درخت حوزه‌های تخصصی

جامعه شناسی فرهنگ

ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
آینده پژوهی ارتباطات انسان شناسی جامعه شناسی جمعیت شناسی سیاست اجتماعی مفاهیم علوم اجتماعی (هویت، سرمایه اجتماعی و ...) نقد و بررسی کتاب
جامعه شناسی آموزش و پرورش جامعه شناسی اقتصادی جامعه شناسی پزشکی و بهداشت جامعه شناسی تاریخی جامعه شناسی توسعه جامعه شناسی جنسیت جامعه شناسی خانواده جامعه شناسی دین جامعه شناسی سازمان جامعه شناسی سیاسی و انقلاب و جنگ جامعه شناسی شهری و روستایی جامعه شناسی علم و معرفت و تکنولوژی جامعه شناسی فرهنگ جامعه شناسی کار و شغل جامعه شناسی کاربردی و برنامه ریزی اجتماعی جامعه شناسی کودک جامعه شناسی مسایل اجتماعی و انحرافات جامعه شناسی نظری جامعه شناسی ورزش جهانی شدن روش شناسی در علوم اجتماعی مددکاری اجتماعی
برنامه ریزی و مهندسی فرهنگی جامعه شناسی ادبیات جامعه شناسی فرهنگ سبک زندگی مطالعات فرهنگی همایش ها و منابع سبک زندگی
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۳٬۳۰۱ تا ۳٬۳۲۰ مورد از کل ۳٬۳۳۷ مورد.
۳۳۰۱.

اصول حکمرانی فرهنگی در دولت شهید رئیسی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: راهبرد فرهنگ سال ۱۸ بهار ۱۴۰۴ شماره ۶۹ 135 - 154
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۴۸
هدف اصلی این مقاله، تبیین اصول و چارچوبهای حکمرانی فرهنگی در دولت سیزدهم به ریاست شهید آیت الله رئیسی با تکیه بر نظریه «باغبانی فرهنگ» است. سوال اصلی مقاله حاضر این است که چگونه دولت شهید رئیسی توانست ساختار حکمرانی فرهنگی کشور را بازسازی کرده و با ایجاد انسجام و یکپارچگی، چالش های تاریخی نظیر دوگانگی ها و گسست های میان سیاستگذاری و اجرا را رفع کند؟ در پاسخ به این پرسش، بررسی ها نشان می دهد که دولت سیزدهم با اتخاذ رویکردی منسجم و طراحی سازوکارهای مشخص، توانست مرجعیت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را احیا نموده و فرآیند تفکیک وظایف میان دولت و نهادهای مردمی را تثبیت کند. حمایت، تنظیم گری و نظارت به عنوان وظایف ذاتی دولت تعریف شده و تصدی گری به تدریج به مردم و نهادهای صنفی واگذار شد. علاوه بر این، افزایش چشم گیر بودجه فرهنگی و تخصیص منابع مالی، ارتقای زیرساخت های فرهنگی، توسعه حوزه هایی چون سینما، تئاتر، موسیقی و تولید کتاب، و نیز بازتعریف و تقویت دستگاه دیپلماسی فرهنگی، به عنوان محورهای راهبردی این حکمرانی فرهنگی تعیین شدند. این رویکرد خروجی محور و مبتنی بر مدیریت عقلانی و جهادی، موفق به مقابله با نظریه های غربی سازی و تسلیم فرهنگی شده و تأکید بر حفظ هویت و اصالت فرهنگی ایرانی-اسلامی را به عنوان رکن اصلی سیاستگذاری فرهنگی در دولت سیزدهم نهادینه ساخته است. در نهایت، این مقاله دستاوردهای دولت شهید رئیسی را در مسیر ارتقای جایگاه تمدنی ایران در عرصه فرهنگی و تقویت قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران می داند و الگوی حکمرانی فرهنگی ایشان را زمینه ساز ظهور ایران به عنوان قدرت فرهنگی جهان معاصر معرفی می کند.
۳۳۰۲.

بررسی وضعیت اعتماد سیاسی در استان کرمانشاه بر اساس گزارش سرمایه اجتماعی سال های 1393 و 1397(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه پژوهی فرهنگی سال ۱۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۷) 171-207
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۴۵
اعتماد سیاسی یکی از شاخه های مهم اعتماد است که در نسبت و ارتباط مردم و دولت مورد ارزیابی قرار می گیرد و شاخصی مانند مشروعیت دولت ها به آن ربط پیدا می کند. اعتماد سیاسی در رویکردهای فرهنگی و نهادی عمدتا در سه سطح قابل بررسی و سنجش است: اعتماد به کارگزاران، نهادها و نظام سیاسی. این مقاله به دنبال بررسی و تجزیه و تحلیل وضعیت اعتماد سیاسی در استان کرمانشاه در دهه 90 است که با استفاده از روش تحلیل ثانویه، یافته های دو پیمایش ملی در سال های 1393 و 1397 تحت عنوان "گزارش سرمایه اجتماعی" مورد بررسی، تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در این پژوهش با اتکاء به رویکرد نهادی، اعتماد مردم نسبت به نهادها و کارگزاران سیاسی مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافته های این پژوهش نشان می دهد اعتماد سیاسی مردم در استان کرمانشاه، طی سال های مورد بررسی، روند نزولی داشته است. همچنین نتایج به دست آمده نشان می دهد اعتماد سیاسی در استان کرمانشاه از میانگین اعتماد سیاسی در کشور پایین تر است. در پایان پژوهش، با عنایت به مختصات جغرافیایی و بافت متنوع قومی و مذهبی این استان، راهکارهایی برای ارتقاء سطح اعتماد سیاسی در این استان ارائه گردیده است.
۳۳۰۳.

