید شد. این عوامل در مجموع 52 درصد از تغییرات متغیر وابسته رفتار خواندن دیجیتال را تبیین کردند. شاخص نیکویی برازش 0.46 به دست آمد که نشانگر برازش مناسب مدل مفهومی پژوهش است. نتیجه گیری: رفتار خواندن دیجیتال می تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی باشد. دانشگاه و کتابخانه های دانشگاهی در امر سیاست گذاری در حوزه خواندن باید به تمامی عوامل منطقی و غیر منطقی مؤثر بر خواندن دیجیتال توجه کنند و زیرساخت های لازم برای خواندن دیجیتال را فراهم کنند. همچنین نتایج این پژوهش می تواند برای طراحان کتاب های الکترونیکی و ارائه دهندگان محتوای دیجیتال جهت فرهنگ سازی رفتار خواندن دیجیتال مفید باشد.

هدف: پژوهش با هدف آگاهی از راهبردهای فراشناختی خواندن فعال در بسترهای خواندن دیجیتال مورد استفاده دانشجویان دانشگاه رازی انجام شده است. روش: این پژوهش به روش توصیفی- پیمایشی است. جامعه پژوهش دانشجویان مقطع کارشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای 234 نفر دانشجوی سال اول و آخر از رشته های روانشناسی، علم اطلاعات و دانش شناسی، مشاوره و علوم سیاسی بودند. از پرسشنامه بررسی راهبرد های خواندن آنلاین اندرسون در سه بخش راهبردهای خواندن کلی، راهبردهای حل مسئله و راهبردهای حمایتی استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون t مستقل و تحلیل واریانس یک طرفه استفاده شد. یافته ها: پاسخ دهندگان بیشترین تمایل را به راهبرد های حل مسئله هنگام مطالعه آنلاین داشتند. میانگین نمره بالا برای تجسم نشان دهنده تمایل دانشجویان برای درک بهتر و حفظ مطالب بر تصویرسازی ذهنی بود. یافته ها نشان داد که سطح تحصیلات یک عامل تعیین کننده است؛ به طوری که دانشجویان سال آخر در مقایسه با دانشجویان سال  اول، تسلط بیشتری راهبردهای کلی و حل مسئله، داشتند. در مقایسه رشته های مختلف تحصیلی، دانشجویان رشته  علم اطلاعات و دانش شناسی به طور معناداری از راهبردهای حمایتی بیشتر استفاده می کردند. زیرا آنها با ویژگی ها  و ابزارهای دیجیتال و منابع اینترنتی و آنلاین در طی دوران تحصیل بیشتر از سایر رشته های مورد پژوهش آشنا می شوند. نتیجه گیری: این پژوهش نشان داد که دانشجویان به شکل معناداری بر راهبردهای حل مسئله (مانند تجسم اطلاعات و افزایش توجه در مواجهه با متون چالشی) تکیه می کنند و از راهبردهای حمایتی (به ویژه بازنویسی) کمتر استفاده می نمایند.

هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه های چارچوب خدمات اطلاعات سلامت براساس مرور نظام مند متون و تحلیل عاملی تأییدی مؤلفه ها از نظر کتابداران کتابخانه های عمومی ایران است. روش: رویکرد پژوهش ترکیبی اکتشافی و شامل دو مرحله مرور نظام مند متون و تحلیل عاملی تأییدی است. در مرحله نخست برای اکتشاف مؤلفه ها با استفاده از چارچوب پریزما، پایگاه های اطلاعاتی و استنادی به صورت نظام مند برای یافتن منابع مرتبط با «خدمات اطلاعات سلامت» جست وجو شدند. نتایج طی مراحل مختلف پالایش داده ها بررسی و در نهایت ۶۱ سند مرتبط شناسایی شد. داده ها به صورت موضوعی توسط تیم پژوهش تحلیل شدند. بر اساس مضامین استخراج شده، پرسشنامه ای طراحی شد و توسط ۳۰۰ کتابدار عمومی ایرانی تکمیل شد. داده های حاصل با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها: مرور نظام مند متون نشان داد خدمات اطلاعات سلامت در کتابخانه های عمومی تنوع بالایی دارند و سه کارکرد و 19 خدمت شناسایی شدند. تحلیل عاملی تأییدی سه دسته اصلی خدمات اطلاعات سلامت استخراج شده شامل کارکردهای اطلاع رسانی (8 خدمت)، آموزشی (8 خدمت) و اجتماعی (12 خدمت) مرتبط با سلامت در کتابخانه های عمومی را تأیید کرد. نتیجه گیری: مرور نظام مند متون گسترده وسیعی از خدمات اطلاعات سلامت را در کتابخانه های عمومی دنیا شناسایی کرد. تحلیل عاملی تأییدی نیز نشان داد کتابخانه های عمومی ایران ظرفیت و تمایل بالایی برای ایفای نقش در ارتقای سلامت جامعه دارند و چارچوب پیشنهادی می تواند راهنمای توسعه این خدمات باشد.