نسبت سند تحول قضایی و سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی در پرتو تحقق احیای حقوق عامه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: راهبرد فرهنگ سال ۱۸ بهار ۱۴۰۴ شماره ۶۹ 155 - 177
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۳۵
«حکمرانی مطلوب» یکی از مفاهیم پربسامد در زمینه ارزیابی و کیفیت سنجی کارآمدی نظام های سیاسی و حقوقی است و ادبیات خاص آن نیز دهه هاست در فضای گفتمانی پیامدسنجی برنامه های حاکمیتهای سیاسی شکل گرفته است. صرفنظر از اصول و قواعد مربوط به این مفهوم، ارکان سه گانه حاکمیتهای سیاسی(اجرایی، تقنینی و قضایی) هریک به طور توامان و هم افزا و البته مستقل ؛ زمینه ، موضوع و ابزار تحقق حکمرانی شایسته و مطلوب هستند. در این میان رکن قضایی حاکمیت علاوه بر وصف مشترک بالا، وصف تامه دیگری نیز در نظارت بر تحقق درست حکمرانی بویژه بر قوه اجرایی نیز دارد. حکمرانی قضایی در نظام جمهوری اسلامی ایران بنابه ترسیم حاصله از اصول متعدد قانون اساسی، هدف دوره های متعدد متولیان نظام قضایی کشور بوده که علاوه بر تلاش مشابهی در ابتدای دهه ۱۳۸۰ مبتنی بر طرح توسعه قضایی، نقشه راه هدفگذاری این مهم در دوره های اخیر با شروع ریاست آیت الله رئیسی بر دستگاه قضایی کشور و درقالب «سند تحول قضایی» تبلور یافته که فارغ از میزان تحقق آن، مسیر و افق تلاش های اجزای مختلف هرم اداره دستگاه قضایی را تعیین نموده است.
۳۳۰۴.

مطالعه مقایسه تطبیقی تجربه زیسته زنان و مردان هیأت علمی از آثار و پیامدهای دورکاری و قرنطینه خانگی در ایام کرونا(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه پژوهی فرهنگی سال ۱۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۷) 209-246
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۹ تعداد دانلود : ۴۵
این پژوهش مقایسه تطبیقی تجربه زیسته زنان و مردان هیأت علمی از آثار و پیامدهای دورکاری و قرنطینه خانگی در ایام کرونا است. روش پژوهش پدیدارشناسانه، تجارب زیسته 30 نفر از زنان و مردان هیات علمی دانشگاه ها و پژوهشگاه ها را مورد بررسی قرار داده است. جهت گردآوری داده ها، از مصاحبه نیمه ساختارمند با روش نمونه گیری هدفمند بهره برده است. فرایند تحلیل در سه سطح کلان انجام شده است. یافته های پژوهش، برخی از آثار و پیامدهای مثبت در بین زنان و مردان شامل پررنگ شدن جایگاه اینترنت و فرهنگ دیجیتال، احیاء سفره های خانوادگی و اخلاق ارتباطی در میان اعضای خانواده، بازگشت جایگاه بالای خانواده و رشد فکری فرزندان، افزایش تاب آوری، کاهش ساعات باطل، فاصله گرفتن از سخت گیری های کاری، بی تأثیری نقش همکاران، آشنایی فرزندان با شغل والدین، افزایش فعالیت های پژوهشی، مدیریت زمان، ایجاد فرصت های شغلی بدون مرز، احساس همدلی و ایجاد زنجیره انسانی مجازی بوده است. برخی از آثار و پیامدهای منفی: افزایش تنش های خانوادگی و اضطراب، ایجاد هزینه تحمیلی به سبد هزینه های خانواده، ایجاد فرسودگی و فشار فزاینده کار و مسئولیت، افزایش سطح انتظارات اعضای خانواده، بروز تنش میان فضای کاری و زندگی در خانه، اعتیاد به فضای مجازی، وجود عوامل پشتیبانی نامناسب و وجود روزمرگی و خستگی روانی است.
۳۳۰۵.

تاثیر مولفه های فرهنگی و عدالت اجتماعی بر سیاستگذاری سلامت در ایران پس از انقلاب براساس تئوری عدالت والزر و نظریه فرهنگی داگلاس(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه پژوهی فرهنگی سال ۱۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۷) 427-459
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۴۷
این پژوهش به بررسی تأثیر مؤلفه های فرهنگی و عدالت اجتماعی بر سیاست گذاری سلامت در ایران پس از انقلاب اسلامی می پردازد. سؤال اصلی تحقیق این است که مؤلفه های فرهنگی و عدالت اجتماعی مورد بررسی در نظریه داگلاس و والزر چگونه بر سیاست گذاری سلامت در ایران پس از انقلاب تأثیر گذاشته اند؟ فرضیه اصلی بیان می کند که مؤلفه های فرهنگی از جمله ارزش های اسلامی و مفاهیم عدالت اجتماعی به طور مستقیم موجب شکل گیری سیاست های سلامت در راستای دسترسی عادلانه و بهبود وضعیت بهداشتی گروه های کم برخوردار شده اند. یافته ها نشان می دهد که سیاست های سلامت در ایران پس از انقلاب با تأثیرپذیری از فرهنگ اسلامی و اصول عدالت اجتماعی بر بهبود دسترسی به خدمات بهداشتی در مناطق محروم و گسترش زیرساخت های بهداشتی تمرکز داشته است. شبکه بهداشت روستایی و طرح تحول سلامت به عنوان نمونه هایی از سیاست های مبتنی بر عدالت اجتماعی، توانستند دستاوردهای قابل توجهی در کاهش نابرابری های بهداشتی ایجاد کنند. با این حال، نابرابری های منطقه ای و طبقاتی همچنان به عنوان چالش های اصلی باقی مانده اند. روش تحقیق به صورت کیفی و با استفاده از رویکرد تحلیل اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است.
۳۳۰۶.

ارائه مدلی جامعه شناختی از هویت اجتماعی بر پایه فهم دینی زنان با نگاه به کارآمدی خانواده(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه پژوهی فرهنگی سال ۱۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۷) 33-59
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۱ تعداد دانلود : ۵۱
هدف از پژوهش حاضر ارائه مدلی جامعه شناختی از هویت اجتماعی بر پایه فهم دینی زنان با نگاه به کارآمدی خانواده است. رویکرد در این پژوهش کیفی بوده و از روش نظریه داده بنیاد در تحلیل داده های تجربی استفاده شده است. مشارکت کنندگان در پژوهش زنان آگاه به مبانی دینی، دغدغه مند نسبت به مسئله پژوهش و متعلق به طبقات مختلف اجتماعی، تحصیلی و شغلی شهر اصفهان بودند که براساس منطق اشباع نظری با 25 نفر از آنها مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شده است. یافته ها نشان داد نقشینگی اجتماعی به عنوان پدیده محوری در این الگو، بواسطه عوامل علّی شامل جامعه سازی دینی، بسامدگونگی نقش مادری، عوامل زمینه ای شامل تفاوت های فیزیولوژیک، خانواده، ازدواج، تحصیلات و عوامل مداخله گر شامل گسترش نقش آفرینی زنان در جامعه، وجود اختلاف دیدگاه ها درباره نقش زنان ایجاد شده و براساس راهبردهای چهارگانه تفسیر واقعی از جایگاه اجتماعی زن، تبیین توانمندی های زنانگی براساس تفاوت های جنسیتی، تقویت ارزش های زنانگی و اولویت بندی در نقش های اجتماعی زنان تحقق یافته است. هویت اجتماعی مبتنی بر نقشینگی اجتماعی زنان پیامدهای اجتماعی و خانوادگی مهمی برای تقویت نقش آنها در کارآمدی خانواده دارد.
۳۳۰۷.

رویکرد نورمن برایسون به نقاشی به مثابه پراتیک اجتماعی و نشانه فرهنگی (مطالعه موردی: ۵ نمونه از نقاشی های علی اکبر صادقی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه شناسی هنر و ادبیات دوره ۱۶ پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۲ (پیاپی ۳۲) 55 - 68
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۳۷
ویلیام نورمن برایسون از پژوهشگران مطالعات فرهنگ است که دغدغه بازنگری در مفهوم تاریخ هنر دارد. وی با تمرکز بر بحث تصویر و تحلیل آن ضمن نقد روش شناسی های جامعه شناختی و نشانه شناختی کلاسیک در نقد تصویر، نقاشی را به مثابه پراتیک اجتماعی و نشانه فرهنگی مطرح می کند. در نظر وی اگر روش تحلیل نقاشی مورد بازنگری قرار گیرد ابعاد وسیع تری از نقاشی گشوده می شود و ماهیت نقاشی به مثابه یک پراتیک اجتماعی یا نشانه فرهنگی روشن می گردد که حقیقتاً نقاشی را به جایگاه یک فرماسیون اجتماعی بر میکشد و از این رهگذر در ماهیت خود تاریخ هنر نیز بازنگری می شود. به باور برایسون فرآیند دلالتگری نقاشی نوعی تولید فعال است و از بطن تعاملات اجتماعی نمایان می شود و در عین حال تعارضات اجتماعی را نیز در خود مجسم می کند و نقاشی یک هستی فرهنگی است. پرسش اصلی مقاله پیش رو تبیین نظرگاه برایسون به نقاشی به مثابه پراتیک اجتماعی و نشانه فرهنگی است که با مطالعه موردی 5 نقاشی از علی اکبر صادقی همراه خواهد بود.. روش تحقیق این مقاله توصیفی-تحلیلی با رویکرد انتقادی است که ضمن توصیف نظرگاه برایسون، به ارائه تحلیل انتقادی وی از روش های تحلیل جامعه شناسانه و نشانه شناسانه کلاسیک به نقاشی به عنوان نتیجه به طرح نقاشی به مثابه پراتیک اجتماعی و نشانه فرهنگی می پردازد.
۳۳۰۸.