هدف: هدف پژوهش تحلیل کشش های خواندنِ مؤثر بر امانت کتاب های داستانیِ عامه پسند در کتابخانه های عمومی شهر تهران است. روش: روش پژوهش حاضر پیمایشی و ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه محقق ساخته است. روایی پرسش نامه از طریق اعتبار صوری پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ سنجیده شده است. نمونه 357 نفری این پژوهش با استفاده از روش نمونه گیری غیرتصادفی هدفمند و با استفاده از فرمول کوکران برآورد شد. داده های به دست آمده با نرم افزار اس.پی.اس.اس. و روش های آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شد. یافته ها: بر اساس یافته های پژوهش، چهار متغیر سبک داستان، لحنِ داستان، کنجکاویِ خواننده و حال و هوای خواننده مهم ترین معیارهای کاربران برای انتخاب کتاب و امانت آن در کتابخانه عمومی پیروزی بود. آزمون های فرضیه پژوهش نشان داد متغیرهای ضرباهنگ، چارچوب بندی، کنجکاوی و حال و هوا، برای زنان بیشتر از مردان است؛ متغیرهای چارچوب بندی، محبوبیت نویسنده، محبوبیت عنوان کتاب، کنجکاوی، توصیه دوستان و متخصصان و حال و هوا برای افراد مسن بیشتر است؛ و متغیرهای شخصیت پردازی، چارچوب بندی، محبوبیت نویسنده، محبوبیت عنوان کتاب، کنجکاوی و حال وهوا با افزایش تحصیلات افزایش می یابند. نتیجه گیری: از آنجا که کتابخانه های عمومی به عنوان مرکز اصلی فراهم آوری متون خواندنی به حساب می آیند، شناسایی کشش های خواندن مؤثر بر امانت کتاب های داستانی عامه پسند در بین کاربران کتابخانه، این امکان را به مدیران و سیاست گذاران کتابخانه های عمومی می دهد که دیدگاه مخاطبان خود در زمینه کتاب های عامه پسند را شناسایی کنند تا مجموعه کتابخانه خود را بر اساس علایق و گرایش آن ها تدارک و فراهم آورند.

هدف: هدف اصلی این پژوهش کشف وضعیت خدمات جنبی بخش کودکان کتابخانه های عمومی استان خوزستان است. روش: روش پژوهش از نوع آمیخته است. در بخش کیفی پژوهش، با مراجعه به کتابخانه های عمومی استان خوزستان و بررسی آیین نامه ها یک سیاهه وارسی شامل خدمات جنبی بخش کودکان ارائه شده است. سپس در بخش کمّی پژوهش، با استفاده از پرسش نامه ارزیابی میزان وفاداری مشتری (مقیمی و رمضان، 1390، مون کیو و لارنس 2001)، متغیرهای موردمطالعه اندازه گیری و با استفاده از روش های کمّی به سؤالات پژوهش پاسخ داده شده است. یافته ها: در بخش کیفی 27 خدمت جنبی برای کودکان در کتابخانه های عمومی شناسایی شد. مهم ترین خدمات اجراشده در بخش کودک کتابخانه ها که در صدر لیست قرار گرفتند عبارت اند از: ارسال منابع به صورت غیرحضوری با میانگین 3.69، نمایشگاه کتاب با میانگین 3.67، ارائه بروشورهای آموزشی و فرهنگی با میانگین 3.55، فهرست تازه های کتاب نوجوان با میانگین 3.52، معرفی کتاب و داستان گویی با میانگین 3.47، برنامه های فرهنگی مشترک با مدارس با میانگین 3.67، امانت بین کتابخانه ای با میانگین 3.38، کلاس های کمک آموزشی با میانگین 3.31، جلسات شعرخوانی و نقد شعر با میانگین 3.24، و اختصاص فضا برای برگزاری کلاس های خصوصی با میانگین 3.29. اصالت/ارزش: مشخص شد که میزان رضایت اعضای کودک 7 تا 11 سال کتابخانه های عمومی استان خوزستان از خدمات جنبی ارائه شده در این کتابخانه ها در وضعیتی مطلوب قرار دارد و بین رضایت این کودکان و همه ابعاد وفاداری بررسی شده در این پژوهش رابطه ای معنادار وجود دارد.

هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی جایگاه کتابخانه های عمومی در توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی زنان خانه دار با تأکید بر ظرفیت های فضای مجازی به ویژه شبکه های اجتماعی مجازی است. روش: این پژوهش از نوع کاربردی است که با رویکرد کیفی به روشِ تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل کتابداران و مسئولان کتابخانه های عمومیِ زیر پوشش اداره کل کتابخانه های عمومی خراسان جنوبی بود. در این پژوهش، از روش نمونه گیری غیراحتمالاتی (غیرتصادفی) از نوع نمونه گیری گلوله برفی استفاده و در مجموع با 21 نفر مصاحبه انجام شد. روش اجرای مصاحبه استفاده شده از نوع نیمه ساختاریافته بود. یافته ها: موضوعات مورد درخواست زنان خانه دار از کتابخانه های عمومی در دو مقوله عملی (سلامت، کشاورزی و هنری) و نظری (ادبی-دینی و تربیتی) دسته بندی شدند. چگونگی نقش آفرینی کتابخانه های عمومی در توانمندسازی زنان خانه دار در حوزه های اجتماعی و اقتصادی نیز در دو مقوله برنامه های آموزشی (تربیتی-اجتماعی و فنی-اقتصادی) و برنامه های فرهنگی-ترویجی (اشتغال محور، تفننی، کتاب محور و مشاروه ای-ارجاعی) گروه بندی شدند که برنامه های فرهنگی-ترویجی دارای فراوانی بیشتری بودند. خدمات قابل ارائه به زنان خانه دار در فضای مجازی در دو مقوله اطلاعاتی (آموزشی و منبع یابی) و ترویجی (اطلاع رسانی و منبع گستری) قرار گرفتند که یافته ها نشان داد که سهم خدمات فرهنگی-ترویجی بیشتر است. مشوق های استفاده از فضای مجازی توسط کتابخانه های عمومی جهت توانمندسازی زنان خانه دار نیز در دو مقوله تبلیغی و کارکردی و موانع موجود در این حوزه در سه مقوله اجتماعی-اقتصادی، فردی و فناورانه دسته بندی شد. اصالت/ارزش: ارزش مسئله این پژوهش در این نکته است که کتابخانه های عمومی می توانند از امکانات فضای مجازی به ویژه شبکه های اجتماعی مجازی در توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی زنان خانه دار استفاده کنند. البته، موانعی جدی در این زمینه وجود دارد که نیازمند توجه از سوی دست اندرکاران کتابخانه های عمومی است. برای رفع این موانع پیشنهاد می شود کتابخانه های عمومی قبل از اجرای برنامه های توانمندسازی زنان خانه دار، برنامه هایی را در زمینه ارتقای سواد رسانه ای و سواد اطلاعاتی آنان اجرا کنند.