اقدام و عمل دولت سیزدهم در ناکارآمدسازی تحریم ها مبتنی بر اقتصاد مقاومتی ابلاغی مقام معظم رهبری (مدظله العالی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: راهبرد فرهنگ سال ۱۸ بهار ۱۴۰۴ شماره ۶۹ 91 - 134
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۵۱
یکی از روش های کاهش تاثیر تحریم های اقتصادی روی وضعیت اقتصاد کشور، ناکارآمدسازی تحریم ها است. این پژوهش با هدف دستیابی به اقدام و عمل دولت سیزدهم به منظور ناکارآمدسازی تحریم ها انجام شده است. پژوهش کاربردی حاضر با ماهیت توصیفی- تحلیلی و رویکرد کیفی انجام شده است. جامعه هدف این پژوهش کلیه وبگاه ها و خبرگزاری های کشور در خصوص عملکرد دولت سیزدهم و با محوریت توصیه های مقام معظم رهبری (مدظله العالی) برای اقدام و عمل به منظور پیاده سازی اقتصاد مقاومتی بوده است. اخبار وبگاه های مذکور با ابزار فیش جمع آوری و سپس تحلیل محتوا شده است. برای دستیابی به قابلیت اعتماد، پس از چندین بار مرور مطالب گردآوری شده و نتایج برگرفته از آن ها، مطالب گردآوری شده و تحلیل های انجام شده به چهار از افراد دارای تخصص نسبت به موضوع ارائه و نظرات اصلاحی آن ها اعمال شد. یافته های این پژوهش شامل 75 اقدام اساسی دولت سیزدهم است که ذیل 10 محور توصیه شده توسط مقام معظم رهبری دسته بندی شده است. دولت سیزدهم با اتخاذ رویکردهای عملی و جامع در حوزه هایی مانند احیای تولید داخلی، مدیریت مالی، توسعه دیپلماسی اقتصادی، مبارزه با فساد و تقویت فناوری، تلاش کرده است اقتصاد مقاومتی را به عنوان راهبردی برای خنثی سازی تحریم ها و ارتقای امنیت اقتصادی و ملی اجرا کند. این اقدامات در چارچوب نظریه ها و نتایج پژوهش های پیشین اقتصاد مقاومتی و امنیت اقتصادی قرار دارد و می تواند به تقویت ثبات و استقلال کشور در شرایط تحریم کمک نماید.
۳۳۰۹.

تحلیل انسان شناختی نقش برج های نجومی و مناره ها در زمان سنجی و مکان یابی دوران اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه پژوهی فرهنگی سال ۱۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۵۷) 139-169
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۴۸
این مقاله به بررسی نقش انسان شناختی و علمی برج های نجومی و مناره ها به عنوان سازه هایی دوگانه در قرون میانه اسلامی می پردازد. تمدن اسلامی در غرب آسیا، شامل ایران، عراق، شام، ارمنستان و افغانستان، در این دوره شاهد پیشرفت های چشمگیری در زمینه های علمی، فرهنگی و معماری بود. این سازه ها، که اغلب به عنوان نمادهای مذهبی شناخته می شدند، نقشی کلیدی در توسعه روش های علمی زمان سنجی و مکان یابی ایفا کردند و تعامل پویایی میان نوآوری های معماری و نیازهای اجتماعی را منعکس می کنند.مطالعه برج های نجومی و مناره ها نه تنها نشان دهنده پیشرفت های علمی تمدن اسلامی است، بلکه عمق فرهنگی و انسان شناختی این سازه ها را نیز آشکار می کند. این بناها که هم ابزارهای کاربردی و هم نمادهای فرهنگی بودند، منعکس کننده جامعه ای بودند که به شکلی یکپارچه حوزه های مختلف دانش را در هم آمیخته بود.
۳۳۱۰.

مطالعه کیفی کاربردهای کاتارسیس حاصل از تعزیه در سایکودرام(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه شناسی فرهنگ و هنر دوره ۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ 81 - 96
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۹ تعداد دانلود : ۵۳
  نمایش تعزیه از دیرباز در میان شیعیان، از جایگاه والایی برخوردار بوده است. اقشار مختلف جامعه با رده های سنی گوناگون مخاطبان این هنر آئینی هستند. تماشاگران صرفاً برای دیدن رویدادی تاریخی یا آئینی به تماشای تعزیه نیامده بلکه با حضورشان در این مراسم مشغول عبادت و سوگواری می شوند و در نتیجه ی این مشارکت، تزکیه و پالایش نفس که ارسطو از آن به اسم «کاتارسیس» یاد می کند را تجربه می کنند. همچنین از یک سده ی گذشته تا کنون در علم روانشناسی، مقوله ی روان نمایشگری بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بدین صورت که افراد با حضور در جلسه سایکودرام تزکیه نفس را تجربه می کنند. کاتارسیس حاصل از تعزیه و سایکودرام قابلیت این را دارد که در یک راستا، در جهت درمان بیماران روحی و روانی مورد استفاده قرار بگیرند. پژوهش حاضر با هدفی کاربردی درصدد است تعزیه و سایکودرام را مورد واکاوی و بررسی قرار داده و افتراقات و تشابهات آنان را بررسی کند. از این روی مسئله اصلی آن واکاوی راهبردی جهت استفاده از این ویژگی ها در سایکودرام یا تعزیه معاصر است. روش تحقیق کیفی به شیوه تطبیقی بر اساس مطالعات اسنادی و جمع آوری اطلاعات از منابع آرشیوی صوتی و بصری است. نتیجه حاصله نشان از آن دارد سایکودرام قابل انعطاف است و به مدیر یا کارگردان و همچنین شخص اول این اجازه را می دهد که در جهت تغییر و استفاده از فنون و همچنین تکنیک ها انتخاب های خود را داشته باشند و همچنین تعزیه نیز در نوع خود قابل انعطاف است، می توان در جلسات سایکودرام از تعزیه به شیوه های گوناگون استفاده کرد.
۳۳۱۱.

تحلیل نشانه شناختی نقوش هندسی سنگ قبرها در پرتو مقوله فرهنگ عامه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه شناسی فرهنگ و هنر دوره ۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ 115 - 132
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۳
هدف این مقاله، تأملی در سرشت و مؤلفه های فرهنگ عامه استان گلستان از طریق تحلیل نشانه شناختی نقوش هندسی موجود بر سنگ قبرهای منطقه است. سنگ قبرها جلوه ای از باورهای اسطوره ای و سنن بومی و عرفهای تاریخی یک منطقه است که در متن فرهنگ عامه مردم نمود عینی می یابند. این نقوش در مقام آفریده های ذهن خلاق حجار بازتابگر هویت فرهنگی مردم  و حاوی و حامل معناها و دلالتهای تثبیت شده فرهنگی و تاریخی است. پژوهش حاضر می کوشد از طریق تحلیل نشانه شناختی این نقوش طریقی برای شناخت کیفی اسطوره ها، باورهای دینی، کلیشه های فرهنگی و عرف عام مردم منطقه گلستان پیدا کند. نتایج بیانگر آن است که پیوندی عمیق بین نقوش هندسی سنگ قبرهای منطقه و فرهنگ و آداب و رسوم تاریخی مردم وجود داشته است. باورها، آداب و رسوم و فرهنگ جامعه از جمله عواملی است که باعث به وجود آمدن و ماندگار شدن این سنگ قبرها و نقوش آنها تا به امروز گردیده است.
۳۳۱۲.

خرده فرهنگ بزهکاری در سکونتگاههای غیررسمی (مطالعه موردی: نوجوانان منطقه 18 شهر تهران)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه شناسی فرهنگ و هنر دوره ۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ 97 - 114
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۳۱
مسئله اصلی پژوهش حاضر واکاوی بسترهای شکل گیری خرده فرهنگ بزهکاری در میان نوجوانان در فضاهای همگانی در سکونتگاه های غیررسمی است. میدان مطالعه منطقه 18 شهر تهران است که چهار نمونه از فضاهای همگانی این منطقه، که قلمرو پرسه زنی و کنشگری نوجوانان هستند، به شیوه نمونه گیری هدفمند برای مطالعه انتخاب شده اند. سوژه های موردمطالعه نیز به شیوه نمونه گیری هدفمند، با بیشینه پراکنش، از میان نوجوانانی که در این فضاها حضوری دایمی دارند انتخاب شده اند. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه عمیق فردی و روش تفسیر داده ها تحلیل تماتیک یا مضمونی است. نتایج نشان می دهد که سوژه های موردمطالعه در این فضاها به طور معمول مرتکب سه طیف از جرایم و بزهکاری می شوند: جرایم علیه اشخاص، جرایم علیه اموال و انجام کنش های وندالیستی. نوجوانان ارتکاب این اَعمال را در متن خرده فرهنگ بزهکاری و به-مثابه بخشی از هویت گروهی و کردارهای روزمره به انجام می رسانند. این خرده فرهنگ خود حاصل زمینه ها و بسترهایی همچون «ازجاکندگی خانواده و فقدان حمایت های عاطفی»، «انگ زنی در سکونتگاه های غیررسمی»، «بافت شهری متراکم و جمعیت های نامتجانس»، و «سیطره فرهنگ مصرفی مبتذل بر فضاهای عمومی» است. سوای زمینه های شکل گیری، این خرده فرهنگ اما واجد پیامدهایی مهم در زندگی نوجوانان است که «بازتولید فرودستی»، «سرخوردگی و واپس روی»، «پذیرش جایگاه رانده شدگان»، «انزجار از فرهنگ کلی جامعه» و «احساس زائد بودن» مهم ترین شان هستند. دست آخر این که نوجوانان به واسطه همین خرده فرهنگ با اتخاذ تدابیری چون «نافرمانی مدنی»، «گسست از خانواده و انتخاب زیست مجردانه» و «ابداع سبک های بدیع در بدن آرایی و بدن نمایی» در برابر قواعد اجتماعی موجود مقاومت می کنند.
۳۳۱۳.