هدف: هدف پژوهش حاضر کشف تأثیر اعتماد به رهبری، اشتراک دانش و کیفیت سیستم های اطلاعاتی بر نوآوری و انگیزه کارکنان در کتابخانه های عمومی استان چهارمحال و بختیاری است. روش: تحقیق حاضر از نوع کمّی-توصیفی و مبتنی بر مدل سازی معادلات ساختاری است که به شیوه پیمایشی انجام شده است. نمونه آماری پژوهش شامل کارکنان کتابخانه های عمومی استان چهارمحال و بختیاری در سال 1400 بود که با روش نمونه گیری تصادفی ساده تعداد 113 پرسش نامه کامل دریافت شد و مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. برای جمع آوری داده ها، از پرسش نامه اعتماد به رهبری، پرسش نامه کیفیت سیستم های اطلاعاتی، پرسش نامه نوآوری کارکنان، پرسش نامه انگیزه کارکنان و پرسش نامه اشتراک دانش استفاده شده است. یافته ها: یافته ها نشان داد که اعتماد به رهبری بر نوآوری و انگیزه کارکنان تأثیری معنادار دارد. به علاوه، کیفیت سیستم های اطلاعاتی بر نوآوری و انگیزه کارکنان تأثیرگذار است. از طرفی، اعتماد به رهبری و کیفیت سیستم های اطلاعاتی بر اشتراک دانش، و همچنین اشتراک دانش بر نوآوری و انگیزه کارکنان مؤثر است. اصالت/ارزش: پژوهش حاضر برای اولین بار است که بر اساس ترکیب پرسش نامه های مرجع داخلی و خارجی به نقش تعیین کننده و جایگاه این عوامل در افزایش کیفیت خدمات رسانی کتابخانه های عمومی کشور می پردازد. به علاوه، نتایج این پژوهش می تواند به مدیران کتابخانه ها کمک کند تا با سیاست گذاری و برنامه ریزی مناسب، جو همکاری درون کتابخانه ای را به سمت شرایط مطلوب تر در تعامل میان کارکنان سوق داده و زمینه خلاقیت و انگیزه بیشتر همکاران را فراهم کند. این خط مشی خود می تواند به پاسخ گویی مناسب تر کارکنان کتابخانه به ارباب رجوع منجر شود.

عوامل محیطی نقشی کلیدی در افزایش ماندگاری میراث مستند و مکتوب دارد. از این رو برای ایجاد شرایط محیطی مطلوب در آرشیوها و کتابخانه ها تعیین اهداف مرتبط با مدیریت محیطی برای رفع نیازهای حفاظتی این مجموعه ها، ضروری است همچنین اقدامات حفاظتی به منظور پیشگیری یا کند کردن روند فرسودگی منابع موجود در این مؤسسات باید برنامه ریزی و اجرا شود. مهمترین عوامل محیطی مؤثر بر دوام مجموعه های کتابخانه ای و آرشیوی شامل دما رطوبت نسبی نور ذرات معلق در هوا گازهای شیمیایی و عوامل بیولوژیکی می باشند؛ که کنترل و تنظیم این عوامل مقرون به صرفه ترین روش برای افزایش عمر مفید مجموعه ها است؛ بنابراین ارزیابی مستمر شرایط محیطی با ثبت و پردازش داده ها، ضروری است. در این مطالعه الزامات دامنه بهینه و اقدامات حفاظتی پیشگیرانه مندرج در برخی استانداردها و دستورالعمل های حفاظت و نگهداری از مواد آرشیوی و کتابخانه ای با هدف اطمینان از حفظ ایمن مواد و اشیاء حساس به فرسودگی بررسی شده است. به نظر می رسد با توجه به وابستگی ساز و کارهای فیزیکی شیمیایی و بیولوژیکی به دما و رطوبت نسبی و تأثیر متفاوت این پارامترها بر اقلام مجموعه ها تعیین یک محدوده ایمن جهانی برای دما و رطوبت نسبی و نوسانات مجاز آنها برای همه مجموعه ها غیر ممکن است؛ ولیکن استقرار استانداردهای بین المللی باید به عنوان یک استراتژی بلندمدت شناخته شود که به افزایش کیفیت فرآیندهای حفاظتی و بهبود سطح دانش حفاظت از منابع کمک می کند بر اساس مطالعات و تجربیات به دست آمده راهبردهای حفاظتی را بر اساس شرایط فیزیکی آثار دوام مناسب آن در طول زمان و شرایط محیطی نگهداری در طول دوره تاریخی می توان تعیین نمود.