نقش تحولات فرهنگی در شکل گیری نماهای ابنیه معاصر ایرانی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه شناسی فرهنگ و هنر دوره ۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ 150 - 163
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۳۴
نماهای ابنیه معاصر ایرانی به عنوان نمود کالبدی فرهنگ جوامع حاوی پیام های هویتی ارزشمندی هستند. امروزه با دگرگونی، تحولات و تطور مفاهیم، نماهای ابنیه در حال از دست دادن ویژگی های بنیادین، انحراف و تخطی از ارزش ها هستند؛ درواقع طراحی نمای ابنیه معاصر ایرانی طی دهه های اخیر با مشکلاتی همچون عدم یکپارچگی، تقلید شکلی از الگوهای غربی و نابسامانی بصری مواجه بوده است که به نظر می رسد بتوان ریشه آن ها را در ضعف و مشکلات فرهنگی جامعه جستجو کرد. این مقاله با هدف شناسایی عوامل اصلی تحولات و مشکلات فرهنگی جامعه و تأثیرات آن در معماری و نمود کالبدی آن ها بر نماهای ابنیه معاصر ایرانی انجام شده است؛ این پژوهش با رویکرد کیفی و به صورت میدانی و با استفاده از ابزار مصاحبه انجام پذیرفته است. بدین منظور از روش تحلیل محتوای کیفی برای دستیابی به اهداف بهره برده و به تحلیل و یکپارچه سازی یافته ها پرداخته شده است؛ یافته ها در زمینه تأثیرگذارترین عوامل، بیانگر نفوذ فرهنگ غربی، ضعف جهان بینی و عدم شناخت جامع از ارزش های ایرانی و گسترش نگاه صرفاً اقتصادی به معماری هستند. تأثیر این مشکلات در قالب تقلید صوری صرف از الگوهای غربی، تنوع و کثرتگرایی، عدم توجه به شرایط بومی، دوری از ارزش های اصیل معماری ایرانی- اسلامی و ابتذال هنری و کمیت گرایی نمود یافته است.
۳۳۱۴.

انسان ایرانی و سیالیت مدرن؛ بررسی زیست جهان ایران معاصر در فیلم جشن دلتنگی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه شناسی هنر و ادبیات دوره ۱۶ پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۲ (پیاپی ۳۲) 123 - 139
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۳۴
جشن دلتنگی فیلمی به کارگردانی پوریا آذربایجانی است که زندگی سیالِ امروز ایرانیان را که سرشار از تغیّر و تحرّک مداوم است، نمایش می دهد. در زیست جهانِ جشن دلتنگی زندگی روزمره انسان ها پیوسته در حال دگرگونی است و از آن ها کوچندگانی در ساحت اجتماع می سازد. این دگرگونی و جابه جایی مداوم با اندیشه های زیگمونت بامن درباره سیالیّت عصر حاضر، فهم شدنی و تأویل پذیر است؛ ازاین رو، برای شناخت زیست جهان جشن دلتنگی ابتدا دیدگاه های بامن درباره چگونگی شکل گیری هویت ها و روابط بین فردی و اجتماعی در ساحت مدرنیته سیال صورت بندی می شوند و سپس برای تحلیل جامعه شناختی فیلم به کار می روند. ازآنجاکه سینمای اجتماعی، ساحتی قدرتمند برای بازنمایی زندگی روزمره است، نگاه انتقادی به زیست اجتماعی انسان های یک فیلم و تعاملات میان آن ها می تواند به فهم ما از زیست جهانی که فیلم از آن نشئت گرفته است، یاری رساند؛ براین اساس، در این مقاله تلاش می شود با بررسی زیست جهان سیال جشن دلتنگی تجربه روزمره ایرانیان از زیستن در شرایط سیال تأویل شود. این تأویل، سرانجام، نشان می دهد که دیدگاه های زیگمونت بامن درباره دوگانه امنیت/آزادی و مفهوم زمان/مکانِ گشوده در عصر مدرنیته سیال با زیست جهان جشن دلتنگی همخوانی دارد. ازاین منظر، به سیالیت زندگی روزمره ایرانیان امروز نیز نگاهی انتقادی انداخته می شود.
۳۳۱۵.

بررسی تأثیر آموزش سبک زندگی سالم و تنش زدایی پیش رونده بر نشانه های سردرد و نشاط تحصیلی دانش آموزان مبتلا به سردرد تنشی(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
منبع: پژوهشنامه سبک زندگی سال ۱۱ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲۰ 89 - 103
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۶۴
انگیزه اصلی این مطالعه، اثربخشی آموزش سبک زندگی سالم همراه تنش‌زدایی پیش‌رونده بر افزایش نشاط تحصیلی و کاهش نشانه‌های سردرد نوجوانان دانش‌آموز مبتلا به سردرد تنشی است. این پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. جامعه آماری این تحقیق را دانش‌آموزان پسر پایه‌های متوسطه مبتلا به سردردهای تنشی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران در سال 1402-1403 بودند. تعداد نمونه 30 نفر که به شیوه نمونه‌گیری تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. تجزیه ‌و تحلیل داده‌های حاصل از پرسش‌نامه نشاط تحصیلی، پرسش‌نامه نشانه‌های سردرد متناسب با نیاز آماری از نرم‌افزار آماری SPSS.V24 و تحلیل کواریانس در قالب دو بخش آمار توصیفی و استنباطی استفاده گردیده است. نتایج پژوهش نشان داد که به‌طورکلی آموزش سبک زندگی سالم همراه آموزش تنش‌زدایی پیش‌رونده، باعث تغییر نشاط تحصیلی و نشانه‌های سردرد نوجوانان دانش‌آموز مبتلا به سردرد تنشی می‌شود.
۳۳۱۶.

کرونا و پرورش نااجتماعیِ هوش اجتماعی (رویکردی به ساحت جامعه شناختی نقش هوش در تعامل)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه پژوهی فرهنگی سال ۱۶ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۵۸) 59-100
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۴۲
کرونا که از نظر بیولوژیک، یک پاندمی مرگ بار بود، گویا از نظر جامعه شناختی، با الزام فاصله گیری اجتماعی، سبب شده تا افراد در تعاملات خود به نحو هوشمندانه تری عمل نمایند. هوش که تاکنون محور مباحث زیست شناختی و روانشناختی بسیاری بوده، در عین حال از زاویه ی دید تحلیل های جامعه شناختی دور مانده است. بر همین اساس تحقیق حاضر با پدیدارشناسی تجربه زیسته لک زبانان شهرستان بروجرد از تعاملات اجتماعی پیشا/پساکرونا، بر تحلیل نقش هوش در تعامل متمرکز شده است. تعداد 16 نمونه به صورت هدفمند، انتخاب شده و داده ها به روش مصاحبه ی عمیق و مشاهده ی مشارکتی گردآوری شده اند. بر اساس نتایج، «تعامل توده ای»(پیشاکرونا) بر رفتار توده ای، ساخت آتوکراتیک، و هوش توده ای، و «تعامل اجتماعی»(پساکرونا) بر رفتار اجتماعی، ساخت دموکراتیک، و هوش اجتماعی استوار بوده-اند. یافته های تحقیق حاضر نشان داد که هوش مؤلفه ای اجتماعی و دارای کارکردها و نتایج اجتماعی است که قابل تحلیل جامعه شناختی می باشد. به طور کلی مواجهه با کرونا موجب گذار از تعامل توده ای به تعامل اجتماعی شده، و هوش به عنوان مقوله ای اجتماعی، نقشی مهم در این گذار داشته است.
۳۳۱۷.

طراحی مدل نظری چالش ها و راهبردهای توسعه بازی های رومیزی در ایران با رویکرد داده بنیاد(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات راهبردی فرهنگ‎ سال ۵ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۲۰) 187 - 222
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۴۲
با وجود رشد روزافزون صنعت بازی های رومیزی در سطح جهانی، این حوزه در ایران همچنان با استقبال کم و موانع ساختاری و نهادی متعددی روبه رو است. نبود سیاست گذاری منسجم، چالش های تولید بومی و عدم شناخت فرهنگی مخاطبان، ازجمله موانعی هستند که مانع از شکوفایی بالقوه این صنعت می شوند. این پژوهش باهدف طراحی مدلی نظری برای شناسایی چالش ها و ارائه راهبردهای توسعه صنعت بازی های رومیزی در ایران انجام شده است تا از رهگذر آن، زیرساخت های نظری و کاربردی لازم برای رشد این حوزه فراهم آید. این مطالعه به روش کیفی و با بهره گیری از رویکرد داده بنیاد انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساخت یافته با فعالان و خبرگان حوزه بازی، ازجمله تولیدکنندگان، طراحان، ناشران، سیاست گذاران و مسئولان حاکمیتی به دست آمده و پس از کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مدل نهایی چالش ها و راهبردها استخراج شده است. تحلیل داده ها نشان می دهد که چالش های توسعه بازی های رومیزی در ایران را می توان در پنج عرصه اصلی دسته بندی کرد: سیاست گذاری، مصرف، محتوا و مضمون، طراحی و تولید و پخش، توزیع و فروش. ازجمله چالش های کلیدی می توان به اختلال در چرخه تصویب، نبود سیاست های حمایتی، کمبود دانش مخاطب، ضعف روایت های بومی، عدم آموزش تخصصی و فقدان زیرساخت های توزیع اشاره کرد. در بخش راهبردها نیز سه پیشنهاد محوری شناسایی شده است: 1. بازتعریف جایگاه بازی های رومیزی در گفتمان علوم اجتماعی به مثابه ابزارهای مهندسی اجتماعی مبتنی بر ارزش های بومی؛ تحول در حکمرانی فرهنگی با ایجاد نهادی متمرکز و کارآمد برای ساماندهی این حوزه؛ توسعه زیرساخت های فناورانه و آموزشی برای ارتقاء سطح طراحی، تولید و دسترسی به بازار، با الهام از تجربه های موفق بین المللی.
۳۳۱۸.

تحول گرایی در الگوی حکمرانی آیت الله رئیسی: بازخوانی مؤلفه های سرمایه انسانی سبز اسلامی از منظر قرآن و نهج البلاغه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: راهبرد فرهنگ سال ۱۸ بهار ۱۴۰۴ شماره ۶۹ 9 - 38
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۵۴
این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه های سرمایه انسانی سبز اسلامی از منظر قرآن و نهج البلاغه و تبیین جایگاه آن در الگوی حکمرانی تحول گرای شهید آیت الله رئیسی انجام شده است. روش تحقیق کیفی و اکتشافی است و جامعه آماری شامل خبرگان قرآنی و نهج البلاغه بوده که با روش گلوله برفی ۱۴ تن انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون کلارک و براون تحلیل شدند. برای اطمینان از روایی و پایایی، استخراج کدها در دو مرحله توسط پژوهشگر و تحلیلگر همکار انجام و توافق میان آنان با فرمول هولستی %۸۷ محاسبه شد که بیانگر پایایی مطلوب است؛ همچنین اعتبار محتوایی یافته ها به تأیید خبرگان مدیریت اسلامی رسید. یافته ها منجر به کشف الگویی جامع شامل 10 بُعد و 33 مؤلفه شد که سه بُعد «اصول اخلاقی–رفتاری»، «اعتقادات معنوی» و «مدیریتی–قانونی» به عنوان ارکان اصلی شناسایی شدند. تحلیل داده ها نشان داد مبانی دینی، در حکمرانی شهید رئیسی به شاخص های عینی بدل شده است؛ از جمله تبدیل «پرهیز از اسراف» به «فسادستیزی اقتصادی»، «خلیفه الله بودن» به «مسئولیت پذیری مردمی» و «مدیریت عادلانه منابع» به «توسعه متوازن منطقه ای». این پژوهش الگوی حکمرانی شهید رئیسی را مصداقی از «تبدیل حکمت وحیانی به اقدام اجرایی» دانسته و نشان می دهد تحول در حکمرانی مستلزم تحول در انسان و مبانی فکری اوست. بر پایه یافته ها، پیشنهادهایی همچون طراحی چارچوب نظری بومی، تدوین سند ملی سرمایه انسانی سبز اسلامی و تشکیل مرکز مطالعات حکمرانی تحول گرا برای نهادینه سازی عدالت و پایداری ارائه می شود.
۳۳۱۹.