هدف: این پژوهش با هدف کشف وضعیت کنونی و شناسایی فضاهای الزامی و بازتعریف نیازهای معماری فضاهای کتابخانه های عمومی کشور برای رسیدن به الگویی تازه و ردایی متناسب با قامت کتابخانه های معاصر صورت گرفته است. روش: رویکرد پژوهش حاضر کیفی و بر روش نظریه داده بنیاد (گراندد تئوری) متکی است. داده ها به روشِ کتابخانه ای و میدانی با بررسی تحلیلی، مصاحبه با کاربران و کتابدارانِ چهار کتابخانه منتخب وابسته به نهاد کتابخانه های عمومی کشور، پژوهشگران و متخصصان حوزه معماری و کاربران آنها گردآوری شده اند. یافته ها: معماران، متخصصان حوزه کتابداری، مدیران و سیاست گذاران کتابخانه های عمومی، تغییراتی سریع ناشی از تحولات فناوری و انقلاب ارتباطات را شاهد بوده اند که بر خدمات و مأموریت، برنامه ریزی و طراحی عملکردی، کالبدی و حتی جنبه های ادراکی و زیباشناختی کتابخانه ها سایه افکنده اند. دیدگاه های متقاعدکننده و متنوعی درباره کتابخانه های عمومی و آینده شان، اهداف، خدمات و فضای آن ها در قرن بیست ویکم ارائه شده است: از تردید در حیات کارکردی آن ها به خاطر ماهیت فناوری ها و ارتباطات نوین تا اتفاقاً اهمیت یافتن بیشتر به دلیل ماهیت حفظ اسناد تمدن بشری و امکان تعاملی که میان جامعه برقرار می کنند (برخلاف فناوری های نوین ارتباطات که بر انزوا پای می فشارند). تنوع این دیدگاه ها مؤکد این مطلب است که ارائه شکلی واحد برای طراحی ممکن نیست اما امکان نوعی تعامل طراحانه وجود دارد. بررسی کتابخانه های موردتحلیل نشان داد که معماری کتابخانه ها، الگوهای عملکردی/رفتاری مشخصی را ممکن می کنند؛ یکی الگوی «مجموعه محور» است که هدفش تأکید بر نقش سنتی کتابخانه به عنوان پایگاهی برای عرضه منابع است و دیگری الگویی «تعامل محور» است که بر نقش فرهنگی-اجتماعی کتابخانه عمومی به مثابه پایگاهی تعاملی پای می فشرد که از یک سو بر حفظ، نشر و توسعه دانش و اطلاعات و از سوی دیگر بر پیوند با جامعه و ارتقای سطح تعاملات فرهنگی و اجتماعی تأکید می کند. اصالت/ارزش: یافته های این پژوهش در پی بازتعریف نقش کتابخانه های عمومی با اتکا به مؤلفه های مرتبط با معماری کتابخانه در راستای فراهم آوردن بستر مناسب و توسعه سرمایه اجتماعی از درون آن هاست. با تغییر راهبردهای کتابخانه از الگوی مجموعه محور به الگوی تعامل محور و با بازتعریف مجدد فضاها، کتابخانه های معاصر باید در کنار حفظ، نشر و ارائه منابع مختلف دانش، حافظ و ناشر خاطره جمعی و شریک روابط مردم و نهادهای مدنی باشند.

هدف: این پژوهش به کشف نقش سواد اطلاعاتی و فناوری های اطلاعاتی در تسهیم دانش در میان کارکنان کتابخانه های عمومی پرداخته است. روش: روش پژوهش توصیفی پیمایشی است. نمونه آماری پژوهش 108 نفر از کتابداران کتابخانه های عمومی استان چهارمحال و بختیاری در سال 1400 است. برای گردآوری داده ها از پرسش نامه حسینی و قاسمی (2019) استفاده شد. یافته ها: نتایج حاصل از بررسی فرضیه های پژوهش نشان داد که شاخص های تشخیص نیاز اطلاعاتی، پیدا کردن و ارزیابی کیفیت اطلاعات، ذخیره و بازیابی اطلاعات، استفاده مؤثر و اخلاقی از اطلاعات، ایجاد و ارتباط دانش، بر تسهیم دانش تأثیری مثبت و معنادار دارند. با توجه به مقدار بار عاملی استاندارد سواد اطلاعاتی بر تسهیم دانش که 0.870 و مقدار آماره t که 46.144 و بزرگ تر از 1.96 است، می توان نتیجه گرفت که شاخص سواد اطلاعاتی به واسطه فناوری های اطلاعاتی بر فرایند تسهیم دانش کارکنان کتابخانه های عمومی تأثیری مثبت و معنادار دارد. اصالت/ارزش: این پژوهش از این نظر دارای نوآوری است که اولین بار به بررسی تأثیر سواد اطلاعاتی و فناوری اطلاعات بر تسهیم دانش در کتابخانه های عمومی استان چهارمحال و بختیاری پرداخته است. با توجه به یافته های پژوهش، سواد اطلاعاتی به صورت مستقیم یا به واسطه فناوری های اطلاعاتی ارتباطاتی بر تسهیم دانش تأثیر دارد. میزان تأثیرگذاری همه ابعاد سواد اطلاعاتی بر تسهیم دانش، تحت نفوذ فناوری های اطلاعاتی افزایشی چشمگیر داشته است.

هدف: هدف این پژوهش شناسایی نقش کتابخانه های عمومی در توسعه اقتصادی جامعه از دیدگاه متخصصان، کتابداران و مدیران کتابخانه های عمومی کشور است. روش : پژوهش حاضر از نوع اکتشافی-کاربردی است و با رویکرد کیفی و با روش نظریه داده بنیاد انجام شده است. در این پژوهش، 26 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه ها، کتابداران، مدیران کتابخانه های عمومی مراکز استان کشور به صورت هدفمند مورد مصاحبه نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. برای تحلیل داده های مصاحبه از روش استروس کوربین که شامل سه مرحله کد گذاری باز، محوری و انتخابی است استفاده شد. یافته ها: بر اساس داده های حاصل از این پژوهش، 6 مقوله اصلی و 36 مقوله فرعی با توجه به ماهیت و پتانسیل های موجود در کتابخانه های عمومی کشور به عنوان راهبردهایی که منجر به توسعه اقتصادی در جامعه خواهد شد مفهوم سازی شدند. این راهبردها به عنوان مؤلفه های توسعه اقتصادی شاملِ ایجاد شغل، کیفیت زندگی، توسعه نیروی انسانی، قدرت خرید، توسعه پایدار و توسعه گردشگری بودند. اصالت/ارزش: از طریق مؤلفه های شناسایی شده در این پژوهش می توان شاهد «جامعه دانش محور»، «رشد مشاغل موجود»، «شکوفایی کارآفرینان جدید»، «کمک به غنا و نشاط جامعه»، «توسعه اقتصاد دانش محور»، «توسعه اقتصاد محلی»، «آموزش مادام العمر»، «صرفه جویی اقتصادی» و «توسعه ساخت وساز کتابخانه های عمومی» که نشان دهنده توسعه یافتگی جامعه است بود.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت مهارت های ارتباطی کتابداران و شناسایی عوامل موثر بر آن انجام شده است. روش شناسی: روش این پژوهش پیمایشی و از پرسشنامه برای گردآوری داده ها استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش، همه کتابداران شاغل در کتابخانه های دانشگاه فردوسی مشهد می باشد. یافته ها: مهمترین عوامل موثر بر تعامل بین فردی از دیدگاه کتابداران ابتدا عوامل سازمانی و پس از آن عوامل محیطی، فردی و فرهنگی است. همچنین بین متغیرهای ""میزان تحصیلات"" و ""تجربه"" کتابداران با میزان برخورداری آنان از مهارت های ارتباطی رابطه معناداری وجود ندارد. افزون بر آن، وضعیت برخورداری کتابداران از مهارت های ارتباطی در حوزه های تحصیلی چهارگانه دانشگاه (علوم انسانی و اجتماعی، علوم پایه، فنی و مهندسی، و کشاورزی)، در یک سطح بوده و تفاوت معناداری در این رابطه مشاهده نشد. در پایان توصیه هایی برای توسعه مهارت های ارتباط بین فردی در میان جامعه کتابداران داده شده است.