تحلیل روایت عکس ها و فضا ایدئولوژی جنسیتی در نقاشی های دیواری(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه شناسی فرهنگ و هنر دوره ۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ 40 - 53
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۴۳
    هدف این پژوهش تحلیل روایت تصاویر بازنمایی شده زنان در نقاشی های دیواری شهر تهران، به شیوه رولان بارت، است. از میان ژانر ها و فرم های مختلف هنری، نقاشی های دیواری شهری، در زمره مهم ترین نمود های بازنمایی چهره، جایگاه و نقش آفرینی زنان در جامعه هستند. رویکرد نظری پژوهش تلفیقی از مفهوم بازنمایی استوارت هال، نظریه فضای جنسیتی و نظریه ایدئولوژی جنسیتی بصری است. َروش مورد استفاده، تحلیل روایت به سبک رولان بارت و میدان مطالعه 52 نقاشی از نقاشی های دیواری تصویرشده بر روی دیوار پارک بانوان در اتوبان حقانی تهران است. نتایج پژوهش نشان می دهد که بازنمایی مفهوم جنسیت در نقاشی های دیواری با موضوعیت زن، روایت گر زنی جنسیت زدایی شده از نظر زیبایی های ظاهری و دارای کارکردی مطابق با گفتمان مسلط سنتی نهادی است. تصویر نقاشی شده زنان بر طبق ارزش های اجتماعی و ایدئولوژیکی خاص، زنانی آرام و بدون در نظر گرفتن عناصر زیبایی شناسی زنانه نشان می دهد که اکثراً محجبه و با نوع خاصی از حجاب و پوشش به تصویر در آمدند. چهره های بازنمایی شده در این تصاویر، فاقد هرگونه نشاط و زیبایی و بیشتر به صورت چهره های عبوس و غمگین تصویر شده است. الگوهای ارائه شده در بازنمایی تصویر زنان در نقاشی های دیواری مورد مطالعه، با الگوهای مرجح زنان جامعه مطابقت ندارد و گویی یک روایت خاص از زنان را به تصویر کشیده است.
۳۳۲۰.

مطالعه کیفی عناصر فضاهای شهری از منظر مقوله هویت فرهنگی (میدان مطالعه: شهر سنندج)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جامعه شناسی فرهنگ و هنر دوره ۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ 164 - 180
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶ تعداد دانلود : ۴۱
  پدیده جهانی شدن به دگردیسی بنیادی در هویت فرهنگی مردم جوامع مختلف منجر شده است. گسترش شهرنشینی و فضاهای شهری به مثابه بخشی از این پدیده، به دلیل جامعیت و دسترسی پذیری همگانی، نقش مؤثری در تحکیم نمادهای هویت فرهنگی دارد. سنندج  شهری است با بافتار فرهنگ دیرین که ساکنان آن به احساس تعلق فرهنگی خاصی به آن دارند. هدف این پژوهش، شناخت المان های مختلفی مانند معماری، هنرهای تجسمی، نمادهای فرهنگی در فضاهای شهری سنندج می باشد که با اتکا بر منظومه ای از رویکردهای نظری نظیر کارکردگرایی، تفسیرگرایی تشریح می شود. روش تحقیق در این پژوهش کیفی، توصیفی-تحلیلی است. گردآوری داده های اولیه از طریق مطالعه میدانی، اسنادکتابخانه ای و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با استفاده از روش تحلیل محتوا، تحلیل گردیده و مقولات کدهای معنایی از دل داده ها استخراج شده است. جامعه آماری شامل جامعه محلی، گردشگران و کارکنان و متولیان بخش های مختلف اداری، خدماتی و اقامتی هستند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و اصل اشباع نظری با۳۷نفر بود. در تحلیل داده ها مضامین در  پنج مقوله اصلی «بعد اجتماعی، اقتصادی، کارکردهای فضاهای شهری، المان های شهری و بازنمایی» طبقه بندی شده و هفده خرده مقوله نیز از میان مضامین اصلی استخراج گردید. نتایج حاکی از آن است که معماری و فضاهای شهری به عنوان عناصر بنیادین در شکل گیری و تقویت هویت فرهنگی جوامع نقش بسزایی دارند. لذا بر اهمیت توجه به ابعاد فرهنگی در طراحی فضاهای شهری تأکید می گردد. فضاهای شهری وفرهنگی شهرسنندج دارای اهمیت اجتماعی و فرهنگی که در توسعه پایدارشهری نقش کلیدی ایفا می کنند.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان